-

Emma Donoghue

KAMER

Vertaald door Manon Smits

-

Deze uitgave werd mede mogelijk gemaakt door een subsidie van de Canada Council for the Arts.

De vertaalster dankt het Banff International Literary Translation Centre voor het vruchtbare verblijf in het Banff Centre in Banff, Alberta, Canada.

De vertaalster dankt het Nederlands Letterenfonds voor de toegekende werkbeurs en de reis-en-verblijfbeurs voor het BILTC.

Deze roman is fictie. De beschreven mensen, gebeurtenissen, omstandigheden en instellingen zijn fictief en ontsproten aan de verbeelding van de auteur. Elke overeenkomst van een personage met een bestaande persoon, levend of dood, is louter toeval.

© 2010 Emma Donoghue Ltd

This edition is published by arrangement with Little, Brown and Company, New York, NY, USA

All rights reserved

© 2010 Nederlandse vertaling

Manon Smits en uitgeverij Mouria, Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Oorspronkelijke titel: Room

Omslagontwerp: Nanja Toebak

Cover art © 2016 Universal Studios. All rights reserved

Verzorging e-book: Suzan Beijer

ISBN 978 90 458 2369 0

e-ISBN 978 90 458 9431 7

NUR 302

www.mouria.nl

www.watleesjij.nu

-

VAN EMMA DONOGHUE VERSCHEEN OOK:

Geroerd

-

Kamer is voor Finn en Una, mijn meesterwerken.

-

O Kind,

welk een smart heb ik.

Maar gij slaapt. Gij sluimert uw zoete rust

in de vreugdelooze, kopergenagelde kist,

in den duisteren nacht

en den blauwzwarten nevel uitgestrekt.

‘Klaaglied van Danae’, Simonides (ca. 556 – 468 V.CHR.)

-

CADEAUTJES

Vandaag ben ik vijf. Ik was vier toen ik gisteravond ging slapen in Kast, maar als ik wakker word in Bed in het donker ben ik veranderd in vijf, abracadabra. Eerst was ik drie, toen twee, toen een, toen nul. ‘Ben ik ook min geweest?’

‘Hmm?’ Mam doet een grote strek.

‘Boven in Hemel? Was ik toen min een, min twee, min drie…’

‘Neuh, het tellen begon pas toen je omlaag kwam zoeven.’

‘Door Dakraam heen. Jij was helemaal verdrietig tot ik ineens in je buik kwam.’

‘Precies.’ Mam buigt zich uit Bed om Lamp aan te doen, hij laat alles licht worden wooeeei.

Ik doe net op tijd mijn ogen dicht, dan doe ik er eentje een stukje open, dan allebei.

‘Ik huilde tot ik geen tranen meer overhad,’ zegt ze. ‘Ik lag hier alleen maar de seconden af te tellen.’

‘Hoeveel seconden?’ vraag ik.

‘Een heleboel miljoen.’

‘Ja, maar hoeveel precies?’

‘Ik ben de tel kwijtgeraakt,’ zegt Mam.

‘En toen deed je superlang een wens voor je eitje tot je heel dik werd.’

Ze doet een grijns. ‘Ik voelde je schoppen.’

‘Waar schopte ik tegenaan?’

‘Tegen mij aan, natuurlijk.’

Bij dat stukje moet ik altijd lachen.

‘Van binnenuit, boem, boem.’ Mam doet haar slaapshirt omhoog en laat haar buik op en neer hupsen. ‘Ik dacht: Jack komt eraan. En toen kwam je er heel vroeg in de ochtend uit gefloept, op het kleed, met je ogen wijd open.’

Ik kijk omlaag naar Kleed met haar rood en bruin en zwart die allemaal om elkaar heen ziggen. Daar zit de vlek die ik per ongeluk heb geknoeid toen ik werd geboren. ‘Jij snijdde het touwtje door en toen was ik vrij,’ zeg ik tegen Mam. ‘Toen werd ik een jongetje.’

‘Nou, eigenlijk was je al een jongetje.’ Ze stapt uit Bed en gaat naar Thermostaat om de lucht warm te maken.

Ik denk niet dat hij gisteravond na negen uur is gekomen, de lucht is altijd anders als hij is geweest. Ik vraag het niet want ze zegt niet graag over hem.

‘En, Meneertje Vijf, wil je je cadeautje nu meteen of na het ontbijt?’

‘Wat is het, wat is het?’

‘Ik weet dat je het spannend vindt,’ zegt ze, ‘maar onthou dat je niet op je vinger moet bijten, dan kunnen er bacteriën in het gaatje kruipen.’

‘Om me ziek te maken, net als toen ik drie was met overgeef en diarree?’

‘Nog erger,’ zegt Mam, ‘als je bacteriën krijgt kun je zelfs doodgaan.’

‘En eerder terug naar Hemel gaan?’

‘Je zit er nog steeds op te bijten.’ Ze trekt mijn hand weg.

‘Sorry.’ Ik ga op de stoute hand zitten. ‘Zeg nog eens Meneertje Vijf tegen me.’

‘Wat wordt het, Meneertje Vijf,’ zegt ze, ‘nu of straks?’

Ik spring op Schommelstoel om op Horloge te kijken, hij zegt 7:14. Ik kan skateboarden op Schommelstoel zonder me aan haar vast te houden, en dan wooeei ik terug op Dekbed en ben ik aan het snowboarden. ‘Wanneer moet je cadeautjes eigenlijk openmaken?’

‘Het is allebei leuk. Zal ik kiezen?’ vraagt Mam.

‘Nee, nu ben ik vijf, nu moet ik zelf kiezen. Mijn vinger zit weer in mijn mond, ik stop hem heel stevig onder mijn oksel. ‘Ik kies… nu.’

Ze haalt een iets onder haar kussen uit, ik denk dat het zich de hele nacht onzichtbaar heeft verstoppeld. Het is een rol van lijntjespapier, met helemaal eromheen het paarse lint van de duizend chocolaatjes die we kregen toen Kerstmis gebeurde. ‘Maak maar open,’ zegt ze. ‘Voorzichtig.’

Ik frummel de strik los, ik maak het blaadje plat, het is een tekening, alleen potlood, geen kleuren. Ik weet niet waar hij van is, dan draai ik hem om. ‘Ik!’ Net als in Spiegel maar meer, mijn hoofd en arm en schouder in mijn slaapshirt. ‘Waarom zijn de ogen van de ik dicht?’

‘Je lag te slapen,’ zegt Mam.

‘Hoe kon je in slaap een tekening maken?’

‘Nee, ik was wakker. Gisterochtend en de dag daarvoor en de dag dáárvoor, toen deed ik de lamp aan en tekende ik jou.’ Ze houdt op met glimlachen. ‘Wat is er, Jack? Ben je er niet blij mee?’

‘Niet… als jij aan bent en dat ik dan uit ben.’

‘Tja, ik kon je niet tekenen terwijl je wakker was, anders was het toch geen verrassing meer?’ Mam wacht af. ‘Ik dacht dat je een verrassing wel leuk zou vinden.’

‘Ik wil liever een verrassing en dat ik het wel weet.’

Ze lacht een beetje.

Ik klim op Schommelstoel om een speld te pakken uit Naaikit op Plank, min een betekent dat er nu nog maar nul zijn van de vijf. Eerst waren er zes maar eentje is verdwenen. Eentje houdt Grote meesterwerken van de westerse kunst nr. 3: Maagd en kind met St. Anna en Johannes de Doper omhoog achter Schommelstoel, en eentje houdt Grote meesterwerken van de westerse kunst nr. 8: Impressie: opkomende zon omhoog naast Bad, en eentje houdt de blauwe octopus omhoog, en eentje het schilderij van het gekke paard dat heet Grote meesterwerken van de westerse kunst nr. 11: Guernica. De meesterwerken zaten bij de havermout maar de octopus heb ik getekend, dat is mijn beste van maart, hij wordt een beetje krullerig van de dampende lucht boven Bad. Ik prik de verrassingstekening van Mam precies op de middelste kurktegel boven Bed.

Ze schudt van nee. ‘Niet daar.’

Ze wil niet dat Ouwe Nick hem ziet. ‘Misschien in Kast, tegen de achterkant?’ vraag ik.

‘Goed idee.’

Kast is hout, dus ik moet de speld extra hard duwen. Ik doe haar domme deuren dicht, die piepen altijd, ook nog toen we maïsolie op de scharnieren hadden gedaan. Ik kijk door de latjes maar het is te donker. Ik doe haar een stukje open om te kijken, de geheime tekening is wit behalve de dunne lijntjes grijs. Mams blauwe jurk hangt voor een stukje van mijn slapende oog, ik bedoel het oog op de tekening maar de jurk echt in Kast.

Ik kan Mam naast me ruiken, ik heb de beste neus van de familie. ‘O, ik was vergeten dat ik wat mocht toen ik wakker werd.’

‘Dat maakt niet uit. Misschien kunnen we het af en toe overslaan, nu je vijf bent?’

‘No way, José.’

Dus gaat ze op het wit van Dekbed liggen en ik ook en ik mag een heleboel.

* * *

Ik tel precies honderd cornflakes en waterval de melk die bijna hetzelfde wit is als de schaaltjes, niet spetteren, we bedanken Kindje Jezus. Ik kies Gesmelte Lepel met het wit helemaal bobbelig op zijn handvat van toen hij per ongeluk tegen de pan met kokende pasta leunde. Mam vindt Gesmelte Lepel niet fijn maar hij is mijn lievelings omdat hij niet hetzelfde is.

Ik aai over de krassen van Tafel om ze beter te maken, ze is een cirkel helemaal wit alleen grijs in de krassen van groenten snijden. Onder het eten spelen we Neuriën omdat je daar geen monden voor nodig hebt. Ik raad ‘Macarena’ en ‘Old MacDonald Had a Farm’ en ‘Swing Low, Sweet Chariot’ maar dat heet eigenlijk ‘Stormy Weather’. Dus ik heb twee punten gescoord, ik krijg twee kusjes.

Ik neurie ‘Row, Row, Row Your Boat’, dat raadt Mam meteen. Dan doe ik ‘Tubthumping’, ze trekt een gezicht en zegt ‘O, ik weet het, dat is dat liedje over dat je wordt neergeslagen en meteen weer opstaat, hoe heet het ook alweer?’ Pas op het laatste nippertje komt ze erop. Voor mijn derde beurt doe ik ‘Can’t Get You Out of My Head’.

Mam heeft geen idee. ‘Je hebt wel een hele lastige gekozen… Heb je die op tv gehoord?’

‘Nee, op jou.’ Ik begin het refrein te zingen, Mam zegt dat ze een dombo is.

‘Sufferd.’ Ik geef haar twee kusjes.

Ik schuif mijn stoel naar Wasbak om af te wassen, met schaaltjes moet ik zachtjes doen maar met lepels kan ik kling klang klongen. Ik steek mijn tong uit in Spiegel. Mam staat achter me, ik zie mijn gezicht voor het hare geplakt net als een masker dat we gingen maken toen Halloween gebeurde. ‘Ik wou dat de tekening beter gelukt was,’ zegt ze, ‘maar je ziet in elk geval hoe je eruitziet.’

‘Hoe zie ik eruit?’

Ze tikt op Spiegel waar mijn voorhoofd is, haar vinger laat een rondje achter. ‘Twee druppels water.’

‘Waarom ben ik twee druppels water?’ Het rondje gaat weg.

‘Het betekent gewoon dat je precies op mij lijkt. Ik denk omdat twee druppels water ook op elkaar lijken. Je bent mijn vlees en bloed. We hebben dezelfde bruine ogen, dezelfde grote mond, dezelfde spitse kin…’

Ik kijk naar ons tegelijk en de ons in Spiegel kijken terug. ‘Niet dezelfde neus.’

‘Nee, jij hebt nu nog een kinderneus.’

Ik pak hem vast. ‘Valt deze eraf en groeit er dan een grote neus?’

‘Nee nee, hij groeit alleen maar. Hetzelfde bruine haar…’

‘Maar het mijne hangt helemaal tot aan mijn buik en het jouwe maar tot aan je schouders.’

‘Dat is waar,’ zegt Mam, en ze pakt Tandpasta. ‘Jouw cellen zijn twee keer zo levend als de mijne.’

Ik wist niet dat dingen maar half levend konden zijn. Ik kijk weer in Spiegel. Onze slaapshirts zijn ook anders en onze onderbroeken, op de hare staan geen beertjes.

Als ze de tweede keer spuugt ben ik aan de beurt met Tandenborstel, ik schrob elk mijn tanden helemaal rond. De druppels spuug van Mam in Wasbak lijken helemaal niet op haar vlees en bloed, mijn druppels spuug ook niet. Ik spoel ze weg en doe een vampierlach.

‘Aaah!’ Mam slaat haar handen voor haar ogen. ‘Wat zijn je tanden schoon, verblindend!’

De hare zijn best wel verrot omdat ze eerst was vergeten te poetsen, nu vindt ze het jammer en ze vergeet het niet meer maar toch zijn ze nog steeds verrot.

Ik maak de stoelen plat en zet ze naast Deur tegen Droogrek aan. Hij moppert altijd dat het niet past maar er is plaats zat als hij heel goed rechtop gaat staan. Ik kan mezelf ook plat maken maar niet zo heel plat door mijn spieren, omdat ik levend ben. Deur is gemaakt van glimmend toverijzer, hij doet piep piep na negen uur als ik eigenlijk uitgeschakeld moet zijn in Kast.

Gods gele gezicht komt niet naar binnen vandaag, Mam zegt dat hij moeilijk door de sneeuw heen kan dringen.

‘Welke sneeuw?’

‘Kijk maar,’ zegt ze, en ze wijst omhoog.

Er is een klein beetje licht aan de bovenkant van Dakraam, voor de rest is ze helemaal donker. Tv-sneeuw is wit maar de echte niet, dat is gek. ‘Waarom valt het niet op ons?’

‘Omdat het aan de buitenkant is.’

‘In Heelal? Ik wou dat het binnen was, dan kan ik ermee spelen.’

‘O, maar dan zou het smelten, want hier is het lekker warm.’ Ze begint te neuriën, ik raad meteen dat het ‘Let It Snow’ is. Ik zing de tweede regel mee. Dan doe ik ‘Winter Wonderland’ en Mam valt in maar dan hoger.

We hebben elke ochtend duizenden dingen te doen, zoals Plant een beker water geven in Wasbak om niet te knoeien, en dan haar terugzetten op haar bordje op Dressoir. Eerst woonde Plant op Tafel maar Gods gezicht had een blaadje van haar afgebrand. Ze heeft er nog negen over, ze zijn de breed van mijn hand en helemaal pluizig, zo is een hond zegt Mam. Maar honden zijn alleen Tv. Ik hou niet van negen. Ik vind een piepklein blaadje dat eruit komt, ik heb haar twee keer gezien, dat telt als tien.

Spin is echt. Ik zoek haar nu maar er zit alleen een web tussen de poot en het plat van Tafel. Tafel kan goed balanceren, dat is best lastig, als ik op één been ga staan kan ik het heel lang volhouden maar dan val ik altijd om. Ik zeg niks tegen Mam over Spin. Zij veegt webben weg, ze zegt dat ze vies zijn maar ik vind ze juist net extra dun zilver. Mam houdt wel van de dieren die achter elkaar aan rennen en elkaar opeten op de wildedierenplaneet, maar niet van echte. Toen ik vier was zat ik naar mieren te kijken die langs Fornuis omhoogkropen en toen kwam zij eraan rennen en sloeg ze allemaal plat omdat ze ons eten niet mochten opeten. Het ene moment leefden ze en het volgende moment waren ze viezigheid. Ik moest zo huilen dat mijn ogen er bijna af smolten. Ook een andere keer was er een ding in de nacht zoemmm zoemmm zoemmm dat me had gestoken en Mam knalde hem plat tegen Deurmuur onder Plank, hij was een mug. De vlek zit er nog steeds op de kurk ook al had ze gepoetst, het was mijn bloed dat de mug wilde stelen, net een minivampier. Dat was de enige keer dat mijn bloed uit mij is gekomen.

Mam pakt haar pil uit het zilveren pakje waar achtentwintig kleine ruimteschipjes in zitten en ik pak een vitamine uit de pot met het jongetje die een handstand doet en zij pakt er een uit de grote pot met het plaatje van een vrouw die Tennis doet. Vitamines zijn medicijnen voor dat je niet ziek wordt en al terug naar Hemel moet. Ik wil er nooit naartoe, ik vind doodgaan stom, maar Mam zegt dat het misschien wel goed is als we honderd zijn en genoeg hebben gespeeld. Ze pakt ook nog een stiller. Soms pakt ze er twee, nooit meer dan twee, want sommige dingen zijn goed voor ons maar te veel is ineens slecht.

‘Voel je Rotte Kies?’ vraag ik. Hij zit bovenaan achter in haar mond, hij is de ergste.

Mam knikt.

‘Waarom pak je niet alle stukjes van elke dag twee stillers?’

Ze trekt een gezicht. ‘Dan zou ik verslaafd raken.’

‘Wat is…?’

‘Alsof ik er een slaaf van zou worden, omdat ik ze dan de hele tijd nodig heb. Eigenlijk zou ik er dan steeds meer nodig hebben.’

‘Waarom is het erg als je iets nodig hebt?’

‘Dat is moeilijk uit te leggen.’

Mam weet alles, behalve de dingen die ze zich niet goed kan herinneren, of soms zegt ze dat ze iets niet kan uitleggen omdat ik nog te klein ben.

‘Mijn kiezen doen minder pijn als ik er niet meer aan denk,’ zegt ze.

‘Hoe kan dat?’

‘Dat is de kracht van je gedachten. Als je de pijn niet erg vindt, is het ook niet erg.’

Als ik ergens pijn heb, vind ik het wel altijd erg. Mam wrijft over mijn schouder ook al doet mijn schouder geen pijn, maar ik vind het evengoed fijn.

Ik zeg nog steeds niks over het web. Raar dat ik nu iets heb wat alleen van mij, niet van Mam is. Alle andere dingen zijn van ons allebei. Mijn lichaam is denk ik wel van mij en de gedachten die in mijn hoofd gebeuren. Maar mijn cellen zijn gemaakt van haar cellen dus ik ben ook een beetje van haar. En ook als ik tegen haar zeg wat ik denk en zij zegt wat zij denkt, dan springen allebei onze gedachten in ons andere hoofd, net als wanneer je met blauw vetkrijt over geel heen kleurt dan krijg je groen.

Om 8.30 druk ik op de knop van Tv en probeer alle de drie. Ik vind Dora the Explorer, joepie! Mam draait Haas heel langzaam rond om het beeld beter te maken met zijn oren en kop. Een keer toen ik vier was ging Tv dood en moest ik huilen, maar in de nacht brengde Ouwe Nick een magisch omvormerkastje om Tv weer levend te maken. De andere kanalen na de drie zijn helemaal wazig dus daar kijken we niet naar want dat is slecht voor onze ogen, alleen als er muziek op is leggen we Deken erover en dan luisteren we alleen door haar grijs heen en doen we de voetjes van de vloer.

Vandaag leg ik mijn vingers tegen Dora’s hoofd voor een knuffel en ik vertel haar dat ik nu superkrachten heb omdat ik vijf ben, en ze lacht. Ze heeft supergroot haar, net een hele bruine helm met spitse punten eruit geknipt, het haar is net zo groot als Dora zelf. Ik ga weer op Bed zitten bij Mam op schoot om te kijken, ik wiebel net zo lang tot ik niet meer op haar spitse botten zit. Ze heeft niet veel zachte stukjes maar die zijn wel superzacht.

Dora zegt sommige dingen die niet in echte taal zijn, die zijn Spaans, zoals lo hicimos. Ze heeft altijd Rugzak om die vanbinnen groter is dan vanbuiten, met alles wat Dora nodig heeft zoals ladders en ruimtepakken, voor als ze gaat dansen en voetballen en blokfluit spelen en avonturen beleven met Boots haar beste vriend-aap. Dora zegt altijd dat ze míjn hulp nodig heeft, of ik kan helpen een toverding te zoeken of zo, en dan wacht ze tot ik ja zeg. Ik roep: ‘Achter de palmboom!’ en de blauwe pijl klikt precies achter de palmboom, en ze zegt: ‘Dank je wel.’ Elke andere Tv-figuur luistert niet. De Kaart laat iedere keer drie plekken zien, we moeten naar de eerste en dan naar de tweede en dan naar de derde. Ik loop samen met Dora en Boots, hand in hand, ik zing mee met alle liedjes vooral met koprollen of high fives of de Gekke Kippendans. We moeten uitkijken voor die gemene Zwieber, wij roepen: ‘Zwieber, niet stelen’, drie keer en dan wordt hij helemaal kwaad en zegt: ‘O nee!’ en rent weg. Een keertje had Zwieber een robotvlinder op afstandsbediening gemaakt, maar het ging fout, de vlinder steelde juist zíjn masker en zíjn handschoenen, dat was supergrappig. Soms vangen we de sterren en stoppen ze in het vakje van Rugzak, ik zou de Herriester kiezen die alles wakker maakt en de Wisselster die in alle vormen kan veranderen.

Op de andere planeten zijn het meestal mannen en vrouwen die met wel honderd op het scherm passen, alleen wordt eentje dan vaak helemaal groot en dichtbij. Ze hebben kleren in plaats van vel, hun gezichten zijn roze of geel of bruin of vlekkerig of harig, met een hele rode mond en grote ogen met een zwarte rand. Ze lachen en schreeuwen heel veel. Ik zou het liefst de hele tijd tv-kijken, maar dan gaan onze hersens rotten. Voordat ik omlaag kwam uit Hemel liet Mam hem de hele dag aan staan en toen veranderde ze in een zombie dat is net een spook maar dan loopt hij stamp stamp. Dus nu zet ze hem altijd uit na één filmpje, dan kunnen de cellen zich de rest van de dag weer vermenigvuldigen en dan kunnen we na het eten nog een filmpje kijken en weer nieuwe hersens laten groeien in onze slaap.

‘O, nog eentje, omdat ik jarig ben? Alsjeblieft?’

Mam doet haar mond open en klapt hem weer dicht. Dan zegt ze: ‘Waarom ook niet?’ Ze zet de reclame met het geluid uit want daar worden onze hersens nog eerder slap van tot ze uit onze oren komen druipen.

Ik kijk naar het speelgoed, er komt een supermooie vrachtwagen en een trampoline en Bionicles. Twee jongetjes vechten met Transformers in de hand maar ze zijn aardig, niet zoals slechteriken.

Dan komt het filmpje, het is SpongeBob SquarePants. Ik ren naar hem toe om hem aan te raken en ook Patrick de zeester, maar niet Octo, die is eng. Het is een akelig verhaal over een reuzenpotlood, ik kijk door de vingers van Mam heen die allemaal twee keer langer zijn dan de mijne.

Mam is nergens bang voor. Behalve voor Ouwe Nick misschien. Meestal noemt ze hem gewoon hij, ik wist de naam voor hem niet eens tot ik een tekenfilmpje zag over een man die ’s nachts komt en die Ouwe Nick heet. Ik noem de echte ook zo omdat hij ’s nachts komt, maar hij lijkt niet op die Tv-man met een baard en hoorns en zo. Ik vroeg een keer aan Mam of hij oud is, en ze zei dat hij bijna dubbel haar is en dat is best oud.

Ze staat meteen op om Tv uit te zetten als de aftiteling komt.

Mijn plas is geel van de vitamines. Ik ga zitten om te poepen, ik zeg: ‘Dag dag, ga maar naar de zee.’ Als ik heb doorgetrokken kijk ik naar de bak die volloopt, hij doet blubblub gorgel borrel. Dan schrob ik mijn handen tot het net is of mijn vel eraf komt, dan weet ik pas dat ik goed genoeg heb gewassen.

‘Er zit een web onder Tafel,’ zeg ik, ik wist niet dat ik het ging zeggen. ‘Het is van Spin, ze is echt. Ik heb haar twee keer gezien.’

Mam lacht maar niet echt.

‘Ga je het niet wegvegen, alsjeblieft? Want ze is er niet eens niet, maar misschien komt ze nog terug.’

Mam zit op haar knieën onder Tafel te kijken. Ik kan haar gezicht niet zien tot ze haar haren achter haar oor duwt. ‘Weet je wat, ik zal het laten zitten tot we gaan poetsen, oké?’

Dat is dinsdag, dat is drie dagen. ‘Oké.’

‘Weet je wat?’ Ze staat op. ‘We moeten nog aanstrepen hoe lang je bent, nu je vijf bent.’

Ik spring hoog in de lucht.

Normaal mag ik niet op stukjes van Kamer of meubels tekenen. Toen ik twee was had ik op de poot van Bed gekrabbeld, haar poot naast Kast, en iedere keer als we poetsen tikt Mam op die krabbel en zegt: ‘Kijk, daar moeten we nu voorgoed mee leven.’ Maar mijn verjaardaglang is iets anders, dat zijn kleine cijfertjes naast Deur, een zwarte vier, en daaronder een zwarte drie, en een rode twee dat was de kleur die onze oude Pen was tot hij op was, en onderaan een rode een.

‘Rechtop staan,’ zegt Mam. Pen kietelt de bovenkant van mijn hoofd.

Als ik aan de kant ga staat er een zwarte vijf een klein stukje boven de vier. Ik vind vijf mijn lievelings van elk cijfer, ik heb vijf vingers aan elke hand en ook evenveel tenen en Mam ook, we zijn twee druppels water vlees en bloed. Negen is mijn slechtste lievelingscijfer. ‘Wat is mijn lang?’

‘Je lengte. Nou, ik weet het niet precies,’ zegt ze. ‘Misschien kunnen we een keer om een meetlint vragen, voor Zondagtraktatie.’

Ik dacht dat meetlinten alleen Tv waren. ‘Neuh, laten we chocolaatjes vragen.’ Ik leg mijn vinger op de vier en ga er met mijn gezicht tegenaan staan, mijn vinger zit boven op mijn haar. ‘Ik ben niet veel langer geworden deze keer.’

‘Dat is normaal.’

‘Wat is normaal?’

‘Dat is…’ Mam bijt op haar lip. ‘Dat betekent dat het oké is. No hay problema.’

‘Maar kijk eens wat een grote spierballen.’ Ik spring op Bed, ik ben Jack de Reuzendoder met zijn Zevenmijlslaarzen.

‘Immens,’ zegt Mam.

‘Reusachtig.’

‘Gigantisch.’

‘Mega.’

‘Enorm,’ zegt Mam.

‘Meganorm.’ Dat is woordbroodje als we er twee op elkaar persen.

‘Goeie.’

‘Weet je wat?’ zeg ik. ‘Als ik tien ben, ben ik volgewassen.’

‘O ja?’

‘Ik groei steeds groter en groter tot ik een mens word.’

‘Eerlijk gezegd ben je al een mens,’ zegt Mam. ‘We zijn allebei mensen.’

Ik dacht dat het woord voor ons ‘echt’ was. De mannetjes in Tv zijn alleen maar van kleuren gemaakt.

‘Bedoel je misschien dat je immens wordt?’

‘Ja,’ zeg ik, ‘ik groei immens groot tot ik een reus ben, maar dan wel een lieve reus, helemaal tot hier.’ Ik spring en raak Bedmuur heel hoog aan, bijna waar Dak schuin omhooggaat.

‘Dat klinkt geweldig,’ zegt Mam.

Haar gezicht staat strak, dat betekent dat ik een verkeerd ding heb gezegd maar ik weet niet welk.

‘Dan barst ik door Dakraam in Ruimte en stuiter boing boing tussen alle de planeten,’ zeg ik. ‘Dan ga ik op bezoek bij Dora en SpongeBob en al mijn vriendjes, en dan heb ik een hond die Lucky heet. En dan krijg ik ook een jongetje in een eitje in mijn buik en dan wordt hij ook een echte.’

Mam heeft weer een lach. Ze legt Pen terug op Plank.

Ik vraag: ‘Hoe oud word jij als je jarig bent?’

‘Zevenentwintig.’

‘Wauw.’

Daar wordt ze geloof ik niet echt vrolijk van.

Als Bad aan staat, pakt Mam Labyrint en Fort van boven op Kast af. We zijn Labyrint al aan het maken vanaf dat ik twee was, ze is van alle wc-rolletjes aan elkaar geplakt, allemaal tunnels die een heleboel kanten op draaien. Stuiterbal vindt het superleuk om in Labyrint te verdwalen en zich te verstoppelen, ik moet hem dan roepen en haar schudden en haar opzij draaien en op de kop houden tot hij eruit komt rollen, wooeeii. Dan stuur ik andere dingen in Labyrint, een pinda en een afgebroken stuk van Blauw Vetkrijtje en een korte spaghetti niet gekookt. Ze zitten elkaar achterna in de tunnels en sluipen naar elkaar en roepen boe, ik kan ze niet zien maar ik luister tegen het karton en dan weet ik wel waar ze zitten. Tandenborstel wil ook een keer maar ik zeg jammer dan, hij is te lang. Dan springt hij maar in Fort om een toren te bewaken. Fort is gemaakt van blikken en vitaminepotten, we maken hem groter elke dag als we weer een lege hebben. Fort kan alle kanten op kijken, hij spuit kokende olie naar de vijanden, ze weten niet dat hij geheime messpleten heeft, haha. Ik wil hem graag meenemen in Bad om een eiland te spelen, maar Mam zegt dat het water zijn plakband dan onplakkerig maakt.

We doen onze paardenstaart los en laten ons haar zwemmen. Ik lig op Mam zonder iets te zeggen, ik hou van haar hartbonzen. Als ze ademt gaan we een beetje omhoog en omlaag. Piemel drijft.

Omdat ik jarig ben mag ik kiezen welke kleren we allebei aandoen. Die van Mam wonen in de hoge la van Dressoir en de mijne in de lage. Ik kies haar lievelingsspijkerbroek met de rode naden die ze alleen aandoet voor speciale gelegenheden omdat de knieën bijna door zijn. Voor mij kies ik mijn gele trui, ik ben voorzichtig voor de la maar toch gaat de rechterkant los en moet Mam hem goed slaan. We trekken samen mijn trui omlaag en hij knijpt in mijn gezicht maar dan is hij plop aan.

‘Zal ik hem anders een heel klein stukje inknippen in het midden van de V?’ vraagt Mam.

‘No way, José.’

Voor Gym laten we onze sokken uit want blote voeten zijn houvaster. Vandaag kies ik eerst Parcours, we tillen Tafel ondersteboven op Bed en Schommelstoel boven op haar met Kleed over ze allebei. Parcours gaat om Bed heen van Kast naar Lamp, de vorm op Vloer is een zwarte C. ‘Hé, kijk, ik kan een heen-en-terug in zestien stappen.’

‘Wauw. Toen je vier was waren het nog achttien stappen, hè?’ zegt Mam. ‘Hoeveel heen-en-terugs kun je vandaag rennen, denk je?’

‘Vijf.’

‘Wat denk je van vijf keer vijf? Dat is je lievelings in het kwadraat.’

We keren het op onze vingers, ik kom op zesentwintig maar Mam zegt vijfentwintig dus doe ik het nog een keer en dan kom ik ook op vijfentwintig. Ze houdt me bij op Horloge. ‘Twaalf,’ roept ze. ‘Zeventien. Het gaat geweldig.’

Ik adem pfff pfff pfff.

‘Harder…’

Ik ga nog harderder dan Superman kan vliegen.

Als Mam aan de beurt is om te rennen, moet ik het nummer van de start en het nummer als ze finisht opschrijven op Gelinieerd Collegeblok, en dan halen we ze uit elkaar om te zien hoe snel ze ging. Vandaag is de hare negen seconden groter dan de mijne, dus ik heb gewonnen, ik spring op en neer en fluit haar uit. ‘Laten we een keer tegelijk een race doen.’

‘Dat zou leuk zijn, hè?’ zegt ze. ‘Maar weet je nog dat we dat een keer geprobeerd hebben en dat ik met mijn schouder tegen het dressoir aan botste?’

Soms als ik iets vergeet dan vertelt Mam het en dan weet ik het weer.

We halen alle meubels van Bed af en leggen Kleed weer op haar plek over Parcours heen zodat Ouwe Nick de vieze C niet ziet.

Mam kiest Trampoline, dat is alleen ik op Bed springen want anders maakt Mam haar misschien kapot. Zij doet het commentaar: ‘Een gedurfde draai in de lucht van deze jonge Amerikaanse kampioen…’

Als ik weer ben kies ik Commando Pinkelen, en daarna zegt Mam dat we onze sokken weer aan moeten doen voor Lijk, dat is liggen als een zeester met slappe teennagels, slappe navel, slappe tong, slappe hersens zelfs. Mam krijgt jeuk achter haar knie en beweegt, dus ik win alweer.

Het is 12:13 dus we kunnen middageten. Mijn favoriete stukje van het gebed is het dagelijks brood. Ik ben de baas van de spelletjes maar Mam is de baas van het eten, zij bepaalt bijvoorbeeld dat we niet cornflakes als ontbijt en middageten en avondeten mogen omdat we dan misschien ziek worden en trouwens dan zou het ook te gauw op zijn. Toen ik nul en een was moest Mam mijn eten altijd fijnhakken en kauwen voor mij, maar toen kreeg ik al mijn twintig tanden en nu kan ik alles opknauwen. Dit middageten is tonijn op crackers, mijn taak is om het deksel van het blikje naar achteren te trekken want dat lukt Mam niet met haar pols.

Ik ben een beetje wiebelig dus Mam zegt laten we Orkest spelen, dan rennen we rond en kijken welke geluiden we uit dingen kunnen slaan. Ik trommel op Tafel en Mam doet tik tik tegen de poten van Bed, dan plof plof op de kussens, ik doe met een vork en lepel beng beng tegen Deur en onze tenen doen bonk tegen Fornuis, maar mijn lievelings is op het pedaal van Vuilnis stampen want dan klapt zijn deksel open met een kleng. Mijn beste instrument is Ploink dat is een cornflakespak dat ik heb volbeplakt met allemaal verschillend gekleurde benen en schoenen en jassen en hoofden uit de oude catalogus, en toen deed ik drie elastieken om zijn middel. Ouwe Nick brengt geen catalogussen meer om zelf onze kleren uit te kiezen, Mam zegt dat hij gieriger wordt.

Ik klim op Schommelstoel om de boeken van Plank te pakken en ik maak een wolkenkrabber van tien verdiepingen op Kleed. ‘Tien verboekingen,’ zegt Mam en ze moet lachen, nou ja, zo’n leuk grapje is het niet.

Eerst hadden we negen boeken en maar vier met plaatjes erin:

Mijn grote versjesboek

Gerrie de Graafmachine

Het weggelopen haasje

Pop-upvliegveld

Ook nog vijf met plaatjes alleen voorop:

De schuur

Twilight

Je bent nooit alleen

Bitterzoete liefde

De Da Vinci Code

Mam leest die met zonder plaatjes bijna nooit behalve als ze wanhopig is. Toen ik vier was vroegen we om nog een boek met plaatjes voor Zondagtraktatie en toen kwam Alice in Wonderland, ik vind haar wel leuk maar ze heeft te veel woorden en een heleboel ouderwetse.

Vandaag kies ik Gerrie de Graafmachine, hij zit bijna onderaan dus moet hij de wolkenkrabber slopen klabang.

‘Alweer Gerrie?’ Mam trekt een gezicht, dan zet ze haar diepste stem op:

Daaaaarrrrrrrrr komt Gerrie de Graafmachine aan!

Hij schept bergen zand langs de hele baan.

Kijk zijn lange arm eens grijpen in de grond,

geen enkele graver werkt zo hard in het rond.

Deze supershovel rijdt en draait rond op de bouw,

en begint al te scheppen voor dag en dauw.

Op het tweede plaatje staat een kat, op het derde plaatje zit hij op een stapel keien. Keien zijn stenen, dat betekent dat ze net zo zwaar zijn als keramiek waar Bad en Wasbak en Wc van gemaakt zijn, maar niet zo glad. Katten en keien zijn alleen Tv. Op het vijfde plaatje valt de kat naar beneden, maar katten hebben negen levens, niet zoals ik en Mam met allebei maar eentje.

Mam kiest bijna altijd Het weggelopen haasje want ze vindt het leuk dat de moederhaas het kindje haas op het laatst te pakken krijgt en zegt: ‘Hier, een lekker worteltje.’ Hazen zijn Tv maar worteltjes zijn echt, ze hebben een mooi geluid. Mijn lievelingsplaatje is het kindje haas dat is veranderd in een kei op de berg en de moederhaas moet helemaal omhoog hoger hoger klimmen om hem te vinden. Bergen zijn te groot om echt te zijn, ik heb er een keer een in Tv gezien waar een vrouw aan hangt met touwen. Vrouwen zijn niet echt zoals Mam, en meisjes en jongens ook niet. Mannen zijn niet echt behalve Ouwe Nick, en ik weet eigenlijk niet zeker of hij wel helemaal echt is. Misschien half? Hij brengt boodschappen en Zondagtraktatie en hij verdwijnt de vuilnis, maar hij is niet een mens zoals wij. Hij gebeurt alleen ’s avonds, net als vleermuizen. Misschien tovert Deur hem tevoorschijn met een piep piep en dan verandert de lucht. Ik denk dat Mam niet graag over hem praat omdat hij anders misschien echter wordt.

Ik draai me nu om op haar schoot om te kijken naar mijn lievelingsschilderij van Kindje Jezus die speelt met Johannes de Doper dat is zijn vriendje en grote neef tegelijk. Maria is er ook bij, zij zit bij haar Mam op schoot dat is de Oma van Kindje Jezus, net als de abuela van Dora. Het is een raar schilderij met geen kleuren en sommige handen en voeten staan er niet op, Mam zegt dat het nog niet af is. Kindje Jezus begon in de buik van Maria te groeien door een engel die omlaag kwam zoeven, net als een spook maar dan een hele coole met veren. Maria was helemaal verbaasd, ze zei: ‘Hoe kan dat nou?’ en toen zei ze: ‘Oké, laat maar komen.’ Toen Kindje Jezus uit haar vagina floepte op Kerstmis stopte ze hem in een kribbe maar niet voor de koeien om op te kauwen, alleen om hem warm te maken met hun geblaas omdat hij magisch was.

Mam doet nu Lamp uit en we gaan liggen, eerst zeggen we het herdersgebed over groene weiden, ik denk dat dat net zoiets is als Dekbed maar dan pluizig en groen in plaats van wit en plat. (Die beker die overvloeit zal wel een vreselijk geknoei zijn.) Nu mag ik wat, de rechter want de linker daar zit niet veel meer in. Toen ik drie was mocht ik nog heel veel zo vaak ik wilde, maar sinds ik vier was heb ik het zo druk met dingen doen dat ik nog maar een paar keer wat mag overdag en ’s avonds. Ik wou dat ik kon praten en wat hebben tegelijk maar ik heb maar één mond.

Ik schakel bijna uit maar niet echt. Ik denk Mam wel door haar adem.

Na dutje zegt Mam dat ze heeft bedacht dat we geen meetlint hoeven te vragen, we kunnen zelf een liniaal maken.

We recyclen het cornflakespak van Oud-Egyptische Piramide daarvoor, Mam doet voor hoe ik een strook moet afknippen die net zo groot is als haar voet, daarom noemen ze dat ook een voet, dat is dertig centimeter, en dan maakt ze dertig kleine streepjes. Ik meet haar neus die is vijf centimeter. Mijn neus is ietsje meer dan drie centimeter, ik schrijf het op. Mam laat Liniaal koprollen maken langs Deurmuur omhoog waar mijn langs zijn, ze zegt dat ik negenennegentig centimeter ben, bijna een meter.

‘Hé,’ zeg ik, ‘laten we Kamer meten.’

‘Wat, helemaal?’

‘Hebben we dan iets beters te doen?’

Ze kijkt me raar aan. ‘Nee, ik denk het niet.’

Ik schrijf alle getallen op, zoals de lang van Deurmuur tot de lijn waar Dak begint is twee meter en zestig centimeter. ‘Kijk nou,’ zeg ik tegen Mam, ‘elke kurktegel is net ietsje groter dan Liniaal.’

‘Duh,’ zegt ze, en ze slaat tegen haar hoofd, ‘die zijn natuurlijk dertig bij dertig, dan heb ik de liniaal net iets te kort gemaakt. Dan kunnen we ook gewoon de tegels tellen, dat is makkelijker.’

Ik begin de lang van Bedmuur te tellen, maar Mam zegt dat alle muren hetzelfde zijn. Een andere regel is: de breed van de muren is hetzelfde als de breed van Vloer, ik tel drie meter en vijfendertig centimeter allebei de kanten op, dat betekent dat Vloer een vierkant is. Tafel is een cirkel dus ik weet niet wat ik moet doen, maar Mam meet haar over het midden waar ze op haar allerbreedst is, dat is een meter en vijftien centimeter. Mijn stoel is zevenennegentig centimeter en die van Mam is precies hetzelfde, dat is twee minder dan ik. Dan is Mam het meten een beetje beu dus stoppen we ermee.

Ik kleur achter de cijfers allemaal verschillend met onze vijf vetkrijtjes die zijn blauw, oranje, groen, rood, bruin, als ik helemaal klaar ben ziet het blaadje er net uit als Kleed maar dan veel gekker. Mam zegt dat ik hem wel als mijn placemat kan gebruiken met het eten.

Ik kies spaghetti vanavond, er is ook verse broccoli maar die kies ik niet, die is alleen maar goed voor ons. Ik mag de grote broccoli in stukjes hakken met Zigzagmes, soms eet ik gauw een stukje op als Mam niet kijkt en dan zegt ze: ‘O nee, waar is dat grote stuk nou gebleven?’ maar ze is niet echt kwaad want rauwe dingen maken ons extra levend.

Mam doet het opwarmen op de twee ringen van Fornuis die rood worden, ik mag niet aan de knoppen komen want het is de taak van Mam om te zorgen dat er nooit brand komt net als in Tv. Als de ringen ooit ergens tegenaan gaan zoals een theedoek of zelfs onze kleren, dan lopen de vlammen er helemaal overheen met oranje tongen en branden ze Kamer tot as en wij hoesten en stikken en schreeuwen met de ergste pijn ooit.

Ik vind broccoli die kookt niet lekker ruiken, maar het is nog niet zo erg als sperziebonen. Groenten zijn allemaal echt maar ijsjes zijn Tv, ik wou dat die ook echt waren. ‘Is Plant ook rauw?’

‘Ja, dat wel, maar niet het soort om op te eten.’

‘Waarom heeft ze geen bloemen meer?’

Mam haalt haar schouders op en roert door de spaghetti. ‘Ze is moe geworden.’

‘Dan moet ze gaan slapen.’

‘Ze is nog steeds moe als ze wakker wordt. Misschien heeft de grond in haar pot niet meer genoeg voeding.’

‘Ze mag mijn broccoli wel.’

Mam lacht. ‘Niet dat soort voeding, plantenvoeding.’

‘Zullen we dat dan vragen voor Zondagtraktatie?’

‘Ik heb al een hele lange lijst met dingen om te vragen.’

‘Waar dan?’

‘Gewoon in mijn hoofd,’ zegt ze. Ze trekt een worm spaghetti uit de pan en bijt erin. ‘Ik denk dat ze van vis houden.’

‘Wie?’

‘Planten, die houden van rotte vis. Of waren het visgraten?’

‘Getsie.’

‘Misschien kunnen we de volgende keer dat we vissticks eten een stukje onder Plant begraven.’

‘Niet van de mijne.’

‘Oké, een stukje van de mijne dan.’

De waarom ik spaghetti het lekkerst vind is het liedje van de gehaktbal die van de spaghetti af rolt, dat zing ik als Mam onze borden opschept.

Na het eten iets geweldigs, we gaan een verjaardagstaart maken. Ik wed dat hij delicioso wordt met kaarsjes evenveel als ik en in brand dat heb ik nog nooit in het echt gezien.

Ik ben de beste eierblazer, ik laat de drab er non-stop uit lopen. Ik moet er drie blazen voor de taart, ik gebruik de speld van het schilderij Impressie: opkomende zon want ik denk dat het gekke paard kwaad zou worden als ik Guernica eraf haal, ook al doe ik de speld altijd meteen weer terug. Mam vindt Guernica het beste meesterwerk omdat het het echtste is, maar het is juist helemaal door elkaar, het paard schreeuwt met een heleboel tanden omdat er een speer in hem is gestoken, en een stier en een vrouw die een slap kind vasthoudt met zijn hoofd ondersteboven en een lamp als een oog, en het ergste is die grote lompe voet in de hoek, ik ben altijd bang dat die mij gaat platstampen.

Ik mag de lepel aflikken, en dan stopt Mam de taart in de hete buik van Fornuis. Ik probeer te jongleren met de eierschalen allemaal tegelijk omhoog. Mam vangt er eentje. ‘Kleine Jacks met gezichtjes?’

‘Neuh,’ zeg ik.

‘Zullen we van brooddeeg een nestje voor ze maken? Als we die bieten morgen ontdooien, kunnen we het vocht gebruiken om het paars te maken…’

Ik schud van nee. ‘Laten we ze aan Eierslang maken.’

Eierslang is meer langer dan helemaal Kamer rond, we maken hem al sinds ik drie was, hij woont in Onderbed helemaal opgerold en houdt ons veilig. Zijn meeste eieren zijn bruin maar soms is er een witte, sommige hebben tekeningen erop van potloden of vetkrijtjes of Pen of dingetjes erop geplakt met bloemlijm, een kroontje van folie en een riem van geel lint en draadjes en stukjes papieren zakdoek als haren. Zijn tong is een naald, die houdt de rode draad vast die helemaal door hem heen gaat. We pakken Eierslang niet meer zo vaak want soms gaat hij in de war en dan gaan zijn eieren kapot bij de gaatjes of ze vallen er helemaal af, en dan moeten we de stukjes gebruiken voor mozaïeken. Vandaag doe ik zijn naald in een van de gaatjes van de nieuwe eieren, ik moet ermee bungelen tot de naald helemaal scherp weer door het andere gaatje eruit komt, het is best wel gevaarlijk. Nu is hij drie eieren langer, ik rol hem extra voorzichtig weer op zodat hij helemaal in Onderbed past.

Wachten op mijn taart duurt uren en uren, we ademen de heerlijke lucht in. Dan als hij afkoelt maken we spul dat heet glazuur maar het is niet zuur, het is suiker gesmelt met water. Mam smeert het helemaal over de taart. ‘Nu mag jij de chocolaatjes erop doen, dan doe ik de afwas.’

‘Maar we hebben geen chocolaatjes.’

‘Aha,’ zegt ze, en ze houdt het zakje omhoog en schudt ermee rammelderammel, ‘ik had er een paar bewaard van Zondagtraktatie drie weken geleden.’

‘Ooh, stiekeme Mam. Waar?’

Ze perst haar mond dicht. ‘Stel dat ik nog een keer een verstopplek nodig heb?’

‘Zeg het!’

Mam lacht niet meer. ‘Schreeuwen doet pijn aan mijn oren.’

‘Zeg de verstoppelplek!’

‘Jack…’

‘Ik vind het niet leuk dat er verstoppelplekken zijn.’

‘Wat is daar zo erg aan?’

‘Zombies.’

‘O.’

‘Of orken of vampiers…’

Ze maakt Keukenkast open en pakt het pak rijst. Ze wijst in het donkere gat. ‘Ik had ze gewoon hier bij de rijst verstopt, oké?’

‘Oké.’

‘Daar zou nooit iets engs in passen. Je kunt het altijd controleren.’

Er zitten vijf chocolaatjes in het zakje, roze, blauw, groen en twee rode. Er komt een beetje kleur aan mijn vingers als ik ze erop leg, ik krijg glazuur op me en ik sabbel het allemaal op.

Dan is het tijd voor de kaarsjes maar er zijn er geen.

‘Je schreeuwt weer,’ zegt Mam, met haar handen tegen haar oren.

‘Maar jij zei een verjaardagstaart, het is geen verjaardagstaart als er geen vijf kaarsjes in brand staan.’

Ze blaast haar adem uit. ‘Ik had het beter moeten uitleggen. Daar zijn de vijf chocolaatjes voor, die zeggen dat je vijf bent.’

‘Ik wil die taart niet.’ Ik kan het niet uitstaan als Mam helemaal stil blijft. ‘Stomme taart.’

‘Rustig, Jack.’

‘Je had kaarsjes moeten vragen voor Zondagtraktatie.’

‘Nou, vorige week hadden we pijnstillers nodig.’

‘Die had ik niet nodig, alleen jij!’ roep ik.

Mam kijkt naar me alsof ik een nieuw gezicht heb dat ze nog nooit heeft gezien. Dan zegt ze: ‘Hoe dan ook, denk eraan dat we altijd dingen moeten kiezen die hij makkelijk kan krijgen.’

‘Maar hij kan alles krijgen.’

‘Ja, tuurlijk,’ zegt ze, ‘als hij de moeite zou nemen…’

‘Waarom neemt hij moeite?’

‘Ik bedoel gewoon, dan moet hij misschien naar twee of drie winkels, en daar wordt hij chagrijnig van. En stel dat hij iets niet kan vinden, dan krijgen we misschien helemaal geen Zondagtraktatie.’

‘Maar Mam…’ Ik moet lachen. ‘Hij gaat toch niet naar winkels. Winkels zijn in Tv.’

Ze bijt op haar lip. Dan kijkt ze naar de taart. ‘Nou ja, hoe dan ook, het spijt me. Ik dacht dat de chocolaatjes ook goed zouden zijn.’

‘Gekke Mam.’

‘Dombo.’ Ze slaat tegen haar hoofd.

‘Sukkeltje,’ zeg ik, maar niet gemeen. ‘Volgende week als ik zes word moet je zorgen dat je kaarsjes hebt.’

‘Volgend jáár,’ zegt Mam, ‘je bedoelt volgend jaar.’ Haar ogen zijn dicht. Dat doen ze altijd soms en dan zegt ze een hele minuut niks. Toen ik klein was dacht ik dat haar batterij op was net als Horloge een keer had, toen moesten we een nieuwe batterij voor hem vragen voor Zondagtraktatie.

‘Beloofd?’

‘Beloofd,’ zegt ze, en ze doet haar ogen weer open.

Ze snijdt een meganorm stuk voor me af en ik steel al de vijf en doe ze op mijn stuk als ze niet kijkt, de twee rode, de roze, de groene, de blauwe, en ze zegt: ‘O nee, er is er alweer een gestolen, hoe kan dat nou?’

‘Je vindt hem nooit meer terug, hahaha,’ zeg ik net als Zwieber die iets van Dora steelt. Ik pak een van de rode en zoef hem in de mond van Mam, ze duwt hem naar haar voortanden want die zijn niet zo rot en ze knabbelt hem blij op.

‘Kijk,’ wijs ik, ‘er zitten gaten in mijn taart waar de chocolaatjes hebben gezeten.’

‘Net kraters,’ zegt ze. Ze stopt haar vinger in een gat.

‘Wat is kraters?’

‘Gaten waar iets is gebeurd. Een vulkaan of een explosie of iets.’

Ik stop het groene chocolaatje terug in zijn krater en doe tien, negen, acht, zeven, zes, vijf, vier, drie, twee, een, boem. Hij vliegt omhoog naar Ruimte en dan met een bocht in mijn mond. Mijn verjaardagstaart is het lekkerste wat ik ooit heb gegeten.

Mam heeft er nu niet zo’n trek in. Dakraam zuigt alle licht weg, ze is bijna zwart. ‘Het is de lente-equinox,’ zegt Mam, ‘ik weet nog dat ze dat op tv zeiden, op de ochtend dat jij geboren werd. Dat jaar lag er ook nog steeds sneeuw.’

‘Wat is equinox?’

‘Dat betekent gelijk, als er evenveel donker en licht is.’

Het is nu te laat voor Tv door de taart, Horloge zegt 20:33. Mijn gele trui rukt mijn hoofd er bijna af als Mam eraan trekt. Ik doe mijn slaapshirt aan en poets mijn tanden terwijl Mam de vuilniszak dichtbindt en naast Deur zet met ons lijstje dat ik heb geschreven, vandaag staat erop: Alsjeblieft Pasta, Linzen, Tonijn, Kaas (als niet te $), Sinaasappelsap, Bedankt.

‘Kunnen we ook druiven vragen? Die zijn goed voor ons.’

Onderaan schrijft Mam: Druiven als het kan (of ander vers fruit of in blik).

‘Mag ik een verhaaltje?’

‘Heel snel dan. Wat denk je van… “GingerJack het Peperkoekmannetje”?’

Ze doet het heel snel en grappig, GingerJack het Peperkoekmannetje springt uit de oven en rent en rolt en rolt en rent zodat niemand hem kan vangen, niet de oude mevrouw en niet de oude man en niet de dorsers en de ploegers. Maar op het laatst is hij een sukkel, hij laat zich door de vos over de rivier dragen en dan wordt hij hap opgegeten.

Als ik van koek was zou ik mezelf opeten voordat een ander het kon doen.

We doen een vlug vlug gebedje dat is handen in elkaar geklikt, ogen dicht. Ik bid dat Johannes de Doper en Kindje Jezus bij mij komen spelen met Dora en Boots. Mam bidt dat de zonneschijn de sneeuw van Dakraam af smelt.

‘Mag ik wat?’

‘Morgenvroeg als je wakker wordt,’ zegt Mam en ze trekt haar T-shirt weer omlaag.

‘Nee, nu.’

Ze wijst omhoog naar Horloge die zegt 20:57, dat is nog maar drie minuten voor negen. Dus spring ik snel in Kast en ga liggen op mijn kussen en trek Deken om me heen die helemaal grijs en wollig is met de rode bies. Ik lig precies onder de tekening van mij die ik al was vergeten. Mam steekt haar hoofd naar binnen. ‘Drie kusjes?’

‘Nee, vijf voor Meneertje Vijf.’

Ze geeft me vijf kusjes en dan kraakt ze de deuren dicht.

Er komt nog steeds licht binnen door de latjes zodat ik toch nog iets van mij op de tekening kan zien, de stukjes die op Mam lijken en de neus die alleen op mij lijkt. Ik aai het papier, het is helemaal zacht. Ik ga recht liggen zodat mijn hoofd tegen Kast drukt en mijn voeten ook. Ik luister naar Mam die haar slaapshirt aantrekt en de stillers pakt, altijd twee ’s avonds want ze zegt dat pijn net water is, het verspreidt zich meteen als ze gaat liggen. Ze spuugt tandpasta uit.

‘Onze vriend Zack heeft jeuk in zijn nek,’ zegt ze.

Ik bedenk er eentje. ‘Onze vriend Zah zegt blablabla.’

‘Onze vriend Maurice woont in een diepvries.’

‘Onze vriend Dora zingt in het koor-a.’

‘Dat is een smokkelrijm,’ zegt Mam.

‘O nee!’ mopper ik net als Zwieber. ‘Onze vriend Kindje Jezus… gaat naar een cursus.’

‘Onze vriend Daan kijkt blij naar de maan.’

De maan is Gods zilveren gezicht dat alleen op speciale avonden komt.

Ik ga zitten en druk mijn gezicht tegen de latjes, ik zie reepjes van Tv die uit staat, Wc, Bad, mijn blauwe octopustekening die omkrult, Mam die haar kleren weer in Dressoir legt.

‘Mam?’

‘Mmm?’

‘Waarom ben ik verstoppeld net als de chocolaatjes?’

Ik denk dat ze op Bed gaat zitten. Ze praat zachtjes zodat ik het bijna niet kan horen. ‘Ik wil gewoon niet dat hij naar je kijkt. Zelfs toen je nog een baby was wikkelde ik je altijd in de deken voordat hij binnenkwam.’

‘Zou het pijn doen?’

‘Zou wat pijn doen?’

‘Als hij me zag.’

‘Nee, nee. Ga nu maar slapen,’ zegt Mam.

‘Je moet nog van de Beestjes doen.’

‘Goedenacht, slaap zacht, laat de beestjes niet bijten vannacht.’

De Beestjes zijn onzichtbaar maar ik praat met ze en soms tel ik, de laatste keer kwam ik tot driehonderdzevenenveertig. Ik hoor het klikken van de schakelaar en Lamp gaat uit allemaal in dezelfde seconde. Geluiden van Mam die onder Dekbed kruipt.

Ik heb Ouwe Nick wel eens door de latjes gezien op sommige avonden maar nooit hem helemaal van dichtbij. Zijn haar heeft een beetje wit en het is kleiner dan zijn oren. Misschien kunnen zijn ogen me wel in steen veranderen. Zombies bijten kinderen om ze ondood te maken, vampiers zuigen ze leeg tot ze helemaal slap zijn, orken laten ze aan hun benen bungelen en knauwen ze op. Reuzen kunnen net zo erg zijn, is hij levend is hij dood ik smeer hem vrolijk op mijn brood, maar Jack rende weg met de gouden kip en hij glipte gauw gauw omlaag langs de bonenstaak. De reus klom achter hem aan naar beneden maar Jack riep naar zijn Mam dat hij een bijl nodig had, dat is net als onze messen maar dan groter, en zijn Mam was te bang om de bonenstaak zelf om te hakken maar toen Jack op de grond kwam deden ze het samen en toen viel de reus bam met al zijn binnenste eruit, haha. En toen was Jack voortaan Jack de Reuzendoder.

Ik vraag me af of Mam al is uitgeschakeld.

In Kast probeer ik mijn ogen altijd dicht te knijpen en snel uit te schakelen, zodat ik Ouwe Nick niet hoor komen, dan word ik wakker en is het ’s ochtends en dan lig ik in Bed bij Mam en mag ik wat en alles is oké. Maar nu ben ik nog steeds aan, de taart borrelt in mijn buik. Ik tel mijn boventanden met mijn tong van rechts naar links tot tien, dan mijn ondertanden van links naar rechts, dan weer terug de andere kant op, ik moet iedere keer tot tien gaan en twee keer tien is twintig, zoveel heb ik er.

Er komt geen piep piep, het is vast al heel veel over negen. Ik tel mijn tanden weer en krijg negentien, ik heb vast iets fout gedaan of er is er eentje geverdwijnd.

Ik bijt heel eventjes op mijn vinger en dan nog heel eventjes. Ik wacht uren en uren. ‘Mam?’ fluister ik. ‘Komt hij niet of ja?’

‘Blijkbaar niet. Kom er maar bij.’

Ik spring op en duw Kast open, ik lig binnen twee tellen in Bed. Het is extra heet onder Dekbed, ik moet mijn voeten eruit steken anders verbranden ze. Ik mag een heleboel, de linker en dan de rechter. Ik wil niet in slaap zijn want dan ben ik niet meer jarig.

* * *

Er flitst een licht op me, het steekt in mijn ogen. Ik kijk uit Dekbed maar met spleetjes. Mam staat naast Lamp en alles licht, dan klik en weer donker. Weer licht, ze laat het drie tellen duren en dan donker, dan een tel licht. Mam kijkt steeds omhoog naar Dakraam. Weer donker. Dat doet ze altijd ’s nachts. Ik denk dat ze dan beter in slaap kan vallen.

Ik wacht tot Lamp helemaal uit is. Ik fluister in het donker: ‘Helemaal klaar?’

‘Sorry dat ik je wakker heb gemaakt,’ zegt ze.

‘Geeft niet.’

Ze stapt weer in Bed kouder dan ik, ik sla mijn armen om haar middel.

* * *

Nu ben ik vijf en een dag.

Gekke Piemel staat altijd rechtop ’s ochtends, ik duw hem omlaag.

Als we onze handen schrobben na het plassen zing ik: ‘He’s Got the Whole World in His Hands’, dan kan ik er geen meer bedenken met handen, maar het liedje van de vogeltjes gaat over vingers.

Vlieg weg, Peter,

vlieg weg Paul.

Mijn twee wijsvingers zoeven helemaal door Kamer en krijgen bijna een botsing in de lucht.

Kom terug Peter,

kom terug Paul.

’Volgens mij zijn het eigenlijk engelen,’ zegt Mam.

‘Hè?’

‘Of nee, sorry, heiligen.’

‘Wat zijn heiligen?’

‘Extra speciale personen. Zoals engelen maar dan zonder vleugels.’

Ik snap er niks van. ‘Hoe kunnen ze dan van de muur af vliegen?’

‘Nee, dat zijn de vogeltjes, die kunnen wel vliegen. Ik bedoel alleen dat ze zijn genoemd naar Petrus en Paulus, twee vrienden van Kindje Jezus.’

Ik wist niet dat hij nog meer vrienden heeft behalve Johannes de Doper.

‘Weet je, Petrus heeft een keer in de gevangenis gezeten…’

Ik moet lachen. ‘Kindjes hoeven toch niet naar de gevangenis.’

‘Dit gebeurde toen ze allemaal al groot waren.’

Ik wist niet dat Kindje Jezus groot wordt. ‘Is Petrus een slechterik?’

‘Nee nee, hij was per ongeluk in de gevangenis gezet, ik bedoel het was een slechte politie die hem had opgesloten. Hoe dan ook, hij ging heel lang bidden om eruit te komen, en weet je wat er toen gebeurde? Er vloog een engel omlaag en die knalde de deur open.’

‘Cool,’ zeg ik. Maar ik vind het leuker als ze kindjes zijn die allemaal bloterig rondrennen.

Er klinkt een raar gebonk en een zwoesj zwoesj. Dakraam laat licht naar binnen, de donkere sneeuw is bijna weg. Mam kijkt ook omhoog, ze heeft een klein lachje op, ik denk dat het gebed zomaar heeft gewerkt.

‘Is het nog steeds dat van dat gelijke?’

‘O, de equinox?’ zegt ze. ‘Nee, nu wordt het steeds een beetje langer licht.’

Ik mag taart als ontbijt, dat heb ik nog nooit gehad. Hij is knapperig geworden, maar hij is nog steeds lekker.

Tv is Wonderteam, heel wazig, Mam beweegt steeds met Haas maar hij maakt ze niet veel scherper. Ik maak een strik om zijn draad met het paarse lint. Ik wou dat het Backyardigans was, die heb ik al superlang niet meer gezien. Zondagtraktatie is er nog niet want Ouwe Nick is niet gekomen gisteravond, dat was eigenlijk nog het allerfijnste van mijn verjaardag. Wat we hebben gevraagd is sowieso niet zo spannend, een nieuwe broek omdat mijn zwarte gaten heeft in plaats van knieën. Ik vind de gaten niet erg maar Mam zegt dat ik dan net een dakloze lijk, ze kan niet uitleggen wat dat is.

Na Bad speel ik met de kleren. Mams roze rok is een slang vandaag, hij heeft ruzie met mijn witte sok. ‘Ik ben Jack z’n beste vriend.’

‘Nee, ík ben Jack z’n beste vriend.’

‘Ik heb jou gebeukt.’

‘Ik heb jou geraakt.’

‘Ik ga jou knallen met mijn super-shooter.’

‘O ja, nou ik heb een jumbo-megatron-transformerblaster…’

‘Hé,’ zegt Mam, ‘zullen we Vangbal spelen?’

‘We hebben Strandbal niet meer,’ herinner ik haar. Hij is per ongeluk gebarsten toen ik hem superhard tegen Keukenkast schopte, ik wou juist een nieuwe vragen in plaats van een stomme broek.

Maar Mam zegt dat we er zelf een kunnen maken, we frommelen alle blaadjes op waar ik mijn schrijven op heb geoefend en die proppen we in een boodschappentas en dan duwen we tot hij ongeveer de vorm van een bal is, dan tekenen we er een eng gezicht op met drie ogen. Woordenbal kan niet zo hoog als Strandbal maar elke keer als we hem vangen doet hij een hard gekraak. Mam is de beste met vangen, alleen steekt het haar pijne pols soms, en ik ben de beste met gooien.

Omdat we taart als ontbijt hadden krijgen we de zondagpannenkoeken nu met het middageten. Er is niet veel mix meer over dus het zijn hele dunne die zich uitspreiden, dat is mooi. Ik mag ze opvouwen, sommige breken. Er is niet veel jam meer, dus daar doen we ook water bij.

Een hoekje van de mijne druppelt, Mam wrijft over Vloer met Spons. ‘Die kurk slijt helemaal af,’ zegt ze met haar tanden op elkaar, ‘hoe moeten we dat ooit schoon zien te houden?’

‘Waar?’

‘Hier, waar onze voeten eroverheen gaan.’

Ik kruip onder Tafel, er zit een gat in Vloer met bruin spul eronder dat harder is dan mijn nagel.

‘Maak het niet nog erger, Jack.’

‘Dat doe ik niet, ik kijk alleen even met mijn vinger.’ Het is net een kleine krater.

We schuiven Tafel naast Bad zodat we kunnen zonnebaden op Kleed recht onder Dakraam waar het extra warm is. Ik zing ‘Ain’t No Sunshine’, Mam doet ‘Here Comes the Sun’, ik kies ‘You Are My Sunshine’.

Dan wil ik wat, de linker is extra romig vandaag.

Gods gele gezicht maakt rood door mijn oogleden. Als ik ze opendoe is het te fel om te kijken. Mijn vingers doen schaduwen op Kleed, kleine platgedrukte.

Mam ligt te doezelen.

Ik hoor een geluid dus ik sta op zonder haar wakker te maken. Daar bij Fornuis, een heel klein kriebel krabbel geluidje.

Een levend ding, een dier, echt echt niet Tv. Hij zit op Vloer, iets te eten, misschien een kruimeltje pannenkoek. Hij heeft een staartje, ik denk wat hij is, wat hij is is een muis.

Ik ga dichterbij en wooeeiii hij is weg onder Fornuis dus ik heb hem amper gezien, ik had nooit geweten dat iets zo snel kon gaan. ‘O Muis,’ zeg ik heel zachtjes zodat hij niet bang wordt. Zo moet je een muis aanspreken, dat staat in Alice, alleen praat zij per ongeluk over haar kat Dina en dan wordt de muis zenuwachtig en dan zwemt hij weg. Ik doe mijn handen nu biddend: ‘O Muis, kom toch terug, alsjeblieft, alsjeblieft, alsjeblieft…’

Ik wacht wel uren maar hij komt niet.

Mam ligt zeker te slapen.