-

K. Michel wordt beschouwd als een van de belangrijkste hedendaagse dichters. Zijn werk werd bekroond met de Herman Gorterprijs, de VSB-poëzieprijs, de Jan Campertprijs, de Awater Poëzieprijs en de Guido Gezelleprijs. In Speling zoeken is al zijn poëzie tot nu toe: de bundels Ja! Naakt als de stenen, Boem de nacht, Waterstudies, Kleur de schaduwen en Bij eb is je eiland groter voor het eerst bijeengebracht.

-

K. Michel

Speling zoeken

-

Olympus maakt deel uit van uitgeverij Atlas Contact

Copyright © 1989, 1994, 1999, 2004, 2010, 2016 K. Michel en uitgeverij Augustus, Amsterdam

Omslagontwerp Nanja Toebak

Omslagfoto Maartje Geels

E-book Suzan Beijer

ISBN 978 90 467 0596 4

NUR 306

D/2016/0108/749

www.atlascontact.nl

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2016, ISBN 978 90 467 0579 7.

-

Ja! Naakt als de stenen

-

· A capella

-

--

Gouden vis!

Draai de hemel om!

Licht de stad, de haven op.

Laat de ramen stralen.

Kleur de kade,

De donkere bootjes rood, de hoge kranen.

Haal de dag boven water.

De vuurtoren wacht.

Het standbeeld van Colón wacht.

De markt van San José. De meeuwen.

De brede straten met de platanen.

Het lichtrood van de dromen.

Het donker van de onrust.

Het lichtblauw van het verlangen.

De horizon wacht.

De passagiers die naderen,

Linda. De vroege wind.

De taxi’s bij de pier. De douane.

De muren van deze hotelkamer.

Spring

Grote gouden vis. Spring!

-

--

De namen zijn blauw

Het geluk is een klokhuis

De zon schijnt door alles heen

De namen zijn geel

Het strand is een drempel

De tijd heeft een houten been

De namen zijn rood

Het verlangen is een kano

Zalmen springen van steen tot steen

De nacht is een zwaluw

De wind is een droom

De maan hangt in een boom

De ochtend valt open

De dag is overal

De namen zijn adem

-

--

Een gevaarlijke onderneming

je dromen echt te maken

Wie weet

wat er uit de hoed komt

Misschien wel een wortel

of een rode haring

een derde been of een diepe zucht

een albino auto ongeluk

of een gouden geraamte

Vaya!

Er zit niets anders op

Nietwaar, princesa!

-

--

Wat ben ik zonder liefde?

Een rammelend bekken.

Een rinkelend cimbaal.

Zonder twijfel.

1 Korintiërs 13:1.

Het goddelijke moet vrouwelijk zijn.

Jaweh een meisje.

Allah is Karin, is Shirazeh.

Allah is Hester.

Wat zou de ochtend donker zijn

de tijd verstikkend

mijn stem verlaten

het leven een voortdurend

voorover vallen zonder houvast.

Vouw de handen!

Zing het lied!

O Hoogste!

U is mijn droom, mijn troost.

U is mijn haven.

In U zal ik vrede vinden.

-

--

noem het een gordijn van spiegels

noem het voor mijn part een blinde muur

in ieder geval iets

dat ons omgeeft

iets dat ontwricht of ontzet moet worden

opengebroken om doorzicht te

om tussen de woorden de wereld

in al haar veelvoud

om tussen de woorden de dingen

in al hun enkelvoud

niet te kunnen lezen

maar te zien

te zien zonder

aap noot mies ertussen

-

--

Streel je litteken,

Michel.

Luister naar je geweten.

Wees redelijk. Schaam je.

Beter je leven.

Laat je splijten, laat je delen.

Zoek je staart, zoek je zelf.

Reis de wereld rond.

Wantrouw het lichaam, het heden.

Jaag je schaduw na

Alma Ata, Kioto, Tlaxcala

bezoek de heilige plaatsen,

de beurzen, de grote steden.

Verzamel bezittingen, kinderen.

Stapel ze op.

Schrijf je naam in neon op de gevel.

Volg het gezond verstand.

Spaar en presteer.

Luister naar je geweten.

Zoals ijzer ijzer scherpt

zo scherpt het je wezen.

Ja! Streel het litteken.

Doe je best.

Later, later zal alles helen.

-

--

Ons huis was bij zee

een schommel

hangend in de nacht

aan twee rookpluimen

het huis was leeg

bootjes op het behang

de zee was heel hoog

de vissen hapten naar lucht

de wind was sterk

het zand blafte naar de maan

de vraag was

of de ramen open of dicht

we vochten verbeten

de maan boog door

de wind bleef staan

-

--

Grote rivier! Draai om!

Stroom terug naar de bergen

Vertrouw het laagland, de steden niet.

Hier regeren boze krachten

Hier wordt iedere bocht recht gesneden.

De wind is oker en verstikkend

Het tarief domineert alles

En de velden zien groen van het gif.

Draai om! Neem me mee!

Ik speel accordeon

Ik kan de kaart lezen.

We gaan tot boven de boomgrens

Ik bouw een hut.

We luisteren naar de stilte

We prijzen de lucht.

En ’s nachts tellen we de satellieten.

Geen tijd te verliezen.

Avanti, kameraad!

We vergeten de vaandels

De grote woorden, de blaasmuziek

Het is geen gisteren meer.

We denken niet aan winst of verlies.

De toekomst komt later.

-

--

duizend gele

duizend rode

ciccia

ruk je wortels los

duizend gele

duizend rode

laat de logica beneden

sla de atlas open

laat je verleden los

mijn armen zijn sterk

mijn schouders zijn sterk

duizend gele

duizend rode

ik vang je op

-

--

Nee! Nee!

Het is niet je innerlijk

dat je hoort.

Niet je verlangen, niet je geweten.

Het is een aap

een donkere aap in je nek

die zo indringend fluistert.

Je denkt dat je hoofd zwaar is

van het filosoferen.

Je denkt dat je knieën kraken

door het gewicht van de tijdgeest,

dat je maag van streek is door je onbewuste.

Het is de aap.

Vriend, het is de aap.

Daarom heb je geen inzicht

geen kern, geen greep op je motieven.

Daarom voelt je lichaam abstract.

Daarom doet het pijn.

De vraag wie ben ik

die dicteert hij.

De zin der dingen

het saldo, de vooruitgang

dat zijn zijn fantomen.

Laat je niet verblinden door trots

door schaamte, door de levens van grote mannen.

Laat je niet verleiden

door het fatsoen, de loopbaan

de vijf betoverende codes van de jeugd.

Hou op met piekeren

schuif de boeken opzij

zeg alle afspraken

alle lezingen, alle bezoek af.

De aap staat op de agenda.

De aap is prioriteit no. 1

De wil tot weten, het zwarte hart

de aap is de baas.

Zit in de nacht

wees stil en wacht.

-

Jeugdherinneringen

Ik liep voortdurend

in het donker.

Ze vroegen van alles.

Ik snapte het niet.

Te veel.

Dan weer dit, dan weer dat.

Grote mensen.

Geen touw aan vast te knopen.

Soms kwamen ze

meestal stonden ze op het punt van vertrek

druk bezig om straks terug te komen.

Ik paste voortdurend op

met name voor hun onhandigheid

de slordige bewegingen

waardoor van alles in duizend

scherven kapot viel.

Wijn over tafel, boter op de vloer.

En tegen elkaar opbotsen

o pardon, elleboog tegen je hoofd.

Deur tegen je neus.

Een ramp!

Je kon geen oog dichtdoen.

De onbehouwenheid van hun gedrag

ook in de omgang,

niet te geloven,

bestond hoofdzakelijk

uit twee soorten gebaren:

rukken en trekken, duwen en wringen.

En wat ze zeiden.

Het ene rare verhaal na het andere.

Dan gingen ze op hun hurken zitten:

Mijn bloebel schatje. Mijn woebeledoe konijn.

Tante Tía bijvoorbeeld:

Ooo wat leuk. Maak er nog maar een. Ik ben zo terug.

Je moest altijd voor jezelf zorgen.

De enigen waar nog verstandig

mee te praten viel,

dat waren de bejaarden.

Maar, ook niet altijd en allemaal.

Soms leerde je per ongeluk iets.

De straat oversteken, lezen

het verschil tussen rechts en links

een kuil graven, tellen, de telefoon opnemen

het verschil tussen vinden en stelen, daar en hier.

God ja, al die verschillen.

Zoals ik daar verstrikt in raakte.

Nachten lag ik wakker

om het verschil tussen goed en kwaad

om dat te snappen.

En dan de regels. Al die lange mensen

die zich over je heen bogen

en taal uitsloegen

en aan je oren zaten

en nerveus uitlegden hoe het moest.

Als Ans er niet geweest was!

Je kon ze geen moment alleen laten

of ze bouwden weer een stad,

stond de vlakte achter de tuinen

ineens tjokvol huizen, winkels en verkeer.

Uiteraard niet over nagedacht.

Te druk bezig om de baas te spelen.

Ze sleepten je ook overal heen.

Geboorteplaatsen. Pensions. Natte campings.

Schoolreisjes. Familie. Vogelreservaten.

Landen waar ze kaas aten en met dokters

zonder witte jas en waar de taxi’s te hard reden.

Toestanden.

Absoluut geen beschaving.

-

--

Bwoehoeoe!

Grote boze wereld!

Bwoehoehoehoeoeoeoeoeoeoeoe!

Ik koop een windbuks

Ik huur een sportschool

Ik trek een pak met krijtstreepjes aan

Grote mond? Slechte manieren?

Beng!

Kapsones? Commentaar?

Beng!

Vandaag heb ik de troonrede gelezen

Vandaag heb ik de mobilofoons gehoord

Vandaag heb ik de beursberichten begrepen

Bwoehoehoeoeoe!

Mij pakken ze niet meer

Iedereen die over rente zeurt

Iedereen die visie voor status verruilt

Iedereen die zijn grote hond uitlaat

Iedereen die in de ondergang gelooft

Iedereen die over alles en iedereen een mening heeft

Basta!

Spraakmakende gemeente

U bent gewaarschuwd

Ik sla terug

-

--

Vandaag

ben ik een ding in verpakking

Vandaag ben ik

een prijsvraag, de hoofdstad van Palau

een getal onder de tien

Vandaag wil ik een fossiel zijn

hoog in een rotswand in de Ardennen

Vroeger

toen een naam

een naar voren te halen ding was

wilde ik de contouren van een wolk zijn

Later

zeiden ze dat kwetsbaarheid

een voorwaarde is voor vitaliteit

Ja

de stoïcijnse buiging van het riet

de plooiing van de grote vaandels

Soms wil ik

een achterwaartse koprol in de tijd maken

om het heden in de ogen te zien

Soms wil ik

de lijnen in mijn handpalm zijn

een parlementariër

het grootzeil op een klipper

mijn gezicht in de zuidenwind

Maar vandaag

ben ik een langwerpig object

op een plank

in het kabinet van de gevonden voorwerpen

-

In de academie

De leerling stond op en sprak:

Eeuwen en eeuwen

Hebben wij in de schaduw van de geest geleefd

Hebben wij gedacht

Dat het verstand de wereld spiegelt

Dat de dingen aan een naam gehoorzamen

Dat in het lichaam een innerlijk huist

Dat het wezen ergens achter de verschijning

In de diepte schuilt

Maar zie de vorm van de wolken in de lucht

Luister naar de groeiende bamboestengels

Zie het getal van de schuimkoppen in zee

Kijk naar het gedrag van de gletsjers

De woorden zijn contouren

De geest is een theologische inblazing

De verschijning is qualitate qua het wezen

En het innerlijk is omgekeerd het lichaam

Laten wij ons dus allen ontkleden

Naakt als de stenen, de dieren in het veld

Het wegdek van verlaten wegen

Laten wij het licht van de wereld

Op de huid van onze lichamen ontvangen

De huid die inzicht en troost zal schenken

De huid die verlichting zal brengen

Erkenning en rijkdom doen niet meer ter zake

Voor schaamte is nu geen plaats

Het licht wacht

De waarheid is hier

-

--

Ja liefste, tot mijn lippen bloeden

Tot het plafond naar beneden komt

Tot de nacht wit wegtrekt

Tot de katten in de tuinen krijsen

Tot het licht de ramen openschuift

Tot er vogels door de kamer vliegen

Tot de buren over het balkon klimmen

Tot de fietsers op straat stilstaan

Tot het wolkendek openbreekt

Tot alles blauw is

Tot alles rood wordt

Tot de tijd ontploft

Tot mijn hart stopt

-

--

Morgen win ik de staatsloterij.

Iedereen belt me op.

Vrienden, collega’s, speelkameraden

klasgenoten, ooms, oude liefdes.

We spreken af in De Klok.

Het feest duurt tot de morgen.

Ik betaal alle schulden.

Ik geef een geheim aantal blanco cheques weg.

Ik koop een theater voor Karin

Een planetarium voor Niek

en een tuin voor Ivo.

Mijn moeder krijgt een serie kleinkinderen

mijn vader een tropische republiek.

Dan ga ik een hectare in de berg kopen

en een hotel in Coïmbra.

Daar schrijf ik met Arjen AapNootVuur.

Ik schenk de staat mijn geboorteplaats

het stedelijk museum mijn zegen.

Ik steun de bescherming van de yeti

en het instituut voor schaamtebestrijding.

Dag en nacht rijden auto’s door de straten

met luidsprekers op het dak.

‘Sparen is zonde!’

‘Laat de rijken de crisis betalen!’

Dus winkeliers, dichters en werklozen:

Wanhoopt niet! Wanhoopt niet!

De Maecenas komt!

-

· De namen zijn blauw

-

Llano de Oscar

De zon komt op

De wind staat stil

De bomen zijn zwart

De vlakte

is een droge zonnebloem

De stad in de verte

een witte doos

De bomen zijn namen

De namen zijn rook

Ik fluit

De tijd is de wind

De wind is een ezeltje

Het licht klapt in zijn handen

Het licht klakt met zijn tong

De wind

zet zich langzaam

in beweging

De vlakte draait

haar gezicht naar de zon

De bomen lichten op

De namen worden stof

Ik fluit

Stof dat opstijgt

onder de hoeven van de wind

die beweegt

die hierheen beweegt

-

In de koepelzaal

Als tuinlampion?

Delftsblauw servies?

Als moderne boekenkast?

Wegdek? Cornervlag?

Nee! Verkleed als souvenir

ging ik naar het congres der dingen.

Om kennis te verzamelen

en handen te schudden.

De nacht was warm.

Kamperfoelie en krekels in de lucht.

Sterren overal.

Ik liep door de zaal.

Ik knikte naar links, naar rechts.

Een kroonluchter. Een regenboog.

Een trofee. Een parasol. Een fruitschaal

en daar zowaar een zeilboot.

Ik haalde adem.

Ik at het een en ander van het koud buffet

en ik kwam in gesprek.

De verschijning is het wezen

en die is uniek.

Dat zei ze.

De namen zijn ambtenaren.

Ze stoppen ons in ordners

in grote laden.

De namen zijn douane.

Ze controleren op herkomst

op contrabande.

Daarna geven ze een stempel.

Ja maar, bracht ik naar voren,

de namen zijn ook blauw,

adem en zwaluwen.

Ze leggen de wereld open.

Nee! De namen zijn noordenwind.

Ze blazen ons krom

als waaibomen

fietsers, het riet.

Vooral als ze oud zijn.

Dat zei ze

een seringenvaas op blote voetjes.

U als souvenir moet dat weten,

u bent immers het embleem

van de status der dingen in deze tijd.

U hebt de wind in het hart,

n’est-ce pas.

Met één haal sneed het dansorkest

als een scheermes van Ockham het gesprek open.

Ooo! De woorden in de lucht

het haar in de war

de nacht stralend, sprakeloos.

Jurken, glazen, parasols.

Vensters, de vaas, de lampen.

Alles leeft, alles springt, alles is luid.

Yaaa!

Het leven voorbij de namen.

Yaaa!

De liefde die danst.

Yaaa!

Duizend miljoen seringen.

-

De schaal van Stevens

Een glazen schaal met water

staat in het midden van het balkon

In de stilte van de ochtend

Tussen groen en blauw

Het glas zou smelten in grote hitte

en het water zou bevriezen

indien het kwik daalde beneden 0

Het is als object slechts een toestand