Nico Dijkshoorn

DIJKSHOORN

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Nico Dijkshoorn 2010

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Bureau Beck

Foto omslag © Titia Hahne

NUR 303

E-BOOK ISBN 978 90 468 0830 6

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 0721 7 (1e druk 2010)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl/nicodijkshoorn

www.nicodijkshoorn.com

Inhoud

Molletje

Golden Lotus

De dode man

Mart Smeets over Oerol

Tafelvoetbal in Zuid-Limburg

Garnalen kopen

De pelikaan

Truus en Willem, een tragedie (fragment)

Martin Bril

Oom Wim

Duitsland

Spanje

Italië

Marktplaatsbashing

Bob houdt het voor gezien

Sierwortel snijden

De bijtschildpad

Led Zeppelin in Frankrijk

Voetbal en Febo

Twitterverslag voorrondes en finale Songfestival 2009

Verliefd in Madrid

Sven en Lesley Boerebach

Mega Piraten Festijn

Sybian Royal

Begeleid lezen

Lijndansen

In de rij bij de Hema

De Herdgang

Tekstverklaring Frank Boeijen

Ren je rot

Op tournee met Rotten Copscorps

Het hammondorgel

Holland Sport

San Sebastián

Turkije

Griekenland

Texel

De ransuil

Run DMC

Ballonvaart

Het slachten van een gnoe

Ontvrienden

Schwarzman im Tiefschnee

Lowlands

Tractor Pulling

Cruijff is een kaas

LV Roodenburg

Bruiloften en partijen

Open water

Culinair recenseren

Beachsoccer

Rudeboy op een pontje

Boksen

De voetbalveiling

The making of ‘Last Christmas’

Paralympische Spelen

De blues jamsessie

Het zwembad

Verantwoording

Molletje

Vandaag liep ik met mijn vriendin langs het bos, toen we opeens wat gerommel in het struikgewas hoorden. ‘Daar zit iets. Hoor,’ zei ik, ‘het is een levend wezen.’ We luisterden goed. Er was geen peil op te trekken. In een heel asyncopisch ritme hoorden wij wilde verplaatsingen. De struiken bewogen. ‘Misschien is het wel God, die de weg kwijt is.’ Ik hield alles voor mogelijk. Als hij aan tandeloze murmelaars verscheen of aan half debiele kinderen, waarom dan niet aan mij? Het geraas in het kreupelhout werd nu steeds luider. We hoorden duidelijk zeer angstig gepiep. Als het God was dan ging het niet goed met hem. Misschien zat hij vast in een brandend braambos.

‘Ik ga even kijken,’ hoorde ik naast me, en hopla, weg was ze al, mijn vriendin. Met haar hoofd naar voren de bosjes in. Een bijzondere eigenschap was dat, dat ze op onverwachte momenten geen angst kende. Ze was het type dat met zwaar onweer midden in een open veld aan een boer met een zeis op zijn rug de weg ging vragen. Ik hield mijn hart vast. Ik hoorde nu hetzelfde geraas en gedoe in de struiken, alleen nu met haar gevloek erbij. ‘Oeh, bijna,’ hoorde ik haar grommen. Ook een steeds herhaald: ‘Weg kutbeest, weg, ga weg, optiefen.’ Dan hoorde ik een tijdje niets en dan trok het geluid opeens weer dolby surround om me heen. ‘Gaat het, schat?’ vroeg ik lafjes. ‘Kan ik iets doen?’ Ja, mijn kanis houden, dat zou al helpen. Ik wachtte geduldig af. Na een enorme worsteling bleef het eerst doodstil en opeens verscheen haar hoofd tussen de struiken. ‘Ik heb hem gered, kijk.’

Mijn hart brak. In haar hand lag een molletje. Het piepte. Geen aandoenlijker dier dan een mol. ‘Een kutkat had hem te pakken,’ zei mijn vriendin. ‘Dat is de natuur mijn reet. Ik heb hem bevrijd uit de klauwen van dat moffenbeest. Het was een Duitse kat. Ik heb hem keihard mijn lebensraum uitgetrapt. Kijk dan wat lief.’ Ik deed niet anders dan kijken. Er ging een enorme magie van het diertje uit, misschien juist omdat hij onder de grond hoorde te zitten. Het was niet de bedoeling dat wij hem zo zagen. Ik voelde dezelfde sensatie als in het nachtdierenhok, vroeger in Artis. Je stond te kijken en die dieren dachten dat het nacht was. Jij wist wel beter. Je zag iets wat eigenlijk donker moest zijn. Het was jouw geheim.

Een blik op dit beestje en je wilde er zestig adopteren. Ik merkte dat we allebei de mogelijkheid afwogen of we dit diertje mee naar huis konden nemen. Als we nou dat kleine kamertje, waar nu mijn dj-set stond, volstortten met potaarde en we maakten er een beetje een leuk mollentuintje van, dat zo’n beest dacht, nou ik mis niks, dan was het misschien wel mogelijk om hem tam te krijgen en dat hij dan een beetje naar ons luisterde. Dat als ik thuiskwam dat hij dan de voordeur hoorde en dat hij zich dan even naar boven werkte om me te verwelkomen. Ik zag me ook wel tv kijken met die mol op schoot en dat ik hem vertelde wat ik zag. Mijn vriendin had ook zo haar fantasietjes gehad. Ze gaf ’s avonds toe dat ze het even voor zich had gezien, onze mol, in een klein fietsmandje vol met aarde, mee boodschappen doen, met een heel klein zonnebrilletje op. Stevie zou overal met ons mee mogen. Een keurig molletje. Om zijn pootjes zouden wij in de winter kleine zelfgebreide wollen wantjes doen en in het weekend zou hij tussen ons in mogen slapen, in een bakblik vol aarde. In onze huiskamer maakte hij kleine vreugdesprongetjes als wij een bepaalde cd opzetten.

Dat soort gevoelens maakte het beestje los. We werden er stil van. Hij was zo hulpeloos zonder gaatje. Hij wilde wanhopig ergens naartoe, maar waar? Dat probleem herkende ik wel. Stevie bewoog zijn pootjes in een vrij zinloze, instinctieve graafbeweging heen en weer en nooit keek er een diertje zieliger naar ons dan dit molletje. We moesten huilen. Hij was zo lief. Zo ontzettend lief. ‘Kom, we brengen hem in veiligheid.’ Tien meter verder ontdekten we, bij een open plek naast het bospad, een molshoopje. We hebben Stevie een beetje in het gat gedrukt. Hij bleef verstijfd van angst liggen. ‘Je bent vrij, want je bent lief,’ zei ik tegen hem. ‘Naar beneden moet je, naar je moeder of je vrouw, want het is al laat. Vertel maar over ons, goed? En als je iets nodig hebt dan horen we het wel. Nu moet je echt gaan hoor.’ Maar hij bewoog niet. Net nu dat zo gewenst was.

Net lagen we in bed, doodstil. We dachten allebei aan het molletje. Ik aan zijn roze buikje en zijn samengeknepen hoofd. Als ik geen mens was wilde ik een mol zijn en om eerlijk te zijn, als ik een mens was wilde ik ook een mol zijn. En als ik dan weerloos was dan wilde ik dat mijn vriendin mij vond.

Golden Lotus

Ik verliet restaurant Elf, verzamelplaats van de nieuwe hip in Amsterdam. Ik had er met mijn oude vriend P. een avond lang gesproken over ‘bepaalde dingetjes en opzetjes’. Zo noemde P. de vage artistieke projecten waar hij al jarenlang mee liep te leuren. Ik was ‘een soort van heel lekker klankbord’ en hij wilde graag even dit en dat en zus en zo tegen het licht houden, beetje mee stoeien, nou ja, ik begreep hem wel. Terwijl ik op de automatische piloot naar P. luisterde viel het me op dat enkele gasten met hun hoofd tegen het raam hingen. Een hoop gekir en verliefd gewrijf over ruggen. Een restaurant in een flat, het liet de bezoekers niet onberoerd. Ik keek. Pas als ze er met hun kop veertig meter boven hingen begrepen ze hun stad. Dat stond daar maar allemaal te zwelgen met een lamsbout binnen handbereik. Ik verbeet me. Dat leek mij nu weleens een geinig projectje, deze wilsonbekwame uitvreters gekneveld in een handkar smijten en ze urenlang door de stad rijden, met een megafoon voor mijn mond. Ondertussen werd P. steeds enthousiaster. Hij stond op van tafel, maakte zich naast mijn stoel zo klein mogelijk, deed zijn armen over zijn hoofd en zei: ‘Kijk, als jij dat wilt ben ik nu een heel brutaal geil balletje van vlees, snap je?’ Zo’n avond was het.

Een uur of half elf ’s avonds stond ik alleen aan de kade. Eindelijk lucht. P. was doorgeschoven naar K., een vrouw die iets deed met metaal en pointillisme, en ik had me snel uit de voeten gemaakt. Ik ging aan de rand van het water staan. Heerlijk. Alleen. Ik rekte me uit en zag nu, rechts van mij, een drijvend Chinees restaurant. Wat was dat godverdomme? Hoezo drijvend? Sea Palace heette het ook nog. Wat was er mis met De Gouden Muur of Peking Kitchen? Ik liep naar de ingang. Alles aan deze Chinees was fout. Om te beginnen kon je niet naar binnen kijken. Dat moest. Geen gelul. Bij een Chinees loerde je naar binnen. Een raam, met iets van goud en rood eromheen, mensen aan een tafeltje en jij met je wang tegen het raam, kijken of het binnen gezellig genoeg is. Zo hoort het. Dat kon hier niet. Het lag midden in het water. Wie zaten hier in godsnaam te eten? Ik liep over de steiger, opende de deur en keek naar binnen.

Wat ik al vermoedde van een drijvend restaurant. Geverfde wijven en mannetjes met zonnebrillen in hun haar hingen gillend van het lachen boven een kokendhete plaat vreten. Het zogenaamde authentiek Zuid-Chinese ti pannen. Authentiek mijn reet. Echt iets voor moderne klootzakken, je eten door een onderdanige Chinees aan tafel laten bakken. Alles aan dit tafereel was verkeerd. Chinese restaurants horen in een oud filiaal van de Boerenleenbank te zitten. Chinees eten hoor je niet aan tafel klaar te maken. De essentie is juist dat het in het diepste geheim achter een luik wordt klaargemaakt. Uit de keuken hoor je geschreeuw, gelach, gesis. Je hoort iets loodzwaars omvallen, weer gelach en daarna gaat het luikje open. Je eten is klaar. Gasten in een echt Chinees restaurant zijn lelijk. Zij dragen zonnebrillen met omhoogklapbare glazen. Binnen werd een koeler met champagne op tafel gezet. Ik kon het niet langer aanzien.

Ik dacht aan Danny. Twee weken geleden was hij ’s nachts in de Brouwersgracht gevallen en vreemd genoeg was hij niet in paniek geraakt. Hij had het eigenlijk wel lekker gevonden. Bert Haanstra maar dan zonder camera. Vanuit de gracht betrapte hij het leven zelf. Danny had de smaak te pakken gekregen, was via de Brouwersgracht het IJ op gezwommen, was overgestoken naar Amsterdam-Noord en volgens Danny, die ook een beetje een dichter was, had de stad hem toen ‘als een mot naar zich toe getrokken’. Een uur of vier ’s nachts was hij zwemmend aangekomen bij het Centraal Station, was op de kant geklauterd en tegen de voordeur van de AKO boekhandel in slaap gevallen. Heerlijk. Dat ging hij meer doen! Ik schatte. Om het restaurant heen zwemmen, zou ik dat redden? Ik was niet zo’n zwemmer als Danny. Nee, ik had een beter idee. Morgen zat ik weer bij Golden Lotus, mijn vaste stek in Uithoorn. Ik ging die drijvende Chinees uit mijn hoofd proberen te vreten.

Niets mooier dan een Chinees op dinsdagavond. Alle tien-voor-zesafhalers allang weer thuis en dan juist lekker gaan chinezen. Het fijnst is het om ongeveer half negen binnen te komen, als de Chinezen eigenlijk net naar huis willen. Ontelbare avonden heb ik doorgebracht in deze dorpschinees en nog steeds doen ze net alsof ze me niet kennen. Heel prettig. Uithoorn is ook precies de goede gemeente. De Amstel die zich met tegenzin uit Amsterdam slingert, een ontplofte verffabriek en dan opeens Golden Lotus. Uithoorn, waar ze zondag nog hun moeder meenemen naar de Chinees. Je kunt kiezen uit Chinese tomatensoep of Chinese kippensoep. Haaienvinnensoep vinden ze te modern.

Bij Golden Lotus kom ik thuis. Drijvend restaurant, de tyfus. Precies de goede nasi hebben ze hier. Met een zweem van de slager. Het menu is van een ontroerende eenvoud. Niet 634 gerechten die ook nog eens allemaal oneindig zijn te combineren. Niets ervan. Nasi en bami, al dan niet met saté en kroepoek, of babi pangang speciaal. Dat is hier nog gewoon een kluit hardgebakken vlees met een bijna snijdbare rode gembersaus eroverheen. Alles klopt. Het rekje met sambal en ketjap. Heerlijk. Een groen flesje met een witte rubberen dop. Die schattige lepeltjes onder die koddige chromen dekseltjes. Zo hoort het. Sambal, je kan in Nederland inmiddels bij een willekeurige supermarkt negen verschillende varianten kopen, maar die onpersoonlijke, hete waterige sambal van de Chinees, die vind je nergens anders.

Ik heb een geschiedenis met Chinese sambal. Sambal heeft mij eerlijker en intenser gemaakt. Twee jaar geleden haalde ik in Leiden Chinees eten. Er werd mij gevraagd of ik sambal bij mijn eten wilde. Razendsnel moest ik schakelen. Eigenlijk niet nee, want mijn hele huis stond vol met potjes. Dat kleine kutzakje, dat lullige halve condoom met sambal, nee daar schoot ik wat mee op. Ik, de sambalkoning, die zat daarom te springen, een vingerhoedje sambal. Ik dacht het niet. Toch hoorde ik mezelf ‘ja graag’ zeggen. Terug op de fiets dacht ik na. Wat was er nu precies gebeurd? De waarheid was pijnlijk. Ik had ja gezegd omdat de andere afhalers anders hadden gedacht dat ik niet van pittig hield. Ze zouden me automatisch hebben ingedeeld bij de slappe lullen die gillend met een hap suiker in hun mond bij een kraan staan te huilen als er per ongeluk een beetje sambal door het eten zit. Echte mannen houden van sambal. Zo zag ik dat blijkbaar.

De Golden Lotus. Ik eet, alleen aan tafel, mijn nasi goreng met kipsaté. Daar zit de eigenaar. Hij is blij als ik oplazer. Geen biertje van de zaak dit keer. Hij wil thuis televisie kijken. Ik kijk naar het afhaalgedeelte. Mooi, dat je daar vrij zicht op hebt. Dat is goed gedaan. Oogcontact tussen loners in het restaurantgedeelte en de eenzame zielen die zitten te wachten op nummertje 23 met saus apart. Er zit een oude man met een veel te dikke jas aan. Bladerend in een oud exemplaar van Chinees en Auto wacht hij op zijn eten. Zo kan het dus ook. Niet dat gezeik van dat je vrouw dood is en dat je niet meer weet hoe je verder moet, maar gewoon, pang, naar de Chinees en voor jezelf een loempia halen, waar zij altijd zo’n rothekel aan had. Ik herken het. Niets fijner dan Chinees van het papier af eten. Niks bord. Je vriendin is net weg met die vuile klootzak. Je vrienden hebben dus toch gelijk gekregen. Dan is een afhaalchinees ideaal. Wachten tussen al die andere mensen die niet kunnen of willen koken, beetje brommen als iemand de krant midden in je gezicht openslaat, luisteren naar het domme gelul van een mannetje naast je die ‘heel lekker gaat op die nieuwe afdeling’ en dan woedend naar huis, jankend je bak eten leeglepelen.

Golden Lotus stelt me nooit teleur. Altijd precies de goede treurigheid. Een ober met een vies overhemd en een muf rood vestje eroverheen, want hij is een Chinees. Bij Golden Lotus begrijpen ze heel goed wat hun vaste klanten zoeken. Troost in een troosteloze omgeving. Niks feest. Je wilt zwijgend boven je eten hangen. Je voelt je er veilig. Er gaat niets veranderen en alles is goed of slecht zoals het is. Eigenaar Li Kau bewaakt die sfeer. Het is een geruststellende gedachte dat hij niet gaat zwichten voor de all-inclusiveterreur. Lugubere avonden zijn dat, die door steeds meer noodlijdende Chinese restaurants worden georganiseerd. Onbeperkt Chinees eten voor een vaste prijs. De hel van de Turkse Rivièra. Met een roze bandje om je pols om zeven uur ’s ochtends zes bacardi-cola’s bestellen omdat je er nu eenmaal voor hebt betaald. Dat idee, maar dan bij de Chinees. In Amstelveen organiseert een concurrerende Chinees dit soort avonden. Dantes hel voor negentien euro, met koffie toe. Het schijnt een succes te zijn. Tja. Amstelveen.

Wij van de Golden Lotus zijn anders. We zijn een beetje kunstenaars zoals we daar zitten. We groeten elkaar, maar dat is het dan ook wel zo’n beetje. We weten van elkaar wat we eten. Dikke Tonnie eet altijd een rijsttafel voor twee personen. Met een biertje. Tegenover mij zit al jaren een iets oudere vrouw. Keurig gekleed. Met een hondje. Dat mag van Li Kau. Ze bestelt iedere week, op dinsdag, een kipsaté met kroepoek. Haar hond krijgt niets. Ze drinkt een glas cassis, kijkt om zich heen, rekent af en bij het verlaten van het restaurant stopt haar hond bij mijn tafeltje. Zij wacht. Ik geef hem mijn kroepoek. Er wordt geen woord gesproken. Dan verlaat ze Golden Lotus. Ik denk dat ze gedichten schrijft.

De dode man

Ik had nog nooit iets uit een krant geknipt. Ik zie het weleens bij andere mensen, als ik gebruikmaak van hun toilet: leuke berichtjes op de deur geplakt. Het is net als met de kleine potloodstreepjes in tweedehandsboeken: je begrijpt er vaak niets van. De vorige lezer zette een uitroepteken in de kantlijn en heeft een passage onderstreept. Je leest: ‘Robert schilde de grapefruit en keek daarna om zich heen.’

Wat bewoog de lezer om dat uitroepteken te zetten? Schilde hij ooit zelf een grapefruit en dacht hij toen aan zijn studerende dochter, die hij nog maar zo weinig ziet? Waarom dat uitroepteken? Weet hij wat het is, om iets te pellen en niet eens te weten wat. Als je maar bezig bent en niet hoeft na te denken. Wat ontroerde de vorige lezer?

Drie dagen geleden heb ik voor het eerst iets uit een krant geknipt. Het stond op pagina twee. Ik las het bericht, stond op, zocht een schaar en knipte. Ik dacht niet aan de tekst op pagina een. Het maakte niet uit wat ik onherstelbaar beschadigde. Dit bericht was belangrijk. Het ligt nu voor me.

De kop luidt: NEDERLANDER DOOD IN WIJNGAARD ITALIË. De eerste zin: ‘Nederlander Egbert Baas is donderdagavond dood aangetroffen in een wijngaard in het Noord-Italiaanse Trentino.’ De voorlaatste zin luidt: ‘Hoe en wanneer de man in Italië terechtkwam, is onduidelijk.’ In het bericht is tevens te lezen dat Egbert Baas 30.000 euro contant geld bij zich had en uiteindelijk is gestorven omdat hij de drang tot eten en drinken verloren had.

Ik zie hem steeds maar liggen, op zijn buik, tussen de wijnstokken. Een Nederlander tussen Italiaanse druiven. Het bewustzijn verloren met zijn wang op de aarde en daarna de dood. Wat zocht hij? Hoe kwam hij in Italië? En waarom juist daar? Wanneer verlies je de drang om te eten en te drinken?

Dat knipseltje vlak voor me, het is als het potloodstreepje in een boek. Ik las het bericht en het zette mij meteen in beweging. Op zoek naar een schaar. Waarom? Ik lees het nog eens over. Blijkbaar gaat dit bericht over mij.

Is het de angst om alleen – zonder een geliefde die je hand vasthoudt – te sterven in een Italiaanse wijngaard? Angst dat je je drang verliest. Angst voor de onvoorspelbare, fatale reis. Niet willen sterven in Holland.

Het televisieprogramma Ik vertrek, als ik ernaar kijk ben ik minimaal twee dagen in de war. Twee volwassenen op een stuk land. Zij gaan een camping in Frankrijk beginnen. Hun kinderen staan er doodsbang naast.

Die kinderen dat ben ik. Die dode man, dat ben ik. Maar waarom?

Mart Smeets over Oerol

goedenavond

ik spreek tot u

vanaf

mag ik dat zeggen

ja dat mag ik zeggen

vanaf een

ja wat is het

waar zitten we vanavond

u en ik

zoals we hier bij

elkaar zitten

de een met zijn ditjes

de ander met zijn datjes

maar allemaal

toch

mag ik dat zeggen

mensen

we zitten vanavond

en dat is misschien heel raar

wat ik nu ga zeggen

we zitten

allemaal

iedereen

jan en annemiek

en daar in de hoek

geef hem allemaal applaus

ome dirk die

en mag ik u even spreken

hier al

56 jaar

in hetzelfde café

in dit knotsgekke café

meeuwen zit te plukken

we zitten hier met

rijk en oud

arm en berooid

en allemaal op onze manier

hele grote meneren

we zitten met

zijn allen

mag ik dat zo zeggen

ja dat mag ik zo zeggen

sois

we zitten

en is dat niet heerlijk mensen

is dat niet krankzinnig

op een eiland

we zitten gewoon

met zijn allen

met al die knotsgekke mensen bij elkaar

op een eiland

en wat is dat voor een eiland

zult u zeggen

laat mij u dat vertellen

het is een eiland

en dat is misschien heel raar

wat ik nu ga zeggen

het is een eiland

dat leeft

dat broeit

dat bromt

dat zwaait

dat zingt

dat wenkt

kortom

een knots- en knots- en knotsgek eiland

waar we met zijn allen

u en ik

van zijn gaan houden

ik heb net

volwassen mannen

op het

strand zien staan

huilen

volwassen kerels die zich

niks te groot voelen

om te janken

met hun kop in de wind

want dit is uniek

wat heb ik gezien vandaag

zestien mensen verkleed als aalscholver

die een bak chinees eten leegeten

het japanse gezelschap oki-maka

die op het strand

mag ik u even spreken meneer

zestien uur naar de

zee hebben staan schreeuwen

met een makreel onder hun arm

het kan allemaal

lieve mensen

het is

mag ik dat zo zeggen

ja dat mag ik zo zeggen

het is

hier een rare

gekke

knotsgekke toestand

waar we

gewoon met zijn

allen

u en ik

van gaan genieten

u

de mensen in de kroeg

het gepeupel

de paupers

de onderbuik van theaterbezoekend nederland

het uitschot van het vasteland

en

ik natuurlijk

mart smeets

fenomeen

taalkunstenaar

wijnkenner

presentator en

mag ik dat zo zeggen

ja dat mag ik zo zeggen

neuker van ria visser

Tafelvoetbal in Zuid-Limburg

Werd ik oud? Ik vond voetbal de laatste tijd zo beweeglijk. Dat gedraaf. En waar leidde het toe? Dat veld ook. Overdreven groot eigenlijk. Jan des Bouvrie zou er wel raad mee weten. ‘Die kuipstoeltjes in het stadion vervangen we door leuke bamboebankjes en dat veld is te veel een rechthoek, dat domineert de zichtdiagonaal dus daar maken we een lekker klein groen zithoekje van, een plek waar de voetballers heel intiem met hun sport bezig kunnen zijn.’

Misschien kwam het ook wel door het straatvoetbal. Dat uitgestelde orgasmegetik op de vierkante meter maakte me razend. Ik had al meerdere malen langs een veldje staan schreeuwen: ‘Gooi die lange pass er nou verdomme eens uit!’ In de stront gestaan en je voet tien minuten afvegen aan een bal, dat is straatvoetbal. Ik had behoefte aan rust. Iets overzichtelijks. Iets vriendelijks.

Tafelvoetbal… Oeeee, bij het noemen van het woord alleen al voelde ik de rust indalen. De romantiek van de camping. Houten mannetjes met een ijzeren staaf door hun middel. Geen kant konden ze op. Je hoefde ’s avonds niet te posten bij hun voordeur of ze wel op tijd naar bed gingen. Ze kwamen altijd opdagen. Ze droegen geen rare brilletjes en sloegen niet hun houten vrouw. Je kwam de volgende ochtend het speellokaal binnen en daar stonden ze al klaar met frisgewassen houten broekjes aan. Ik wilde wel weer eens een wedstrijd zien.

Internet op. Mijn hart sloeg over. Tafelvoetbal in competitieverband bleek rond Maastricht nog fanatiek te worden beoefend. Een cafésport. Godzijdank. Geen zuur gymzaaltje met zestien tafels naast elkaar en na afloop allemaal een roze koek. Nee, lekker gemoedelijk. Eerst de hele dag zuur vlees klaarmaken in een aan het plafond opgehangen stooftheedoek, lekker door de natuur lopen, nog wat van die typische Limburgse dingetjes doen en dan ’s avonds met je vrienden tafelvoetballen. Ik zag het wel voor me.

Een café uitzoeken. Café Crazy Pie in Maastricht sprak tot de verbeelding. Een kroeg beginnen en hem De Krankzinnige Appelpunt noemen, dat had wel iets. Ik zocht door. O mijn god! Café Sport! Wat een heerlijke naam. Daar klopte alles aan. Fijn om tegen je vrouw te zeggen: ‘Schat, houd het eten warm, ik zit nog even met de jongens in Café Sport.’ Café Sport, daar waar mannen nog in alle vrijheid over vroeger konden praten, toen er nog gewoon met de binnenkant van de voet werd geschoten en niet met buitenkant rechts. De schuld van Cruijff. In Limburg werd strak ingepasst met de wreef. Kwam door de mijnen. Doe maar gewoon. Dat was Café Sport. Ik was al op weg.

In Susteren moest ik zijn. Ik had wat informatie geprint. Tafelvoetbalclub De Heide speelde er zijn competitiewedstrijden. Vanavond, op vrijdagavond, werd er tegen Nurgus 1 gespeeld. Ja, laat ik eerlijk zijn, ik voelde me een beetje een onderzoeksjournalist. Goed voorbereid op stap. Vragen waar de kleedkamers waren en of ik na het tafelvoetbal even strak af kon douchen, dat soort lol gingen we nu eens achterwege laten. Er werd op een officiële wedstrijdtafel gespeeld, stampte ik uit mijn hoofd. De Top2000. Fijne tafel, las ik. Mensen werden emotioneel als ze erover spraken. In een forum op de site van de NTVB probeerde iemand voorzichtig plastic poppetjes bespreekbaar te maken. Kwam uit Arnhem. Kansloos. In Limburg werden tafelvoetballertjes alleen uit een driejarige eik gesneden. Traditie.

Café Sport, een prachtige kroeg midden in een woonwijk. Fel licht door de ramen naar buiten. Zo hoorde het. Als een mot eropaf. Naar binnen. Mijn eerste gedachte: kon dat, een stamkroeg op honderdnegentig kilometer afstand? Ik wilde hier iedere vrijdag naartoe, dat wist ik nu al. Ik kwam thuis… Aan de bar werd naar me geknikt. Buiken onder elkaar, die sfeer. Achter in de kroeg dromden mannen samen onder een neonlamp. Rembrandt zou meteen zijn ezeltje hebben uitgeklapt. Dat licht, die mannen. Rouwe, stoere kerels, in een cirkel om de wedstrijdtafel heen. Ik werd geobserveerd en getolereerd. Mijn westerse zenuwenkop had men op kilometers afstand herkend. Ik kwam hun spelletje bekijken en ze gingen me imponeren, die sfeer hing er. Hopla, toch nog even de wedstrijdleider van die avond in mijn nek, René. Of ik het naar mijn zin had? Of ik de spelregels kende? Er werd me een boekje met spelregels overhandigd. Wilde hij wel graag terug hebben. Het ontroerde me, de goede zorg. Dit was weer eens iets heel anders dan een trap in je rug als je maar vijf euro fooi gaf aan een kale portier bij dancing Fistfuck in Amsterdam-Noord.

Of ik alles begreep? Goed, dan gingen ze beginnen. Bij Heiden speelde een geroutineerde Duitse spits in het eerste koppel. Men wees hem aan. Ik zag een reus van een man geconcentreerd een oud vingercondoom om de houten handvatten heen rollen. Tegen het zweten. In een heel ander circuit kon ik met een foto van deze activiteit veel geld verdienen. Daar gingen ze. Adembenemend. Oké, die stok zat door de poppetjes heen en ze waren van hout en die bal was keihard maar daar lieten de spelers zich niet door ontmoedigen. Wat een techniek. De Duister, Rainer, bleek superieur. Een bijna griezelige controle over de bal. Ik herinnerde mij van tafelvoetbal dat ik tachtig procent van de tijd op mijn knieën onder kasten en stoelen aan het zoeken was geweest. Deze mannen deden wat ze wilden. Combinaties. Positiespel, het zat er allemaal in. Subtiele houten voetbewegingen werden met dierlijk gekreun begeleid door de omstanders. Soms hield iemand het niet meer en riep iets als: ‘Komaaaan heeee koek de narklolf aan dat spaanspit.’ Tussen twee punten door werd er snel een blik geworpen op de televisie. Darts, nog twee legs voor King en pang, daar gingen ze alweer verder. Die keeper! Van der Sar. Armen eraf halen, stang in zijn zij en aan de doelpalen vasttimmeren, meteen! Ik liet me meeslepen.

Achter me voelde ik persoonlijkheid. Ik keek om. James Dean was binnen. De sterspeler van Nurgus 1. Een jonge god in een wit shirt. De rest van zijn team speelde in het zwart. Hij keek ook naar de wedstrijd. Bijna verveeld. Wenkbrauw omhoog en er stond een pilsje voor hem. Als je een levende legende ziet herken je hem. Ik kan later zeggen, als tafelvoetbal een olympische sport is, dat ik John Sijben nog heb zien spelen in Café Sport. Hij liep naar de tafel. Het neonlicht speelde een spannend spel met zijn haar. De barvrouw drukte iets harder dan normaal een borstel in het glas. John speelde en de tijd verdichtte zich. Ik keek. Wat deed hij met die bal? Hier liet iemand vierhonderd keer de zee opensplijten. Hier veranderde iemand hout in vlees. Hier werden wonderen verricht, vlak onder mijn ogen. Waarom lachte hij steeds een heel klein lachje? Om mij heen hoorde ik eerbiedig gefluister. John kon ereklasse spelen, maar hij wilde niet. Het was een bijzondere. John stuurde een houten keepertje zo de verkeerde kant op dat het hout bijna scheurde. Ik wilde hem spreken, maar had hij wel zin? Durfde ik het wel?

Ja.

Op hem af, na de wedstrijd. ‘John, ik heb genoten. Ongelooflijk!’

‘Ja, ik had hem goed op de drie, maar steeds als mijn maat de zijkant opzocht had ik wat problemen met de stang en dan kan je nooit die jump maken, maar op zich was het jammer dat onze psychologie er niet uitkwam want ik wist dingen over zijn meisje maar dat heb ik niet hoeven gebruiken omdat zij met hun drie ook steeds klem zaten en ik had er zin in vanavond, zeker, prachtig hoor, dank u wel mijnheer.’

Sorry. Nooit meer doen, jongen. Zwijgend aan die tafel, jij, in wit neonlicht. Niets zeggen. Kroeg uitlopen en tegen een lantaarnpaal aanleunen. Kijk, daar staat John, hij denkt na, hoor je fluisteren. Dan doe je je hand door je haar en loop je de straat uit. Niemand weet waar je woont.