Buiten beeld

De Oranje-jaren van Bert Maalderink

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Bert Maalderink 2010

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Mulder van Meurs

Foto’s omslag © Pim Ras/Hollandse Hoogte

NUR 489

E-BOOK ISBN 978 90 468 0844 3

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 0736 1 (1e druk 2010)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl/bertmaalderink

Inhoud

1 Vals bescheiden

2 Dikkie Dik

3 Filmsterrengedrag

4 Vuilniszakken

5 Alsiemaarraakis

6 Onbevangen blik

7 Handsome up

8 Blij met Bert

9 Robbe(n)

10 Serieus genomen

11 IJsland wereldkampioen

12 Lullen in een rondje

13 Bijsluiter en bijwerkingen

14 Twee ballen

15 Bijdehante Bertje

16 Alles anders

17 Hidd(e Maalder)ink

18 Angsthazenvoetbal

19 Verkleedfeest

20 Prettig positief

Woord van dank

‘Als je van het slechtste uitgaat,
kan het alleen maar meevallen.’

1 Vals bescheiden

Het is maandag 5 oktober 2009, half twee ’s middags. Ik sta op Schiphol in de rij voor de bagagecontrole, met voor mij Khalid Boulahrouz en Rafael van der Vaart. We gaan weer eens op reis met het Nederlands elftal. Dit keer naar Australië. Bondscoach Bert van Marwijk heeft bedacht dat het, driekwart jaar voor het wereldkampioenschap voetbal begint, wel interessant is om een oefenduel Down Under te spelen. Zo ver van huis was Oranje nog nooit. Ik ook niet. Een weekje weg met een paar trainingen, wat perscontacten, een wedstrijd en vooral lang zitten in een vliegtuigstoel. Ja, erg aanlokkelijk allemaal.

Mijn omgeving reageert altijd verbaasd als ik vertel dat de journalisten die berichten over het Nederlands elftal bij uitwedstrijden in hetzelfde vliegtuig als de spelers stappen. Dat is inderdaad nogal apart. Ik kan me niet voorstellen dat het in de grote voetballanden gebruikelijk is dat pers en voetballers gezamenlijk reizen. Het heeft denk ik te maken met de kleinheid van ons voetballand. De KNVB huurt meestal een compleet vliegtuig; stop iedereen er maar in, lekker goedkoop.

Op de laatste persconferentie voor het vertrek naar de andere kant van de wereld voelde Bert van Marwijk zich geroepen om de verre reis nog maar eens te verdedigen. Hij nam het woord teambuilding niet in de mond maar daar kwam het wel op neer. De bondscoach zag een meerwaarde in een week lang dicht op elkaars lip zitten. Goed voor het groepsproces. Toen ik vroeg of er geen betere optie denkbaar was dan Australië, antwoordde hij: ‘En het is ook niet zo erg je misschien een keer aan dingen te ergeren, want daardoor leer je elkaar beter kennen.’ Ik begon te lachen en zei dat ik dat wel kon beamen. Waarop Van Marwijk informeerde of ik ook meeging. Hij viel bijna van zijn stoel van het lachen om zijn eigen grap.

Bert van Marwijk is de derde bondscoach die ik meemaak in de acht jaar dat ik Oranje volg. Het begon met Dick Advocaat, daarna Marco van Basten. Grote successen zijn er onder hun bewind niet geweest, wel veel verwachtingen. Advocaat struikelde in de halve finale op het Europees kampioenschap van 2004 in Portugal. Van Basten overleefde de poulefases van het WK 2006 in Duitsland en het EK 2008 in Oostenrijk en Zwitserland. Maar hij vloog beide keren één wedstrijd later uit het toernooi. Het waren steeds momenten waarop de Oranje-hysterie in Nederland het kookpunt bijna had bereikt. Dat voelt erg warm. Bert van Marwijk gaat dat de komende tijd ook merken tijdens zijn eerste poging een titel binnen te slepen, op het WK van 2010 in Zuid-Afrika.

De gekte die het thuisland dan tijdelijk in de greep houdt, daalt niet alleen neer op de bondscoach en spelers, maar ook op degenen die berichten over Oranje. Zeker op degenen die een groot publiek bedienen. Zonder opschepperig te willen klinken, kan ik zeggen dat iedereen die voor de NOS werkt door een vergrootglas wordt bekeken. Ik dus ook. Vergroten betekent meestal veroordelen.

Bij een groot voetbaltoernooi doe ik precies hetzelfde als altijd: interviews en reportages maken met sporters. Maar toch zijn de reacties talrijker en heftiger dan anders. Iedereen heeft ineens een mening over mijn werk en ventileert die aan wie het maar horen wil. Ik kan niet zeggen dat het doorgaans positieve meningen zijn. Nee, de meerderheid vindt mij de meest negatieve zuiger en zeurpiet van het noordelijk halfrond. Dat is de boodschap die mij bereikt als ik eens in de twee jaar ’s zomers vanuit den vreemde dagelijks over Oranje bericht.

Dat ijlt altijd nog even na. Meestal op internet, via forums en weblogs. Eerst las ik die scheldkanonnades nog weleens, maar daar werd ik niet veel wijzer van. De op de man gespeelde formuleringen, die volstrekt niet over de inhoud gaan, staan bovendien vol met spelfouten en raken kant noch wal. Wij zeiden vroeger altijd: schelden doet geen zeer. Dat klopt, maar het is nog beter als je er geen weet van hebt.

Heel soms kom je nog iemand van de oude stempel tegen. Die recht in je gezicht zegt wat hij van je vindt. Zonder zich te verschuilen achter een bedachte naam, gewoon met open vizier waaruit een stroom van woorden komt. Toen het me een keer gebeurde, wist ik niet wat me overkwam.

Ik stond aan de rand van een trainingsveld bij AZ een kop koffie te drinken toen er een man op me af stapte met een openingszin die niet zou misstaan in menig café. ‘Humberto Tan is een waardeloze voetbalverslaggever.’ Om me er snel van af te maken, antwoordde ik dat we in een vrij land leven en dat iedereen mag zeggen wat hij vindt. Ik lachte er een beetje bij.

Dat zag de man blijkbaar als aanmoediging om er wat humor in te gooien. ‘Maar de ergste is Bert Maalderink.’ Ik zag er de grap ook wel van in en deed met hem mee. ‘Ja, ik snap niet dat de NOS die gast nog steeds overal naartoe stuurt.’ De man raakte in vorm. ‘Iedereen heeft een hekel aan hem.’ Ik gooide er een schepje bovenop. ‘En dan doet-ie ook nog het schaatsen, ze zouden hem naar B-sporten moeten verbannen.’ Hij: ‘Waterpolo of zo.’ Ik (nog niet bekend met de medailleverdeling op de Olympische Spelen van Peking): ‘Vrouwenwaterpolo zou nog beter zijn.’

We hadden het heel gezellig met elkaar en alle clichés die ik van het internet kende, vlogen in het rond. Hij: ‘Ik erger me verschrikkelijk aan dat betweterige toontje van ’m.’ Ik: ‘Ja, en die zure vragen om zogenaamd te prikkelen.’ Hij: ‘Als ik Van Gaal was, zou ik ’m een keer een hoek geven.’ Ik: ‘Dat kan niet, want hij zit altijd achteraan in de perszaal, veilig tussen z’n journalistenvrienden.’ Hij: ‘En je ziet hem ook nooit in beeld, hij verschuilt zich altijd achter de camera.’ Ik: ‘Dat komt doordat-ie zo lelijk is, de kijkers zouden zich gek schrikken.’ Hij: ‘Daar kan ik niet over oordelen, ik weet niet hoe hij eruitziet.’

Toen viel het kwartje pas echt bij mij, ook al omdat de man er vrij serieus bij was gaan kijken. Hij wist niet dat ik Bert Maalderink was. Normaal heb ik er geen enkele moeite mee om tegen mensen te zeggen wie ik ben, maar nu vond ik het een beetje sneu. Hij was zo opgegaan in zijn tirade over mij dat de waarheid zijn hele ochtend zou kunnen bederven. Of die van mij. Want eerlijk gezegd kon ik niet goed inschatten of de man losse handjes had.

Ik ben benieuwd of hij die avond naar het Sportjournaal gekeken heeft. Of hij gezien heeft dat twee seconden na het begin van de AZ-reportage de titel ‘Verslag: Bert Maalderink’ in beeld kwam. En of toen ook bij hem het kwartje viel. Als dat zo is, ben ik bang dat hij direct achter zijn computer is gekropen. Maar dat weet ik niet, want ik lees dus geen internetgefröbel meer. Misschien kom ik hem ooit nog eens tegen, dan hoor ik het wel.

Iemand die zijn mening normaal gesproken ook niet onder stoelen of banken steekt, is Ruud van Nistelrooij. Hij is niet mee met de trip naar Australië. Sterker: hij is nog nooit geselecteerd door bondscoach Bert van Marwijk. Toen Van Marwijk aantrad, bedankte Van Nistelrooij voor Oranje. Niet omdat hij deze bondscoach niet zag zitten, maar omdat hij al zijn aandacht wilde richten op zijn club Real Madrid.

Toch bleef altijd de mogelijkheid open dat hij zich weer beschikbaar zou stellen. Totdat hij zwaar geblesseerd raakte. Bijna een jaar was hij door een kniekwetsuur uit de roulatie. Net voor de reis van het Nederlands elftal naar Australië maakte hij zijn eerste speelminuten in Reals hoofdmacht. Meteen kwamen er geruchten dat hij weer bij Oranje zou komen. Van Marwijk reageerde met: ‘Laat hij mij maar bellen.’ Van Nistelrooij liet weten dat meedoen aan het WK in Zuid-Afrika een grote droom zou zijn, maar dan moest hij wel helemaal fit zijn. Hij had het nog niet gezegd of hij raakte weer geblesseerd. Nu aan zijn dijbeen.

Als hij fit is, kan Ruud van Nistelrooij lastig zijn voor een bondscoach. Hij vertoont vulkaangedrag. De Vesuvius en de Etna zijn net als Ruud van Nistelrooij. Ze houden zich lang rustig, maar ineens kunnen ze uitbarsten. Dat gebeurt niet zo vaak, maar als het gebeurt, kun je beter niet in de buurt zijn. Lava is heet.

In september 2003 verloor het Nederlands elftal in en tegen Tsjechië met 3-1. Een kwalificatiewedstrijd voor het EK in Portugal. Bondscoach Dick Advocaat kon, wilde of durfde geen keus te maken tussen de twee spitsen Van Nistelrooij en Kluivert. Dus speelden ze allebei. Na een rode kaart voor Davids en een 2-1 achterstand moest er de laatste twintig minuten druk gezet worden. Advocaat bracht Van Hooijdonk in het veld. Kluivert mocht blijven staan, de vulkaan moest eruit.

Een eruptie was het gevolg. Het begon met hoofdschudden, toen vloog er een drinkbeker door de lucht en daarna siste het woord lafaard richting de oren van de bondscoach. Die ze had laten hangen naar Kluivert, volgens Van Nistelrooij. De vulkaan werd gestraft en hield zich weer rustig.

Begin juni 2004 won Oranje in Zwitserland met 3-0 van de Faeröer. De een na laatste oefeninterland voor het EK. Een wedstrijd van en om niks. Iedereen mocht spelen. In de eerste helft vormden Kluivert en Van Nistelrooij een koppel voorin. Weer bleek wat alle betrokkenen inmiddels wel doorhadden: geen ideale combinatie. Maar Advocaat vond zo lang mogelijk pappen en nathouden de beste tactiek. De vulkaan kookte van binnen.

De eruptie kwam twee dagen later, toen ik met camera en microfoon Van Nistelrooij wilde laten zeggen wat hij er echt van vond. Nou, dat deed-ie. Aan het eind van een trek-en-duwinterview gaf hij zijn mening. Niet over Kluivert, het systeem of de bondscoach, maar over mij en mijn reportages. Het ging van wonder en geweld, in bewoordingen die ik maar niet heb uitgezonden, om de vulkaan te sparen. Er kijken ook kinderen naar het Sportjournaal.

Twee weken later in Portugal, net voordat het EK daar begon, kwam het tot een verzoeningsontmoeting. Dat was nodig. Van Nistelrooij had in zijn boosheid geroepen dat hij nooit meer met me wilde praten. Voor een verslaggever die Oranje volgt, is dat niet handig. Het gesprek duurde twee minuten. Een hand, wat woorden en een lach. Hij werd niet meteen lid van mijn fanclub, maar stond me daarna wel weer netjes te woord. De vulkaan was gekalmeerd. Dat kwam trouwens door de bondscoach. Advocaat had eindelijk de strategie gewijzigd en een keus gemaakt. Van Nistelrooij was zijn man. Kluivert zat het hele toernooi dat volgde op de bank.

Het leek erop dat de vulkaan definitief tot rust gekomen was. Maar opvallend genoeg botste Van Nistelrooij ook met Advocaats opvolger Marco van Basten, die zelf trouwens ook een verleden als vulkaan heeft. De reden was weer precies dezelfde: Van Nistelrooijs positie stond ter discussie. Tijdens het WK van 2006 was Van Nistelrooij de eerste twee wedstrijden basisspeler, maar hij werd beide keren voortijdig vervangen door Dirk Kuijt. Van Basten uitte fikse kritiek op de spits. In zijn onervarenheid deed hij dat eerst op een persconferentie tegen journalisten en daarna pas tegen Van Nistelrooij. Dat zette kwaad bloed. De lava stroomde weer als vanouds. Na het WK selecteerde Van Basten Van Nistelrooij een tijdje niet. Spitsen genoeg.

Na een uur of tien vliegen komen we aan in Hongkong. Een tussenstop. Twee uurtjes de benen strekken, een paar sigaretten roken en koffiedrinken. Ondertussen horen we dat er nog een speler heeft afgezegd. Nigel de Jong zou een dag later naar Australië komen omdat hij op maandag nog een wedstrijd moest spelen met zijn club Manchester City. Maar hij raakte geblesseerd. Streep door de rekening. Want om diverse redenen ontbreken er met De Jong meegeteld nu al zeven spelers: Mark van Bommel, Arjen Robben, Robin van Persie, Ibrahim Afellay, André Ooijer en Gregory van der Wiel.

Als we het vliegtuig weer instappen om de reis naar Sydney te vervolgen, lopen we binnen via de businessclass. De KNVB heeft die cabine helemaal gereserveerd voor het Nederlands elftal, zodat de spelers en trainers rust hebben. Letterlijk. Waar onze economyclass bestaat uit stoelen, ligt Oranje in bedden. Het lijkt een kruising tussen een ziekenboeg en een crèche. Rafael van der Vaart steekt zijn hoofd even boven de rand van zijn bed uit. ‘Ruilen?’ roept hij naar me. Nou, liever niet. Ik kan toch niet slapen in een vliegtuig. Nog een paar uur zitten hou ik ook wel vol. Dat blijkt. Negen uur later sta ik in Sydney bij de bagageband.

Gebroken en wel wacht ik op mijn koffer. Aan de andere kant van de band staat Klaas-Jan Huntelaar met een geluidsinstallatie in zijn oren. Hij ziet er niet uit alsof hij zich veel beter voelt dan ik. In augustus 2006 zag ik hem ook bij een bagageband staan. Op Schiphol, een dag nadat Huntelaar zijn eerste interland gespeeld had. Ik vroeg hem toen of hij nog weleens in Hummelo kwam. ‘Elk moment dat ik vrij ben,’ was het antwoord. Ik vertelde hem dat familie van mij er ook woont. Hij keek me aan of het de gewoonste zaak van de wereld was dat iemand familie in Hummelo heeft. Ik noemde de straat en de achternaam, hij vulde voornamen in. Want Rikie, Jan en Vera kende hij wel. Toen kwam zijn tas aangegleden en was hij weg, na een geweldig debuut tegen Ierland.

Het regende en we zaten in een Ierse taxi. De chauffeur zag aan onze spullen en hoorde aan ons praten dat we een televisieploeg uit Nederland waren. Vanuit het niets begon hij Marco van Basten te prijzen. Hij vond het goed dat de bondscoach Ruud van Nistelrooij niet geselecteerd had en Klaas-Jan Huntelaar wel. De man dacht dat het jeugdige Nederlands elftal met een nulletje of vier van zijn landgenoten zou winnen.

We reden door Dublin, op weg naar Landsdowne Road. Hoewel ik ze zelf niet meemaakte, waande ik me in de jaren vijftig. De gloriejaren van Faas Wilkes, die die week overleed. Het leven hier gaat wat langzamer dan bij ons, alles aan het stadion is ouderwets en het voetbalpubliek leek te zijn weggelopen uit het Polygoon-journaal. Toch misstond Klaas-Jan Huntelaar er niet.

Ik had Huntelaar voor deze week nog nooit ontmoet of gesproken. Op maandag zag ik hem in Noordwijk naar het spelershotel wandelen. Bijna binnen rende hij nog even terug naar de auto om zijn paspoort te pakken. Op dinsdag interviewde ik hem. Hij gaf antwoorden van amper zes woorden. Nee, over Van Nistelrooij had hij geen mening. Hij was alleen maar bezig met zijn eigen spel. Een dag later speelde hij zoals hij dat gewend is. Drie doelpunten, waarvan er twee op het scorebord terechtkwamen, en twee assists. Eindstand 0-4. Een prachtige binnenkomer in de wereld van het volwassen interlandvoetbal.

Twintig minuten na de wedstrijd stond hij voor mijn microfoon. Gevraagd naar het mooiste moment van de avond, aarzelde hij geen seconde. Hij noemde niet dat lobje, die kopbal of steekpass, maar iets anders. Klaas-Jan Huntelaar was het meest onder de indruk geraakt van de minuut stilte vooraf. 42.000 Ieren die klapten toen de erelijst van Faas Wilkes werd voorgelezen en daarna stil waren ter nagedachtenis aan een voetballer van wie ze nog nooit gehoord hadden. Dat respect sprak Huntelaar aan. Hij kende het van thuis.

Dat was misschien wel het geheim achter zijn succesvolle avond: Huntelaar speelde een thuiswedstrijd. Ierland is een soort Achterhoek, Dublin een soort Doetinchem, de toeschouwers een soort superboeren, die allemaal uit dichtbijgelegen Hummelo’s kwamen. Want hoewel hij nu in de grote stad woont, hij blijft van het platteland.

Zijn meerwaarde is dat hij ook een paar eigenschappen heeft die niet zo normaal zijn in de regio Doetinchem: zelfvertrouwen, bluf en geen doelpunt te weinig. Het zou me niks verbazen als een carrière zoals Faas Wilkes die had, ook op Klaas-Jan Huntelaar wacht. Niemand die het weet. Behalve misschien die taxichauffeur in Dublin. Ik kon hem na de wedstrijd niet meer vinden om het te vragen.

Na een lastig seizoen, dat hij begon bij Ajax en voortzette bij Real Madrid, verkaste Huntelaar in de zomer van 2009 naar Internazionale. Het doel is meer speeltijd en meer goals. Dat wil elke voetballer. Zeker als je spits bent, er een WK voor de deur staat en er veel concurrentie is. Maar hij is overtuigd van zijn klasse. Toen ik hem na zijn debuut in het Nederlands elftal complimenteerde met zijn spel, zei hij dat het altijd beter kon. Ik vond dat een nogal bescheiden reactie. Huntelaar: ‘Ik ben bescheiden, vals bescheiden.’

2 Dikkie Dik

Na een korte nacht word ik om half vijf wakker. Het is woensdagochtend en de eerste training van het Nederlands elftal in Australië staat op het programma. Het duurt nog zeven uur voordat het zover is. Maar ik weet dat slapen niet meer gaat lukken. Ik ken dit gevoel. Door het schaatsen, de andere sport die ik voor Studio Sport versla, ben ik vaak in Canada en Amerika geweest. Daar was het precies hetzelfde. De eerste dagen op een plek met een groot tijdsverschil kenmerken zich door slecht slapen ’s nachts en een droomroes overdag. De jetlag heeft in mij een gewillig slachtoffer.

De hotelkamer in Sydney is van de gemakken voorzien die ik herken van Calgary en Salt Lake City. Er staat een waterkoker om koffie mee te zetten, en voor de deur ligt een krant. Daar kom ik de komende uren wel mee door. Wezenloos voor me uit kijkend, zie ik dat de Sydney Morning Herald op de voorpagina van het sportkatern een foto heeft van de aankomst van Oranje. Dirk Kuijt lacht me vanaf de pagina toe. Deze keus voor Kuijt als visitekaartje van dit Nederlands elftal is niet zo gek. Zo veel wereldsterren telt de groep niet die gisteren voet op Australische bodem zette. Dirk Kuijt van Liverpool en Wesley Sneijder van Internazionale zijn eigenlijk de enigen die daadwerkelijk bij een topclub spélen. Ik kan me geen Oranje-selectie uit de afgelopen acht jaar herinneren met zo weinig grote namen als op deze trip.

In 2002 ben ik de Nederlands elftal-verslaggeving voor Studio Sport gaan doen. Bij de NOS was het gebruikelijk dat er tijdens de grote voetbaltoernooien een vaste man op Oranje stond. Maar bij oefen- en kwalificatiewedstrijden werd er gerouleerd. Zodoende heb ik wel reportages gemaakt toen Guus Hiddink, Frank Rijkaard en Louis van Gaal de scepter zwaaiden. Maar toen Hiddink op het EK 1996 en WK 1998 bondscoach was, en Rijkaard bij Euro 2000, waren collega’s van me de Oranje-volgers. Ik had andere werkzaamheden.

Bij het wereldkampioenschap van 1998 in Frankrijk hield ik me bijvoorbeeld bezig met de tegenstanders van Oranje. Nederland zat in een poule met België, Mexico en Zuid-Korea. In dat kader was ik een paar weken voordat het toernooi begon in Seoel, om een reportage te maken over de nationale ploeg van Zuid-Korea. Ik wist weinig van het voetbal daar en had er geen enkel contact.

Daarom belde ik de Nederlandse consul met de vraag of hij me kon helpen met informatie en taal. Dat wilde hij wel en dat deed hij ook. Toen ik met mijn cameraman in Seoel aankwam, ontving hij ons en waren er interviewafspraken gemaakt met de trainer en een paar spelers. Bovendien had hij een Engelssprekende Zuid-Koreaanse vrouw gevonden, die het leuk leek om ons te begeleiden. Die vrouw, daar gaat het om.

Ze werkte op de ambassade en kon daarom niet steeds met ons op pad. Zonder haar gingen we de eerste dag naar de training. Althans, dat wilden we, maar de bondscoach wenste geen pottenkijkers. We konden niet veel meer maken dan wat shots van spelers die in en uit een bus stapten. Dat probleem hadden de Zuid-Koreaanse verslaggevers ook. Dus die grepen mijn verschijning aan om toch nog iets van de dag te maken.

Ik hou niet zo van journalisten die journalisten interviewen, maar ver van huis doe je niet moeilijk. Ik werd van hier naar daar getrokken. Ineens stond ik oog in oog met de camera van het Zuid-Koreaanse sportjournaal. In het Engels gaf ik antwoord op vragen over het Nederlands elftal en de kansen van Zuid-Korea. ’s Avonds op de hotelkamer zag en hoorde ik mezelf terug op de nationale televisie. Nou ja, ik ging schuil achter een heleboel Aziatische tekens met vertaling en mijn geluid werd midden in een zin afgebroken.

Onze begeleidster meldde de volgende dag dat ze me ook gezien had op tv. Ze had zich slap gelachen. De dagen die volgden, kwam ze niet meer bij. Humor is blijkbaar landelijk bepaald. Ondertussen begon ze steeds meer privévragen te stellen. Of we getrouwd waren? Wat Nederlandse mannen voor mannen waren? Of ze goed waren voor hun vrouw? Of ze hard van stapel liepen? Of ze het meenden als ze zeiden dat ze verliefd waren?

Op de laatste dag werd duidelijk waarom ze zo veel interesse toonde in het liefdesleven van de Nederlandse man. Nadat we met haar als tolk interviews in het spelershotel gedaan hadden, namen we afscheid. Wij zaten al in een taxi, zij stond buiten. Toen zei ze: ‘De Nederlandse consul heeft me ten huwelijk gevraagd. Ik ken hem nog niet eens een jaar en we hebben pas acht weken een relatie. Ik weet niet wat ik moet doen.’ Daarna gooide ze de deur van de auto dicht en reed de taxi weg.

De cameraman en ik hebben het er nog weleens over als we elkaar tegenkomen: hoe zou dat verhaal afgelopen zijn? Daarom ben ik jaren later de zaak maar eens gaan onderzoeken. De consul werkte inmiddels niet meer in Zuid-Korea, zij ook niet. Dat hoorde ik na een paar telefoontjes met Seoel. Maar een vriendelijke ambassademedewerker bood aan om wat speurwerk te verrichten.

Nog geen uur later meldde de consul van toen zich via de mail. Hij had begrepen dat ik hem en vooral de tolk van toen te pakken probeerde te krijgen. ‘Dat is niet zo moeilijk,’ liet hij weten, ‘want zij is inmiddels mijn echtgenote.’ Zoektocht beëindigd; consul vindt vrouw. Voor de zekerheid heb ik hem nog even teruggemaild of hij er problemen mee had als ik er een stukje over zou schrijven. Antwoord: ‘Geen enkel bezwaar. Alleen was iemand anders toen consul. Ik was tweede man op de ambassade. Ik denk dus niet dat ze gezegd heeft dat de consul haar ten huwelijk had gevraagd. Tenzij de consul haar tegelijkertijd ook ten huwelijk heeft gevraagd. Maar dat lijkt me onwaarschijnlijk.’

Eenmaal op het WK bleek Zuid-Korea geen moeilijke tegenstander voor Oranje. Het werd 5-0. Nederland kwam makkelijk in de volgende ronde, en schakelde daarin Joegoslavië uit. De ploeg van Guus Hiddink leek regelrecht op weg naar de finale in Parijs. Mijn taak bestond steeds uit het maken van stukjes over de volgende tegenstander. Dwars door Frankrijk crossen. Van het trainingskamp van Zuid-Korea naar dat van Joegoslavië, Argentinië en uiteindelijk dat van Brazilië.

Over Brazilië had ik al een reportage gemaakt na de openingswedstrijd van het toernooi. De favoriet voor de wereldtitel won moeizaam met 2-1 van Schotland en na afloop waren de spelers te interviewen. Het zoemde ‘Ronaldoe, Ronaldoe, Ronaldoe’ om me heen. Omdat ik uit Nederland kom, riep ik als enige ‘Ronaldo, Ronaldo, Ronaldo’. Tot mijn stomme verbazing negeerde de sterspeler alle Braziliaanse journalisten en hield halt voor mij en mijn microfoon. Ik stelde hem een paar vragen in het Nederlands. Hij antwoordde in keurig, bij PSV geleerd, Nederlands. Ronaldo vond het wel grappig om tegen de witste man van het toernooi, en dan ook nog in diens taal, het verhaal van de wedstrijd te vertellen. Daarna pakte hij breeduit lachend zijn tas en liep naar de spelersbus.

Na het mooiste Oranje-doelpunt dat ik ooit gezien heb, bereikten de onzen de halve finale. Een geweldige lange pass van Frank de Boer, formidabele balaanname van Dennis Bergkamp, die ook nog eens prachtig scoorde. De deur ging open naar de volgende ronde en Brazilië stond erachter. Dat betekende voor mijn cameraploeg en mij dat we koers zetten naar het onderkomen van de Brazilianen. Zo veel gekkigheid hadden we nog nooit gezien. De trainingen werden dagelijks bezocht door duizenden en duizenden mensen. Het leken wel wedstrijden, ook al omdat het journaille in ruime mate was uitgerukt. Er vormde zich een enorme polonaise achter de spelers, die zelf al lachend en trucjes doend vooropliepen.

Zo zagen we Ronaldo weer. Hij knikte ons vanaf het veld toe, als teken dat er na afloop wel een gesprekje mogelijk was. Even later kwam hij naar het persvak van de Brazilianen, waarin ook wij stonden. Afgeschrikt door het enorme aantal, stopte hij. Hij wenkte ons en wees naar een rustiger plekje. Wij liepen ernaartoe en Ronaldo beantwoordde mijn vragen. Vervolgens wandelden we het stadion uit: cameraman Frank achteraan, ik vijftig meter daarvoor en daar weer voor geluidsman Ronald. Ineens begon er een Braziliaan tegen me te schreeuwen. Hij draaide zich om, rende naar zijn auto, pakte daaruit een krik en kwam op me afgestormd. Het was een journalist die Ronaldo niet te spreken had gekregen en die vond dat dat mijn schuld was. Ik riep: ‘Ronald!’ Mijn geluidsman, die de lichaamsbouw van een gorilla heeft, keek om. De krikkenpakker realiseerde zich dat die gewichtheffer bij mij hoorde en ging heel snel terug naar zijn auto, en deed de deur op slot.

Nederland hield lang stand in de wedstrijd tegen Brazilië. Na negentig minuten stond het 1-1. In de verlenging werd niet gescoord: strafschoppen. Phillip Cocu en Ronald de Boer misten hun strafschop, Brazilië ging naar de finale. Oranje werd uiteindelijk vierde door in de kleine finale, een volstrekt overbodige wedstrijd, met 2-1 van Kroatië te verliezen.

Frank de Boer was in 1998 aanvoerder van dat Nederlands elftal. Nu is hij net als Phillip Cocu assistent-bondscoach van Bert van Marwijk. De Boer en Cocu waren belangrijke internationals toen ik in 2002 mijn opwachting maakte als Oranje-volger. In dat jaar werd Dick Advocaat trainer nadat Louis van Gaal, met ongeveer dezelfde spelersgroep, in Ierland kwalificatie voor het wereldkampioenschap was misgelopen.

Ik was erbij, maar het enige dat ik daar nog van weet is dat met 1-0 verloren werd door een doelpunt van Jason McAteer. Ik won er nog een weddenschap mee. Meestal doe ik niet mee aan voorspellingen van het Nederlands elftal. Mijn stelling luidt: dat weet niemand. Ik ben niet van dat voorspellingsgedoe. Twee keer in mijn leven deed ik mee aan voetbalpooltjes over de kansen van Oranje. Gek genoeg won ik ze allebei.

De eerste keer was in 1974. Onze plaatselijke schoenenwinkel Wullink vroeg de klanten om de aanstaande wereldkampioen te voorspellen. Ik vulde West-Duitsland in en kreeg als prijs een plastic bal. In 2001 won ik de NOS-pot toen ik voorzag dat Nederland in Dublin met 1-0 van Ierland zou verliezen. Ik was 35 Engelse ponden rijker, maar een illusie armer. Oranje ging door dat resultaat niet naar het WK in Zuid-Korea en Japan. Van Gaal vertrok en werd opgevolgd door Dick Advocaat. In het begin van de jaren negentig was hij ook al bondscoach geweest. Advocaat nam met zijn selectie deel aan het WK van 1994 in Amerika. Brazilië zette in de kwartfinale Oranje de voet dwars. Nu kreeg de coach een nieuwe kans. Hij had er al drie oefenduels op zitten toen ik in augustus 2002 ten tonele verscheen, bij een uitwedstrijd tegen Noorwegen.

Ik kende Dick Advocaat toen al geruime tijd van zijn coachschappen bij PSV en Glasgow Rangers. Een bevlogen man, die buiten de camera erg grappig was. Maar als de opnameapparatuur liep, was hij op zijn hoede. Dan zag hij achter elke boom een vijand staan en ervoer hij elke speldenprik als een dolkstoot in de rug. Hij las alle recensies en wedstrijdverslagen, keek alle voetbalprogramma’s op televisie, en had er een duidelijke mening over: het was allemaal niks.

De NOS zond een keer een Champions League-wedstrijd van Glasgow Rangers rechtstreeks uit. Een voorbeschouwing vanuit de studio, een interviewtje vooraf met de coach en daarna voetballen. Ik was in Glasgow en stond te wachten totdat Advocaat naar buiten kwam om zijn opstelling prijs te geven en toe te lichten. De trainer liet nogal op zich wachten. Toen hij eindelijk voor me stond, kwam de stoom uit zijn oren. Hij was boos over wat Mart Smeets vanuit Hilversum over de kwaliteit van het Schotse voetbal had gezegd. Hoe Advocaat dat wist? In zijn kantoor naast de kleedkamer had hij via een televisie met schotelantenne de voorbeschouwing bekeken. Mijn oren klapperden. Dat had ik nog nooit meegemaakt.

Met dat allemaal in mijn achterhoofd maakte ik de Oranje-reportages en -interviews bij de oefeninterland in en tegen Noorwegen (1-0 winst) en een paar dagen later bij de kwalificatiewedstrijd thuis tegen Wit-Rusland (3-0 winst). Tussen de twee duels was er een persconferentie van de bondscoach in het Noordwijkse spelershotel. Ik stelde wat vragen, voegde trainingsbeelden toe, sprak verbindende teksten, monteerde de reportage en zond hem via een straalverbinding naar Hilversum. Prima, niks aan de hand, dat gaat dagelijks zo.

De volgende dag brak de hel los. Dick Advocaat wilde nooit meer met me praten. Ik had in de reportage gezegd dat hij wel iets weg had van een opwindpoppetje. Zo’n speelgoedding dat je opdraait, loslaat en dat dan alle kanten op springt. En in de laatste zin meldde ik dat er morgen een nieuw verhaaltje met Dikkie Dik kwam. Ik weet niet waar de meeste pijn zat – bij het speelgoedje of bij de rode kater – feit was in ieder geval dat ik tot persona non grata werd verklaard.

Toen ik de volgende dag van de commotie hoorde, belde ik meteen de perschef van het Nederlands elftal op, Rob de Leede. Ik vroeg of hij een afspraak kon regelen met de bondscoach, zodat ik hem tekst en uitleg kon geven over mijn reportage. Ik had namelijk sterk de indruk dat Advocaat nog nooit van Dikkie Dik had gehoord en dacht dat ik zijn postuur ermee wilde beledigen. Maar Advocaat wilde mij niet te woord staan. Nu niet, nooit niet.

Misschien waren excuses op zijn plaats geweest en zou de kou dan uit de lucht verdwenen zijn. Dat wilde ik niet. Kom op zeg, waar ging dit over? Ik zou voortaan wel twee keer nadenken voordat ik weer zo’n onschuldig grapje over zijn voornaam zou maken, dat wel, maar ik vond niet dat ik iets vreselijks misdaan had, waarvoor ik op mijn knieën moest. Een dilemma was geboren. Er waren mensen die zeiden dat ik door de NOS ogenblikkelijk van Oranje gehaald moest worden. Ik dacht daar anders over. Ik vond dat ik de schade zelf moest herstellen.

De volgende dag speelde Nederland tegen Wit-Rusland en ik had de leiding van Studio Sport ervan kunnen overtuigen dat ik gewoon mijn werk moest doen. Na afloop van de gewonnen wedstrijd gaf Dick Advocaat zijn persconferentie. Daar wilde ik mijn vragen stellen. Maar door een technisch defect in de geluidsapparatuur kon dat niet. De spanning liep ondertussen flink op. Na Advocaats praatje tegen de verzamelde pers stond hij nog wat journalisten apart te woord. In een rijtje wachtten ze op hun beurt. Ik sloot achteraan. Na een minuut of tien stond ik oog in oog met Advocaat en vroeg of ik ook wat vragen mocht stellen. ‘Nou, drie dan,’ antwoordde hij.

Het ijs was gebroken, het conflict opgelost, de boycot voorbij. Advocaat wist vanaf dat moment wat hij aan me had.