Saskia Profijt

De leugenaar

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Saskia Profijt 2010

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp en omslagbeeld Studio Ron van Roon

Foto auteur © Anne Timmer

NUR 305

ISBN 978 90 468 0850 4

www.nieuwamsterdam.nl/saskiaprofijt

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2010: Met ISBN 978 90 468 0819 1

Van dezelfde auteur:

Braaf meisje
De gunsteling

Deze uitbarsting zit er al een uur aan te komen. Maandagochtend, en Georges en ik zijn allebei vrij. Hij omdat Rhinocéros op maandag gesloten is, en ik omdat ik het een leuk idee vond om eens een keer samen wakker te worden zonder haast. Ik had een beeld in mijn hoofd van croissants en koffie en jus d’orange en uren in bed blijven. Zo’n beeld dat rechtstreeks uit een IKEA-catalogus had kunnen komen, met een vloerlange vitrage die opbolt in een lentebries, een zonovergoten slaapkamer, geblokte kussens in roze en rood, en hij met stoppeltjes.

Zo is het niet. Ten eerste is de mistral vannacht opgestoken. In de winter is de wind uit het noorden ijskoud, in de zomer warm als een föhn op de heetste stand. Van de niet aflatende wind die aan de luiken rukte werd ik wakker, op een broeierige maandagochtend in een broeierig Aix-en-Provence, en ik herinnerde me dat ik die nacht wel een keer of vijf van hetzelfde bonken van hout op hout wakker was geworden. Slapen kon ik niet meer. Moe was ik nog wel. Georges sliep gewoon door, dus ontbijt op bed kon ik vergeten.

Ten tweede houd ik niet van maandagen. Het gaat bij mij nog net niet zo ver dat ik gewapend met een automatisch geweer een kleine dorpsgemeenschap naar het hiernamaals wil helpen, maar het komt er wel dichtbij. Maandagen hebben een onaangename sfeer van onrust, van mannen met schoonmaakkarretjes, vuilniswagens, brieven van de belastingdienst, en de hele week die weer van voor af aan begint. Ik dacht dat ik aan dat beroerde, opgejaagde gevoel ontsnapt was toen ik uit Nederland wegging. En voor een tijdje leek het ook zo te zijn. Leek het of alle poldermaandagen waren ingeruild voor Provençaalse truffelmarkten, fonteinen en citroenfestivals. Maar de maandagen kwamen terug. Je kunt ze niet achterlaten. Hoe hard je ook loopt, op een gegeven moment halen ze je weer in.

En ten derde zit ik opgesloten in het appartement van mijn vriend Georges op de eerste verdieping. Niets kan ik hier doen zonder mezelf een hernia te bezorgen. De drempels zijn hoog en ik kan niet bij het aanrecht. Ik zit in de grote woonkeuken wat doelloos te surfen op mijn laptop, zonder koffie en zonder dat ik mijn tanden heb gepoetst, als mijn lieve partner op blote voeten binnenkomt en mij niet eens groet. Een klein bommetje ontploft aan de keukentafel. Hij merkt het niet.

‘Bonjour,’ zeg ik nadrukkelijk.

Georges bromt wat. Hij staat bij het aanrecht. Hij draait de kraan open, pakt een glas uit het kastje boven het aanrecht, laat het glas vollopen en drinkt het, klok, klok, klok in een keer leeg. Hij wel.

‘Zet je even koffie, Georges?’

‘Zo meteen.’

‘Zet je nú even koffie?’

Geïrriteerd draait hij zich om. ‘Alors non…’

En dan komt de grote explosie. Ik sla op de leuning van mijn rolstoel.

Wat nou, alors non, zeg ik. Niks alors non. Of-ie weet hoelang ik hier al zit, in dit pokkenhuis. Ik klak drie keer met mijn tong. Hier, droog, zeg ik en wijs naar mijn keel. Ik kan niets te drinken pakken. Er staat jus in de ijskast, zegt hij. Hoe had hij zich dat voorgesteld, vraag ik, als ik niet eens bij de bekers kan.

‘Bon,’ zegt hij kortaf, ‘ik zet wel koffie.’

‘Zo leuk is het niet om hier in alles van jou afhankelijk te zijn.’

Maar hij reageert niet meer. Even lijkt het of het onheil is afgewend. We ontbijten aan de keukentafel en lezen de kranten van het afgelopen weekend. Op de voorpagina van elke krant staat dezelfde foto van Chloë Laing, een Engels meisje dat niet terugkeerde in haar appartement na een bezoek aan een nachtclub in St-Tropez. De platinumblonde studente van de hogere hotelschool liep stage bij La Bombe, een privéclub aan het strand van Pampelonne. Chloë’s moeder, die haar vakantie bij haar dochter doorbracht, sloeg de dag na haar verdwijning alarm. De kranten speculeren al dagen over het lot van de eenentwintigjarige studente die eind vorige week verdween. Ik speculeer niet. Ik stel vast.

‘Die is dood,’ zeg ik.

‘Effectivement.’

Ik schuif de krant terzijde. Ook hier in de woonkeuken rukt de mistral aan de olijfgroene luiken.

‘Die moet je eens een keer vastzetten,’ zeg ik. ‘Dat gebonk heeft me de halve nacht uit mijn slaap gehouden.’

Georges staat op.

‘Ik ga douchen,’ zegt hij.

‘Ik ga eerst.’

Als hij met zijn ogen rolt, zeg ik dat ik al wel eerder zou zijn gaan douchen als ik zelf bij de douchekop had gekund. Maar dat ik nu als eerste aan de beurt ben. ‘Ik roep je wel, als ik me heb uitgekleed,’ zeg ik.

Hij blaast, maar gaat wel weer zitten. Schenkt zichzelf nog een kop koffie in.

Onder de douche kom ik tot rust. Het is niet zijn schuld, bedenk ik me. Ik ben gewoon in een slecht humeur. Als ik klaar ben met douchen, vind ik het zelfs goed dat Georges me helpt bij het afdrogen en mijn rolstoel vasthoudt als ik er weer in klim. Maar dan neem ik, bij het wegrijden uit de badkamer de bocht wat scherp en stoot ik met mijn wiel tegen de deurpost. Ik doe dat soort dingen weleens met opzet, maar dit was echt per ongeluk.

‘Fanny! Die heb ik pas geschilderd!’

Ik houd halt en draai me naar hem om. Die boze bui is niet weg, merk ik, terwijl de woede weer oplaait.

‘Denk je dat ik dat expres doe?’ fulmineer ik. ‘Denk je dat ik het leuk vind om hierin te moeten rondrijden?’ Daar begint mijn gebruikelijke tirade. Dat-ie geen idee heeft, geen idéé, hoe het is om in een rolstoel te zitten.

Georges wurmt zich langs me heen, de aangrenzende slaapkamer in. Ik volg hem, op de huid. Zeg hem dat-ie überhaupt een gebrek aan inlevingsvermogen heeft. Dat ik helemaal niet veel van hem vraag – en op dat moment trekt hij een gezicht. Dat is fout. Vraag ik soms wél veel van hem? Ik sis van woede. Heb ik hem nodig, behalve dan vanwege mijn handicap? Ben ik clingy soms? Geef ik hem niet genoeg vrijheid? Hij zegt dat hij vindt dat ik wel moet begrijpen dat het voor hem soms ook best moeilijk is. Ik hap naar adem. O, het is voor jou moeilijk? vraag ik. Ja, zegt-ie. Hij moet ook alles plannen, sinds hij met mij samen is. En hij is niet vaak vrij, hij moet straks ook nog weer naar het restaurant voor de boekhouding, en hij was van plan geweest om eens lekker te genieten van vanochtend. En dat had hij ook gedaan, tot het moment dat hij mij zag zitten met mijn chagrijnige hoofd. Waarna hij zich begint te beklagen over mijn stemmingswisselingen en via de andere lasten van zijn drukke leven (de ándere lasten, zegt-ie!) bij mijn moeder belandt. ‘Mijn moeder?’ roep ik. ‘Wat heeft mijn moeder hiermee te maken? Je ként mijn moeder niet eens.’

‘Je beklaagt je er anders vaak genoeg over dat je moeder het altijd over je broer heeft als je haar opbelt en dat het nooit over jou gaat. Ik weet wel waarom je dat niet kunt hebben. Jij wilt dat het altijd over jou gaat. Je wijst naar je broer maar je bent er blind voor dat jijzelf alle aandacht opeist, overal waar je komt.’

‘Ik heb geen keus. Ik móét wel veel aandacht vragen. Dat doe ik niet voor mijn lol.’

‘Je vindt het ook leuk.’

‘O, echt?’

‘En volgens mij had je dat ook al voor je ongeluk, die behoefte aan aandacht. Dat is daar niet door gekomen. Dat is aangeboren.’

Verbijstering. Wie is hier de psycholoog, zeg ik. Ik interpreteer hem ook altijd, zegt hij, en nu weet ik eens hoe het voelt.

‘Jij bent gewoon in een pokkenhumeur,’ zeg ik. ‘En je probeert mij te raken. Nou, dat gaat niet gebeuren. Ik ga nú weg.’

Volgend probleem dient zich aan. Ik zit in een appartement op de eerste verdieping met een monumentaal marmeren trappenhuis en geen lift.

‘Ik ga weg,’ zeg ik nogmaals.

‘Ga maar.’ Heel laconiek.

‘Ooh.’ Ik snak naar adem. ‘Je weet dat ik niet zelf weg kan.’

Hij staat rustig bij de klerenkast een overhemd uit te zoeken.

‘Georges!’

Hij draait zich om. Langzaam.

‘Als je wilt dat ik je naar beneden draag dan hoef je dat alleen maar te vragen.’

‘Ik wil naar beneden.’

‘Oké.’

Georges schiet zijn broek aan, tilt mij uit mijn stoel en zet me op het bed. Dan verdwijnt hij om mijn rolstoel naar beneden te brengen. Mij laat hij ziedend achter.

God, ik zou er wat voor geven om benen te hebben die het doen, te kunnen wegstampen en de deur met een klap achter me dicht te gooien. Een verdomde klucht is het. Een pas de deux voor bloemkolen. Georges komt terug van het trapportaal. Zijn overhemd heeft hij nog niet aangetrokken, dus er is een groot stuk naakt huidoppervlak dat ik aan moet raken. Ik maak een balletje van mijn bovenlichaam. Als hij me de trap aftilt, trek ik mijn hoofd zo ver mogelijk naar achteren, bij het zijne vandaan.

‘Ik bijt niet,’ bromt hij.

‘Nee. Maar je stinkt wel.’

Daar breekt het. Hij schiet in de lach. Ik kan het voelen breken, bij mezelf en bij hem. Hij is zelfs teder als hij me in mijn stoel zet en voor me neerknielt.

‘Zo,’ zegt hij. ‘En waar gaat mevrouw de psycholoog nu naartoe om uit te razen?’

‘Naar kantoor. Misschien doet Hannah iets stoms en dan kan ik haar uitschelden.’

‘Sorry,’ zegt hij. ‘Voor daarnet.’

Ik zeg dat ik blij ben dat hij zijn verontschuldigingen aanbiedt.

Hij lacht half. ‘Als ik jou was, had ik me allang van de trap gegooid. Echt, ik zou het je niet eens verwijten.’

Georges zegt dat we binnenkort in ieder geval van het probleem van die rottrap af zijn, als de stoellift er eindelijk is. Dan kan ik zijn appartement op eigen kracht in en uit.

‘Ik ben er niet zo zeker van dat die stoellift er komt.’ Bij informele peilingen heb ik kunnen constateren dat de andere bewoners niet staan te springen om een grote mechanische installatie in hun statige trappenhuis. Maar Georges schat het optimistisch in.

‘Die komt er wel. Jij hebt ook rechten.’

Met een energieke zwaai trekt hij de zware voordeur van het herenhuis open en duwt me naar buiten.

‘Zeg, niet duwen,’ zeg ik over mijn schouder. ‘Mijn rolstoel heeft geen handvatten. Dat heeft een reden.’

‘Daag,’ zegt hij. ‘Veel plezier met Hannah.’

Ik ben heel handig met mijn rolstoel. Ik kan mezelf zelfs vrij goed met één hand voortbewegen en met de andere hand iets anders doen. Zoals bellen met mijn broer. Onder het rijden kies ik zijn nummer. Als ik het statige Quartier Mazarin verlaat en op de Cours Mirabeau onder de platanen mijn telefoon naar mijn oor breng, remt een auto om mij de gelegenheid te geven over te steken. Ik steek mijn hand op en wil mijn wiel aanzetten. Precies op dat moment blaast de wind mijn haar in mijn ogen. Ik zie geen flikker meer.

‘Dit is de voicemail van… TIES!’ hoor ik mijn broer opgewekt in mijn oor roepen. Ergens achter die ene auto claxonneert een andere.

‘Godver. Sorry, Ties, bel me even terug.’

‘Kan ik u misschien helpen, mevrouw?’ vraagt een stem achter me in het Frans. Ik kijk niet eens om.

‘Nee,’ zeg ik kordaat. Ik leg mijn telefoon op mijn schoot en duw mijn wielen blind over het asfalt.

Niet lang daarna rijd ik door de smalle winkelstraten van de oude stad. Met beide handen stuur ik mijn rolstoel met een flinke vaart door de betonnen middengoot van het voetgangersgebied. Nog niet alle winkels zijn open op deze maandagochtend. De vroege toeristen dolen wat langs de stalletjes op de kasseien aan weerszijden van de middengoot. Ik heb vrij baan. Op de Rue Mignet maak ik flink vaart om de hellende steeg naar het kantoor van SOS Provence wat gemakkelijker te kunnen nemen. Als ik bovenkom, zie ik mijn Audi R8, die ik hier gisteravond heb neergezet omdat het bij Georges heel slecht parkeren is, voor de deur van het kantoor staan. In ongeschonden staat. Onverlaten hebben hier ’s nachts al twee keer een ruitje ingetikt en geprobeerd mijn dure sportauto te stelen, maar ik vermoed dat het ontbreken van de voetpedalen de dieven dermate in verwarring bracht dat ze hem toch maar hebben laten staan.

In het kantoor, waar het er normaal gesproken al niet bijzonder opgeruimd uitziet, is het een complete chaos. Kasten zijn van de muur geschoven. Planken zijn leeggehaald. Overal liggen stapels boeken en folders, op de grond en op de balie. Ik laveer er voorzichtig tussendoor. Hannah zit achter de computer te typen, alsof er niets aan de hand is.

‘Is er ingebroken?’ vraag ik.

Hannah kijkt even om.

‘Inez,’ zegt ze, en richt zich dan weer op haar beeldscherm. ‘Ze wil de muren verven.’ Hannah duwt haar bureaustoel weg van de computer. ‘Ze was nog geen uur bezig toen er een oproep binnenkwam, dus toen moest ze alles laten staan. Ik mag er niet aankomen van haar.’

‘Handig. Wat is er gebeurd?’

‘Auto-ongeluk. Nederlands gezin op de terugweg van een vakantie in de Camargue. Vader, moeder, kind. Vader op slag dood, kind ligt in het ziekenhuis van Avignon met een gecompliceerde armbreuk. Moeder heeft niets. Die stapte ongedeerd uit. Terwijl ze het lichaam van de man uit de auto hebben moeten snijden.’

‘Moet ik daar niet naartoe?’

‘Dat zéí ik nog tegen Inez, dat we jou eigenlijk moesten bellen. Maar zij vond dat we je niet moesten storen omdat je een vrije dag had. Ze zei dat het geen noodgeval was.’

‘Daar heeft ze gelijk in.’ Inez en ik kiezen instinctief elkaars kant in meningsverschillen, tot Hannah’s grote frustratie.

‘Rouwbegeleiding is wel heel belangrijk,’zegt Hannah.

‘Maar het is geen noodgeval.’

‘Nou, dat ben ik niet helemaal met je eens.’

‘Een noodgeval is een Nederlandse toerist die op het punt staat uit zijn hotelraam te springen. Of één die met een bijl de hoeren van de Promenade des Anglais dood wil hakken. Dat zijn noodgevallen. Dit niet. In dit geval is het hoogstens wenselijk dat ik aanwezig ben.’

‘Ik ben dat niet helemaal met je eens.’

Ze zou me ook eens gelijk geven.

‘Je bezwaar is genoteerd,’ zeg ik. ‘Maar als je me de gegevens geeft, dan rijd ik wel naar Avignon.’

‘Jij zou toch bij Georges zijn vandaag?’

‘Ja, maar hij moest nog allemaal dingen doen en zo.’

‘Hebben jullie ruzie?’

Voor iemand die zo dom is als Inez en ik graag denken, is Hannah akelig intuïtief. Ik kijk naar haar in haar turkooizen hemdje met ruches op de schouders die het vet op haar bovenarmen nog eens extra benadrukken. Christus, zij en Inez samen. Vorige herfst, bij de borrel aan het einde van het hoogseizoen, droeg Hannah een vierkant, hagedissengroen colbertje dat de jaren tachtig nog had meegemaakt, en Inez verscheen in een kuitlange, wijde rok van koeienvel. Op straat stonden ze elkaar nog uitgebreid te bewonderen ook. Het was gewoon gênant. Alsof ik op stap was met Joke en Truus uit het mongolenhuis.

‘Gaan jij en Georges nou nog samenwonen?’

‘Dat hangt ervan af.’ Ik leg uit dat we nog niet weten of de stoellift in Georges’ appartement er gaat komen. ‘En dan zijn we er nog niet, want dan moet vervolgens het interieur ook worden aangepast.’

‘Je klinkt of je er niet veel zin in hebt.’

Verdomme, slaat ze weer de spijker op de kop. Maar ook dat geef ik niet toe. Ik zeg dat Georges en ik nu wel toe zijn aan een nieuwe fase in onze relatie. En samenwonen is die fase.

‘Vind je het niet akelig dan om je verbouwde boerderijtje te moeten achterlaten?’

Ja.

‘Nee, hoor,’ zeg ik. ‘Eigenlijk is het voor mij ook handiger, omdat ik hier mijn werk heb.’

‘En Georges is een leuke jongen.’

Hartstikke leuk. Maar leuke jongens maken me erg wantrouwend. Voor je het weet heb je twee kinderen en een labrador.

‘Dus tussen Georges en jou gaat alles goed?’

‘Tussen Georges en mij gaat alles prima. Ik heb alleen last van die kutmistral.’

‘Ze zeggen dat de wind zeker nog een week aanhoudt. De brandweer is in de hoogste staat van paraatheid gebracht in verband met bosbranden. Het is kurkdroog.’

Terwijl ik de papieren bij elkaar pak, zegt Hannah dat het wel laat zal worden voor ik vanavond thuiskom. Dat hele eind, uit Avignon. Ze hoopt dat ik niet binnendoor terugga, door de donkere heuvels van de Luberon.

‘Ik ga niet over de snelweg. Dan moet ik via Aix en dat is echt om.’

Volgens Hannah is de snelweg in ieder geval verlicht. En druk. ‘Stel je voor dat je panne krijgt. Sta je daar alleen. Ik voel me helemaal niet veilig meer, nu dat meisje is verdwenen. Kijk me maar niet zo aan, het zou heel goed kunnen dat hier ergens een seriemoordenaar rondloopt.’

Ik probeer Hannah aan haar verstand te peuteren dat een seriemoordenaar meer dan één slachtoffer maakt en dat het woord ‘serie’ hier een clou is. ‘Trouwens, dat meisje hoeft niet eens vermoord te zijn. Ze kan ook flink beschonken ’s nachts zijn gaan zwemmen, kramp hebben gekregen en zijn verdronken. Of ze kan gewoon van een rots zijn gevallen.’

‘Dan hadden ze haar gevonden. In de Nice-Matin stond dat lichamen van verdronken zwemmers doorgaans ergens aanspoelen. Is het niet hier, dan wel in Italië of op Corsica. De politie denkt ook dat er een misdrijf is gepleegd. Er is iemand opgepakt, heb ik gelezen.’

Nou, zeg ik monter, als dat het geval is hoef ik dus niet via de snelweg, want dan zit de seriemoordenaar voorlopig in veilige bewaring.

‘Maar misschien hebben ze de verkeerde,’ zegt Hannah somber.

Dit boek is ook verkrijgbaar als papieren boek ISBN 978 90 468 0819 1