Jan Terlouw & Sanne Terlouw

De vuurtoren

Reders & Reders V

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Jan Terlouw en Sanne Terlouw 2010

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Annemarie van Pruyssen

Foto omslag © Creative / Getty Images

Foto auteurs © Cees Noort

ISBN 978 90 468 0870 2

NUR 305

www.nieuwamsterdam.nl/janterlouw

www.nieuwamsterdam.nl/sanneterlouw

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2010: Met ISBN 978 90 468 0718 7

In dezelfde reeks verschenen:

De charmeur
Venijn
De apotheker
De blauwe tweeling

1

Dat hij het was, had ze eigenlijk al meteen geweten. Nou ja, geweten misschien niet, maar gevoeld wel. Hij droeg een blauwe trui, die mooi stond bij zijn ogen. Hij had een gepijnigde lach alsof het leven hem wonden had toegebracht. Toch keek hij tegelijkertijd vrolijk. Was hij knap? Ze kan het nu niet meer beoordelen. Waarschijnlijk niet, gemeten naar de maatstaven van Hollywood en glossy’s. Te klein, te behaard. Zijn haar te rood. Maar hij was haar direct opgevallen. Het was op een feestje geweest bij een vriendin in Delft, die ze niet vaak zag. Hij was een vriend van de vriend van dat meisje. Ze werd aan hem voorgesteld. Zijn naam was Lars. Een Scandinavische naam, maar Lars had verder niets Scandinavisch. Hij glimlachte zijn gepijnigde glimlach naar haar en ze wou niets anders dan deze man volgen waar hij ook zou gaan. Krankzinnig natuurlijk, en volkomen tegen haar feministische denkbeelden in, maar als bijna-psychologe moest ze het bestaan van het gevoel erkennen.

Ze bleef met hem praten, om hem heen hangen, alles uit hem trekken, hem claimen, ze moest en zou bij wijze van spreken zijn hele cv kennen, en ze voelde zich niet eens bezwaard. Hij was al zevenentwintig. Hij was opgegroeid in een dorpje op de Veluwe, zijn ouders hadden een boerderij. Op zondag gingen ze in zwarte kleren naar de dorpskerk. Zijn moeder met een hoed en zwarte kousen, zijn vader met gepoetste schoenen. Ze hadden geen televisie. Toen hun oudste kind werd geboren, waren ze zo dankbaar dat ze hem een buitenissige naam gaven, een luxe naam voor hun gevoel, een naam die de kersverse moeder in een streekroman had gelezen: Lars. Het duurde vele jaren voordat Lars ontdekte dat er een heel andere wereld was buiten hun dorp. Dat gebeurde pas toen hij bevriend raakte met de zoon van de nieuwe dokter, Paul van Hamelen. Paul deed alles om te laten merken dat hij uit de stad kwam. Hij bezat een eigen walkman. Hij droeg behalve zijn ‘oortjes’ een ring in zijn oor en hij smeerde gel in zijn haar, ook al was hij pas elf. Voor Lars leek het alsof Paul met die pikzwarte oortjes een geheim contact met de buitenwereld onderhield. Paul liet Lars gul kennismaken met die wereld, de wereld van elektronica, van vloeken, van al die andere dingen die zijn ouders zonden zouden noemen en het kwam Lars voor dat hij deze kennis altijd al gehad moest hebben, ergens achter in zijn brein. Hij zag zijn eerste films. Die Hard met Bruce Willis en het vervolg, Die Hard With a Vengeance. Paul sprak oneindig veel beter Engels dan hij en lardeerde zijn Nederlands met Engelse vloeken die Lars niets zeiden maar die wel lekker klonken. Lars zag ook kranten in het huis van Paul liggen die hij niet kende. Thuis hadden ze alleen het Reformatorisch dagblad en De Waarheidsvriend. Soms, als hij mocht blijven eten, keek hij met de familie Van Hamelen naar het journaal. ‘Niks aan,’ vond Paul, maar Lars dronk de buitenwereld in.

Het hoofd van de school merkte hoe de resultaten van Lars plotseling vooruit vlogen. En geen wonder, want in de hersens van Lars leken allerlei puzzelstukken gaandeweg in elkaar te vallen. Lars deed zijn Citotoets zo adembenemend goed dat de leraar er geen twijfel over had: de jongen moest naar het VWO. Op een woensdagavond ging hij op bezoek bij de ouders van Lars, in de hoop dat hij ze zou kunnen uitleggen hoe belangrijk goed onderwijs voor de jongen zou zijn.

De ouders van Lars waren niet alleen diepreligieus, ze wilden ook het beste voor hun kind. Was het verstandig om hem naar de grote stad te sturen voor zijn opleiding? Hij zou er veel leren, maar met welke verderfelijke invloeden zou hij in aanraking komen? Ze wikten en wogen en Lars mocht naar Apeldoorn, naar het gymnasium. Opnieuw ging een wereld voor hem open. De fietstocht naar school, het statige gebouw, de vakdocenten, de stapel boeken die hij dagelijks meezeulde, hij vond het allemaal geweldig. Hij werd door de andere leerlingen ‘vuurtorentje’ genoemd vanwege zijn rode haar en zijn geringe lengte, maar die spotnaam werd al snel een geuzentitel toen bleek hoe goed hij in alles was. Hij excelleerde in alle vakken en doorliep met gemak de eerste drie jaar.

Toen hij net zestien was, sloeg de trekker van zijn vader om terwijl die een sloot aan het uitbaggeren was. Zijn vader kwam onder de zware machine terecht en brak zijn rug. De sloot was gelegen in een uithoek van het weiland. Het ongeluk werd de eerste uren door niemand opgemerkt. Toen de moeder van Lars zich realiseerde dat haar man wel erg lang wegbleef en hem ging zoeken, was hij al dood.

Lars werd door zijn moeder van school genomen om de leiding over de boerderij op zich te nemen. Vanwege de leerplicht kon hij natuurlijk pas van school als hij een examen had gehaald, maar een MAVO-examenbriefje was zo geregeld. Hij was nog net te jong om tegen zijn moeder te zeggen dat hij niet wou, dat zijn opleiding belangrijk voor hem was. Ja, hij zei het wel, één keer, maar zijn woorden hadden niet genoeg kracht om de angst in zijn moeders ogen te doven. En dus ging hij van het gymnasium af. Hij was niet groot, maar wel sterk en hij kende het werk dat zijn vader altijd had gedaan. Het kostte hem geen moeite het voort te zetten. Zijn moeder deed de financiën en zorgde voor het gezin, dat nu bestond uit haarzelf en de drie kinderen, en voor het kleinvee, Lars zat op de trekker en ploegde het land. Hij beet hard op zijn kiezen toen zijn jongere zusje en daarna ook zijn jongste zusje naar hetzelfde gymnasium in Apeldoorn gingen en met gemak hun diploma haalden. De oudste, Arli, ging in Wageningen aan de Landbouwhogeschool studeren, Claudia toog naar Groningen om zich in Marketing te bekwamen. Lars bleef thuis en zorgde voor zijn moeder en voor de koeien en de rest van de boerderij. De lijnen om zijn mond werden diep.

Toen hij twintig was, overleed ook zijn moeder. Ze zat op een dag dood op een keukenstoel. Lars had zijn klompen bij de deur gezet en kwam, zoals altijd, op zijn sokken naar binnen. Hij zag aan haar rug meteen dat er iets mis was. Haar hoofd stond een beetje te scheef. Haar haarknotje was een beetje losgeschoten. Het leek alsof ze aardappels zat te schillen, maar ze was dood.

Arli en Claudia kwamen thuis voor de begrafenis en toen hun moeder onder de grond lag, de gasten waren vertrokken en Lars met zijn zusjes aan dezelfde keukentafel met het roodgeblokte kleed zat waar hij zijn moeder had gevonden, zei hij: ‘Ik wil hier niet blijven.’

De zusjes keken hem geschokt aan. De boerderij was het middelpunt van hun leven, hun basis, hun ouderlijk huis.

Toen ze begonnen te protesteren, zei hij: ‘Ik heb hier al die jaren gewerkt, het lijkt me redelijk dat ik deze beslissing neem. We verkopen de boerderij en ik ga mijn eindexamen alsnog halen. Daarna ga ik in Delft studeren.’ De zusjes kwamen nog met voorzichtige argumenten, maar Lars ging er niet op in. Zijn besluit stond vast.

Ze respecteerden zijn beslissing, de boerderij werd verkocht, Lars ging een jaar naar een ROC om zijn eindexamen VWO te halen – het lukte hem op zijn sloffen – en op zijn tweeëntwintigste begon hij met de studie Werktuigbouwkunde. Hij was vaak alleen, had geen intieme vrienden, hij was ouder dan zijn studiegenoten, maar hij was vastbesloten. Hij moest nu wel degelijk hard werken.

Zijn twee slimme zusjes kwamen hem geregeld opzoeken, dat verlichtte de eenzaamheid wat. Ze waren altijd lief voor hem, beurden hem op, maakten hem aan het lachen, dreven de spot met hem als hij het leven te somber zag. Ze waren geen van drieën nog gelovig, maar ter nagedachtenis aan hun ouders vierden ze de christelijke feestdagen samen. Op de laatste dag van het jaar waarin hij zevenentwintig was geworden, realiseerde hij zich dat hij voor het eerst sinds lange tijd gelukkig was. Hij had Arli en Claudia uitgenodigd om Oud en Nieuw te vieren in het huis van de hospita, die zelf in Oostenrijk aan het skiën was. Ze hadden een dolle avond gehad, en Lars had het gevoel dat hij het verleden zo langzamerhand van zich af had geschud. Dat hij wat ouder was dan zijn studiegenoten was niet meer belangrijk en zijn studieresultaten waren uitstekend. Hij had een paar lekkere flessen wijn gekocht die ze met zijn drieën soldaat maakten. Ze zongen liederen en haalden herinneringen op aan hun ouders. De weerstand tegen de strenge religie die ze als kind hadden gevoeld was afgenomen, milder geworden, want er was geen dwang meer. Vanuit het dakraam in de kamer van Lars keken ze naar het vuurwerk in de Delftse binnenstad. Ze voelden het alle drie: ze waren een nieuw leven begonnen, het oude kon met een lijstje erom worden bijgezet. Best een mooi lijstje, al met al.

Arli onthulde dat ze iemand had ontmoet met wie ze misschien verder wilde. In Wageningen stond een leuk huis te koop, te duur voor haar alleen, goed te doen met zijn tweeën. Ze vroeg haar broer en zus om advies. Claudia bekende dat ze net een relatie had uitgemaakt met een man die van sm bleek te houden.

‘Ik dacht dat jij daar ook zo dol op was,’ zei Arli en even schoten ze weer in hun rol van vroeger, want Claudia kneep haar oudere zus net iets te hard in haar arm.

Lars voelde zich het jonkie, al was hij de oudste. Terwijl hij de boerderij had gerund, hadden zijn zusjes het wilde studentenleven leren kennen. Meisjes waren er in zijn leven nauwelijks geweest. Maar dit jaar zou dat gaan veranderen, hij zag het aan het enthousiasme waarmee de duizenden rode en gele sterren aan de hemel uit elkaar spatten.

In januari en februari stortte hij zich op zijn studie en in maart studeerde hij cum laude af.

Dit verhaal vertelde hij Leonie op die eerste avond niet. Niet in deze vorm in ieder geval. Daarvoor was hij nog altijd te kwetsbaar. Hij was verbaasd dat ze in hem geïnteresseerd was. Wat was er aan hem te beleven? Hier in Delft woonden zo veel slimme, interessante jonge mannen, wat moest ze uitgerekend met hem?

Maar Leonie viel voor zijn kracht, niet die van zijn spierballen, al was die ook opvallend, maar voor de kracht die uit zijn ogen straalde, de onverzettelijke blik, die verraadde dat hij zou vechten voor zijn geluk. Bovendien vond ze dat hij de liefste ogen van de wereld had en wie kon weerstand bieden aan die gepijnigde lach? Ze was zelf ook een doorzetter als het om belangrijke zaken ging, ‘drammer’ was misschien een beter woord. Ze dronk te veel die avond maar merkte dat hij daar geen waardering voor had. Hij groette haar tamelijk plotseling en liep bij haar vandaan.

Ze voelde een zwartgalligheid die ze nog niet eerder had ervaren. Deze jongen mocht niet bij haar weglopen. Hij had haar telefoonnummer niet, zij niet het zijne. Hij was ongetwijfeld onvindbaar op de vriendensites op internet, hij leek haar niet iemand die aan zulke dingen meedeed. Misschien wist hij niet eens van het bestaan van dergelijke sites. Als hij nu wegging, zou ze hem kwijt zijn. Voor dit speciale geval vertrouwde ze niet op haar speurdersbloed. In paniek keek ze de kamer rond. Hij was al verdwenen. Ze rukte haar jas van de kapstok en stormde naar buiten. Daar zag ze hem, hij was bezig zijn fiets los te pellen van een grote berg slordig neergekwakte rijwielen.

‘Lars!’

Hij keek op.

‘Niet weggaan.’

‘Ik moet werken morgen.’

‘Ik heb het gevoel dat ik je nooit meer zal terugzien als je nu weggaat. Dat zou ik erg vinden. Ik geef je mijn nummer, oké?’

‘Oké.’

Hij toetste het in zijn mobiel in. Ze bad dat hij geen vergissing maakte en herhaalde het drie keer. ‘Bel je me? Volgens mij hebben we heel veel te bespreken.’

Hij lachte en fietste weg. Ze schaamde zich kapot om haar opdringerigheid.

Maar de volgende dag belde hij haar vanaf zijn werk. ‘Waar woon je?’ vroeg hij en ze realiseerde zich dat hij niets van haar wist, ze had op het feestje gisteren alleen maar staan hengelen naar zíjn verleden.

‘Ik woon in Amersfoort.’

‘Zal ik bij je langskomen?’

‘Eh…’

‘Liever niet?’

‘Ik woon bij mijn vader.’ Job hoefde niet getuige te zijn van haar nieuwe ontmoeting met Lars, vond ze.

Hij zweeg, maar ze had de indruk dat het hem beviel dat ze bij haar vader woonde. Ze spraken af in een café in Amersfoort,vrijdagmiddag, half zes.

Ze was zenuwachtig als een puber. Belachelijk. Binnen een half jaar zou ze afstuderen als psychologe. Haar gedrag was onnozel, onzinnig, onwezenlijk ook. Zo was ze helemaal niet.

Het werd een superavond, en er volgden er nog talloze. Het klikte tussen hen. Ze konden praten, lachen, zoenen, en zelfs ruziemaken ging goed met Lars. Vrijen deden ze niet, die eerste keren. Kwam dat door de behoudende achtergrond van Lars? Leonie vond het wel rustig.

Een paar weken later introduceerde ze hem bij Job. Ook dat was een succes. Job was ontspannen in de aanwezigheid van Lars en andersom gold dat ook. Leonie merkte dat het ontzettend belangrijk voor haar was wat haar vader van hem vond. Ze was tot over haar oren verliefd en ze wist nog net zo zeker als die eerste avond dat ze Lars zou volgen waar hij ook maar zou gaan. Wat ze niet wist, was dat dit gevoel heel snel verzilverd zou worden.

Er was nog iets nieuws. Ze had nooit veel nagedacht over kinderen krijgen. Dat was iets voor later, iets voor ooit, misschien, wellicht. Nu was er ineens een onstuitbare drang. Haar buik voelde leeg aan, waarom had ze dat nooit eerder gemerkt? Ze wilde niets liever dan een kind van Lars.

Job stond erbij en keek ernaar. Hij dacht dat hij Leonie kende, hij was vertrouwd met haar nukken en haar gewoontes, hij wist dat ze hield van veel hagelslag op een boterham, dik met boter besmeerd, hij wist dat ze een hekel had aan vroeg opstaan, hij kon aan een trillertje in haar stem horen als iets haar dwarszat. Hij wist nog hoe ze als kind was geweest en hij had haar de laatste jaren zien uitgroeien tot vrouw. Maar deze ontwikkeling was nieuw voor hem. Zo verliefd had hij haar nog nooit gezien. Het meisje dat nog altijd in haar zat, werd aan de kant geduwd door een nieuwe Leonie, een vruchtbare, aardse vrouw die liefde verlangt en die wil liefhebben.

Het was fijn en tegelijkertijd niet fijn. Natuurlijk had hij altijd geweten dat ze op een dag zou vertrekken, dat er iemand in haar leven zou komen die haar zou meenemen. Maar nu al? Nee, niet nu ál, het was nu pás natuurlijk. Leonie was bijna afgestudeerd, het zou niet normaal zijn als ze haar leven lang bij haar vader zou blijven wonen. Maar toch zag hij de toekomst met enige zorg tegemoet.

Op een dinsdagavond komt hij thuis. Leonie heeft gekookt. Ze ziet er stralend uit en ze draagt een jurk met zonnebloemen die mooi bij haar bruine ogen kleurt.

Hij kust haar en wil haar een glas wijn inschenken, maar ze bedankt.

‘Vader, ik moet je iets vertellen.’

Hij weet het al. ‘Je gaat trouwen.’

‘Hè, wat flauw om het te raden. Je had de eer aan mij moeten laten. Ik had het willen inleiden, ik had er een mooi verhaal van willen maken.’

‘Sorry, je hebt gelijk. Maar je gaat dus trouwen. Geweldig. Fantastisch. Gefeliciteerd.’

‘Je klinkt niet erg enthousiast.’

‘Niet? Ik ben het wel hoor. Van harte. Kom hier, laat me je omhelzen.’

Ze laat zich omhelzen. ‘Ik heb nog meer.’

‘Vertel.’

‘Je wordt grootvader.’

Job gaat zitten. Hij kijkt zijn dochter verbijsterd aan. Hij is net 51. Grootvader? Wat ben je dan precies? Wat wordt er dan van je verwacht? Hij wist niet dat hij al zo oud was dat het woord op hem van toepassing kon zijn. Hij trekt zichzelf uit zijn roes. Het gaat helemaal niet om hem. Het gaat om Leonie. In Leonies buik groeit een mens. Bloed van zijn bloed. Nou denkt hij alweer aan zichzelf. Hou daarmee op, denk aan Leonie. Ze gaat bij hem weg en ze neemt haar kind mee. Hij zal er geen getuige van zijn hoe het kind langzaam in haar groeit, van dag tot dag. Hij zal haar af en toe zien, en dan zal het hem natuurlijk opvallen dat haar buik groter is. Zijn gedachten gaan terug naar de tijd toen Wies zwanger was van Leonie. Hij vond het destijds geweldig om zijn toenmalige vrouw langzaam te zien veranderen. En al was hij blij dat hij zelf niet hoefde, toch voelde hij toen ook een lichte vorm van jaloezie. Want hoe zou dat zijn als er een nieuw mens in je groeit? In gedachten ziet hij de genen van Leonie zich binden aan de genen van Lars. Nieuwe eigenschappen zullen hun familie versterken en verzwakken. Is Lars wel goed genoeg voor Leonie? Heeft ze er wijs aan gedaan hem te kiezen als vader voor haar kind? Hij lijkt een integere jongen. Aardig is hij ook. Heeft hij genoeg verantwoordelijkheidsgevoel? Zal hij voor haar zorgen? Op haar passen? Ouderwetse gedachten van een ouderwetse man. Van een grootvader. Zal zij op Lars passen? Zal zij voor hem zorgen? Weet die Lars hoe je een kind moet opvoeden? Ach, wist hij, Job, dat zelf ?

Leonie wacht rustig af. Ze ziet de verwarring in haar vaders ogen en begrijpt wat er allemaal door hem heen gaat. Ze zet borden op tafel en een kan met water. Ze pakt messen en vorken en legt opscheplepels neer. Tussendoor voelt ze even met haar hand aan haar buik of er al verandering te bespeuren is. Een kind van Lars groeit in haar. Ze heeft zich nog nooit zo sterk gevoeld en zo belangrijk. Ze voelt zich zacht en vrouwelijk, maar tegelijkertijd sterk als de engel die het paradijs bewaakte met een vlammend zwaard. Ze is de moeder van dit bijzondere kind, ze is zijn hoeder, zijn schutspatroon, zijn burcht. Ze zal alles doen wat in haar macht ligt om dit kind te beschermen. En ze zal het liefhebben met een oneindige liefde.

Dit boek is ook verkrijgbaar als papieren boek ISBN 978 90 468 0718 7