Lizette Dalebout

Mijn straat is geel

Een Hollands gezin in Shanghai

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Lizette Dalebout 2011

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Annemarie van Pruyssen

Omslagfoto studio Paris, Shanghai. Van links naar rechts: Lars, Lizette, Hans, Silver

NUR 320/500

E-BOOK ISBN 978 90 468 1066 8

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 1065 1 (1e druk 2011)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl/lizettedalebout

Voor Arco

If you are lucky enough to have lived in Paris as a young man, then wherever you go for the rest of your life it stays with you, for Paris is a moveable feast.

– Ernest Hemingway

Inhoud

1 Villa’s als luciferdozen

2 De internationale school

3 De eigenaresse van ons huis

4 Kennismaking

5 Huispersoneel

6 De hut van de vader van Lingyi

7 Een China-dip

8 De show van Zhoulibo

9 Verwende expats

10 Een tijdschrift rond Yue-Sai Kan

11 De gordijnenmarkt

12 Toerist in Shanghai

13 Patchworkmeester Wu

14 Keihard gechanteerd

15 Helden en antihelden

16 De verhuizing

17 Money, Money, Money

18 De vriend van Lingyi

Bronnen

Verantwoording en dank

1 Villa’s als luciferdozen

Dit is wat je ziet op de snelwegen van Shanghai: bestuurders voegen niet in. Ze versnellen gewoon hun tempo, gooien het stuur om en gaan op een andere baan rijden.

Verder is niets zeker. Soms gaat de televisie ineens sneeuwen. Het kan zijn dat we voor het einde van het jaar ons huis moeten verlaten, heeft de eigenaresse van ons huis vanochtend laten weten, een opmerking die ervoor gezorgd heeft dat er nog niets uit mijn handen is gekomen vandaag. Ik heb alleen maar wat door kamers gedwaald die ik niet wil verlaten.

Ons huis staat in de wijk Hongqiao, op zo’n twintig minuten rijden van het centrum, op een van de eerste compounds die speciaal voor buitenlanders zijn gebouwd. In het begin was er weinig animo voor de villa’s die als witte luciferdozen tussen de rijstvelden en het gras neergestrooid leken. Dat vertelde Marcus, een Nederlander die hier al twintig jaar woont, me vorige week nog, toen ik even op zijn kantoor langs ging. Zijn bureau lag bezaaid met papieren en ongelezen exemplaren van The Shanghai Daily.

Hij gaf me een envelop met geld en een kop koffie. Hans wisselt altijd dollars tegen renminbi’s om bij Marcus.

‘Waar is Hans?’ informeerde Marcus.

‘In Noorwegen. Hij is een week weg.’

Marcus knikte. ‘Ik ga morgen weer op reis. Maar ik blijf in China.’

Hij raakte kort met zijn hand zijn voorhoofd aan. ‘Ik kan niet meer zo goed tegen dat gezuip. Ik huur er tegenwoordig Chinezen voor in om met relaties uit eten te gaan. Ik betaal ze om dronken te worden, haha.’

‘Hans was afgelopen zaterdag ook pas om vier uur ’s nachts thuis,’ meldde ik ongevraagd. ‘Hij had een klant over. Ze zijn begonnen in Lost Heaven, dat nieuwe restaurant aan de Bund, weet je wel, en ze zijn geëindigd op de Tongren road. De klant heeft een Filippijnse mee naar z’n hotelkamer genomen en is pas twee dagen later weer boven water gekomen.’

‘Vier uur is inderdaad wel laat,’ zei Marcus. Ik vermoedde dat hij dat meer zei om bij mij in een goed blaadje te komen, maar ik vond het toch aardig van hem.

‘Het is niet dat ik Hans niet vertrouw,’ zei ik.

Marcus keek me vorsend aan.

‘Maar vroeger deed hij dit soort dingen nooit.’

Marcus: ‘Ik had laatst ook een stel Nederlanders over. Ze komen uit een klein dorpje. Ze hebben de hele week dat ze in Shanghai waren niet geslapen, alleen maar doorgehaald. Het kostte ze daarna nog dagen om weer bij te komen.’

Ik dacht terug aan mijn ruzie met Hans. De klant, die zich met de Filippijnse in z’n kamer had opgesloten, was getrouwd. ‘Jij hebt hem in de verleiding gebracht,’ had ik Hans toegesist. ‘Dat is slecht! En ik denk ook niet dat het zakelijk gezien slim is trouwens. Straks heeft hij spijt en neemt hij het jou allemaal kwalijk. Zo zitten mensen nu eenmaal in elkaar.’

‘Welnee joh,’ had Hans geantwoord. ‘Ik heb ’m net nog aan de lijn gehad. Hij heeft nu de ringtone van de “tequilasong” op zijn telefoon.’

Ik borg de envelop met geld op in mijn tas.

‘Bedankt.’

‘Ik hoorde dat er op jullie compound enkele huizen te koop staan?’ informeerde Marcus. ‘Ik heb eigenlijk wel belangstelling.’

Ik knikte. ‘Er staan er tien leeg, de eigenaresse wil er vanaf.’

Marcus: ‘De huizenprijzen zijn skyhigh. Wat moet dat kosten?’

Ik haalde mijn schouders op. ‘Veel.’

Marcus: ‘Ik weet nog dat er in het begin niemand wilde wonen. Rondom jullie compound was alles leeg en groen. Alle buitenlanders zaten toen in de Longbaitoren, vlak bij de dierentuin. Er zaten in die tijd, in 1987, twaalf Nederlanders in Shanghai. Elk weekend kwamen we bij elkaar. Op vrijdag gingen we eerst naar de borrel op het Australische consulaat, daarna gingen we kerrie eten in het Hilton, de enige plek waar je fatsoenlijk kon dineren. We eindigden altijd in de disco van het Nikko-hotel. Op zaterdagmiddag gingen we rennen. We zetten om de beurt de route uit. We liepen door de velden en langs de stallen. Er fietste een vrouw langs met het lichaam van een varken onder haar snelbinders. De varkenskop hing te bungelen aan het stuur. Mijn broertje kwam een paar dagen op bezoek. “Hoe kun je hier leven?” vroeg hij me.’

Ze zijn goed, de verhalen van de pioniers. Ik ken ze uit mijn hoofd. Als er panty’s waren gearriveerd, belde het handjevol westerse vrouwen elkaar op en gingen ze als gekken met hun chauffeurs op weg om zo veel mogelijk panty’s in te slaan. Op een keer lag er ineens een voorraad paprika’s in een supermarkt. Wekenlang schijnt iedereen toen alleen maar paprika gegeten te hebben.

Er waren ook heel weinig auto’s in Shanghai in de jaren tachtig. Nu staat de gaucha, de snelweg op palen die zich door de stad kronkelt, elke dag vast. Ik wist dat allemaal niet toen ik hier kwam. Ik had me nooit zo in Shanghai of China verdiept. Ik had alleen maar ontzettend veel bussen Elnett-haarlak bij me, die ik sinds mijn vijftiende gebruik omdat ik toen punk was. Inmiddels ben ik niet meer punk maar een leven zonder Elnett kan ik me toch moeilijk voorstellen.

Het is nooit de bedoeling geweest dat we lang in Shanghai zouden blijven. In 2004 kreeg Hans via via het voorstel om samen met een Chinese zakenpartner een bedrijf in Shanghai op te zetten, dat hard op weg was de grootste havenstad van de wereld te worden. Hans zit in de scheepvaart. Als de fabriek eenmaal zou draaien, zouden we weer teruggaan. Hij schatte in dat we een jaar weg zouden blijven. We namen het vliegtuig en we woonden in gemeubileerde panden, waar de kinderen samen in een tweepersoonsbed onder een klamboe sliepen en steeds per ongeluk uit de kraan dronken tijdens het tandenpoetsen.

Op welk moment verandert water van warm in koud, op welk moment wordt de zomer winter? Hoe weet je of je intuïtie klopt? Op welk moment verandert laat in ‘te laat’? Voordat we ons in Shanghai vestigden kende ik slechts één Chinees, zijn naam is Karos. Karos was overgekomen om in het Nederlandse bedrijf van Hans getraind te worden. Hij was ervan overtuigd dat er in Nederland wolven en beren in het wild rondliepen dus zette hij ’s avonds geen stap buiten de deur.

Ik had een uitgescheurde pagina in mijn koffer uit Het verre land van mijn vader van Bo Caldwell, een waargebeurd verhaal over het leven van een expatgezin in de jaren dertig in Shanghai. ‘Dit is een plek waar je kunt kiezen wie je wilt zijn, waar je jezelf steeds opnieuw kunt uitvinden, wel duizend keer als je dat wilt. Hier kunnen dingen zomaar ineens gebeuren. Ik had mezelf nooit beschouwd als een man met veel kansen, maar in die tijd in Shanghai, leek alles mogelijk.’

Toen we vertrokken hadden we heel veel bagage, dus dreigde de grondstewardess in Amsterdam dat we moesten bijbetalen. Hans weigerde dat en had mij dringend aangespoord wat attributen achter te laten op de luchthaven, dus had ik ter plekke afscheid moeten nemen van vier bussen Elnett. Ooit had een vreemde man, niet onknap overigens, me op een vliegveld een grote mand met zeepjes, bodylotion en andere toiletartikelen in de hand gedrukt: ook een kwestie van overgewicht, begreep ik. Ik had toen visioenen gekregen van reizigers die elkaar onverwacht allerlei cadeaus gaven, maar ik zag zo snel alleen maar zakenmannen en streng kijkende meisjes die op rugzakvakantie gingen, dus had ik de spullen die ik wilde achterlaten aan de grondstewardess gegeven, hetgeen zij gezien haar beledigde blik opvatte als een poging tot omkoping.

Gelukkig kreeg ik in Shanghai een lerares Mandarijn die ook haarlak gebruikte. Nadat we elke dinsdag- en donderdagavond bij mij thuis plichtmatig wat woordjes hadden geoefend, begon zij mij vragen te stellen. Alle vragen begonnen met ‘duoshao qian’, wat ‘hoeveel’ betekent.

Hoeveel heeft je horloge gekost?

Hoeveel heeft je blouse gekost?

Hoeveel heeft je jeans gekost?

Hoeveel heeft dit waterglas gekost?

Hoeveel huur betalen jullie?

Ik trok gemiddeld zo’n zeventig procent van de prijs af, omdat ik bang was dat ze anders haar tarieven zou verhogen. Maar desondanks verkneukelde ze zich er nog over hoe we dagelijks door haar landgenoten werden belazerd.

Ze vertelde me enge verhalen over de Chinezen en met name de Shanghainezen.

Als ik hier ooit een auto-ongeluk zou krijgen, zo verzekerde ze me, zou er niemand stoppen om mij te helpen.

‘Echt niet?’ griezelde ik.

‘Echt niet.’ Ze keek me door haar vierkante brillenglazen aan. ‘Als je stopt bij iemand die gewond langs de weg ligt, ben je verantwoordelijk voor die persoon. Je draait op voor alle ziekenhuiskosten. Weet je wel hoever dit soort bedragen kunnen oplopen?’

Ze liet haar stem dalen. ‘Ik zal je iets vertellen… je zult het niet geloven… ik geloofde het eerst ook niet… maar ik heb het zelf op televisie gezien…’

‘Wat is het?’ drong ik aan.

Ze zuchtte dramatisch. ‘Het is duur om een ongeluk te veroorzaken. Om iemand te laten opereren. Om iemand wellicht voor de rest van zijn leven te laten verzorgen… misschien wel voor de hele familie te moeten zorgen, als de persoon die je hebt aangereden bijvoorbeeld invalide is geworden…’

‘Vertel nou,’ vroeg ik wanhopig.

‘Het gebeurt weleens, als een Shanghainees iemand aanrijdt en diegene is gewond, dat hij dan de auto in de achteruit zet en er nog een keer overheen rijdt…’

‘Nog een keer?’ vroeg ik ongelovig.

Ze knikte triomfantelijk. ‘En nog een keer en nog een keer.’

‘Waarom?’ vroeg ik onnozel.

Ze keek me ongeduldig aan. ‘Totdat-ie dood is natuurlijk! Het kost in Shanghai minder geld om iemand dood te rijden, dan om iemand naar het ziekenhuis te brengen.’

Behalve onze boeken en cd’s en handgeborduurde servetten hebben we nooit iets naar Shanghai laten verschepen. Nadat al snel duidelijk werd dat het voor het bedrijf noodzakelijk was dat Hans in Shanghai zou blijven wonen, hebben we ons huis in Nederland verkocht. Soms kan ik niet geloven dat ik de plek waar Lars en Silver wijdbeens hun eerste stappen hebben gezet, zomaar heb verpatst. Ik ben zelf niet aanwezig geweest bij het leegmaken. Hans heeft alles geregeld. Hij hecht niet zo aan spullen.

‘Ik had ook zo’n kroonluchter,’ zei ik een keer op vakantie in Nederland. Of: ‘Wat grappig, ik had ook zo’n keukenschort. Van de Hema, is het niet?’

‘Dit was ook jouw schort,’ zei mijn schoonmoeder opgewekt.

‘Vind je het erg?’ vroegen de vrienden die onze antieke spiegel van Hans hadden gekregen. ‘Ach, bezit doet er niet zo toe, het is allemaal ballast. Het is beter om te leven in het nu,’ antwoordde ik koel. Maar ik heb nu geen babykleertjes van de kinderen meer. Zelfs de ieniemienie-Nikes van Silver heb ik, aangestoken door die gevoelloze man van mij, tijdens een alcoholisch moment vol gekte weggegeven aan de vrienden van de antieke spiegel.

‘Je bent wel veranderd,’ zei mijn schoonmoeder tijdens haar eerste bezoek in 2006 aan Shanghai.

Ze zei het lachend, nadat ik een Chinese man die bij de kassa voordrong, zonder iets te zeggen in zijn kraag pakte en weer achter me neerplantte.

Ze zei het nog een keer, maar nu wat minder opgetogen, toen ze per ongeluk opving dat ik ‘vuile lul’ tegen Hans zei. Het is toch anders als je mensen wekenlang achter elkaar ziet.

Ben ik inderdaad minder onberispelijk? Is het een kwestie van leeftijd?

De kleding die ik elk jaar aanschaf in Nederland blijkt me hier minder goed te staan. Hollandse kleuren zijn hier ineens flets. Het roodbruine stof, de smog, het licht en de snelle energie van Shanghai schijnen materie te transformeren.

Het is net als bij de spullen, alsof ook het accent op mijn persoonlijkheid in deze stad anders ligt, alsof er hier ruwe, agressieve, zelfs wrede eigenschappen uit de schaduw naar voren treden, die eerder verborgen bleven.

Chinezen doen niet zoveel terug.

Ik ben niet meer zo snel bang een verkeerde afslag te nemen.

Naast de voordeur van ons huis in Shanghai heeft de tuinman een blauweregen geplant. Hij heeft ook stokrozen gezaaid: sommige exemplaren zijn meer dan drie meter hoog geworden. Ik heb meer foto’s van de bloemen genomen dan van de kinderen.

2 De internationale school

Ik vraag me af hoe ik het Lars en Silver moet vertellen, van de verhuizing. Mijn ouders hebben het huis waar ik geboren ben pas verkocht toen ik al ruimschoots in de dertig was en zelfs toen voelde het nog als verraad. Voor mij bestond mijn jeugd uit herhalingen: elke zondag gingen we naar mijn grootouders en in april stonden de appelbomen in bloei. De dode vogeltjes die ik passeerde als ik naar school fietste, beschouwde ik als mijn persoonlijke bezit.

Ik geloof dat de binnenkant van je hoofd gaat lijken op de plaats waar je woont. Ik ben geboren op een eiland. Er is wel verbinding naar het vasteland, naar andere eilanden, maar als het stormt, kun je beter binnenblijven en niet te ver van huis gaan.

Wanneer ik aan eilanden denk, komt ook het woord achterblijvers in me op. Bussen die overal stoppen, geen spoor. ‘Traag’ was als kind een begrip dat bij me hoorde, zo lang ik me kon herinneren. Het is niet dat ik voortdurend afspraken miste of verjaardagen vergat, maar toen ik bijvoorbeeld voor het eerst naar de middelbare school ging, in de stad, hadden zich al groepjes gevormd voordat ik er erg in had. Er werden vriendschappen gesloten, fietsclubjes gesmeed, lunchtafels bezet, terwijl ik nog op zoek was naar de toiletten, het nieuwe rooster in mijn agenda schreef en de route naar het zwembad uitstippelde.

Hoe ziet de binnenkant van het hoofd van mijn kinderen eruit? Staan er wolkenkrabbers? Onuitgepakte verhuisdozen?

‘Wat is het echte leven, mama?’ vroeg Lars me laatst. ‘Ik heb soms het idee dat we allemaal in een boekje meespelen.’

Sinds ik weet dat we moeten verhuizen uit ons compound-huis heb ik trouwens nog steeds niks uitgevoerd. Nog maar twee uur voordat Lars en Silver uit school zullen komen. Ik ga achter de computer zitten en open mijn e-mail.

Ik heb een bericht ontvangen van Ellen, een vriendin die afgelopen zomer vanuit Shanghai naar Scandinavië is verhuisd.

‘Met ons gaat alles goed, we genieten van ons leventje als heus gezin. Erik reist AANZIENLIJK minder en is ’s avonds bijna altijd gewoon lekker thuis. Hij mist de “24/7” van Shanghai wel, met daarbij de snelle beslissingsprocessen en de constante drang naar meer, groter en mooier, maar de vrije tijd die hij nu heeft maakt dat meer dan goed. Ik mis de ayi, de chauffeur en de tuinman… maar verder is het leven echt fijn hier. Ik ben ook meer betrokken bij Boris en Emma, misschien omdat het hier allemaal kleinschaliger is en omdat we meer als gezin in het leven staan.’

‘Soms denk ik dat ik de enige mens op aarde ben, mama,’ zei Lars.

‘Hoe bedoel je? En wij dan?’

‘Soms denk ik dat jullie allemaal robots zijn. Vooral bij jou denk ik dat weleens, mama.’

‘Dat ik een robot ben?’

‘Ja, dat je door iemand anders wordt bestuurd.’

‘Door wie dan?’

‘Door Jezus of zo.’

Ik typ een paar zinnen, totdat de stroom uitvalt. Ik weet niet meer of ik mijn document heb gesaved. De airconditioning, die warme lucht mijn kamer inblaast, klapt dicht. Toen we net in China woonden, had ik de neiging om hard te gaan gillen als alle elektrische apparaten plotsklaps uitvielen en soms deed ik dat ook. Nu niet meer. De kinderen schrikken er zo van. Het helpt ook niet. Chinezen raken er uitsluitend door geamuseerd. Weer zo’n verwende laowai. Voordat ik naar Shanghai verhuisde vond ik dat ik goed tegen ontberingen kon. Ik vond ook dat ik een hoge pijngrens had. Met dat soort gedachten vlei ik mezelf niet meer.

Ik zie mezelf nog niet zo’n zeventien uur per dag buiten aan een nieuwe snelweg werken of gepofte aardappelen verkopen, net als veel Shanghainezen. Het weer in Shanghai is extreem: ijskoude winters die duren van december tot en met maart en superhete, vochtige zomers. De meeste expats vertrekken naar koeler oorden gedurende de zomermaanden en zitten in de winter met hun Uggs aan bij de kachel. De Shanghainezen daarentegen gaan gewoon door met hun bezigheden. Veel inwoners hebben geen airco en ook geen kachel, omdat de energierekeningen in Shanghai erg hoog zijn.

Mijn yogalerares zegt dat wij westerlingen willen dat alles ‘leuk’ is. ‘Jullie houden niet van zweten,’ zei ze een keer. ‘Jullie betitelen een gevoel als “pijn” dat wij Chinezen slechts als “ongemak” ervaren.’

Vaag herinner ik me dat ik een brief heb gezien van het management van de compound waarin gewaarschuwd werd voor stroomstoringen.

Ik overweeg mijn werkkamer te verlaten om een dikke trui te gaan pakken maar ik hoor dat Anna, onze nieuwe Filippijnse ayi, op onze slaapkamer bezig is het bed te verschonen en ik heb geen zin om tegen haar te praten.

‘Waarom moeten wij er altijd zo vroeg uit ’s ochtends en jij niet?’ vroeg Silver vanochtend tijdens het aankleden.

‘Ik sta toch altijd gelijk met jou en Lars op?’ reageerde ik verbaasd.

‘Maar als wij naar school zijn, ga jij daarna weer terug naar bed.’

‘Hoe kom je daar nu bij?’

‘Dat heeft Tita Anna ons verteld.’

‘Ah, is dat zo?’

Nadat de schoolbus was vertrokken heb ik Anna aangepakt. ‘Ik vind het prima als je over me roddelt, Anna. Maar dan wel tegen je vriendinnen. Tegen mijn kinderen houd je je mond, begrepen?’

Silver huilt wanneer de deuren van de schoolbus opengaan. Ze heeft chocolademelk op haar witte poloshirt.

‘Silver is haar Hannah Montana-tas kwijt,’ meldt de Chinese ‘busmonitor’, die tijdens de reis toezicht houdt op de kinderen.

Lars komt zonder jas en trui de bus uit.

‘Waar zijn je kleren?’

‘Op school? Denk ik?’

Hij kijkt geschrokken.

‘Dit is de tweede trui in een week tijd die je kwijt bent! Morgen ga je kijken in de lost-and-found-kast. Als je ze niet terugvindt, moet je zelf een nieuwe trui kopen van je zakgeld!’

We wonen nogal ver van de Britse school en daarom is het voor mij niet handig elke verloren trui of tas persoonlijk te gaan zoeken.

Lars kijkt me verslagen aan. ‘Oké.’ Het vooruitzicht om in de lost-and-found-kast te graaien met daarin zweterige trainingsbroeken en besmeurde poloshirts lijkt hem niet erg aan te spreken. Doordat de kinderen een schooluniform dragen, is het ook niet gemakkelijk je eigen spullen terug te vinden. Gelukkig heb ik zijn naam erin gezet. De busmonitor glimlacht naar me voordat de deuren van de bus zich weer sluiten.

‘Ik vind haar niet aardig,’ meldt Lars. ‘De vorige busmonitor was veel leuker, ik mocht altijd spelletjes doen op haar telefoon.’

Ik vind de vorige ook leuker, maar zij heeft helaas de school verlaten om te gaan studeren in Australië. Net als veel andere jonge Chinezen wil ze meer van de wereld zien.

‘Kijkt deze wel of jullie je gordel om hebben in de bus?’ informeer ik bij Lars.

Hij knikt. ‘Maar verder praat ze niet met ons.’

Silver is al doorgelopen. Haar blonde vlechtjes zijn uitgezakt. Als ik haar inhaal, stompt ze me.

‘Ga weg stommerd!’ Ze ziet bleek. Vorig jaar huppelde ze nog elke dag naar school, haar staartjes dansend op haar rug. Wat is er met mijn baby gebeurd, vraag ik me bezorgd af.

Anna heeft fruit en thee neergezet voor de kinderen. Silver eet niets. ‘Ik heb buikpijn.’

‘Kom, we moeten nog even huiswerk maken,’ spoor ik haar voorzichtig aan.

Ik leg haar huiswerkschrift voor haar neer. ‘Kijk,’ zeg ik. ‘Het gaat over meervoud. Van toy moet je toys maken. En baby wordt babies.’

Gehoorzaam slijpt ze haar potlood. Wanneer ze begint te schrijven start ze achter aan de bladzijde. De letters schrijft ze achterstevoren en in spiegelbeeld op. Ze probeert twee woorden en legt daarna haar hoofd op tafel. ‘Ik ben moe.’

‘Nog een paar woorden,’ bedel ik.

‘Nee!’ schreeuwt ze. Ze begint weer te huilen.

‘Ik denk dat Silver dyslectisch is,’ heeft haar juffrouw me een paar weken daarvoor verteld tijdens het tien-minutengesprek. ‘Maar ze is nog te jong om dat definitief vast te stellen, dat kan pas over een half jaar, als ze zeven is.’

Ik had al een vermoeden gehad en dyslexie gegoogled. Ik wist inmiddels dat Albert Einstein, Winston Churchill en Walt Disney ook dyslectisch waren, maar dat maakte de schrik niet minder. ‘Wat nu?’ vroeg ik.

Ik zat op een klein stoeltje in het klaslokaal van Silver. De Britse juffrouw zat op een tafel tegenover me. Ik schatte haar in de vijftig. Haar lichaam was fors en gezet. Ze had een grote scherpe neus en dunne lippen. Haar haar was geblondeerd en ze droeg een gifgroene glimmende zijden blouse met een drukke print. In het lokaal hing een touw met daaraan tekeningen van schelpen die de kinderen gemaakt hadden. Ik zag Silvers bijdrage er zo snel niet tussen hangen. Alles in het lokaal wees erop dat er overdag hard gewerkt werd, er lagen stapels potloden en schriften en de muren waren volgeplakt met letters, cijfers en woorden.

‘Silver gaat een paar keer per week naar learning support,’ zei de juffrouw.

Ik knikte. ‘Dat weet ik.’ Ze kreeg daar les in een klein groepje om haar vaardigheden te verbeteren.

De juffrouw stond op. ‘Laten we hopen dat het helpt. Silver is zo’n lief meisje.’

Ik nam aan dat ze opstond als teken dat het gesprek was afgelopen. Toch bleef ik nog zitten.

‘Er is nog iets,’ zei ik.

De juffrouw keek me aan.

‘Silver heeft me verteld dat ze soms bang is in de klas, dat u met de vinger naar iemand wijst als u boos bent. Ze heeft het vermoeden dat u dan naar haar wijst.’

De juffrouw lachte hard. ‘Ach die kinderen, die halen zich van alles in het hoofd.’

Ik hoorde mijn hakken tikken op de plavuizen, het schoolgebouw ademt een rust uit die ik heel prettig vind. De Britse school is een instituut waar ik zelf als kind graag naartoe zou zijn gegaan en daarom heb ik ’m ook uitgekozen voor Lars en Silver, hoewel er ook dichter bij huis internationale scholen zijn. Ik liep langs het kantoortje van de verpleegster, een geduldige vrouw met een broche op haar blouse en passeerde de receptie waar twee Chinese receptionistes onder het schoollogo zaten te typen en te bellen.

In de nursery, de peuterafdeling, werkt Pat, mijn vriendin, als lerares. In de nursery ruikt het altijd vaag naar luiers. Pat stond met haar jas aan buiten op de speelplaats. Ze heeft iets glamoureus over zich, met haar blonde, halflange haar, bruine teint en rechte, witte tanden.

Dankzij Pat weet ik dat de meester van Lars, die mij altijd met zijn ogen uitkleedt, het halve vrouwelijke lerarencorps gesjagged heeft en en passant ook nog een van de kleuterjuffrouwen heeft bezwangerd.

‘Hoe ging het?’ vroeg Pat, terwijl ze me ter begroeting twee zoenen gaf.

‘Silver is dyslectisch.’

‘Gelukkig is Silver ontzettend mooi, zij komt er ook wel zonder goede opleiding hoor,’ troostte Pat.

‘Ik ben een lafaard, een akelige moeder,’ antwoordde ik somber.

Silver had niet alleen tegen me gezegd dat ze bang was van de juffrouw. Ze had ook gezegd dat de juffrouw ‘altijd schreeuwde’ en ‘gemeen’ tegen haar was. ‘De juffrouw doet mij pijn in mijn hartje.’

Ze zat al drie jaar op de Britse school en er waren nooit eerder problemen geweest. Nu waren er dagen dat ik haar ’s ochtends naar de bus moest sleuren.

‘Het is een naar mens, enorm chagrijnig,’ vond Pat. ‘Volgens mij heeft ze last van haar hormonen.’

Pat keek om zich heen. Haar klassenassistente stond een paar meter van ons vandaan. Haar stem daalde. ‘Weet je dat ze ook weleens een officiële berisping van de school heeft gehad?’

‘De juffrouw van Silver?’

‘Ze heeft zich een keer enorm misdragen, het was tijdens het Charity Ball op de Racquet Club. Ze is toen ontzettend bezopen geworden, zo erg dat ze al haar kleren heeft uitgetrokken en naakt in het zwembad van de Racquet Club is gesprongen, ze dreef als een soort pudding op het water. Er waren zes Chinezen nodig om haar uit het water te vissen. Ze probeerden haar met handdoeken te bedekken, maar ze duwde ze steeds weg. We konden het allemaal zien vanachter het raam van de Racquet Club, weet je. En daarna, toen ze op een paar tuinstoelen zat, ging ze ook nog overgeven over die handdoeken, zo heel vies weet je wel met van die draden uit haar mond. David stond naast me. Hij zei: “Dit is werkelijk revolting, ik krijg dit beeld nooit meer van mijn netvlies af.”’