Thomas Braun

Ga toch fietsen!

De metamorfose van een dikke veertiger

Nieuw Amsterdam Uitgevers

Voor mijn moeder

Enkele passages in dit boek zijn eerder verschenen als weblog op de site van Management Team en als column in het maandblad Triv’.

© Thomas Braun 2011

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Bloemendaal & Dekkers

Omslagillustratie © Marc Renckens

Foto’s collectie Thomas Braun

Foto auteur © Kees Hummel

NUR 400/450/480

E-BOOK ISBN 978 90 468 1090 3

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 0977 8 (1e druk 2011)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl/thomasbraun

www.thomasbraun.nl

Inhoud

Proloog: Verslaafd

Etappe 1: Pudding Tarzan

Etappe 2: Angst

Etappe 3: Tandje erbij

Etappe 4: Natte haren

Etappe 5: Langzame koolhydraten

Etappe 6: Naar buiten

Etappe 7: De midlifezegen

Etappe 8: Klerenzooi

Rustdag: Brief van Anne

Etappe 9: Over de kop

Etappe 10: Terug naar Duivendrecht

Etappe 11: Hartje horen

Etappe 12: Het grote werk

Etappe 13: Saai

Etappe 14: De harttest

Etappe 15: Alles voor een sleutelhanger

Etappe 16: Nog één week…

Etappe 17: Ga toch fietsen!

Etappe 18: Kreunen op de Gavia

Etappe 19: Opnieuw geboren

Etappe 20: Tranen op de Stelvio

Epiloog: Geluk

Proloog: Verslaafd

‘Ik ben te oud met deze sport begonnen.’

– Tim Krabbé

Ik heb twee hobby’s, roken en drinken. Beide doe ik het liefst alleen. Ik sleep een kratje bier naar mijn tuinhuisje, maak het mezelf gemakkelijk op een Bavaria-klapstoeltje, rook m’n Ritmeester Moods vol over mijn longen, drink een Heineken-biertje, en nog één. En nog één. Ik word steeds filosofischer, neem een nieuwe sigaar, een vijfde bier, of was het nu mijn zesde – even kroontjes tellen: zeven al? Zitten er niet twee van gisteren bij? Ach wat, ze worden steeds lekkerder, nog maar een sigaar, nog maar een bier. Dan ga ik naar bed, zeg ik tegen mezelf. Ik heb m’n zakken vol. Ik sta op en m’n klapstoeltje kukelt achterover. Wow, ik voel ze wel. Ik leun tegen een boom achter in m’n tuin, voel mijn maag klotsen en de liters bier zoeken hun weg naar boven, als openhaardrook in een schoorsteenkanaal. Leunend tegen de boom vlak voor mijn schuur ga ik over mijn nek. Gelukkig heb ik een diepe tuin. Zo hoort Anne mij niet als ik m’n twee hobby’s boven de dorre bladeren evalueer.

Met schele ogen en jammerende benen worstel ik me de trap op. Ik hoor een slaperige stem vanuit de slaapkamer. ‘Heb je niet te veel gedronken?’

Zo veel vooringenomenheid maakt me razend. ‘Vier biertjes. Mag ik godverdomme niet eens víér biertjes drinken? Wat denk je wel, dat je mijn baas bent?’

De slaapdronken stem draait zich met dekbed en al om met de vraag of ik niet zo wil schreeuwen, straks wordt Max nog wakker.

‘Jij altijd met je Max. Tel ik niet meer mee?’

De volgende ochtend is er de kater. En de spijt. En de excuses. En het zelfbeklag. De zelfhaat. Intussen heb ik de conditie van een dood paard, een lichaam als een zitzak, hoest ik de longen uit mijn lijf en heeft mijn vrouw op gezette tijden een bloedhekel aan me. En werkt mijn zoon, van wie ik zo veel houd, me op de zenuwen.

Ik ben, kort gezegd, een lul. Een lul van dik veertig. Daar zijn er best veel van, lullen van dik veertig. Bij mij in de straat wonen ook een paar lullen van dik veertig. Dik, sloom, ongeïnteresseerd, ongepassioneerd. Slappelingen. Mannen die hun auto ’s ochtends vroeg starten, teruglopen naar de voordeur, bak koffie binnen opdrinken en even later in hun doorgegloeide Passat Station stappen. Sigaretje in de brand, Giel Beelen aan en hup, de file in. En ’s avonds hebben ze de gordijnen dicht. Kijken ze de hele avond tv. Naar Help, mijn man is een klusser of Holland’s Next Top Model, met een zak chips op schoot en een biertje binnen handbereik. Ik ken zelfs iemand die mayonaise op zijn chips doet op zo’n avondje. Diezelfde mannen lopen om het kwartier de keukendeur uit omdat ze binnen niet mogen roken.

Ik verbeeld mezelf helemaal niets, ik ben precies zo. En telkens vraag ik me af: hoe kan het toch dat drank en nicotine zo’n enorme aantrekkingskracht op me hebben, terwijl ze me toch vooral ellende bezorgen? Zelfdestructief gedrag wordt het wel genoemd. Dat is een mooie psychologische kapstok, maar waaróm hang ik daar zo graag aan? En waarom doen zo veel lullen van dik veertig dit?

Niet zo lang geleden zag ik de film All Stars op tv. Peter Paul Muller, Kasper van Kooten, Thomas Acda. Frisse dertigers, losjes in het overhemd bungelend als een parasol in een te grote voet. Jongensachtig. En nu? Veertig, vet en vadsig. Sloom. Zullen ze ook een tuinhuisje hebben? Drinken zij ook in twee uur een krat leeg? Ook rokers? Vast. Paffers is in dit kader misschien een beter woord. Puffende paffers van dik veertig. Geen land mee te bezeilen. Mensen zoals ik.

Maar dat duurt niet lang meer. Ik word namelijk topsporter. Ja, ik sta er helemaal achter. En ik ga ervoor. Niet meer achteromkijken, anders word ik als de vrouw van Lot uit Sodom, die door toedoen van God in een zoutpilaar veranderde toen ze omkeek. Ik stop met roken, ik ga alleen nog maar drinken bij hoge uitzondering. Ik ga afvallen. Sporten. Ik word een nieuwe, jonge god. Vandaag nog ga ik naar de sportschool. Met de fiets. Het roer moet om. Feitelijk heb ik ook geen keus. Ik heb de bodem bereikt, vindt ook vriend Herman als ik hem vertel over Duivendrecht.

‘Dat klinkt als junkgedrag,’ zegt hij hoofdschuddend. We zitten samen aan een tafel in De Bazar in Amsterdam en ik praat prozaïsch over mijn escapades op het treurigste station van Nederland. Duivendrecht, mijn Sodom en Gomorra. Ik kom er dagelijks. Ik werk als redacteur bij een uitgeverij aan de rand van de hoofdstad en om daar te komen moet ik met de trein naar station Duivendrecht. Als ik daar aankom pak ik de metro naar Overamstel en loop naar mijn werk. Tot zover niets aan de hand. Maar dan de terugweg, om pakweg vijf uur. Als ik met de metro weer op Duivendrecht beland, ontwaakt het beest in mij. Dan word ik als Michael Jackson in de videoclip Thriller. Dan word ik bad, héél bad. Eerst storm ik de AKO binnen voor een doosje Moods met filter. Dan naar de Albert Heijn er recht tegenover. Ja, we bevinden ons nog steeds op station Duivendrecht, dat is bijna een dorp met al die fijne winkels, of eigenlijk is het mijn eigen satanskerk, want je kunt er niet alleen nicotine en alcohol kopen, er is ook een snackbar waar ze patat scheppen met héél veel mayonaise. Bij de Albert Heijn bestel ik drie halve liters Heineken. Ik voel of ze koud zijn en reken vlug af. Met de pinpas, want geld heb ik nooit bij me. En met mijn eigen, zakelijke pas, want ik wil thuis geen vragen. Ik haal sigaren bij de AKO en met m’n proviand ga ik naar m’n plekje. M’n plekje, dat is een betonnen rand tussen twee NS-dienstregelingsborden in. Metro of Spits onder mijn kont tegen de kou, sigaar in de brand, blikje open, en dan lekker genieten. De trein die ik moet hebben kijkt me uitnodigend aan, maar ik schud van nee. Zit pas aan m’n eerste halve liter, wat denkt-ie wel, ik heb er zeker nog twee te gaan. Na die drie blikken achterovergeslagen te hebben denk ik: oneven is niks, dus snel weer even bijtanken. Dan koop ik nog een halve liter. Vier bier, dat moet kunnen. Met vier bier achter mijn kiezen kom ik net niet dronken thuis, met een kauwgom in de mond kan ik de overwerksmoes wel staande houden, na vier bier ben ik heus nog wel in staat P-p-p-pinkeltje voor te lezen, toch? Maar helaas is Anne niet gek. Wel kwaad. Heel kwaad. Als ik dan tóch wil drinken, doe dat dan hier, thuis. En niet op een tochtig treinstation. Loser. Je lijkt wel een junk. Ha, dat zei Herman nou ook. Het is dus bespottelijk gedrag. Als Anne het zegt en Herman het zegt, ja, dan zal het wel zo zijn. Het kan dus niet. Het is fout, armzalig, idioot. En toch ervaar ik het helemaal niet zo. Ik vind het juist heerlijk, een beetje dronken worden op een treinstation waar niemand me kent. Waar niemand zegt: ‘Nóg een bier? Je hebt er toch al vier gehad?’ Ik zit er prinsheerlijk, daar op station Duivendrecht.

Toen ik weer dronken van station Duivendrecht thuiskwam, zo vertel ik Herman terwijl hij aan z’n spa rood lurkt, ging Anne zonder wat te zeggen naar bed. Ze wilde me niet meer zien. Dat was 19 december, kwart voor elf. Gisteren dus. De dag dat ik besloot het anders te gaan doen.

‘Mijn nieuwe leven is begonnen.’ Ik kijk op mijn horloge. ‘En wel nu.’ Herman schrikt op als ik rigoureus opsta en mijn jas pak. ‘De volgende keer vraag ik hoe het met jou gaat, oké? Reken jij af?’

Twee uur later sta ik daar, met sporttas in de hand, voor de grote glazen deuren. Ik voel me op de deurmat van sportschool Squash & Wellness in Bussum als een atheïst in geestelijke nood die al zijn moed heeft verzameld om een kerkdienst te gaan bezoeken. Die staat daar dan met z’n slechte gedrag naar een grote houten deur te kijken en elke vezel in lichaam en geest zegt: je hebt hier niets te zoeken. De deuren gaan open. Bij de balie knikt een blonde mevrouw naar me. Mooi, strak, gespierd, gezond. Ik moet ervan zuchten.

‘Komt u hier vaker?’ vraagt ze met een uitnodigende glimlach. Meteen dat ‘u’. Dodelijk, die afstand. Zie je wel, ik heb hier niets te zoeken. Elke omgeving waar ik met u word aangesproken, voelt ongemakkelijk.

‘Ja,’ lieg ik, ‘ik kom hier vaker. Maar nog vaker kom ik hier niet.’ Ik lach, zij niet.

‘Wilt u zich inschrijven?’

Nou, willen, willen… Ze neemt de regie strak in handen.

‘Eén keer per week of onbeperkt?’

Onbeperkt? Ik kom hier toch geen spareribs eten? Ik zucht nog maar een keer. Ze beweegt wat op haar stoel en trekt haar T-shirt strak. Ik krijg het er warm van. Plotsklaps valt mijn oog op een folder van de sportschool. BORMIO BIKE CHALLENGE staat er in vette letters. Ik pak de folder en zie op de foto een bergpas. Ik zie mist, haarspeldbochten, een rotsige omgeving, ik zie het einde van de wereld. De sportschool organiseert een tocht voor wielrenners, zo lees ik, in de Italiaanse Dolomieten. Ik denk: dit heb ik nou altijd al eens willen doen. De blonde vitaminestoot kijkt me glimlachend aan. Mijn interesse voor dit spartaanse evenement werkt op haar lachspieren. Ik prop de folder in m’n jaszak, onderteken het formulier dat mij onbeperkt aan de sportschool verbindt en haast me naar buiten.

Eigenlijk wil ik het helemaal niet, wielrennen in de Dolomieten. Of beter gezegd: ik durf het niet. Het is ook een absurd plan. De krant ophalen uit de gang is voor mij al heel wat, laat staan talloze kilometers tegen de zwaartekracht duwen in de ijle lucht. Hoe kan iemand die al paars wordt bij het veters strikken zó’n prestatie leveren? Totaal onverantwoord. Wie in het foldertje over de Bormio Bike Challenge tussen de regels door leest – letterlijk – ziet de N38 in het noordwesten van Italië. De weg lijkt op het ondergebit van een haai. De haarspeldbochten zijn zo scherp en zo talrijk, dat ze aan het angstaanjagende gebit uit Jaws doen denken. De weg slingert zich puntig omhoog naar de eeuwige sneeuw op 2758 meter hoogte. Om even een beeld te krijgen: de veel bekendere berg Alpe d’Huez in de Franse Alpen is 1860 meter hoog. Een andere, nogal fameuze hindernis die getrainde fietsers graag beklimmen, de Mont Ventoux in de Provence, is 1912 meter. De berg die ik op de folder zie, is dus bijna een kilometer hoger. Als ik ernaar kijk, word ik al niet goed. Nee, dit is niks voor mij.

‘Gewéldig, Tommie, heb je je al ingeschreven?’ zegt Anne als ze het vodje op tafel ziet liggen. Tommie. Zo word ik thuis genoemd als ze blij met me is. Veel vaker is het gewoon Thomas.

‘Wanneer ga je? En hoelang?’

Ik word op slag nerveus. Alsof ze zegt: die afspraak die ik voor je gemaakt heb bij de tandarts, die wortelkanaalbehandeling, die is vervroegd naar vanmiddag.

‘Dit kan ik toch niet?’ stamel ik.

‘Jawel, dit kan je wel! Dan heb je tenminste weer een doel in je leven. Ga sporten, beklim die bergen, je zult een ander mens worden!’

Halleluja. Achter op de folder zie ik een bon. ‘Interesseverklaring’ staat erboven. Zal ik die maar invullen dan? ‘De interesseverklaring verplicht u tot niets.’ Is dus louter bedoeld om de animo te peilen. Zo van: ga gerust de gevangenis in, u krijgt van ons de sleutel mee. Ik vul de interesseverklaring in. Zo, stap één is gezet. Tijd voor een biertje.

Etappe 1: Pudding Tarzan

‘Wie niet start, kan ook niet winnen.’

– Johan Museeuw

Beste Thomas,

Ik begrijp dat je een uitdaging zoekt! Dan is het uitstapje van Squash & Wellness een goede keus. Dit jaar hebben we gekozen voor een vaste standplaats (Bormio) waar we zes nachten in een prachtig hotel verblijven. We gaan vier dagen tochten rijden vanuit Bormio. Zo zullen we onder andere de Stelvio (2758 meter) en de Gavia (2652 meter) beklimmen. We hebben nu nog 25 weken om ons voor te bereiden. Ik heb daartoe een trainingsprogramma aangeboden aan de kandidaten. Indien je verder nog vragen hebt, hoor ik het graag. Ik zou me kunnen voorstellen dat het trainingsschema je doet duizelen, maar ik geef je er graag een toelichting op.

Groet,

Hajé Karmerood

Mensen die hun plannen van de daken schreeuwen, moet je per definitie wantrouwen. In ieder geval moet je hun plannen wantrouwen. Ik heb een vriend die al twintig jaar roept dat hij een camping gaat beginnen. Hij werkt nog steeds bij die ene bank waar hij al vijfentwintig jaar werkt. Mensen die iets heel hard roepen, durven het eigenlijk niet. En dus ga ik naar mijn schoonmoeder, die al jaren vergeefs op een prestatie van enige importantie van mij zit te wachten. Ik laat haar de folder zien. Ze reageert al even enthousiast als haar dochter gisteren deed. En op mijn werk zijn de klaroenstoten en paukenslagen al niet minder. Sinds enige tijd schrijf ik weblogs over de combinatie sport en management voor het blad Management Team, maar ik laat weten dat dit in één keer goed over is. ‘Ik ga een weblog maken over my road to Bormio,’ schreeuw ik over de redactie. ‘Ik ga in juni namelijk de Dolomieten beklimmen!’ Nou, nou, dat vindt men wel indrukwekkend. Goed hoor, man van 43 die zijn leven omgooit en een prestatie van formaat gaat neerzetten. Ik gloei van trots. En van zelfverheerlijking. Hier staat-ie dan, Tarzan. Gaat even de Dolomieten bedwingen.

‘Zal ik je wat vertellen,’ zegt Mariska met een plagerig toontje in haar stem, ‘je gaat niet.’ Mariska is onze webredacteur. Ze zit achter in de hoek op de redactie, oogt wat verlegen, maar kan op gezette tijden heel direct uit de hoek komen. Zoals nu.

‘Leuk verhaal hoor, maar als puntje bij paaltje komt, haak jij toch af. Net als vorig jaar toen je mee zou doen aan de Sky Radio Run. Vijf kilometer hardlopen, víjf lousy kilometers. En wie zegt een week van tevoren af? Precies! Ziek? Laat me niet lachen.’

‘Welnee joh,’ sputtert Rob tegen. ‘Hij gaat echt wel.’ Die steun kan ik goed gebruiken. Rob zit naast me, we zijn een soort soulmates, hij noemt me Dude en ik noem hem Dude, beiden zijn we groot fan van de Dude uit de film The Big Lebowski.

Een ram op m’n schouder. De een na de ander feliciteert me, bewondert me, adoreert me. Ik glimlach en knik. En ik denk aan Mariska. Godverdomme de enige die het straks bij het rechte eind heeft. Ik ben een held in het aankondigen van grootse prestaties. En ik ben een nog grotere held in afhaken. Net als mijn campingvriend. Ik ben Pudding Tarzan. Blijkbaar wil ook ik mijn fifteen minutes of fame, zoals Andy Warhol die ooit aan iedereen op de wereld beloofd heeft. Alle aandacht op me vestigen. Om vervolgens alle verwachtingen te beschamen.

Met deze wetenschap rijd ik die dag naar Bussum, naar de sportschool. Ik knik naar de blonde stoot en schrijf me in voor de Bormio Bike Challenge. En betaal meteen 250 euro aan. Voordat ze het mij uit mijn hoofd kan praten, ben ik weer vertrokken.

Nog geen dag later krijg ik een mailtje van de organisatie. We vertrekken zondag 21 juni en het feest duurt tot 27 juni. Da’s over precies zes maanden.

‘Uiteraard zul je goed getraind moeten zijn om vijf dagen te kunnen fietsen,’ staat er in het bericht. ‘Voor de komende tijd is het wekelijks twee- à driemaal trainen: spinning, krachttraining en eventueel mountainbiken. Ben jij er klaar voor?’

In het geheel niet. Ik drink, rook én weeg te veel. Ik ben dik, dorstig en verslaafd aan nicotine. Dat laatste moet nu maar eens echt over zijn. Maar zo makkelijk is dat niet. Stoppen met roken is al ruim twintig jaar een enorme kwelling voor mij. Een normaal mens begint met roken als-ie dertien is, maar ik begon met roken toen ik tweeëntwintig was. Waarom? Ik stond op een zekere dag te tanken bij een Shell-station bij Amstelveen en zag al die pakjes sigaretten die ik in mijn puberteit zo hardnekkig gemeden had. Ik dacht: ach, nu wil ik ook weleens voelen waar ik mijn hele jeugd zo faliekant tegen ben geweest. Ik rekende de benzine af, bestelde een pakje Marlboro – toen ik mezelf hoorde, keek ik snel over mijn schouder of ik het wel was die om dat pakje Marlboro had gevraagd – en toen ik naar buiten liep, gierde mijn lijf van opwinding. Ik stak hem op, mijn eerste sigaret. Wat een sensatie, ik werd er ronduit opgewonden van. En voelde me zó cool. Keek naar de automobilisten links en rechts van me, nam weer een haaltje, blies het uit en dacht: I am born again. Na drie weken vond ik het alweer mooi geweest. Mijn moeder was het er ook niet mee eens (‘Sufferd!’), mijn toenmalige baas keek op me neer (‘Zo Thomas, roken? Goed bezig, jongen’), ik ging ervan hoesten, mijn kleren gingen ervan stinken, afijn, noem alle Stivoro-stokpaardjes maar op. Dus ging ik stoppen. Dacht ik. Nou, mooi niet. Want dat stoppen duurde niet lang. Het werd een frustratie, een obsessie. ‘Stop jij eigenlijk vaak met roken?’ vroeg een vriend laatst aan mij toen ik vertelde dat ik weer vier dagen ‘clean’ was. ‘Ach, wat is vaak?’ antwoordde ik. ‘De ene dag wat vaker dan de andere…’

De vriend barstte in lachen uit, waarna ik me haastte te zeggen dat deze grap min of meer van Herman Finkers was. De vriend ramde me op de schouder, nog steeds ingenomen met mijn overdrijving. Hoewel, overdrijving? Eigenlijk overdreef ik helemaal niet. Er zijn dagen dat ik wel twee, drie keer stop met roken. Dan is het woensdagmiddag twee uur, heb ik er weer eens tabak van en zeg ik: nu is het de laatste! En dan kríjg ik me om een uur of vijf toch een trek… Nou vooruit, nog één dan, maar dan echt nooit meer! En om tien uur ’s avonds ga ik dan naar bed met zo’n rillend afkicklijf en ja, slapen is heel belangrijk en je moet toch om je gezondheid denken, dus neem ik nog één sigaret; mijn aller-, allerlaatste!

Vervolgens word ik wakker met een leeg, rookvrij lichaam. Dan spring ik onder de douche en maak allerlei plannen. Vandaag ga ik alleen fruit eten, ik ga sporten, ik ga een mooi boek lezen, ik ga léven. Ja, het is heel gek, maar niet-roken wekt bij mij een ontembare levenslust op. Roken daarentegen maakt me nogal depressief. Elke ochtend als ik in de tuin mijn eerste sigaret heb gerookt en ik op z’n Hans Dorrestijns weer binnenkom, zegt Anne cynisch: ‘Ha Tommie, heb je je energizer weer binnen?’

Van dit soort somberheid is geen sprake als ik weer gestopt ben. Echter, na een paar uur heb ik zo’n trek in een sigaret dat ik in één klap alle fruit-, sport- en leesplannen ben vergeten, me naar de dichtstbijzijnde benzinepomp haast en snel m’n longen verwen met het meest heftige nicotineshot éver. En dan voel ik me weer down. En maak ik plannen om weer te stoppen.

In de tweeëntwintig jaar dat nicotine en ik twee onafscheidelijke partners zijn, ben ik ongeveer 700 keer gestopt. Ik heb heel vaak mijn allerlaatste sigaret gerookt en vervolgens al mijn rookwaar verbrand, op het dak van de buren gegooid, in de tuin begraven, plechtig beloofd dat het echt de aller-, allerlaatste zou zijn.

Maar nu lijkt het anders. Ik ben niet gestopt met roken, ik ben begonnen met topsport. Een andere benadering, wil ik maar zeggen. En zie, sinds 19 december, kwart voor elf, nu precies vijf weken geleden, heb ik geen sigaret meer aangeraakt en denk ik er eerlijk gezegd ook nauwelijks nog aan. Ik geloof echt dat ik clean blijf. En wat is dat een fantastisch vooruitzicht! Zonder roken ben ik namelijk fitter, gezelliger en vol levenslust. Dus laat die bergtoppen maar komen! Want een roker komt natuurlijk never nooit niet tegen een berg op.

Hoewel… Er zijn uitzonderingen. Zoals Jochem. Jochem is een oud-collega en houdt enorm van wielrennen. Althans, hij houdt van wielrennen kíjken. Zelf is hij niet zo’n sporter. Hij heeft wel gekoerst, maar gaf er de brui aan toen-ie vlak voor het bordje Koudekerke, zijn woonplaats in Zeeland, werd ingehaald door vrouwen in klederdracht. Nu doet Jochem vooral kopwerk in de kroeg. Hij heeft een keer voor het weekblad Panorama een reportage gemaakt waarbij hij zo veel mogelijk cafés moest bezoeken en zo veel mogelijk bier moest drinken. Jochem had zeg maar officieel van zijn hobby zijn beroep gemaakt. Hij rookte ook zwaar. Maar hij kent zijn klassieken en weet dus als geen ander dat de Col de la Bonette met z’n 2802 meters de hoogste berg is die ooit in de Tour de France is beklommen. Jochem is niet kinderachtig van aard en vroeg zijn baas of hij op kosten van de zaak naar Frankrijk mocht afreizen om daar voor een meeslepend artikel even die Bonette te scheren. Zijn baas, dol op dwaze ideeën, vond het een uitstekend plan, in tegenstelling tot wielerlegende Jan Janssen, die in een kort telefoongesprek de ongetrainde en ietwat vadsige Jochem voor gek verklaarde. En dus toog de Condor van Koudekerke, zoals hij zichzelf noemde – met een knipoog naar klimlegende Féderico Bahamontes, die de Adelaar van Toledo werd genoemd – met veel te strakke bolletjestrui (de trofee voor de beste klimmer in de Tour de France, je moet maar durven) en peperdure racefiets (geleend van de redactie van het blad Fiets, die de zotte actie van Jochem wel kon waarderen) naar Saint-Étienne-de-Tinée. Vlak voor vertrek nam Jochem nog snel een shaggie, rekte op aandringen van de fotograaf zijn sterk verwaarloosde spieren nog even op en begon aan zijn zwanezang.

Na 1,4 kilometer zat Jochem er al finaal doorheen. Hij moest er nog 24,8. De renner voor één dag keek scheel uit zijn ogen, had het woord ‘spijt’ op zijn voorhoofd staan, en cameravrouw Mylène en fotograaf Goffe maar lachen… Maar Jochem gaf niet op. No way. Hoewel hij om de twee kilometer stopte om adem te zoeken en hij steeds chagrijniger werd van de grapjes van zijn gevolg (‘Jochem, je longen hebben last van de ijle lucht hoor, heeft niks met ’t roken te maken!’) kwam hij na bijna vier uur ploeteren boven. Met gebalde vuist. Het eerste wat de Condor deed, was een peuk opsteken.

Ik heb het filmpje van deze boeiende exercitie op internet talloze keren gezien. Prachtig, vooral als de indringende muziek van Ry Cooder uit de film Paris, Texas er een echt heroïsch geheel van maakt. Saillant detail: als Jochem een paar dagen later de fiets bij Fiets wil terugbrengen en daarvoor vijf kilometer door Amsterdam moet trappen, wordt-ie geschept door een auto, breekt zijn enkel en is de Wilier van zesduizend euro helemaal aan gort. Als ik Jochem per e-mail laat weten dat ik groot respect voor hem heb, stuurt hij mij z’n bolletjestrui toe. Ik beloof plechtig dat ik die om de schouders zal dragen als ik, rookvrije veertiger, over vijf maanden de top van de Gavia bereik.

Etappe 2: Angst

‘Pijn is tijdelijk, opgeven is voor altijd.’

– Lance Armstrong

Ik ben bang. Ik ben al jaren bang. Ik vergeet de aanleiding ook nooit meer. Het is vier graden onder nul, december 1991. Mijn lijf staat stijf van de spanning. Natuurlijk wil ik die baan bij de krant, ik wil die baan dolgraag. En ik ben de nummer één, zo had de redactiechef mij op zondagochtend via de telefoon laten weten. Meteen Cees gebeld. ‘Ik ben hun nummer één,’ gil ik. Mijn goede vriend haast zich vanuit Den Haag naar Beverwijk en ramt op mijn deur. Gewapend met een fles champagne in de ene hand, breekt hij mijn nek bijna met z’n andere. ‘We worden collega’s, mafkees!’

Dan volgt de kater. Of ik mijn meao-diploma even wil opsturen naar de heren van de krant. Mijn meao-diploma. Dat heb ik helemaal niet. Ik heb een paar deelcertificaten, bij elkaar gespiekt in de avonduren. Als ik dat aan mijn beoogde nieuwe chef vertel, via de telefoon, wil hij een week bedenktijd. Het zit ’m niet lekker, dit verhaal. Jezus, had ik dat moeten uitleggen dan? Heb ik gelogen? Zenuwen gieren door mijn lijf. Gaat het feest nu niet door?

‘Cees, ze willen m’n diploma zien, maar dat heb ik helemaal niet.’

Het is even stil aan de andere kant van de lijn. Dan komen de vragen. En mijn antwoorden. Gelogen? Nee, niet echt. Niet helemaal alles verteld. Ja verdomme, weet ik veel? Wat zeg je? Hardlopen? Spanning kwijtraken? Nu?

En dus ren ik in de Heemskerkse bossen de longen uit mijn lijf. Het is mistig in het Noordhollands Duinreservaat, de wasem uit mijn mond beneemt me het zicht nog meer. De benen voelen stram. Ik adem kort. En hoog. Doorrennen, spanning kwijtraken, kom op! Ik zie sterretjes. Ik duizel. Je verbeeldt het je, dóórrennen. Ineens voel ik een steek. Bij m’n hart. Uitstraling naar mijn linkerarm. Mijn vingers tintelen, mijn kuiten ook. Zweet gutst uit alle poriën.

Ik heb een hartaanval.

Ik kijk recht voor me uit en zie niemand, alleen bomen. Links ook niet. Achter me? Niemand. Rechts? Leeg. De mist maakt het nog onheilspellender. Dit is horror. Ik ga dood. Hier. Nu. Het is gedaan. Wat moet ik doen? Wie redt mij?

‘Help!’

Ik schrik van mijn eigen, toch wat pathetische angstkreet. Maar ik schreeuw toch nog een keer.

‘Hélp!’

Een jongen op een fiets. Hij kijkt me onderzoekend aan.

‘Gaat het?’

Nee, het gaat niet. Ik ga dood.

‘Mag ik bij je achterop? Wil je me naar de parkeerplaats brengen?’

Voordat hij antwoord kan geven, zit ik al. M’n hart klopt nog steeds in m’n keel. Bij de auto aangekomen spring ik van de fiets, ik duik achter het stuur, geef plankgas, negeer vijf rode stoplichten en plof vijf minuten later uitgeteld op mijn bed. 06-11. In welke regio ik woon. Of ik een brandweer, ambulance of huisarts wil spreken. Jezus. Ik voel m’n voorhoofd tintelen. Ik wil een huisarts spreken. En wel meteen.

‘We verbinden u door.’

Ik ratel aan één stuk door, de huisarts luistert. De diagnose is snel gesteld: hyperventilatie.

‘U heeft last van spanningen?’ Ja, ik heb last van spanningen. Vooral nu.

‘U rookt zeker?’ Ja, ik rook zeker.

‘Alcohol?’ Ja, soms. Nee, vaak.

‘Overgewicht?’ Ook dat ja.

‘Doet u aan sport?’ Amper.

Bijna twintig jaar later zit de angst nog steeds in mijn lijf. Als ik ergens loop waar niets of niemand is, begint het. Dan maak ik me eerst ongerust, vervolgens ga ik trillen en niet veel later slaat de paniek toe. Zo is het ook op de fiets. Ik ben met mijn 187 pond niet alleen veel te zwaar voor een racefiets van 10 kilo, mijn longen zijn niet alleen veel te zwart voor een stevige rit op een Koga-Miyata, ik ben niet alleen veel te vaak dronken om een beetje mee te kunnen komen in welk peloton dan ook, ik heb ook nog eens last van fobische angsten. Van een posttraumatische stressstoornis. Van paniekaanvallen. Van hyperventilatie. En dus ga ik die middag naar huis met een raar gevoel. Ik heb me net ingeschreven voor iets wat ik niet kan en vooral: niet durf. Thuis google ik nog maar eens op ‘Stelvio’. Wat een monster. De Gavia? Ik geloof niet dat ik hem ooit in het echt zal zien. En toch heb ik me ingeschreven. Wie is het, die de hele tijd in mijn rug duwt? Wat drijft mij hiertoe?

Dan gaat mijn mobiel af.

‘Hajé.’

‘Sorry?’

‘Hajé.’

‘H.J.?’

‘Spreek je mee. Hajé Karmerood, Squash & Wellness.’

‘O, hé, hallo, van dat fietsdinges…?’

‘Ik weet niet wat jij met fietsdinges bedoelt, maar ik organiseer het trainingstraject voor de Bormio Bike Challenge.’

Hij klinkt als Sylvester Stallone. Lage stem, korte zinnen, resoluut. I’m Rocky Bolboa. Wanna fight the fight? I’ll fight the fight.

‘Ja, dat fietsdinges bedoel ik,’ stamel ik. ‘Nou, aangenaam kennis met je…’

‘Morgen trainen?’

‘Eh, morgen… is het dan niet zaterdag? Nou, dan ga ik meestal met mijn zoon wat drinken in Muiden. En mijn vrouw vroeg of ik…’

‘Negen uur, Squash & Wellness.’

‘Negen uur? Jazeker, oké, ben d’r hoor!’

‘Doe-doei.’

Morgen. Om negen uur trainen. Met Rocky. Het is echt. Het is begonnen. Ik word topsporter op m’n 43ste.

Etappe 3: Tandje erbij

‘Wielrennen is de enige echte sport. Alle andere sporten zijn spelletjes.’

– Maarten Ducrot

Ik weet nog goed dat ik niet op z’n naam kwam. Het was een zomerse avond in het Italiaanse Cadrezzate, in de tuin bij goede vrienden. Het ging over televisiekijken en toen konden we niet op de naam van die dikke presentator komen. De muggen prikten ons lek en wij maar prakkiseren over die naam. De radertjes in mijn brein draaiden op volle toeren. Müller Zweinstein? Nee. Hansa Rostock? Ook niet. Kom, het is zo’n dubbele Duitse naam. Intussen ging het gesprek over de Alpen, over Italiaanse wijn en of we weleens in Rome waren geweest. Ik maalde verder. Merckel Marckel? Nordrhein-Westfalen? Günther Wallraff? God, hoe heet-ie nou? Om vier uur ’s nachts werd ik badend in het zweet wakker. Ik had ’m.

‘Anne!’ gilde ik naar mijn vrouw. ‘Anne, ik weet het!’

Slaapkreunend en geïrriteerd pruttelde ze een paar woordjes mijn kant op.

‘Waweetjewat…?’

‘Ernst Daniël Smid. Hoor je me? Ernst Daniël Smid!’

Een diepe zucht naast me. ‘Wie is dat, waar heb je het over?’