Vertaald door Frans van der Wiel en Joop van Helmond

Nieuw Amsterdam Uitgevers

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds.

Oorspronkelijke titel The Great Night

Copyright © 2012 Chris Adrian

Copyright Nederlandse vertaling © 2012 Frans van der Wiel & Joop van Helmond / Nieuw Amsterdam Uitgevers

Omslagontwerp en beeldbewerking Studio Saiid & Smale

Omslagbeeld Knud Nielson

Foto auteur John Earle

ISBN 978 90 468 1268 6 / NUR 302

www.nieuwamsterdam.nl

www.clubvaneerlijkevinders.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de 1e druk, 2012: Met ISBN 978 90 468 1208 2

Voor Colin

Ik houd van u, ga daarom met mij mee.

Ik zal u dienaars geven, elf en fee.

Zij halen parels uit de oceaan,

En zingend gaan zij om uw bloembed staan.

En zuiveren zal ik u van stof dat sterft,

Zodat u als een elf de lucht doorzwerft.

William Shakespeare, A Midsummer Night’s Dream,
III, I, 163-68 (Vert. Jan Jonk)

1

Op een avond midden in juni liepen er drie mensen met liefdesverdriet omstreeks dezelfde tijd, even na donker, het Buena Vista Park in. De een kwam uit het noorden, vanaf de Haight, de ander klom vanaf de Castro in het oosten de heuvel op, en de laatste kwam uit het westen, vanaf de Sunset en de Cole Valley: die liep al verkeerd, maar weldra zouden ze alle drie verdwaald zijn. Ze gingen naar een zomerfeest van de oergezellige Jordan Sasscock, in zijn huis aan de Buena Vista West 88 (Molly was bij vergissing op weg naar Buena Vista East 88). Jordans feesten waren net zo oergezellig als hijzelf, en hoewel de uitnodigingen hogelijk gewaardeerd werden, waren ze niet bepaald selectief, want een gezelligheidsdier als hij wilde niemand het gevoel geven dat hij buitengesloten werd. Elke midzomer sjokten drommen mensen de heuvel op om van Jordans bier en wijn te drinken, op zijn dak te staan en in zijn uitgestrekte tuin te dansen. Hij was een eenvoudige arts-assistent in het naburige ziekenhuis, maar vijf jaar eerder, nog tijdens zijn medische studie, was zijn grootmoeder overleden en ze had hem het huis en de tuin nagelaten met alle schatten en rommel waarmee ze het in de negenentachtig jaar dat ze er woonde, had volgestouwd: kostbare wrakke meubels en geld onder de matrassen en kratten vol exquis kattenvoer in het souterrain, en vijftien katten, waarvan er op de avond van het feest nog maar vijf in leven waren, omdat Jordan, hoe aardig hij ook was, niet erg van katten hield en niet zo heel goed voor ze zorgde.

Henry, die net als de twee anderen het park in liep, was aan de late kant. Hij wist niet eens zeker of hij echt uitgenodigd was, al scheen iedereen in het ziekenhuis waar hij werkte uitgenodigd te zijn, en hij wist ook niet zeker of Jordan Sasscock hem wel mocht, ook al scheen Jordan iedereen te mogen. Ze hadden die maand allebei dienst gehad op de afdeling Kinderoncologie, waar zich af en toe nalatigheden of foutjes hadden voorgedaan, die bijna zeker aan Henry te wijten waren, terwijl Jordan er gek genoeg op werd aangekeken. Meestal zocht Henry de schuld bij zichzelf, wat hem geen moeite kostte omdat hij al zijn hele leven van van alles en nog wat de schuld kreeg en de verantwoordelijkheid op zich nam voor allerlei dingen die hij nauwelijks had misdaan, en omdat schuldgevoel hem vertrouwd was vanwege een sluimerend vermoeden, versterkt door een abnormaal grote lacune in het verhaal van zijn jeugd, dat hij ooit iets onvergeeflijks had gedaan.

Drie maanden eerder zou hij na zo’n open uitnodiging die avond thuis zijn gebleven en zich allerlei mogelijke scènes in het hoofd hebben gehaald waarin hij afgekat, vernederd of beduveld werd: Jordan die hem doodleuk verzocht te vertrekken, of vanuit een kring van onvriendelijke gezichten vroeg of hij Henry’s uitnodiging mocht zien; wist Henry dan niet dat je een uitnodiging moest hebben om op het feest te komen? Maar Henry had een nieuwe bladzij omgeslagen sinds zijn minnaar zijn laatste, nu echt onherroepelijke afwijzing had uitgesproken. Hij zat niet meer zo gevangen in denkbeeldige scenario’s, en zonder opvallende inspanning van hemzelf werd hij elke dag een beetje een beter mens. Het was doodjammer dat hij eindelijk alle fouten, neuroses en nogal ingrijpende afwijkingen die hun relatie hadden helpen verzieken, begon kwijt te raken nu het te laat was. Zijn timing was belachelijk en zijn hartzeer des te groter door het besef dat hij zijn wedergeboorte beter niet aan Bobby had kunnen bewijzen, toen die een maand naar San Francisco kwam om te werken (en beslist niet, had hij gezegd, om Henry te zien). Bobby had zijn uitvoerigste, meest hoopvernietigende afwijzing uitgesproken op de dag voor zijn vertrek, en ze hadden elkaar in al die weken die sindsdien waren verstreken niet meer gesproken. Het was een trieste ontdekking dat er zoveel verschillende gradaties van afwijzing bestonden en elk volgend ‘nee!’ altijd nog harder kon aankomen. Henry raakte erdoor in een toestand die voelde als een onophoudelijke kwelling en toch was hij niet echt depressief, of in ieder geval heel anders depressief dan hij heel zijn herinnerde leven tot dan toe was geweest. Doffe, alledaagse ellende was verdrongen door een vrolijker soort leed, en hij voelde zich meer bij alles en iedereen betrokken dan in de afgelopen twintig jaar. Wekenlang had hij elke dag een of andere neurotische tic laten varen: overmatig handenwassen, vrees voor deurkrukken en de grond, weerzin om de zieke kinderen van rokers aan te raken, en zijn meest recente vrees dat één glaasje drank hem in een monster zou veranderen. ‘Mensen zoals wij moeten niet drinken,’ had zijn moeder hem uitentreuren voorgehouden, ‘vanwege de verschrikkelijke dingen die ons zijn overkomen.’ Met een hand deed ze alsof ze een glas achteroversloeg en met de andere alsof ze een denkbeeldig mes over haar keel haalde. ‘Tsjak,’ zei ze dan, terwijl haar onzichtbare levensbloed wegvloeide. ‘Op slag verslaafd.’ Allemaal niet meer belangrijk. Hij had al besloten op het feest een hoop bier te drinken.

Er bleef natuurlijk de vrees voor het park zelf, onlosmakelijk verbonden met zijn oude gewoonten van bleken, handenwassen en handenwringen. De plek bezorgde hem vroeger altijd koude rillingen en de stad en zelfs de hele staat rond het park hadden hem een onbehaaglijk gevoel gegeven nog vóórdat het ondraaglijk werd zich voor te stellen om daar te zijn. Hij had als normaal kind in San Francisco gewoond, daarna als ontvoerd kind, en die uit zijn geheugen verdwenen jaren tussen zijn negende en dertiende hadden een sluier over de hele stad geworpen. Het verhaal, het weinige dat hij ervan had gereconstrueerd, was even bizar als het gedrag dat hij begon te vertonen toen het niet meer voor het geheugen weg te stoppen was, en het zonderlinge eraan had Bobby in het begin net zo aangetrokken als het hem uiteindelijk gekweld en ten slotte verdreven had.

Het is maar een park, dacht hij toen hij bij de ingang stond, gewoon een stel bomen en struiken, ingenieus aangeplant om de indruk van een echt bos op een heuvel te wekken. Het ergste was eigenlijk dat Bobby hem hier mee naartoe had genomen om hem te vertellen dat hij voorgoed moest oprotten, hem voor eens en voor altijd met rust moest laten, hem nooit meer lastig moest vallen, en iets in Henry was nog steeds gevoelig voor de vermeende resten van dat fysieke en emotionele trauma, al werd hij niet langer door zijn afkeer ervan beheerst. Hij zou onderweg even op dezelfde rotbank gaan zitten waar Bobby hem vaarwel had gezegd, louter voor de lol, en dan zou hij overdenken hoe afgrijselijk triest en belachelijk het was dat hun relatie was stukgelopen, dat alle stukjes van een uniek partnerschap net niet goed in elkaar pasten. Dan zou hij de stopwatch op zijn mobieltje instellen en vijf volle minuten aan de onverschillige wereld en zijn afwezige minnaar laten zien dat hij niet meer was wie hij was geweest.

Henry stapte vanaf Haight Street de eerste trede van de trap naar het park op, en bedacht opnieuw dat zijn metamorfose net zo wonderbaarlijk was als wanneer hij op een dag wakker zou worden met de ontdekking dat hij in een pony was veranderd. En hij dagdroomde even over Henry de pony, want ook al was hij uit de obsessieve kluisters van zijn verbeelding bevrijd, een verstokte dagdromer was hij nog steeds. Hij was ervan overtuigd dat er een wolkje uit zijn dagdroom was ontsnapt toen hij in de stenen muur naast de trap een gezicht meende te zien en een stem heel duidelijk ‘Poedel!’ meende te horen zeggen. Hij bleef staan om de muur te bekijken; het begon donker te worden, dus meer dan een vage indruk van een ruw steenoppervlak leverde zijn getuur niet op. Hij schudde zijn hoofd, deed een pony-huppeltje en liep het park in.

Iets verder naar het noorden probeerde Will een ingang te vinden. Hij was vanaf Waller Street de trap op gelopen en had verwacht bij een volgende trap uit te komen, maar er was alleen het trottoir rond het park met een vrij ondoordringbaar uitziende rij struiken tussen hem en een pad dat tegen de flank van de heuvel omhoogkronkelde. Hij dacht dat hij iemand aan de andere kant van de struiken zag lopen, en beschouwde dat als een aanwijzing dat er een ingang in de buurt was. Hij was geïrriteerd, te laat en bang om nog zo laat op de dag het park in te gaan, want na zonsondergang nam de kans om tegen een ongewenste betasting aan te lopen exponentieel toe. Hij woonde in de Castro in een zee van homo’s, en hij hield van zijn buurt en zijn buren en veroordeelde niemand. Hij voelde zelfs enige verwantschap met de eenzame zielen die door het verdoezelende donker dwaalden, tegen elkaar aan schurkten, elkaar per ongeluk met de punt van hun sigaret brandden. Nog niet zo langgeleden had hij zichzelf met vergelijkbare bezigheden ingelaten. Hij had dan wel in een andere vijver gevist, maar wist wat het was om eenzaam te zijn en intieme handelingen te verrichten die je alleen nog eenzamer maakten. Wat er verschrikkelijk aan was, en hem een nog treuriger type maakte dan de akeligste trol in het park, was het feit dat hij die dingen had gedaan terwijl hij samen was met de meest fantastische vrouw van de wereld. Hij had die hele relatie ondergraven met slijmerige tunnels die het uiteindelijk hadden begeven toen zijn bedrog en zijn ongegronde ongelukkigheid aan het licht kwamen.

Will zuchtte en besefte dat hij, afgeleid door nutteloze gedachten, roerloos op de stoep had gestaan, terwijl het heel donker begon te worden. Hij keek op zijn horloge en maakte zich weer ongerust dat hij zo laat was. Jordan Sasscock was bevriend met zowel Will als Carolina, en de enige gezamenlijke vriend die hij niet was kwijtgeraakt toen ze bij hem wegging, een van de weinigen in zijn hele vriendenkring die min of meer met hem meevoelde, vol afkeer en tegelijk vol begrip, op een manier die Will de indruk gaf dat ten minste íémand hem had vergeven. Het was best mogelijk – Jordan had erop gezinspeeld – dat Carolina er vanavond zou zijn. En Jordan had er verder op gezinspeeld dat ze wist dat Will misschien ook zou komen. Een jaar lang had Will niets gehad wat zo in de buurt van goed nieuws kwam.

Hij bukte zich en drong door de struiken; glibberend probeerde hij zijn evenwicht te bewaren aan een handvol bladeren. Na nog wat klauteren stond hij op het pad boven het hellinkje. Toen hij zijn handen aan zijn broek afveegde, hoorde hij gefluister, heel duidelijk, dat klonk als: ‘Poedel?’

‘Nee… ga weg!’ riep Will, in de veronderstelling dat iemand hem vroeg of hij wilde poedelen, en hij schaamde zich zelfs dat hij wist wat dat kon betekenen. Hij haastte zich over het pad langs de flank van de heuvel naar de plek waarvan hij zo goed als zeker wist dat er een weg dwars door het park liep die rechtstreeks uitkwam bij Jordans huis.

Verderop, aan de andere kant van de heuvel, kwam Molly, nadat ze wat door de mist rond de Ashbury Heights had gezworven, ten slotte bij de hooggelegen oostelijke ingang van het park. Als ze had geweten dat ze de verkeerde kant op liep en Jordans huis al een paar blokken voorbij was, had ze het hele idee om naar het feest te gaan misschien laten varen. Ze voelde zich al pijnlijk verlegen – dat had ze altijd wanneer ze haar huis verliet en dacht dat er overal waar ze kwam mensen achter haar rug dingen zeiden als: ‘Daar gaat dat arme meisje’ of: ‘Dat arme kind!’ – en de laatste tijd had ze geleerd allerlei kleinere rampen, tegenslagen en liefdesperikelen te vermijden door ze van grote afstand te signaleren; verdwaald raken op weg naar een feest waar je niet heen wilde, op weg naar een afspraakje waar je geen zin in had noch klaar voor was – dat was een teken van iemand dat je echt moest omkeren en naar huis moest gaan.

Ze ging op de stoeprand zitten en legde haar handen op haar gezicht – het was alsof ze het afgelopen anderhalf jaar bijna voortdurend zo had gezeten, maar de laatste tijd deed ze het eigenlijk meer omdat het haar hielp alles op een rijtje te zetten dan omdat het een goede houding was om te huilen – en dacht een ogenblik over dingen na. Ze voelde haar luie bank helemaal vanaf Judah Street aan haar trekken, maar ze wist dat ze, zowel in haar eigen ogen als in die van anderen, al te ver was gegaan om nog terug te keren. Als ze niet kwam opdagen, zouden ze denken dat ze maar steeds niet over Ryans dood heen kon komen. Dat kon ze ook niet, maar dat wilde ze niet laten merken aan de oude roddeltantes die kennelijk in het hart van al haar vrienden leefden. ‘Niet alles is verloren,’ zei ze, een mantra citerend waarmee ze voor de grap was begonnen toen ze die was tegengekomen in een belachelijk handboek over hoe je de zelfmoord van je vriend verwerkt. Het boek was haar toegestuurd door een verre tante, lid van het splintergroepje in haar uitgebreide familie dat niet dol was op Jezus, en hoewel het niet zo belachelijk was als de talloze christelijke overlevingshandboeken waarmee ze werd overstelpt, had Molly die eerste paar maanden toch gegniffeld om de afgezaagde, ongeloofwaardige lessen: niet alles is verloren; het was niet jouw schuld; je zult op een dag weer een nieuwe liefde vinden die niet suïcidaal is. Maar naarmate ze in de loop van de maanden dieper in de put raakte, werd het haar wereldse bijbel en beste vriend, en ze had zelfs een keer een natte droom gehad over de schrijfster, een dijk van een lesbo met dik grijs poedelhaar, die op de reusachtige achterflapfoto van kop tot teen in het paars was gehuld.

Haar vriendje voor vanavond was Jordan Sasscock in hoogsteigen persoon. Dat dit een eer was, liet haar koud, want ze kende hem nauwelijks. Hij was naar de winkel gekomen voor een van haar collega’s en daarna almaar teruggekomen om steeds duurdere bloemstukken en vervolgens steeds duurdere designartikelen te kopen, een gang van zaken die uitliep op de aankoop van een waanzinnig prijzige Scandinavische schuimplastic bank, zo vernuftig gemaakt dat hij precies op een zwerfkei leek. ‘Zo een zoek ik nu al jaren!’ riep hij toen hij erin lag. Hij zag er heel aantrekkelijk uit met zijn handen achter zijn hoofd; de zwelling van zijn biceps rijmde aangenaam met de contouren van de neprots.

Alle anderen in de winkel – de jongens net zo goed als de meisjes – zwijmelden van hem, maar Molly had hem aanvankelijk nauwelijks opgemerkt, en had een hele tijd aangenomen dat hij gewoon echt van bloemen en design hield, tot hij haar ten slotte mee uit vroeg. Dat was een raar moment. Het was alsof de tijd bleef stilstaan en alles trilde, niet alleen de bloemen, maar ook de kleuren erin, de lucht zelf, en de porseleinen belletjes boven de deur, die bijna leken te gaan rinkelen, zo heel subtiel was alles verstoord. ‘Ik nodig komende donderdag wat mensen uit en ik wil graag dat jij mijn eregast bent,’ had hij gezegd. Toen ze hem alleen maar aanstaarde, verwonderd over de vreemde rilling die over zijn gezicht en lichaam gleed, voegde hij eraan toe: ‘Anders kom je op een gegeven moment gewoon binnenwaaien. Je hoeft geen eregast te zijn als je dat te veel verantwoordelijkheid vindt. Hoe dan ook, denk erover na.’ Hij gaf haar zijn adres, dat ze onmiddellijk verkeerd onthield.

‘Goed,’ zei ze zonder er ook maar even over na te denken. ‘Dan zie ik je daar.’ Ze had zijn nieuwste aankoop, een doorschijnende porseleinen schaal met een handbeschilderde rand van blauwe bloemetjes, ingepakt en gaf hem die zonder te glimlachen aan. Misschien omdat hij voelde dat hij anders zijn hand zou overspelen, hield hij verder zijn mond en glimlachte en knikte hij alleen maar. Toen hij weg was, slaakte haar bazin een gilletje van vreugde. ‘Je hebt een afspraakje met Jordan Sasscock!’ schreeuwde ze terwijl ze Molly bij de schouders pakte en als een idioot op en neer sprong.

‘Het is geen afspraakje,’ zei Molly. ‘Ik ga gewoon naar zijn feestje.’ Het zou nog een uur duren voordat ze grondig spijt kreeg van haar beslissing om ja te zeggen, en toen leek het meteen het stomste wat ze ooit had gedaan. In de dagen erna hield ze zichzelf steeds voor dat ze dit nog niet aankon, en wel aankon, en niet aankon. Nu ze met haar handen voor haar gezicht op de stoeprand zat, wist ze zeker dat ze het niet aankon, louter omdat ze nog steeds verliefd was op Ryan, of nog steeds íéts op hem was. Het gevoel dat haar dag en nacht beheerste, was niet dezelfde heerlijk inspirerende obsessie die ze elke dag voor zijn dood had gevoeld, toen hij het absolute begin en einde van haar bewustzijn leek en zijn geest, lichaam en ziel ieder een bron van blijvende vreugde was. Vanaf het moment dat ze hem bij thuiskomst met een touw om zijn nek aan een boom in hun tuin zag hangen, was alleen de aard van het gevoel veranderd, niet de intensiteit. Ze was al met hem getrouwd zodra ze hem ontmoette en nu behoorde ze hem nog met al haar vezels toe.

‘Jordan Sasscock!’ schreeuwde ze, toen ze haar gezicht uit haar handen wegtrok, en op de een of andere manier luchtte dat op. Ze was er zeker van dat een stem antwoordde, maar die zei niet: ‘Hou je kop!’ of: ‘Ja, schat?’ maar zei heel zachtjes: ‘Poedel.’

‘Laat me met rust!’ zei ze, al wist ze niet goed of ze het tegen Jordan of Ryan of tegen sardonische stemmen had, die geen echte hallucinaties waren, maar ook geen stemmen die zij alleen kon horen. Het is maar een feestje, zei ze bij zichzelf, toen niets of niemand antwoord gaf. Wat is het ergste dat me kan overkomen? Ze stond op, zonder allerlei ergs te bedenken, draaide zich om en merkte dat ze de overschaduwde ingang voorbij was gelopen en er vlakbij had gezeten. Ze sloeg haar armen om zich heen, boog haar hoofd en liep het park in.

2

Boven op de heuvel, net voorbij de grens van de normale menselijke gewaarwording, ging in de aarde een deur open, waar licht doorheen kwam dat even luisterrijk en ijl was als zonneschijn in de herfst. Het licht viel over de heuvel omlaag en leek alles wat het raakte tot rust te brengen: takken hielden ondanks de wind op met trillen en kleine wezentjes staakten hun gescharrel, alsof bladeren en spitsmuizen zich stilhielden om te luisteren naar het geluid dat weldra uit het gat in de grond omhoog kwam zweven. Het was het geluid van klokken, eerst uiterst zwak, vervolgens niet veel luider, maar toch wel duidelijker, misschien omdat er, al was het geluid zacht en klonken de afzonderlijke tonen aangenaam, vreemde harmonieën en boventonen in doorklonken die voor dierenoren zenuwslopend waren. In het licht verschenen schaduwen die zich over de heuvel uitstrekten, gevolgd door een verscheidenheid van figuren.

Ze liepen in paren, gerangschikt naar lengte (want dat behaagde hun Meesteres) maar niet naar uiterlijk, zodat aantrekkelijke wezens gekoppeld waren aan lelijke, en gerimpelde gezichten aan jonge. Ook tegengestelde en vijandige naturen liepen zij aan zij, al was dat met het oog niet eenvoudig waar te nemen, behalve wanneer de glimlachjes (ook voorgeschreven) opvallend geforceerd waren, of wanneer beide partners niet gewoon hand in hand liepen, maar elkaars pols in een wederzijds knellende greep hielden. Het was een stoet een bruidsmars waardig, al zou een heel oplettende toeschouwer, of iemand die de elfen uit de heuvel had zien stromen in de tijd voordat hun koning verdween en hun koningin in de rouw ging, er iets vermoeids en sloffends aan hebben opgemerkt. In vroeger dagen werd de vreugde om het vallen van een nieuwe nacht door decorum ingetoomd; nu hield het vermoeide, bedrukte geesten overeind, van wie sommigen liever onder de heuvel hadden willen blijven dromen van betere tijden.

Weldra waren ze met talloze tientallen de nacht in gegaan, de eerste paren niet groter dan een vingerhoed. Achter de laatsten, lang als lantaarnpalen, kwamen er nog acht van gemiddelde lengte, die een palankijn droegen waarop hun koningin lag met ruwe zwarte kussens in haar rug, fladderende merels in haar haar en twee zwarte katten, die de vogels straal negeerden, slapend op haar schoot. Ze geeuwde terwijl ze achter de stoet aan door de deur werd gedragen en in een halve cirkel naar de vlakke top van de heuvel werd gebracht. Daar zetten haar dragers de palankijn in het dikke, zachte gras en maakten ze een rondedans om haar heen. Elke pas was bedacht om de koningin te behagen, hoewel ze al jaren geen belangstelling meer had voor de choreografie van de dans en al maanden nauwelijks enige aandacht voor degenen die voor haar optraden.

Nog altijd in koppels dansten de elfen vijf keer rond de palankijn, waarbij ze zich wentelden en bogen, beurtelings leidden en volgden, hun partner optilden als de klokken een uitzonderlijk dissonante toon voortbrachten, terwijl de opgetilde partner nu eens een spagaat, dan weer een reverence voor de Dame uitvoerde, totdat de klokken sneller luidden, de paren elkaar loslieten en iedereen alleen danste, steeds uitzinniger, maar wel beheerst, naarmate de klokken almaar luider klonken. Het was een schouwspel dat iedere menselijke toeschouwer misselijk zou maken en betoveren, al was de dans niet wat hij ooit geweest was, en de dansers, hoe hoog ze ook opsprongen en hoe diep ze ook ineendoken, zagen er met hun star glimlachende gezichten even verveeld uit als hun koningin.

In golven stegen de klokken naar een crescendo, totdat ze afbraken en er nog enkele ogenblikken honderd afzonderlijke, onrustbarende boventonen in de lucht boven de heuvel zweefden. Ook de uitzinnigheid van de dansers was verbroken en ze ploften in groepjes rond de palankijn neer, maar niet bezweet of buiten adem. Glimlachjes verdwenen nu ze eindelijk niet meer vereist waren, en ze stonden allemaal weer op om te buigen voor hun koningin, die loom de ene kat streelde en de andere volkomen negeerde, ook al gaf die kopjes tegen haar buik. De vogels waren uit haar haar weggevlogen. Ze wuifde met een achteloos handje naar haar gevolg, dat overeind kwam met glimlachloze gezichten waarop zich nu allerlei gevoelens behalve blijdschap aftekenden. Een kobold van kikkerformaat met kroezend bruin haar staarde haar woedend aan en een gevederde vrouw van ponyformaat keek naar haar met een mengeling van droefheid en verlangen, terwijl een andere dame, lang en bleek en ontschorst als een berk, stilletjes stond te huilen.

Zo bleven ze een tijd om haar heen staan, terwijl hun blikken stille gesprekken voerden; de schare was gewend geraakt aan zulke lange, saaie stiltes, want de koningin had het voorrecht de eerste woorden van de nacht te spreken, en dat gold in het bijzonder voor Midzomernacht, het grote feest waarop al hun gebruiken het strengst in acht genomen werden. Op sommige nachten was het al halverwege de dageraad als ze tot een spel opriep, of de wolken namen gaf, of een lied zong (tegenwoordig altijd iets droevigs). Vanavond leek ze half te dutten, nu met klauwhanden in beide katten, die niet kronkelden zoals gewone katten zouden doen, maar haar knellende liefkozing lijdzaam ondergingen, en elkaar een beetje hijgend en puffend aanstaarden vanwege de druk op hun nek en borst. Onder de bomen was de duisternis nog maar net ingetreden toen ze met een schok rechtop ging zitten en sprak.

‘Waar is Puck?’

Uit de schare steeg een gezamenlijke zucht op en ze lieten hun stijve houding varen, sommigen gingen in het gras liggen, terwijl anderen hun gedwongen partner de rug toekeerden om hun werkelijke vrienden en geliefden op te zoeken. Sommigen trokken zich met z’n tweeën of drieën terug naar de rand van de heuveltop, niet moedig genoeg om er helemaal vandoor te gaan, maar er zo zeker van dat er van midzomernachtelijke feestelijkheden niets zou komen dat ze al plannen beraamden voor hun eigen feestje. Slechts drie van hen bleven bij de palankijn staan. Het waren Oberons trouwste voormalige dienaars die, toen hij verdween, hun naam hadden opgegeven of waren vergeten en er een straatnaam voor in de plaats hadden aangenomen.

‘Iets aan het uitspoken,’ zei Fell, die het formaat en een beetje het gezicht van een bever had.

‘Naar de stad om baby’s aan het huilen te maken,’ zei Lyon, een van die elfen wiens verschijning wel zijn aard maar niet zijn naam weerspiegelde; hij zag eruit alsof hij van strak gewonden touw was gemaakt en had een schouderhoogte van twee meter.

‘Op zoek naar onze Meester, trouw als altijd,’ zei Oak, die je voor een mensenjongen zou houden als je zijn konijnenpoten en dichtbehaarde gezicht en achterwerk niet had gezien. Hij was zo’n beetje de laatste vriend die Puck in de hele elfengemeenschap overhad sinds Oberon was verdwenen.

‘Ontbied hem,’ zei de koningin, terwijl ze de katten omhooghield. Oak en Fell namen er ieder een, die ze in een vreemde stand vastgrepen en begonnen te knijpen, niet precies om beurten, zodat het gegil en gekrijs elkaar overlapten. Ondanks de mishandeling bleven de katten gedwee, en brachten ze zonder te krabben of te blazen als gewillige instrumenten alleen geluid voort. De katten jankten bijna vijf minuten lang, terwijl het gezelschap eromheen steeds verder van de spelers wegtrok, niet omdat ze de muziek niet mooi vonden, maar omdat ze verschrikkelijk bang waren voor Puck. Er zat een melodie in het gejammer van de katten, niet meteen erg duidelijk, maar ze speelden wel degelijk een heel kort fragment van een liedje dat telkens werd herhaald en veel noten gemeen had met ‘Danny Boy’, hoewel iedereen die dat liedje kende zou denken dat er naar willekeur gewelddadige, dreigende klanken in de muziek waren gestopt. Door die elementen, en de gehoorzaamheidsplicht, door Oberon opgelegd aan de woeste geest die hen duizend jaar eerder bijna te gronde had gericht, werd Puck in de sfeer van de koningin getrokken. Voor hij verscheen en heel onopvallend de heuvel op liep, was er gefluit te horen, een aangedikte echo van het kattenlied. Pucks gefluit zwol aan en overstemde de katten, totdat hij een meter voor de koningin bleef staan en een buiging maakte.

Mensen en elfen, dieren en geesten – al wat ogen had – ieder zag Puck een beetje verschillend. Wat je zag, hing af van hoe je je voelde; vaak was hij het beeld van je grootste vrees of je diepste zorg. Voor sommige elfen zag hij eruit als een blote jongen met weelderig afrohaar en was alleen zijn lengte of de omvang van zijn haardos in ieders oog anders. Maar anderen zagen hem als een vuurtongetje, of een zwart dat doffer en donkerder was dan de zwarte lucht, of een fladderend stel donkere vleugels, en weer anderen zagen hem als een beeld van hun koningin, alleen nog mistroostiger, miserabeler en moedelozer. In alle gedaanten droeg hij een keten, soms gemaakt van kleine zilveren eikels of gevlochten zilveren grashalmen. Soms bestond de keten uit zware schakels van zilveren kluisters en soms uit niet meer dan zilveren schitteringen in de lucht of het vuur. De keten was hem door Oberon heel langgeleden opgelegd, zo langgeleden dat niemand behalve de koningin zich nog de ware toedracht van de ketening herinnerde, al was de strijd een verhaal dat ze allemaal ooit onder de heuvel hadden gezongen en dat ze aan de vooravond van elke midzomernacht herdachten.

‘Waar is je Meester?’ vroeg Titania hem.

‘Nog onvindbaar,’ zei hij.

‘Maar het laatste bericht was zo… veelbelovend,’ zei ze. Ze had geprobeerd de koning op het spoor te komen via berichten over ongewone gebeurtenissen in de stad, want ze was ervan overtuigd dat hij de wereld niet had verlaten, maar er alleen in was ondergedoken door een menselijke gedaante en levenswijze aan te nemen, omdat zij hem had gekwetst toen zijn hart, net als het hare, al gebroken was door de dood van hun zoon. Ze ging er zelf nooit meer op uit om hem te zoeken, ook al wist ze zeker dat ze hem zou hebben herkend, hoe vernuftig zijn vermomming ook was; zo verloren als hij zich op dit moment misschien voelde, voor haar zou hij nooit verloren zijn, als ze maar tegenover hem kon staan. En ze had ondanks de loodzware boeien maar bitter weinig vertrouwen in Puck, want alle liefde voor zijn Meester was hem opgedrongen en wat kon het hem eigenlijk schelen als haar koning en echtgenoot nooit meer terugkwam? Maar de laatste tijd kon ze de aanblik van mensenjongetjes niet meer verdragen; ze leken allemaal op hun Boy, vandaar dat zij – Koningin van de Nacht, Keizerin van de Lucht, Heerseres over de Herfstmaan en draagster van nog honderdduizend doorluchtige titels, waarvan sommige alleen konden worden uitgedrukt in uren muziek – zwetend en trillend wegvluchtte van blauwgesokte baby’s in wandelwagentjes, peuters met honkbalpetjes en schoffies op skateboards, en ze dagenlang onder de heuvel huilde, telkens als ze zich buiten had gewaagd. Op een keer hadden een paar domme, maar goed bedoelende elfen een pover evenbeeld van haar Boy ontdekt en hem met gezang uit de Mission naar de heuvel gelokt, hem bij het oversteken beschermd door bussen en fietsers te laten uitwijken terwijl hij verdwaasd, niet helemaal wakker maar onweerstaanbaar naar het park werd getrokken, in de vaste overtuiging dat alle mooie dingen die hij ooit had willen hebben daar op hem wachtten. Toen hij als verdoofd op de kale top van de heuvel verscheen en met open mond naar de elfen staarde, die slechts gedeeltelijk voor hem verborgen waren, werd de koningin erdoor uit haar eigen verdoving gewekt. Onmiddelijk begreep ze de aard van de betovering en wist ze wie die op hun geweten hadden. Een ogenblik later had ze hen bestraft, even prompt met haar wraak als ze ooit in de goede oude tijd was geweest, toen elke nacht groots was, toen de schare op de heuvel in de uren tussen avondval en ochtendgloren opging in maskerspelen van jaloezie en woeste, verkwikkende, verjongende wellust. Met een simpel gebaar trok ze de rugvleugels van de weldoeners uit en dwong hen de duttende en kwijlende jongen op hun rug te nemen en door het stof naar Haight Street te kruipen om hem daar op de stoep te deponeren.

Vaak, maar niet altijd, wanneer haar onderdanen dachten dat ze in sombere dagdromen was verzonken, luisterde ze in feite naar de stad waar haar man was ondergedoken, al deed ze dat niet gewoon op het gehoor. Als ze op haar palankijn of baar lag, schoten boven de heuvel kleine wonderflitsen op, soms zo intens dat zij ze als warmte op haar gezicht voelde. Ze wezen haar waarop ze haar aandacht moest richten, en dan duurde het niet lang of ze kon haarscherp waarnemen wat er gebeurde: een kind dat aan zijn vlieger wegzweeft; een hond uit wiens vacht ineens bloemen groeien; een afzichtelijke travestiet die om twee uur ’s nachts door Eighteenth Street strompelt en voor twintig stappen een beeldschone vrouw wordt. Dat was magie en moest wel op de aanwezigheid van haar verloren liefde duiden, want magie was al heel lang uit de stad en het land rond de heuvel verdwenen. In zijn verborgen toestand, en zonder het zelf te weten of zich van zijn macht bewust te zijn, morste Oberon magie waardoor de wereld om hem heen tijdelijk veranderde, willekeurig of naargelang de veranderlijke, bekrompen wensen van de stervelingen met wie hij rondzwierf. Het laatste bericht was het meest veelbelovend geweest: een witte stier had pikzwengelend en met geheven kop door een koffieshop in de Noe Valley geparadeerd en was toen via Twenty-fourth Street naar de Diamond Heights gekuierd.

Het was een onmiskenbaar teken. De witte stier was een van zijn verschijningsvormen, een gedaante die hij aannam in strijd of in hartstocht, maar die hij ook graag aannam na een felle ruzie met haar, omdat ze nooit boos op hem kon blijven als hij zo’n warm snuivend wezen was, en ze in die reusachtige bruine ogen nooit een greintje valsheid in Oberons excuses bespeurde. Dus het was een sein en een signaal. Hij was zijn meest karakteristieke beest geworden omdat hij bereid was zijn macht weer op zich te nemen en haar koning te worden, en omdat hij zo’n spijt had dat hij haar had verlaten en haar dieper had gekwetst dan in al de jaren van hun huwelijk.

‘Ik heb de stier niet gezien,’ zei Puck, ‘al stond de stomme verbazing over hem nog geschreven op de gezichten van alle stervelingen die hem hadden aanschouwd. Ik heb zijn geurspoor een halve kilometer gevolgd en een bloeiende struik gevonden, nog nat van zijn pis. Kijk maar. Ik heb er voor u een bloem uit geplukt.’ Van ergens op zijn blote lijf haalde hij een kleine blauwe bloem tevoorschijn met dikke, harige kroonblaadjes die glinsterden alsof ze nog nat waren. Hij snoof er diep aan en bood hem haar aan met weer een zwierige buiging. ‘Het is zijn stank!’ zei hij met een brede grijns. Zijn tanden straalden een licht uit dat voor de meesten te fel was om lang naar te kijken, maar dat Titania nooit afschrikte. Ze griste de bloem van hem weg en bracht die aarzelend naar haar gezicht. Puck had hem in de tijd bevroren, maar zijn betovering loste op in haar hand. De bloemblaadjes verslapten en voelden vochtig in plaats van glasachtig aan en toen ze de bloem uitschudde, vielen er een paar druppels op haar gewaad en steeg er een geur op van zout en ijzer die haar in nostalgische vervoering bracht. Wenen om de pislucht van je verloren liefde was zielig wist ze, maar het was voor het eerst sinds een jaar dat ze kon delen in zijn geur, want op de dag dat hij was weggegaan waren ook al zijn kleren verdwenen, samen met de lakens aan zijn kant van het bed. Het was geen onaangename lucht, al had ze die evengoed gekoesterd als dat wel zo was geweest. Het rook sterk en oeroud en triest, en ze meende er een spoor van ingedampt zaad in te ontwaren van de buitengewone liefde die hij haar toedroeg.

Haar hovelingen geeuwden en hier en daar werd gemord: ‘Daar gaat ze weer’ en: ‘Ik dacht dat het vanavond eens anders zou zijn’ en: ‘Mooie Midzomernacht zal dit worden!’ Een paar van hen dwaalden in kleine groepjes de heuvel af, trouwer aan hun feest dan aan hun koningin die geen lust had om het te vieren. De meesten waren te laf om haar de rug toe te keren, maar brutaal genoeg om zonder toestemming te gaan zitten en luidkeels uitgebreid tegen elkaar te klagen. Maar de drie die het dichtst bij haar man hadden gestaan en nu het dichtst bij haar stonden, omringden haar en veroorloofden zich vrijpostigheden als het strelen van haar haar en het kussen van haar handen en voeten in een vergeefse poging haar te troosten. Puck bleef, nog steeds grijnzend, waar hij was.

‘Hellebrok,’ zei de koningin tegen hem. ‘Je doet er alles aan om hem niet te vinden.’

‘U weet dat ik iets wat u me hebt opgedragen niet moedwillig kan nalaten. Uw woord is zijn woord en ik ben tot gehoorzaamheid gebonden.’ Hij schudde met zijn zilveren keten en het gekletter, geratel en gerinkel deden een paar klaagzangen verstommen. Het maakte de schare zenuwachtig als Puck met zijn keten rammelde, en nu de koning weg was, voelde niemand zich erg op zijn gemak in zijn bijzijn. ‘Hij is me de baas. Maar misschien als ik van mijn banden zou worden bevrijd?’ Hij viel op zijn knieën en schoof dichter naar de koningin, liet haar zijn nek zien, waar een duimgrote klomp ruw zilver de sluiting van de keten vormde. Ze voerden dit gesprek elke nacht, na elk verslag van een vergeefse zoektocht, waarna Puck steeds onbeschaamder zijn vrijheid bepleitte.

‘Ik zou nog eerder de zon doven,’ was haar gebruikelijke antwoord, en het klonk in alle behalve de allerscherpste oren precies zoals het elke andere nacht klonk, maar Puck en de drie naaste hovelingen hoorden ondertonen van berusting in haar stem. De drie hovelingen reageerden door haar nog verwoeder te strelen en te kussen en haar toe te fluisteren dat ze niet moest luisteren, en door Puck te verzoeken zijn mond te houden.

Puck zei: ‘Misschien moet iemand dat ook maar doen.’ In haar diepste ellende was de gedachte al eens bij haar opgekomen dat het een zekere bevrediging zou geven als ze de zon zou doven of de maan verbannen of de hemel omlaagtrekken om iets van de wereld af te pakken dat vergelijkbaar was met wat haar was afgepakt. Maar zulke gemakzuchtige fantasieën vervlogen altijd snel; ze schreeuwde ze samen met alle weer oplaaiende bittere woede jegens haar echtgenoot uit, en als haar nachtelijke tranen waren opgedroogd, voelde ze alleen maar een diep verdriet waarin iets van kalmte lag. Ze wilde zich nu die diepte in huilen, omdat ze verbitterder, bozer en wanhopiger was dan ooit, allemaal vanwege de stier die schaamteloos door Twenty-fourth Street paradeerde en nu voor haar geestesoog met zijn kont draaide, haar plaagde en bespotte omdat ze zo stom was geweest hem te verstoten en nu te zwak was om hem terug te roepen. Ze trok haar handen van haar hovelingen weg – twee waren bezig haar handpalmen te wrijven – en bedekte haar gezicht en huilde nog harder, zodat de kring van de schare nog wijder werd, want het was al erg genoeg dat de koningin in de feestnacht lusteloos en depressief was, maar dat ze zich overgaf aan aanstellerij was ronduit onbehoorlijk. Zelfs de katten, die eerder haar armen, borsten en gezicht hadden gelikt, lieten zich van de draagbaar glijden en verdwenen over de rand van de heuvel, samen met een tiental elfen. Titania sloeg geen acht op hen. Ze daalde af naar de verdrietigste plek in haar geheugen, het vertrek van Oberon, nadat ze haar verschrikkelijke vergissing had begaan. Het leek toentertijd het enige wat ze kon zeggen, het enige zinnige antwoord op de afschuwelijke nieuwe wereld waarin ze was ontwaakt na het lange, droomachtige sterfbed van hun Boy. Overstelpt door verdriet begon ze alles te vernietigen wat ze nog had.

‘Je houdt niet meer van me?’ had haar echtgenoot haar gevraagd.

‘Nee,’ had ze gezegd.

‘Je houdt niet van me?’

‘Ik hou niet van je. Al mijn gevoelens zijn onoprecht geweest.’

‘Dan ben ik verloren. Zie, ik ben nimmer Oberon geweest en jij niet Titania en de jongen is nooit onze Boy geweest. Ik maak alles ongedaan met één woord, nee, en ga heen.’ En hij was weggelopen, van dezelfde plek waar ze elke nacht op haar baar lag, de heuvel af, het park uit en de mensenwereld in. In haar herinnering keek ze hem na, en in plaats van haar gezicht af te wenden van zijn verdwijnende rug (wat ze in werkelijkheid had gedaan), vloog ze achter hem aan. Zelfs in haar verbeelding kon ze hem niet inhalen, maar de poging bracht haar gewoonlijk het diepere, vrediger verdriet dat ze zocht. Deze nacht kon ze dat niet vinden en al zoekend kreeg ze een verschrikkelijke, verrassende ingeving. Toen ze opkeek, stond Puck haar aan te staren met het gezicht van Oberon, verdrietig maar minachtend, de blik die ze juist het meest van hem duchtte.

‘Milady,’ zei Lyon, ‘liever niet in zijn ogen kijken!’ Hij probeerde haar ogen met een waaier af te schermen, maar die mepte ze weg.

‘Misschien moet iemand dat inderdaad maar doen,’ zei ze tegen Puck. ‘Wat verlicht hij voor mij, behalve alle plekken waar mijn geliefde niet is? En ziet hij hem zonder me te vertellen waar hij is? Moet hij daar niet voor gestraft worden?’

‘Ik heb altijd een hekel aan de zon gehad,’ zei Puck.

‘De zon is onze vriend,’ zei Fell gejaagd, omdat hij voelde welke kant het gesprek op zou gaan, en dat beviel hem niks. ‘Hij laat de groene dingen groeien.’

‘Wat is de wereld nog waard zonder Oberon?’ Het was niet voor het eerst dat ze vernietiging als remedie voor haar beproevingen had overwogen. Voordat ze zich op de heuvel had teruggetrokken had ze studie gemaakt van zelfmoord onder stervelingen. Geen elf had ooit zoiets gedaan, of was zelfs maar gestorven, hoewel je volgens oude legenden door immens verdriet in steen veranderde, of in een eindeloze slaap wegzonk. De dood van stervelingen herinnerde haar er altijd aan hoezeer ze van hen verschilde. Zij was tijdloos en onsterfelijk, en het enige wezen dat haar leven of dat van haar onderdanen ooit had bedreigd, was een eeuwigheid geleden overwonnen, zijn woeste magie was ingetoomd door een keten die even zwak als sterk was: iedereen zou hem met één woord kunnen verbreken. Maar het was een woord dat elk jaar veranderde en dat alleen Titania en Oberon kenden. De magie van de keten voorkwam dat het toevallig werd uitgesproken, zodat het de laatste tijd kon gebeuren dat Puck, wanneer hij in de stad zijn koningin of zijn onnatuurlijke lusten diende, iemand hoorde zeggen dat hij het ras van zijn lievelingshond was vergeten als ernaar werd gevraagd, of iemand hoorde zeggen: ‘Wat een leuke hond. Wat is het er voor een? Natuurlijk, ik weet het… het ligt op het puntje van mijn tong! Die prachtige krulletjesvacht, zo typisch geknipt. Hypoallergeen!’ Je kon op je kop gaan staan om te proberen het woord uit je mond te krijgen, maar Oberons betovering zou je dodelijk treffen voor je de eerste lettergreep kon uitspreken.

‘Denk je dat hij tevoorschijn zou komen, Vijand, als ik je de vrijheid geef?’

‘O, absoluut,’ zei Puck, zichtbaar trillend.

‘Milady!’ zei Fell.

‘Geen denken aan!’ zei Lyon.

‘Hij is mijn vriend,’ zei Oak, ‘maar u zou hem tot niemands vriend maken!’

‘Zó bedroefd kunt u niet zijn,’ zei Fell. ‘Niemand kan zo bedroefd zijn!’

Maar ik wel, dacht ze, toen ze opstond en hen van zich afschudde. En hoewel ze zich voorhield dat het een logische keuze was, dat ze haar man sneller en zekerder terug zou krijgen door dit monster te bevrijden dan door al haar smeekbeden vol liefde en berouw, omdat zijn plicht tegenover zijn onderdanen en zijn zorg om al diegenen die Puck zou bedreigen voor hem zwaarder wogen dan haar geluk, sprak ze met de dood in het hart het woord uit. Haar hovelingen probeerden haar tegen te houden, de trouwste volgelingen voorop, hoewel die het afgelopen jaar haar steun en toeverlaat waren geweest. Ze stortten zich op haar met betoveringen en klauwen en zwiepende stukken snijdend touw. Oak ging haar achterstevoren te lijf met zijn konijnenstaart, die een zo sterke slaapstof afscheidde dat een olifant er een week van buiten westen zou raken. Maar ze was niet voor niets hun koningin. Ze veegde hen in een oogwenk opzij. Het gebeurde zo snel dat de rest van de schare de opschudding nauwelijks opmerkte toen ze zich vooroverboog en het woord tegen Puck uitsprak.

‘Poedel,’ zei ze, en de keten om Pucks nek spatte in ontelbare stukken uiteen. Ze zei het woord heel rustig, maar het werd toeterhard over de hele heuvel gehoord en daarna wat zachter door heel San Francisco, zodat in talloze woonkamers en slaapkamers echtgenoten zich naar hun vrouw keerden en zeiden: ‘Noemde je me nou poedel?’ en toneelstukken, films en een enkele opera even werden bedorven door het zacht, maar heel duidelijk uitgesproken misplaatste woord. Alle elfen wisten onmiddellijk wat het betekende en zodra ze het hoorden renden ze allemaal gillend naar de rand van de heuvel met bestemming Tunesië, Ierland of Samoa, waarheen maakte niet uit, als het maar weg was van het monster. Binnen een paar seconden stonden alleen Puck en de koningin nog op de heuvel. Hij wreef zachtjes over zijn nek en zag er niet anders uit, alleen stond hij veel rechter, alsof er een last van hem was afgevallen. Zij keek niet meer bedroefd of kwijnend, maar had al haar macht in zich gebundeld, klaar om het Beest dat ze had bevrijd te bestrijden en zo’n stampij te maken dat haar man er niet doof voor kon blijven. Haar onderdanen zouden, als ze waren gebleven, trots op haar zijn geweest. Maar Puck boog alleen opnieuw voor haar.

‘Milady,’ zei hij, ‘ik sta bij u in het krijt, en dus zal ik u als laatste opeten.’

Dit boek is ook verkrijgbaar als papieren boek ISBN 978 90 468 1208 2