Olivia Fane

Uit liefde voor Josiah

Vertaald door Lidwien Biekmann & Wim Scherpenisse

Nieuw Amsterdam Uitgevers

Amsterdam 2012

Oorspronkelijke titel On Loving Josiah

Copyright © Olivia Fane 2011

Copyright Nederlandse vertaling © Lidwien Biekmann & Wim Scherpenisse / Nieuw Amsterdam Uitgevers

Omslag Saiid & Smale

NUR 302

E-BOOK ISBN 978 90 468 1281 5

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 1195 5 (1e druk 2011)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

E-Book Elgraphic bv, Schiedam

www.nieuwamsterdam.nl

www.clubvaneerlijkevinders.nl

Voor alle leraren van wie ik ooit heb gehouden

1

Het gesprek verliep niet best. De man, een jonge psychiater van een jaar of dertig, zat ineengedoken achter een groot bureau dat vol lege koffiebekers stond, terwijl de vrouw zich vanaf de andere kant naar hem toe boog en tegen hem tierde.

‘Dus dat is uw diagnose: liefde? Tien jaar medicijnenstudie, en meer hebben ze u niet kunnen bijbrengen? Sukkel!’

‘Zo wens ik niet te worden toegesproken,’ wist de psychiater uit te brengen, waarbij hij probeerde zijn tegenstander recht in de ogen te kijken. ‘Eve is mijn patiënt.’

‘“Mijn patiënt”!’ zei de vrouw schamper. ‘Een betere omschrijving zou “mijn gevangene”, of misschien zelfs “mijn poedel” zijn, jongeman.’

‘Hou op!’ De psychiater stond plotseling op, met een woedende blik in zijn ogen. ‘Mevrouw de Selincourt,’ zei hij, waarna hij een paar keer diep ademhaalde, ‘ik stel voor dat u in het vervolg eerst een afspraak maakt voordat u hier komt om de vooruitgang van uw dochter te bespreken. En als u me nu wilt excuseren, ik heb nog werk te doen.’

Maar mevrouw de Selincourt was nog niet met hem klaar. ‘Werk? O, noemt u dat wérk? Moet u uzelf eens zien! Moet u deze kamer eens zien! In mijn tijd gebruikten de secretaresses dossierkasten. En werden prullenbakken ’s avonds geleegd!’

De psychiater haalde nog eens diep adem en vroeg: ‘Wilt u nu alstublieft weggaan?’

Mevrouw de Selincourt, kloek, en onberispelijk gekleed in nauwsluitend tweed, keek haar slachtoffer koeltjes aan. ‘Uitstekend, dokter Fothering. Dan zie ik u om twee uur bij de patiëntbespreking.’

Dokter Fothering kromp zichtbaar ineen. ‘De patiëntbespreking? Bent u daarvoor uitgenodigd?’

‘Ware dat niet het geval, dan zou ik niet helemaal vanuit Harrow hiernaartoe gereden zijn, dokter Fothering.’

De psychiater huiverde. ‘Ik ben bang’ (en in die drie woorden lag de volledige waarheid besloten) ‘dat uw dochter nadrukkelijk heeft gevraagd of u daar vanmiddag niet bij aanwezig zou willen zijn.’

‘Dat verzoek van mijn dochter zal me worst wezen!’ Mevrouw de Selincourt haalde resoluut een brief uit haar handtas. ‘Ik heb hier een uitnodiging van dokter Goodman. Zou u nu zo vriendelijk willen zijn mij te vertellen waar zijn kamer is? En kijkt u me alstublieft niet zo raar aan. Per slot van rekening is hij de arts die direct verantwoordelijk is voor het welzijn van mijn dochter.’

Nu vergat dokter Fothering dat hij rustig moest blijven ademhalen, hij vergat zelfs dat hij zich moest gedragen op een manier die een dokter waardig is. Hij begon door de kamer te ijsberen en mompelde: ‘Ze is niet zijn patiënt! Ze is niet zijn patiënt!’

‘U zult moeten inzien dat dat juist wel het geval is,’ zei de vrouw triomfantelijk. ‘Leest u maar.’

Dokter Fothering veegde de brief met de rug van zijn hand ter zijde en riep hartstochtelijk uit: ‘Hij heeft hier niets mee te maken! Laat hem erbuiten! U hebt gelijk, maar ik kan de verantwoordelijkheid niet afschuiven, ik ken Eve! En ik weet dat zij een goede kans maakt om gelukkig te worden. Geeft u mij dus maar de schuld als het fout loopt. Maar zover is het nog niet, mevrouw de Selincourt. Ik smeek u, breng haar geluk nu niet in gevaar! Laat haar met rust!’

Op dat moment verscheen er in de deuropening een bleek meisje in een roze, verwassen flanellen kamerjas. Ze zwaaide achter de rug van mevrouw de Selincourt naar dokter Fothering, lachte naar hem en trok gekke gezichten.

‘Moeder! Wat een leuke verrassing!’ zei ze toen de grap lang genoeg had geduurd en het gezicht van dokter Fothering haar aanwezigheid begon te verraden. ‘Ik had u niet verwacht. U had me moeten schrijven. O, dokter Fothering, het is uw schuld, waarom hebt u me dit niet verteld? U weet toch dat ik me voor speciale gelegenheden graag netjes kleed?’

‘Eve,’ zei dokter Fothering vriendelijk. ‘Ik dacht dat je je moeder er niet bij wilde hebben.’ Maar Eve negeerde zijn toon en keek haar moeder aan.

Mevrouw de Selincourt, gewend aan het diplomatiek gladstrijken van gênante situaties, zei: ‘Ik hoor dat het erg goed met je gaat, lieve schat. Misschien wordt het tijd dat je thuiskomt.’

‘Ik heb me nog nooit zo goed gevoeld,’ zei Eve.

‘Maar je hebt wel frisse lucht nodig. Dat zie ik aan je.’

‘Daar hebt u helemaal gelijk in. Maar mammie, ze hebben u vast wel verteld dat ik met een tuinman ga trouwen. Niet bepaald iemand van onze stand, dat weet ik, maar wel heel gezond. Het is een goede, degelijke man. Ik kan alleen niet zeggen dat u hem wel aardig zult vinden, want dat is waarschijnlijk niet zo.’

‘Schat, je bent twintig! Je weet nog niets van het leven af!’

‘Meer dan u, lieve moeder. Ze zouden van Fulbright een finishing school moeten maken in plaats van een inrichting. Want het menselijk bestaan is tamelijk grimmig. We doen ons hele leven alsof dat niet zo is, maar ik voel me bevoorrecht dat ik het heb ontdekt.’

‘Mijn God! Ach, Eve! Zij hoort hier helemaal niet thuis, Fothering, sukkel die u bent! Hoe durft u haar hier vast te houden? Ze is minder getikt dan u!’ En daarna volgde – let op – de laatste keer dat deze vrouw ooit nog moederlijke gevoelens voor Eve had: ‘Alsjeblieft, schat, laat me je meenemen uit dit oord, kom weer bij ons thuis, dan gaan we met z’n drieën met vakantie, waarheen je maar wilt...’

Dit was voor het laatst dat Patricia de Selincourt een moederlijk gevoel voor haar dochter had, maar het is evenzeer waar dat het voor het eerst was. Wat haar overigens niet eens kan worden aangerekend. Het kwam gewoon doordat zij en haar dochter zo’n volstrekt onmogelijke combinatie vormden die je weleens vaker tegenkomt, want haar eerste kind, George, aanbad zijn moeder, en zij hem. De eerste zeven jaren die ze met George had doorgebracht – voordat hij naar een eersteklas Engelse kostschool werd gestuurd – waren een toonbeeld van uitstekend moederschap: er werden grenzen gesteld en die werden vervolgens in acht genomen. Eve hield niet van grenzen. Ze was amper geboren of ze begon zich al hevig te verzetten. En ongehoorzaamheid kon mevrouw de Selincourt niet alleen niet tolereren, maar ook niet begrijpen.

Toen Eve twee was, kwam haar moeder dan ook tot de conclusie dat ze waarschijnlijk doof was en ging ze met haar naar een kinderarts in Harley Street.

‘Eve, kijk de dokter eens aan als hij tegen je praat,’ commandeerde ze, maar de kleine blonde snoes sprong een weegschaal op en af en leek niets te merken. De parafernalia der verleiding, de horloges en de speelgoedpapegaaien, wisten Eve echter uit de tent te lokken, en de dokter zei: ‘U hoeft zich geen zorgen te maken, mevrouw de Selincourt.’ Maar daarin vergiste hij zich, want een diagnose zou juist een opluchting zijn geweest.

Moeder en dochter dreven elkaar tot het uiterste. Mevrouw de Selincourt, de perfecte echtgenote van een man die daar niet zonder kon, was altijd de charmante gastvrouw voor zijn zakenrelaties, stond altijd klaar met een stapeltje gestreken overhemden, of een kusje op de wang als hij uit zijn werk kwam, en had nooit kunnen denken dat er van een perfecte moeder méér gevergd werd. Ze had elke vorm van het moderne ideaalbeeld – dat van de zelfverwezenlijking – blijmoedig opgeofferd ten behoeve van een ouderwetse plichtsvervulling: voor haar man, haar gezin, de parochiekerk en bovendien voor de maatschappij, waarvan ze de waarden respecteerde en onderschreef. Voor haar was de liefde een welhaast bijbels begrip dat gelardeerd was met liefdadigheid, niet de met emoties doordrenkte kleffe versie van tegenwoordig.

Toen Eve groter werd, wist haar moeder haar gedrag steeds minder goed te tolereren. Het kwam er kort gezegd op neer dat Eve haar vernederde. Het was nog tot daaraantoe dat Eve botweg weigerde om naar bed te gaan wanneer er geen bezoek was, maar dat ze belangrijke etentjes saboteerde door tegen middernacht naar beneden te komen en voor de verzamelde gasten een lied te zingen, was wel even iets anders. Haar vertolking van ‘Life is a Cabaret’ – toen ze tien jaar was en een fuchsiaroze glitterige cocktailcreatie van haar moeder had aangetrokken die over de grond sleepte – zou geen van de aanwezigen ooit nog vergeten. Het lastige was dat ze het dermate goed deed dat de mensen niet wisten of ze haar moeder moesten feliciteren of beklagen. Mevrouw de Selincourt keek naar haar man en hoopte op een stilzwijgende goede raad; hij knikte naar haar en lachte, alsof hij wilde zeggen dat ze zich niet druk moest maken, dat het best grappig was, dat er niks aan de hand was. Maar toen Eve haar rok optilde en de gloednieuwe zilveren naaldhakken ter waarde van tachtig pond onthulde, sprong mevrouw de Selincourt op uit haar stoel. Eve merkte dat niet eens, ze zag in de vrijgekomen stoel alleen een handige manier om op de tafel te klimmen. ‘Come taste the wine,’ zong ze, ‘come hear the band’ – de gasten schoven hun borden en glazen opzij om ruimte voor haar te maken – ‘come blow the horn, start celebrating,’ brulde ze, waarbij ze met haar dunne armen door de lucht maaide. Er ontstond een algehele kakofonie, aangevoerd door sir Ralph Holland, managing director van British Aerospace, die speciaal voor het etentje was overgevlogen van het eiland Man en die naar verluidde op het punt stond een grote particuliere investering te doen in het nog jonge bedrijf van meneer de Selincourt. Hij begon enthousiast met zijn vork tegen zijn wijnglas te meppen en riep: ‘Wat een fantastische meid! Mijn dochter zegt nooit boe of bah!’

Geen oog zag en geen oor hoorde mevrouw de Selincourt, die zachtjes fluisterde: ‘God, laat haar doodvallen.’ Bij elk danspasje zag ze dat de zilveren hakken zich in het achttiende-eeuwse mahoniehout boorden. Wat een stel barbaren om voor haar te applaudisseren! Hoe konden fatsoenlijke mensen zo snel in een afzichtelijke brallende massa veranderen? Eve wierp haar een triomfantelijke blik toe, tilde de roze rok op en zwaaide met haar kinderheupen. Onder de jurk droeg ze de zachtroze teddy van haar moeder, die werd opgehouden met de riem van haar schooluniform, en terwijl ze haar benen hoog in de lucht gooide, zong ze voor haar:

No use permitting some prophet of doom

To wipe ev’ry smile away,

Life is a cabaret, old chum,

Come to the cabaret.

Haar moeder liep de kamer uit, maar dat merkte niemand. Alle ogen waren op het meisje gericht. Iedereen lachte, juichte en hief het glas. Mevrouw de Selincourt zat in haar slaapkamer aan de kaptafel en luisterde naar hun bisgeroep.

Eves leraren brachten het er iets beter van af; vanwege de twintig andere kinderen in de klas waren rechtstreekse confrontaties eerder uitzondering dan regel. Bovendien was Eve niet met opzet destructief, ze was eerder met opzet afwezig, ze weigerde zich in te laten met wat er om haar heen gebeurde. Nadat de leraren gedurende een paar weken tevergeefs hadden geprobeerd Eve over te halen om mee te doen, zagen ze geen reden meer zich daar nog langer druk over te maken. Elk jaar in september, als Eve weer een klas hoger zat, kwam er een opleving van enthousiaste pogingen om haar te ‘breken’, maar al in november werd ook de nieuwste in de rij van Eves leraren dat beu en gaf het op.

Wat hen vooral tot razernij dreef, was het feit dat Eve zo akelig slim was en dat ze haar dus niet naar een lager soort onderwijs konden afvoeren om haar daar in haar sop te laten gaarkoken. Door haar gingen ze twijfelen aan hun pedagogische capaciteiten. Als ze niet in de verte staarde, keek ze haar leraren met een angstaanjagende oplettendheid aan, niet uit gretige leergierigheid, maar met een kritische blik. Niemand kon beweren dat hij Eve ooit ook maar iets had bijgebracht, maar als ze zich verwaardigde om een proefwerk te maken, was ze meestal toch de beste van de klas.

Toen ze in de zesde kwam, brak er echter eindelijk een septembermaand aan waarin een leraar het voor elkaar kreeg een gevoelige snaar bij haar te raken. Hij heette Gilbert Fitzpatrick en hij gaf Engels. Gilbert was natuurlijk al door zijn collega’s ingelicht over Eve, maar hij was nieuw op school en hij wilde niet bevooroordeeld zijn. Misschien was de techniek die hij hanteerde om haar voor zich te winnen wel precies waar Eve al die jaren naar had gesmacht: hij werd namelijk verliefd op haar. Terwijl zij hem vanaf haar plaats achter in de klas kritisch zat te bekijken, ontmoette zijn blik de hare en werd hij week. Er volgde geen aftocht, geen verdediging, geen toevlucht, alleen een blik van opperste waardering en liefde. En Gilbert kreeg zijn beloning.

Op een dag bleef Eve een beetje achter op de algehele exodus aan het begin van de pauze, en toen ze langs zijn bureau liep, streek ze met haar lippen langs zijn oor en fluisterde: ‘Ik hou ook van u, meneer Fitzpatrick.’ Hoe kunnen we het Gilbert kwalijk nemen dat hij niet tentoonspreidde wat de rector later ‘enig gevoel van autoriteit en verantwoordelijkheid van een volwassene jegens een jongere’ noemde? Want Gilbert wist zodra hij Eve zag dat zij helemaal niet jong was, dat ze hoogstwaarschijnlijk nooit jong was geweest op de manier die zoveel volwassen idealisten daaronder verstaan. Louter lichamelijke onschuld impliceert niet altijd een spirituele onschuld. Dus Gilbert kuste haar en de verhouding begon.

Gilbert nodigde Eve uit om na school bij hem thuis te komen (wát heb je gedaan? zou de rector later uitroepen) en droeg passages voor uit De Abydeensche verloofde van Byron, terwijl zij met haar hoofd op zijn schoot lag:

Zoo voerde ook Zulika (zei hij zacht terwijl hij haar haar streelde)

betoov’ring om haar heen.

Elk was haar macht bewust, behalve haar alleen.

De zachte gloed der min speelde in haar fijne trekken.

In ’t oog was vlug vernuft en schranderheid te ontdekken,

Getemperd door de rust des harten, die als ’t licht

Der maan in ’t kabb’lend meir, terugkaatste op ’t gezicht.

‘Liefste,’ reageerde Eve. ‘Neem me.’

Het duurde niet lang voordat de herfstige zonnestralen die door de ramen van Gilbert Fitzpatricks zitkamer naar binnen schenen een schunnige glans kregen terwijl die twee er flink op los neukten, en hun liefdesnestje niet meer een plek was ‘waar de maagden zo teer zijn als liefdes gezucht, en zoo schoon als haar bloeiende kransen’, maar, om het ronduit te zeggen, nogal bezoedeld.

Het eerste semester kwamen ze er heel aardig mee weg, maar naarmate hun wederzijdse afhankelijkheid groeide, werd het voor de buitenwereld steeds duidelijker wat er aan de hand was. Toen mevrouw de Selincourt naar de rector ging om te vragen of het wel zo verstandig was dat Eve een tweede muziekinstrument ging bespelen terwijl ze met het eerste al zo weinig vorderingen maakte, vroeg de rector alleen maar hoe laat Eve altijd thuiskwam, en werd vervolgens knalrood.

Gilbert Fitzpatrick werd later die dag zonder plichtplegingen ontslagen, en Eve kreeg de opdracht zich de komende drie weken onder het strenge toezicht van haar ouders te stellen. Dat toezicht was echter niet streng genoeg: ze liep na een dag weg van huis en bracht de volgende anderhalf jaar bij Gilbert door. Ze wasten zich nauwelijks en aten niet veel, maar lagen dagenlang samen in bed tot de lakens knisperden van het opgedroogde sperma.

In september 1980 haalde Gilbert haar in een gewetensvolle bui over om toelatingsexamen te doen voor Cambridge. Hij stuurde haar naar Londen, waar ze logeerde bij een vriend van hem die Engels gaf op een privéschool, Westminster Tutors, waar ze zich op zijn kosten (haar ouders hadden hun handen inmiddels van haar afgetrokken) voorbereidde om binnen een jaar haar eindexamen te kunnen halen. Eve was gelukkig en werkte hard, ze leerde zelfs Grieks en verdiepte zich in de tragedies van Aischylos. Maar toen ze eind november terugkwam bij Gilbert, met een fles champagne in haar weekendtas om te vieren dat de toetsen afgelopen waren, was hij dood. ‘Ik hou van je, Eve,’ had hij op een briefje geschreven, ‘maar ik smoor je nog met mijn behoeftigheid. Wees dapper, maar doe vooral je best.’ Toen ze hem vond, was hij al een week eerder overleden aan een overdosis, en hij stonk.

Eves verdriet maakte haar stil. Ze keerde verdoofd en ernstig terug naar Londen. Ze las geen liefdesgedichten meer, legde de tragedies ter zijde en nam haar toevlucht tot de gortdroge historische werken van Livius, Tacitus en Thucydides. Haar ouders, die blij waren met het heengaan van de man die hun dochter had gestolen, deden hun uiterste best om haar over te halen weer thuis te komen. Mevrouw de Selincourt ging zelfs naar Londen om haar op te halen, en voerde aan dat ze nu oud genoeg was om op en neer te reizen naar Westminster Tutors en dat ze er niet weldoorvoed genoeg uitzag. Eve keek met verbazing naar haar moeder, zoals een paleontoloog een nieuwe apensoort bekijkt. Mevrouw de Selincourt was begrijpelijkerwijs gekwetst en begon dingen te zeggen die ze volgens haar echtgenoot en haar vriendinnen vooral niet moest zeggen, namelijk dat de wereld beter af was zonder smeerlappen als Fitzpatrick. Die opmerking viel helemaal niet goed. Eve bleef een tijdje ernstig op de bank zitten, met terneergeslagen blik; haar huisbaas (de vriend van Gilbert) hield de wacht voor de deur van de kamer waar dit onzalige gesprek plaatsvond, en stormde nu naar binnen om die ‘ouwe heks’ eruit te gooien.

Het kamp de Selincourt ging nog een laatste keer in de aanval: Eves oudere broer George nodigde haar uit op de thee. George ijsbeerde door de kamer met het air van een jonge, opgewonden advocaat (dat was hij ook) en probeerde zijn zus over te halen om dan in elk geval in de weekenden naar huis te gaan, omdat hun ouders vreselijk van streek waren en haar nodig hadden, minstens in de mate waarin zij hen diep in haar hart nodig moest hebben. Hij was zelf nogal onder de indruk van zijn fraaie speech en belde al een paar minuten na Eves vertrek hun moeder op om verslag uit te brengen en te melden dat ze ‘duidelijk ontdooid’ was. Pas later, toen hij met zijn vrinden in een stampvol café in Chelsea zat, merkte hij dat Eve veertig pond uit zijn portemonnee had gestolen.

Eve werd pas het jaar daarop weer zichzelf, tijdens haar eerste semester in Cambridge. Hoewel ze toelatingsexamen had gedaan voor Engels, stapte ze al snel over naar klassieke talen, waar ze met open armen werd verwelkomd. Ja, ik denk dat ze daar gedurende enkele weken uitblonk, en net zo genoot van haar studie als de docenten van haar. Maar wat is dat eigenlijk, ‘jezelf zijn’? Soms is het beter om niet jezelf te zijn, of liever gezegd een volmaaktere versie van jezelf. Iemand die naar anderen luistert, bijvoorbeeld, en hun raadgevingen opvolgt. Maar al aan het eind van het eerste trimester had Eve zich ingebeeld dat ze bijna alles beter wist dan wie dan ook. Ze schreef een artikel over de presocratische filosoof Heraclitus, dat ze onverwijld opstuurde naar Mind; toen het niet werd gepubliceerd, verklaarde ze dat het tijdschrift ‘te bescheten’ was. Ze begon aan de vertaling van zowel de Ilias als de Aeneis omdat de Penguin-uitgaven niet hartstochtelijk genoeg waren. Ze auditeerde voor de rol van Medea in een Grieks toneelstuk, en hoewel ze die rol niet kreeg, leerde ze de tekst toch vanbuiten; ze hing tijdens de repetities achter in de zaal rond en stelde beleefd andere vertolkingen van de monologen voor. Toen de regisseur haar vroeg te vertrekken, maakte ze haar verontschuldigingen en beloofde ze om haar mond te houden; ze leek volkomen immuun voor het geschreeuw en de dreigementen die alleen al haar aanwezigheid uitlokte.

Er zijn waarschijnlijk enkele heel verstandige, wetenschappelijke termen voor Eves karakter: ‘bipolaire persoonlijkheid’ misschien, of ‘manisch-depressief’ – een etiket voor een hokje waar zij in gestopt kon worden. Weinig kans! Eve paste in geen enkel hok. Ze was zo groots en zo zorgeloos als het weer, ze was als de wind die opeens uit een andere hoek kon gaan waaien, ze was de aanzwellende donder en de opstijgende warme lucht, ze was een wonder der natuur en een natuurramp.

En ik ben bang dat het die laatste verschijningsvorm was die haar het gekkenhuis in heeft geholpen, het hok der hokken, waar ze voor eeuwig en altijd in bleef, tot ze kon worden bestempeld als wonder in plaats van als ramp. Dit was wat er gebeurde.

De laatste week voor de zomervakantie, 1982. Een picknick in het gras in Grantchester, Eve en een stuk of zes vrienden zwemmen naakt in de rivier de Cam, daarna ruzie. Die ochtend had er een stukje in de krant gestaan over een prostituee die haar zoon op haar sterfbed had opgedragen om haar ‘immorele verdiensten’ aan een christelijke liefdadigheidsorganisatie te geven. De zoon had dat plichtsgetrouw gedaan, maar het geld werd geweigerd.

‘Belachelijk,’ zei Eve, ‘dat zou juist zo’n mooi verhaal over een geredde ziel zijn geweest, maar nu is dat door die stomme Christelijke Kerk gedwarsboomd.’

Iedereen was het met haar eens, behalve een jongen die Bill heette en die droogjes en ouwelullig opmerkte dat het betreffende goede doel dan kon worden beschuldigd van het witwassen van geld.

‘Waarom vertelde die zoon eigenlijk waar dat geld vandaan kwam?’ bracht een van de meisjes naar voren.

‘Omdat hij de waarheid wilde spreken,’ zei Eve. ‘Door te vertellen wat zijn moeder op haar sterfbed had opgebiecht, werd hij zelf ook gelouterd. Tenslotte was hij waarschijnlijk de zoon van een van haar klanten.’

‘Ik ben niet overtuigd,’ zei Bill. ‘Verhalen over inkeer zijn zo passé. Bovendien is het toch juist goed om stelling te nemen tegen verloedering?’

Tot zover niks aan de hand. Het groepje vrienden was warm en soezerig van de wijn, de meisjes waren nog topless na het zwemmen, Bill lag spiernaakt in het gras om zijn vriendin voor eens en voor altijd te laten zien hoe ruimdenkend hij wel was.

Eve ging op hem liggen. ‘Vind je mij verloederd, Bill?’

‘Ga van hem af, Eve,’ zei het meisje dat zijn vriendin was. Haar vriend had een erectie.

‘Als ik een goed doel zou sponsoren met een potje neuken, zou dat geld dan aangenomen worden, denk je? Zou dat je morele goedkeuring kunnen wegdragen?’

‘Ga van me af,’ zei Bill.

‘Als jij door met mij te vrijen het leven van tien verhongerende kindjes in Afrika kon redden, zou ik je dan niet kunnen overhalen?’

Toen maakte ze haar wijsvinger nat met haar tong en streelde daarmee zijn lippen. ‘Hoeveel zou je me daarvoor betalen, Bill?’

Het werd stil. De anderen trokken opmerkelijk genoeg eerst hun kleren aan voordat ze Eve van hem af duwden.

‘Daag me maar uit,’ zei ze. ‘Toe dan!’

‘Oké, we dagen je uit,’ zei de vriendin van Bill, want ze wilde dat Eve behandeld zou worden als de hoer die ze was.

Het was niet moeilijk. Het duurde drie dagen en drie nachten; honderdachtenveertig minnaars die gemiddeld achttien pond betaalden, brachten het spectaculaire bedrag van 2664 pond op. En zoals ze aan de heer Frederick Upton vertelde – sinds jaar en dag de gewaardeerde assessor van Christian Aid in het district Cambridge – terwijl ze hem het geld en de cheques in handen duwde, was elke daad er een van liefde geweest, want zij hadden niet haar gekozen, maar zij hen, en de hele operatie was uiterst fatsoenlijk uitgevoerd en bovendien, zei Eve, terwijl ze het woord in het oor van de arme Upton blies, ‘fluisterend’.

‘Fluisterend?’ herhaalde hij verbijsterd.

‘Ja,’ verkondigde Eve trots. ‘Ik fluisterde: “Ik bedrijf de liefde voor het goede doel en dat wil ik graag doen met jou.” En ik vertelde ze de waarheid, meneer Upton. Laat me u ervan verzekeren dat ik er niet over zou peinzen om mijn lichaam te gebruiken als object voor mannelijke lusten. Ik weet niet waarvoor u uw lichaam gebruikt, meneer, maar ik gebruik het mijne om liefde uit te drukken. En als mijn sponsors vroegen om meer informatie, dan begon ik over het Griekse begrip charitas: liefde, en wel de hoogste vorm van liefde, en vertelde ik dat ik alleen de laagste vorm van liefde bedreef om daardoor de hoogste te bereiken. En dan fluisterde ik die lieve jongens in het oor: “Socrates zelf zou hebben begrepen waar ik mee bezig ben. Ga met me mee!”’

Meneer Upton probeerde het ruim te zien: misschien had dit meisje een degelijke christelijke opvoeding moeten ontberen. Hij begon het geld op te rapen dat op de grond was gevallen en mompelde: ‘Grote goedheid! Grote goedheid!’

‘Ik bewonder mannen zoals u enorm,’ flapte Eve er plotseling uit. ‘Ik ben mijn hele leven al gek op oudere mannen, ik zweer het, vooral op hun stabiliteit!’

‘Stabiliteit?’ vroeg meneer Upton.

‘Waarschijnlijk omdat ikzelf ontzettend instabiel ben.’

‘Vast...’ begon meneer Upton. Het ‘niet’ bleef achterwege.

‘Mag ik vragen of u getrouwd bent?’

‘Nou, nou, meisje toch,’ stamelde meneer Upton.

‘En?’ hield Eve vol.

‘Ja, ik ben weduwnaar.’ Meneer Upton leek beslist niet op zijn gemak en wierp een snelle blik op de deur van zijn secretaresse.

Eve schopte haar schoenen uit, ging breeduit op het bureau van meneer Upton zitten en liet haar benen vlak voor hem bungelen.

‘Ik vraag me af of wij dit geld wel moeten aannemen. Wij zijn een christelijke liefdadigheidsinstelling, begrijpt u. Kijkt u eens,’ (zei de arme man bibberig terwijl hij het geld bijeenraapte en het in een plastic zak stopte waar hij eerst de broodkruimels uit had geschud) ‘neemt u het maar weer mee. Bedankt voor uw goede bedoelingen, maar nu kunt u beter gaan.’

Eve luisterde niet naar hem. Ze pakte een van de brieven van zijn bureau en riep uit: ‘Frederick! Wat een mooie naam! Mag ik “Frederick” zeggen? En je moet begrijpen dat ik best snap wat je bedoelt. Je moet een lastig besluit nemen. Maar Frederick, ik heb meer dan tweeduizend pond voor je verdiend, voor de armen en behoeftigen op aarde. En als jij dat niet wilt aannemen, wat moet ik er dan mee? Want mijn sponsors hebben dat geld aan mij gegeven, ze hebben het mij toevertrouwd zodat ik het weer aan jou kon schenken. Denk je eens in hoe schuldig ik me zal voelen als ik alles op mijn eigen rekening zet. En kijk eens, sommige cheques zijn uitgeschreven op naam van Christian Aid. Dus ik sta erop dat jij ze aanneemt, want in elk van die cheques zie ik een “dank u” en een leven dat ten goede is gekeerd.’

Meneer Upton dacht koortsachtig na: hij vond dat ze wel een punt had. Misschien moest hij de cheques houden en zij het contante geld... maar dat was niet consequent. Als alles inderdaad voor de goede zaak was gedoneerd, dan moest hij misschien inderdaad de hele bups maar houden. Want de afdeling Cambridge van Christian Aid had een mager jaar achter de rug, er werd getwijfeld aan zijn capaciteiten als fondsenwerver, en tot overmaat van ramp waren er verscheidene jonge dominees die zich al verheugden op zijn naderende pensionering.

‘Wat kijk je bezorgd, Frederick,’ zei Eve vriendelijk. ‘Weet je wat je moet doen? Leg je hoofd maar op mijn schoot. Mijn rok is van heel zacht fluweel. Voel maar eens, Frederick. Kom, dan ben je precies het hoofd van Johannes de Doper op het kussen van Salome. Mijn hart breekt als ik daaraan denk. Wat heeft zij veel van hem gehouden, ’t arme mens.’

En zelfs op dat moment wist de arme meneer Upton nog steeds niet wat hem te doen stond, hij wist het echt niet. Want tot zijn schrik en grote afschuw verlangde een deel van hem ernaar om zijn hoofd op de schoot van de mooie Eve te leggen en zachtjes door haar gestreeld te worden, want hij had zware jaren achter de rug en zelfs zijn overleden vrouw had nooit met zoveel tederheid naar hem gekeken.

Maar opeens sprong zijn betere ik in de houding.

‘Mavis!’ riep hij, en hij beende haar kantoor binnen. ‘Mavis, er is hier een dame en die is niet welkom.’

Eve sprong verontwaardigd van het bureau af en vroeg: ‘Wie is Mavis? Wat doet zij hier?’

Mavis was al net zo verontwaardigd, maar ze was er wel aan gewend om meneer Upton te verdedigen tegen belagers. Ze was een korte, dikke vrouw met een enorme voorgevel, en ze ging tussen hem en de fluweelzachte verschijning in staan.

‘Meneer Upton, wilt u dat ik de politie bel?’

‘Nog niet, Mavis. Ze lijkt me al wat gekalmeerd.’ Meneer Upton klopte instinctief zijn pak af en trok een serieus gezicht. Hij keek naar Eve en zei: ‘Als u uit eigen beweging vertrekt en het geld meeneemt, dan vergeten we wat er heeft plaatsgevonden.’

Maar daar wilde Eve niets van weten. ‘Hoe kun je me zó verraden, Frederick? Hoe kun je me zomaar opgeven? Net nu ik gevoelens krijg... O, Frederick, net nu ik van je begin te houden, want wat anders is liefde dan het bezield en onvoorwaardelijk accepteren van een ander mens?’

‘Die vrouw is gek,’ zei Mavis.

‘En jaloers,’ reageerde Eve. ‘Ik herken een rivale op een kilometer afstand. Zij houdt zeker ook van jou, hè?’

(Dat deed Mavis inderdaad, al vele jaren, zelfs nog voordat zijn vrouw was gestorven.)

‘Wij eisen dat u nu weggaat! Daar is het gat van de deur! Ga weg!’ ging Mavis door.

‘Eisen?’ lachte Eve. ‘Dat heb ik altijd zo raar gevonden, als mensen zeggen: “Ik eis” en: “U moet”, want wat ze eigenlijk bedoelen is: “Ik merk dat ik mijn macht kwijtraak en dat vind ik niet leuk.” En vandaag heb je pech, Mavis, want vandaag heb ik de macht. Ik ben vreselijk sexy, en wat is er nu machtiger dan dat? Maar we hebben wel wat privacy nodig, hè Frederick? Ons soort liefde is niet voor met z’n drieën. Dus Mavis, als je zo vriendelijk zou willen zijn... kun je ons even alleen laten?’

‘Hoer die je bent! Hoer!’ jammerde Mavis. ‘En zo zie je eruit ook! Meneer Upton, ik ga de politie bellen!’ Mavis liep tongklakkend en handenwringend de kamer uit.

Meneer Upton, die eigenlijk heel erg aardig was, wist niet hoe hij het had. Hij merkte zelfs dat hij een vaag verlangen naar het meisje voelde opkomen toen ze zijn hand in de hare nam.

‘Eve, je kunt nu echt beter weggaan, voordat het te laat is,’ zei hij bezorgd, waarna hij zijn hand terugtrok, een paar seconden later dan hij had kunnen doen.

Toen ging Eve op haar tenen staan en drukte haar vochtige lippen op meneer Uptons mond.

‘Ik vind je leuk,’ zei ze. ‘We hebben ongeveer twintig minuten. Daarna mogen ze me komen weghalen.’

Maar meneer Upton weerstond haar (maar niet haar geld, zoals later zou blijken), net zoals de politieagent deed, zelfs toen Eve tegen hem zei dat ze geen vin zou verroeren tenzij hij haar in de boeien sloeg, en ze hem haar mooie polsen toestak. Zijn collega’s op het politiebureau weerstonden haar ook, ondanks haar verzoek om te worden gefouilleerd; de maatschappelijk werkster van dienst weerstond haar, hoewel die lesbisch was, en de psychiater van dienst weerstond haar omdat zijn dochter die avond in een toneeluitvoering op school speelde en hij daar op tijd wilde zijn. Wat kon hij anders doen dan haar laten opnemen in de psychiatrische inrichting Fulbright met de vaste bedoeling om het de volgende ochtend verder uit te zoeken? Maar de psychiater van dienst had er geen rekening mee gehouden dat dokter Fothering die dinsdag een ronde deed over de afdeling, en dokter Fothering kon haar niet weerstaan. Sterker nog: Eve de Selincourt pakte dokter Fothering op het moment dat ze elkaar ontmoetten al in. Dokter Fothering was namelijk een verkapte postmoderne freudiaanse psychoanalyticus en hij had in Amerika twee jaar lang het genitaal primaat van het vrouwelijk orgasme bestudeerd onder dokter Anselm Bott, een beroemde weichiaanse psychiater.

Er was namelijk iets heel vloeiends aan Eve, iets heel onschuldigs, iets wat totaal onbeschadigd was door het leven in de maatschappij, en dat intrigeerde dokter Fothering. In zekere zin was zij de geestelijk gezondste mens die hij ooit had ontmoet, maar tegelijk was ze ook een psychopaat die moest leren begrijpen dat het de moeite waard was om rekening te houden met de normen en waarden van andere mensen, ook al waren dat niet de hare.

‘Bedoelt u dat ik dubbelhartigheid moet nastreven?’ had de bekoorlijke Eve hem gevraagd toen hij had geopperd dat ze zich misschien wat meer zou kunnen aantrekken van de gevoelens van anderen.

‘Misschien moet je als mens inderdaad tot op zekere hoogte dubbelhartig zijn. Je eigen ik kan niet zonder de ander. Je hebt anderen nodig om je eigen identiteit te smeden. Dus kun je ze niet verslaan, sluit je dan bij ze aan.’

‘Ik heb ze altijd kunnen verslaan!’ zei Eve met enige trots. ‘Maar moet je nu eens zien wat me dat heeft opgeleverd. Wat je met integriteit tegenwoordig kunt bereiken. Wat heb ik trouwens de pest aan deze steriele kamer, kunnen we niet naar de kroeg gaan of zo?’

‘Niet van onderwerp veranderen, Eve!’

‘Waar hadden we het dan over?’ vroeg Eve lusteloos. ‘Gaat het er juist niet om dat het allemaal nergens over gaat?’

‘Maar is er ooit in je leven een periode geweest waarin het wel ergens over ging, en die wel zin had?’

Tijdens de anderhalf jaar diepgravende therapie bij dokter Fothering begon Eve niet één keer over het enige goede en fantastische, of beter gezegd het nare en verschrikkelijke dat haar ooit was overkomen. De naam Gilbert Fitzpatrick kwam nooit meer over haar lippen. Dat betekende niet dat ze niet aan hem dacht, vooral niet als dokter Fothering zei: ‘Ik wil dat je aan iets denkt wat je verdrietig heeft gemaakt. Je hebt geen contact met je vermogen om verdriet te voelen.’

‘Ik dacht dat jij me juist blij moest maken.’

‘Wil je hier niet weg?’

‘Ik heb geen vrienden gemaakt op de universiteit. Op het laatst had iedereen de pest aan me. Waarom zou ik terug willen naar een plek waar iedereen een hekel aan me heeft? Jij hebt tenminste geen hekel aan mij, toch?’

‘Nee, natuurlijk heb ik geen hekel aan jou.’

‘Nou,’ zei Eve tevreden, ‘dan is het dus in mijn belang om hier te blijven.’

‘Heb je je weleens afgevraagd waarom die mensen een hekel aan je zouden hebben?’

‘Nee.’

‘Nog nooit?’

‘Dat zijn mijn zaken niet,’ zei Eve bedeesd.

De relatie van dokter Fothering met zijn baas bleek een grotere beproeving te zijn. Eves psychiater, dokter Goodman, was eerder geamuseerd dan gealarmeerd door haar ochtendritueel, waarbij ze over de zalen sloop en haar hand op het voorhoofd van elke patiënt legde en zacht zei: ‘Moge je mijn liefde ontvangen.’ (Dat Gibson Nelson haar ervan verzekerde dat hij die inderdaad had ontvangen, was trouwens de reden dat hij haar aandacht trok.) Dokter Goodman begreep dat Eve zijn jonge psychiater in opleiding fascineerde, en ook dat ze hem van materiaal voor zijn proefschrift voorzag, maar het feit dat zij niet graag vertrok en Fothering haar niet graag liet gaan, was geen reden om haar als patiënt in Fulbright te houden: haar bed was nodig voor dringender gevallen. Zo was de situatie al sinds een half jaar, toen dokter Fothering voor het laatst aan dokter Goodman had gevraagd om te lezen wat hij over de casus had geschreven, met de zenuwen en de bezitterigheid van een jonge auteur die aan zijn eerste boek werkt.

De voorlopige titel van Fotherings proefschrift luidde: Het zelf en de maatschappij: een casus. Wat voor hem sprak was zijn fascinatie voor het feit dat Eve veel dingen waarin hij altijd had geloofd totaal op zijn kop zette. Eve was radicaal, megalomaan, niet op het gebied van de politiek, waar we misschien wel met haar zouden kunnen meevoelen, maar op het gebied van het Zelf. Ze eiste de absolute macht en kreeg die door zich altijd en overal precies zo te gedragen als ze zelf wilde. Maar het verrukkelijkste en bevredigendste aan Eve was dat dokter Fothering alleen maar haar oogleden hoefde te masseren om haar de maximale beheersing over haar orgasme te geven, wat de weichiaanse definitie was van opperste geestelijke gezondheid. Geen wonder dat de zwaarbeproefde psychiater in opleiding er niet toe kon komen haar te ontslaan.

Dokter Goodman geloofde echter meer in medicijnen en stond van nature kritisch tegenover therapie. Hij was van mening dat je mensen van alles kon aanpraten of juist uit het hoofd kon praten, en het was volgens hem niet de bedoeling dat een arts meende precies te kunnen weten wat een patiënt wel of niet moest worden aangepraat; in plaats daarvan moest hij op zoek gaan naar een fysiek gebrek in het gecompliceerdste menselijke orgaan, de hersenen, en vervolgens proberen de symptomen aldus te verlichten. Psychiaters waren geen halfgoden, leerde hij zijn studenten, en ze deden er goed aan zich te beperken tot de subtiele werking van de farmacie, want het was de juiste dosering van het juiste medicijn, en niet le mot juste, dat de patiënt uiteindelijk zou genezen.

Dokter Goodman had het geliefde dossier van zijn assistent over Eve dus ter plekke, voor diens neus, vluchtig doorgebladerd. Eves beschrijving van de seksuele daad als ‘een mooie integratie met het zelf’ had dokter Fothering genoeg stof gegeven voor een compleet hoofdstuk: Eve, stelde hij, had een hoogst bijzondere doorsteek naar het genitaal primaat bereikt, die hij in verscheidene sessies met haar had onderzocht. Hij had ontdekt dat zij geen penisnijd voelde, en dat ze zich zelfs als kind al zeer bewust was geweest van haar seksuele verlangen naar haar vader, maar ze wist ook nog wanneer ze dat verlangen had verdrongen en op andere objecten had geprojecteerd.

‘Het bestaat niet dat een kind zich bewust is van het verdringen van seksuele verlangens,’ zei dokter Goodman.