Voor Bibian Harmsen, die mij terugbracht bij The Beatles

Flip Vuijsje

JOHN, PAUL, KEITH & MICK

The Beatles en The Rolling Stones, samen in één verhaal

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© 2012 Flip Vuijsje

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Studio Pollmann

Omslagbeeld Norman Seeff e.a.

Auteursfoto Nout Steenkamp

E-BOOK ISBN 978 90 468 1301 0

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 1300 3 (1e druk 2012)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl

Inhoud

Vooraf

Proloog – Edith Grove

Hoofdstuk 1 – Een zondag in Richmond

Ineens stonden daar tussen het publiek vier jongemannen in identieke leren jassen. ‘I said to myself: Shit, that’s the Beatles!’

Hoofdstuk 2 – Prehistorie

Al vijf jaar voor het debuutoptreden van The Rolling Stones hadden John Lennon en Paul McCartney hun eerste band.

Hoofdstuk 3 – Korte aanloop

Pas na anderhalf jaar van lokaal succes kregen de Beatles eindelijk een platencontract. Een jaar later lukte dit de Rolling Stones binnen vier maanden.

Hoofdstuk 4 – ‘Thugs’ versus ‘gentlemen’?

Waren de Beatles nette jongens en de Rolling Stones zich misdragend schorem? Of is dit alleen maar beeldvorming, en was de werkelijkheid juist omgekeerd?

Hoofdstuk 5 – Grammar school boys

Opmerkelijk: van de vier latere Beatles mochten er drie naar het vwo, net als drie van de vijf Rolling Stones.

Hoofdstuk 6 – Ander levensplan

De Beatles wilden altijd al maar één ding: een toekomst als ‘professional musician’. De Rolling Stones waren hier veel minder zeker van, en hielden hun opties open.

Hoofdstuk 7 – Getekend door calamiteiten

Alle vijf de Rolling Stones genoten een onbezorgde jeugd. John, Paul en Ringo was dit niet gegund.

Hoofdstuk 8 – De allesbeslissende factor

Hoe het songwriters-talent van John & Paul niet alleen The Beatles op de rails zette, maar ook de hele muziekwereld voorgoed veranderde.

Hoofdstuk 9 – Help from their friends

‘I explained that I had nothing to record for the Stones’ next single. They smiled at me and at each other, and told me not to worry.’

Hoofdstuk 10 – Brian en Andrew

Het verhaal van The Beatles en The Rolling Stones is niet compleet zonder dat van hun twee managers.

Hoofdstuk 11 – Satisfaction

Zomer ’65 bracht het omslagpunt: vanaf nu telde de wereld twéé bands die boven alles en iedereen uitstaken.

Hoofdstuk 12 – Vrienden en collega’s

Ondanks het gevoel van concurrentie, dat er óók was, vormden de Beatles en de Rolling Stones een ‘mutual admiration society’.

Hoofdstuk 13 – Niet langer serieus

Zelfs koningin Elizabeth stelde bezorgd vast: ‘The Beatles are turning awfully funny, aren’t they?’

Hoofdstuk 14 – The End

Waarom bestaan The Rolling Stones nog steeds, terwijl The Beatles acht jaar na hun debuutsingle alweer uit elkaar gingen?

Appendix – De Beatles, de Stones, en de boeken

Vooraf

Dit is geen boek over ‘wie er beter waren’: The Beatles of The Rolling Stones. Een liefhebber van beide bands vertelt hier vooral het verhaal van wie die jóngens waren. Die vier uit Liverpool en die vijf uit het zuidoosten van Engeland, die samen de wereld een muzikaal oeuvre schonken dat zijn gelijke niet kent.

The Beatles bestaan al meer dan veertig jaar niet meer, nadat ze openlijk ruziënd uiteengingen, maar de Stones kunnen dit jaar hun vijftigjarig jubileum vieren. Hoe konden deze lotgevallen zó totaal verschillend uitpakken? Dit boek brengt veel feiten en achtergronden die deze vraag helpen beantwoorden. Zoals het enorme verschil in de aanlooptrajecten die beide bands doorliepen op de weg naar succes. Die op hun beurt weer te maken hadden met verschillen op het persoonlijke en sociale vlak, soms onderwerp van mythevorming die toe is aan correctie.

Niet alleen The Rolling Stones bestaan intussen vijf decennia, op 5 oktober 2012 is het ook precies vijftig jaar geleden dat met ‘Love Me Do’ de eerste single van The Beatles verscheen. Sindsdien zijn er over The Beatles heel veel boeken verschenen, en ook meer dan genoeg over The Rolling Stones. De beste onder al die publicaties vormden mijn bronnen, en nergens in dit boek wordt geheimzinnig gedaan over waar het basismateriaal vandaan komt. Maar een boek over The Beatles én The Rolling Stones, samen in één verhaal, over de verschillen en de overeenkomsten, over hoe ze met elkaar omgingen en wat ze van elkaar vonden – dit boek was er nog niet.

Flip Vuijsje

Amsterdam, zomer 2012

Proloog

Edith Grove

Het was zaterdag, 26 januari 1963, en tegen al zijn gewoontes in was Brian die dag al vroeg op. Ook die ochtend van tien tot twaalf zou de BBC-radio weer het wekelijkse muziekprogramma Saturday Club uitzenden. Met dit keer, van tevoren aangekondigd, een eerst live-optreden van een nieuwe groep met intussen al twee singles.

Veel was er in Londen nog niet bekend over deze vier muzikanten uit het zo ‘verre’ Noorden. Maar ‘snippets of news had been in the music press about the band from Liverpool who were making a steady impact, and Brian wanted to hear them. After ten minutes or so The Beatles came on, and Brian’s face dropped.’

Deze beschrijving van de allereerste confrontatie tussen The Rolling Stones en The Beatles komt uit de gepubliceerde herinneringen van James Phelge. Hij was de man die samen met Brian Jones, Keith Richards en Mick Jagger, en korte tijd ook nog even met Charlie Watts, een ijskoude winter lang een kale, onverwarmde en zwaar vervuilde driekamerflat deelde op de tweede verdieping van nummer 102 in Edith Grove in Chelsea, een zijstraat van King’s Road.

James Phelge was niet alleen de ‘mister Jimmy’ uit ‘You Can’t Always Get What You Want’, maar ook iemand met rare gewoontes en een groot liefhebber van practical jokes. Zoals het opwachten van zijn flatmates, boven aan de trap naar hun voordeur, gekleed in niet meer dan een onderbroek – gedrapeerd over zijn kruin. Niet echt de fijnste medehuurder dus, ook niet voor de drie jonge Rolling Stones. Maar wel eentje met een vaste baan, als drukker, en dus ook een vast inkomen; en dit maakte hem een onmisbaar element in deze ménage à quatre.

Want hoewel The Rolling Stones, die pas een kleine acht maanden bestonden, geleidelijk meer publiek begonnen te trekken, werd er nog weinig tot niks verdiend. Als support act in de Marquee Club in Oxford Street, hoofdkwartier van de National Jazz Federation, hadden ze iedere donderdag een vaste stek. Maar na ruzie over hun verzoek om meer geld kwam hieraan weer snel een einde.

Het vertrek uit de Marquee kwam een paar dagen na die uitzending van Saturday Club, die de stemming toch zwaar had gedrukt. Zodra The Beatles die ochtend ‘Love Me Do’ hadden ingezet, en Brians gezicht dus betrok, riep hij met een paniekstem dat ook Keith moest komen luisteren.

‘Keith bent right over, transfixed as if he could see the band.’

‘Oh, no,’ zei Brian. ‘Listen to that. They’re doing it!’

‘Hang on, let’s hear the guitar,’ zei Keith aandachtig luisterend. ‘Fuck it!’

Brian probeerde het eerst nog positief te zien: ‘They’ve got harmonies too. It’s just what we didn’t want.’

Maar ‘Can’t you hear?’ zei Keith. ‘They’re using a harmonica – they’ve beaten us to it.’

‘They’re into the same blues thing as us,’ zei Brian. ‘We’ll have to listen to see what else they do later.’

Brian Jones was vooral zo geschrokken, schrijft James Phelge, van de ‘bluesy sound’ van The Beatles. Als die hiermee echt succes zouden krijgen, zou iedereen ze dit gaan nadoen. En dat zou weer betekenen dat The Rolling Stones, die bijna alléén maar (rhythm and) blues speelden, ‘just another group’ zouden worden in plaats van eigenzinnige pioniers.

De stemming in Edith Grove daalde nog verder toen The Beatles een nummer inzetten van Chuck Berry, wiens oeuvre een vaste waarde was in het kernrepertoire van de Stones. Ook Mick was nu naast de radio verschenen, en achteraf zou nog veel worden nagepraat over de vraag of The Beatles zo goed klonken dank zij professionele arrangementen afkomstig van anderen, of ‘whether they were that good on their own account’.

Er hing, besluit James Phelge, ‘a feeling of anxiety in the air in the front room’, dus besloot hij iedereen wat op te vrolijken. Hij opende het raam, pakte een aantal vuile kopjes en borden van de tafel, vroeg ‘Anyone want these?’ en gooide die voordat iemand kon antwoorden naar beneden waar ze bij de voordeur aan stukken vielen. ‘At least they were laughing again.’

1

Een zondag in Richmond

Ineens stonden daar tussen het publiek vier jongemannen in identieke leren jassen. ‘I said to myself: Shit, that’s the Beatles!’

The Beatles waren die winter van 1963 al bezig om echt door te breken. Was hun debuutsingle ‘Love Me Do’, die uitkwam begin oktober ’62, in de Britse charts nog niet verder gekomen dan plaats 17, de begin januari verschenen opvolger ‘Please Please Me’ werd al snel hun eerste nummer 1. Brian Jones’ angstige gevoel dat zijn eigen groep de dupe kon worden, was dus niet uit de lucht gegrepen. Want waar stonden op dat moment nou The Rolling Stones?

Letterlijk nergens. Die vaste donderdag in de Marquee Club was voor een nog onbekende band een kostbaar kapitaal. Hier ook, midden in het uitgaanscentrum van Londen, was ruim een half jaar eerder, op 12 juli 1962, het allereerste optreden van The Rolling Stones geweest. Maar die ‘residency’ waren ze nu dus kwijt, vanwege een conflict dat om meer ging dan geld alleen.

De Marquee was toen nog een bolwerk van liefhebbers van intellectuele jazz en strikt traditionele blues. Dus van blues zoals die ooit was uitgevonden op de katoenplantages in Amerika’s Diepe Zuiden. Zonder moderne flauwekul zoals elektrisch versterkte gitaren. Zonder teksten vol lust naar leven en seks in plaats van zelfbeklag en droefenis. En zonder een tempo en ritme dat één permanente invitatie was tot meebewegen en meedansen.

Maar het enige wat de Rolling Stones wilden spelen, was juist deze nieuwe variant op de blues. Afkomstig uit grote steden in het Noorden, vooral Chicago, met veel zwarte ‘immigranten’ van het platteland in het Zuiden. En bekend van grote namen als Muddy Waters, Jimmy Reed, Willie Dixon en Howlin’ Wolf.

Voor een flink deel van het vaste Marquee-publiek was deze ‘rhythm and blues’ al op de rand van het muzikaal aanvaardbare. Maar dat de Stones daarnaast ook graag nummers speelden van Chuck Berry, in feite gewoon rock ‘n’ roll, kon natuurlijk helemáál niet. Dit leidde tot steeds weer ruzie en problemen, en uiteindelijk was er voor de Stones maar één optie: het vinden van een ‘eigen’ locatie, met een publiek van gelijkgezinden.

Gelukkig werd die ook snel gevonden. In de voorstad Richmond, aan de zuidwestrand van Londen, konden The Rolling Stones terecht voor een vast optreden elke zondag in een ruimte achter het oude Station Hotel. Hun eerste optreden daar was op 24 februari, en trok een publiek, herinnert Bill Wyman zich in zijn in 1990 verschenen memoires Stone Alone, van zo’n dertig koppen sterk.

Fast forward een kleine twee maanden, naar 14 april 1963. Ook deze zondag spelen The Rolling Stones in Richmond, in een overvolgepakte Crawdaddy Club. Hun nieuwe vaste venue was intussen vernoemd naar ‘Doing The Crawdaddy’, een nummer van Bo Diddley, nog zo’n zwart-Amerikaans voorbeeld voor de Stones, waarmee ze hun optredens altijd afsloten.

Die dertig man van de eerste keer waren een week later al verdubbeld naar zestig, en daarna was er geen houden meer aan. Overal uit Londen en omgeving trokken jongens en meisjes naar de Crawdaddy. Liefhebbers van rhythm and blues, maar al gauw ook een breder publiek van jongeren die begrepen dat The Rolling Stones niet zomaar een bandje waren dat Chicago’tje probeerde te spelen, maar dat ze iets nieuws en authentieks brachten. Een mix van rhythm and blues en rock ‘n’ roll, in een eigen stijl vol tempo en energie, en met een frontman die zong en bewoog op een manier die nog nooit vertoond was.

Dit bleef niet lang onopgemerkt. Een lokale krant als de Richmond & Twickenham Times berichtte over de steeds uitzinniger taferelen elke zondag in de Crawdaddy. En de Stones hadden ook al een soort van manager, en hadden zelfs op eigen kosten al wat nummers opgenomen in een echte studio. Een platencontract was er nog niet, maar iedereen kon aanvoelen dat ook dat eraan zat te komen.

Zodat het ook helemaal niet zó gek was dat Bill Wyman tijdens dat optreden op 14 april ineens tussen het publiek vier jongemannen zag staan, in identieke zwartleren overjassen, aandachtig naar de Stones kijkend – ‘And I said to myself: Shit, that’s the Beatles!’

Die eerste, nog officieuze manager van The Rolling Stones heette Giorgio Gomelsky. Deze experimentele-filmmaker met een Russische vader en een Franse moeder was ook een groot liefhebber van muziek, én gezegend met een ontembare drive om nieuwe dingen te organiseren. Hij was het ook die daar achter het Station Hotel een club was begonnen, en die na de aftocht van de Stones uit de Marquee bereid was ze te contracteren voor één pond per zondag.

Ook verder maakte Gomelsky zich nuttig, door op verschillende locaties in en rond Londen optredens voor The Rolling Stones te boeken; door reclame voor ze te maken in muziekbladen; en door het initiatief te nemen tot hun eerste demo-opnamessessie in de onafhankelijke IBC Studio in Portland Place.

En well-connected als Giorgio was in het Londense wereldje van muziek en entertainment, was hij ook moeiteloos present toen de Beatles tv-opnamen maakten voor het programma Thank You Lucky Stars van de commerciële zender ITV. Hoofdreden was dat hij daar wilde vragen of hij niet samen met hen een film kon maken (nee dus). En verder was er die nieuwe rhythm and blues-band in Richmond, die later die zondag weer zou optreden, en of de Beatles misschien zin hadden om te komen kijken. Ja dus.

De enige ooit door de Beatles zelf geautoriseerde biografie, The Beatles door Hunter Davies uit 1968, maakt van de gebeurtenissen op die dag helaas geen melding. Iets meer komen we te weten in de in 2000 gepubliceerde boekversie van The Beatles Anthology. Bijna een halve van de ruim 350 koffietafel-grote bladzijden in deze verzameling interviews is aan de eerste ontmoeting met de Rolling Stones gewijd.

Eerst komt (postuum) John Lennon aan het woord, die uitlegt wat hij meteen als het verschil tussen beide bands signaleerde. ‘We made it [naar Richmond] and then The Stones came out doing things a little bit more radical than we’d done. They had their hair longer, they would be insulting on stage, which we’d given up.’

George Harrison sluit aan: ‘They were still on the club scene, stomping about, doing R&B tunes. The music they were playing was more like we’d been doing before we’d got out of our leather suits to try and get onto record labels and television. We’d calmed down by then.’

Ook Ringo Starr was meteen onder de indruk: ‘I remember standing in some sweaty room and watching them on the stage. Keith and Brian – wow! I knew then that the Stones were great. They just had presence.’

Paul McCartney herinnert zich iets wat Mick Jagger hem later zou vertellen: ‘the tale of seeing us there with long suede coats that we’d picked up in Hamburg, coats that no one could get in England. He thought, “Right – I want to be in the music business, I want one of those coats.”’

Wat de Beatles met hun Anthology-project deden, deden de Stones in bescheidener vorm met hun According to The Rolling Stones uit 2003. Ook dit boek bestaat uit speciaal voor de gelegenheid opgetekende herinneringen van de bandleden zelf en van andere sleutelpersonen. Met over die eerste ontmoeting maar één citaat, van Keith Richards:

‘The first time I saw them was at the Station Hotel – they were very cool guys in black leather overcoats which we were very jealous of. I think we and the Beatles were surprised by each other, because we didn’t know they were working away up in Liverpool and they didn’t know what we were doing down in London. Although it was not exactly the same thing, partly because we were more blues-orientated, there was an awful lot of crossover. We could all meet around Little Richard and Chuck Berry, Buddy Holly, Eddie Cochran and Carl Perkins.’

Maar gelukkig is er ook nog Bill Wyman. In diens lijvige memoires Stone Alone, verschenen kort voor zijn vrijwillige vertrek uit de Rolling Stones in 1993, blijkt de voormalige basgitarist en officieuze chroniqueur van de band nog niet te zijn vergeten hoe de Beatles die dag in de Crawdaddy Club de Stones ontmoetten, en wat er toen allemaal gebeurde.

In de pauze van het Stones-optreden volgde een ontmoeting aan de bar, en ‘we chatted about our mutual ambitions and the problems of keeping going’. Het ijs was zo vlot gebroken dat de mannen uit Liverpool ook voor de tweede Stones-set bleven, daarna geduldig wachtten totdat alle materieel weer was ingepakt én uiteindelijk mee teruggingen naar de flat in Edith Grove, ‘where we sat chatting for hours about music’.

De Stones lieten hun gasten hun demo-opnamen horen, en een paar van hun als kostbare schatten gekoesterde bluesalbums waaronder een zeldzame import-lp van Jimmy Reed. ‘I remember,’ schrijft Bill, ‘that John, never a fan of raw blues music, was not very impressed by our beloved Jimmy Reed and made his views known in his usual forthright manner.’

Brian vroeg, en kreeg, een gesigneerde foto van de Beatles, die hij boven de haard op de muur prikte, en rond vier uur die nacht namen de Beatles afscheid. Met de belofte om in contact te blijven, en met een persoonlijke invitatie voor alle zes de Stones voor het bijwonen van hun optreden vier dagen later in de Royal Albert Hall. Pianist en toen nog (net) Rolling Stones-lid Ian Stewart reed George en Ringo terug naar het President Hotel op Russell Square, en Bill ging huiswaarts, naar vrouw en zoontje, ‘na een memorabele nacht waarin een band was gesmeed’.

De donderdag daarop meldden Brian, Keith en Mick zich bij de Albert Hall, ‘to see The Beatles top the bill over fifteen other artists’. De drie Stones konden zich nuttig maken door via de achterdeur de gitaren van John, Paul en George naar binnen te dragen. ‘Mistaken for the Beatles,’ schrijft Bill Wyman, ‘they were mobbed by girls; it was the first time they experienced it, but they loved it. And Brian was ecstatic. “This is what we like,” he kept saying, “being mobbed by the people. This is what we want!”’

Tot zover de directe, gepubliceerde herinneringen aan die zondag van leden van beide bands. Op een paar punten verdienen die nog aanvulling met wat informatie uit de betere biografieën (zie ook Appendix – De Beatles, de Stones, en de boeken). In de nog steeds beste Rolling Stones-biografie ooit, The Stones uit 1984, schrijft Philip Norman over de wederzijdse fascinatie: ‘For The Beatles it was a lengthy and poignant experience to see a group so much like their former selves, before Brian Epstein cleaned up their music. [...] It fascinated Mick Jagger especially to learn that John Lennon and Paul McCartney had already written more than a hundred songs together and that, after just one Top Ten hit, they had a share in their own music publishing company. For a brief while, Mick cast aside his reserve and quizzed the Beatles closely about how much per song one could earn in royalties.’

In zijn mooie, diepgravende The Beatles uit 2005 schrijft biograaf Bob Spitz dat de Beatles al eerder van The Rolling Stones hadden gehoord, ‘been hearing the buzz for some time’. Dus toen Giorgio Gomelsky ze na afloop van die Thank You Lucky Stars-opname inviteerde om een ‘full-bodied R&B band’ te komen beluisteren, waren ze meteen geïnteresseerd. Maar eenmaal met hun eigen busje aangekomen in Richmond, drie mijl rijden vanaf de tv-studio, werden de Beatles verrast door wat ze hoorden en zagen. ‘The place was mobbed with a wild and woolly bunch, mostly art students from the Kingston College of Technology. [...] The audience shouted across the din and screamed and danced on tables. [...] Many of the kids stripped off their shirts to compensate for the almost palpable wall of heat. The Beatles heard right away what a “great sound” the band was making.’

‘Later that night,’ aldus nog steeds Bob Spitz, ‘as the two bands talked until dawn, none of the musicians could have dreamed of the incredible fame that awaited them.’

2

Prehistorie

Al vijf jaar voor het debuutoptreden van The Rolling Stones hadden John Lennon en Paul McCartney hun eerste band.

Het nummer dat The Beatles die zondagmiddag in april voor Thank You Lucky Stars hadden gespeeld, was hun derde single ‘From Me To You’ – hun tweede nummer 1 in successie. En dit was nog niets vergeleken met wat de tweede helft van 1963 zou brengen, met achtereenvolgens ‘She Loves You’ en ‘I Want To Hold Your Hand’, opnieuw twee nummers 1. In heel Engeland ontketende dit een regelrechte ‘Beatlemania’, een term die ook meteen in de media gemeengoed werd.

Ook voor The Rolling Stones werd 1963 een goed jaar. Maar wel van andere proporties. Ook de Stones kregen hun platencontract, bij Decca (The Beatles zaten bij EMI). Hun debuutsingle ‘Come On’ was een compositie van Chuck Berry, kwam uit op 7 juni en piekte op een charts-positie van nummer 21. Hun tweede single, ‘I Wanna Be Your Man’, die uitkwam op 1 november, steeg al door tot nummer 12. Bovendien stond de band geboekt om vanaf 3 januari 1964 voor Decca hun eerste langspeelplaat op te nemen, die op 17 april in het Verenigd Koninkrijk in de winkels zou liggen.

Maar ja: die Beatles. Die hadden intussen al twee albums op hun naam staan, Please Please Me uit voorjaar ’63, gevolgd door With The Beatles in het najaar, allebei gigantische successen. En o ja, die tweede single van The Rolling Stones, stond die ook niet, en gezongen door nota bene Ringo, op With The Beatles? En was dit niet gewoon een compositie-vluggertje van John Lennon & Paul McCartney?

Die achterstand van The Rolling Stones wordt voor een deel verklaard door het feit dat The Beatles als band al eerder waren begonnen. En dat ze ook jónger waren begonnen. Hun eerste officiële optreden, schrijft schrijver en onderzoeker Mark Lewisohn in zijn The Complete Beatles Chronicle, vond plaats op 9 juni 1957, toen John Lennon zestien jaar en acht maanden oud was. Maar het eerste optreden van The Rolling Stones was pas in de zomer van 1962, toen Mick Jagger al bijna negentien was en Keith Richards al achttien en een half.

Hierbij is wel de kanttekening nodig dat de band die zomer ’57 in Liverpool debuteerde, pas één van de latere vier Beatles telde; en bovendien nog niet eens The Beatles heette, maar The Quarry Men. Die naam was afgeleid van Quarry Bank High School, waar John Lennon zijn voortgezet onderwijs volgde. En zijn groepje bestond, naast hemzelf op akoestische gitaar en als zanger, uit een wisselend gezelschap van klas- en buurtgenoten.

Het soort muziek dat The Quarry Men speelden, was vooral ‘skiffle’, een soort mix van folk, blues en dixieland-achtige jazz, op dat moment dé mode in de vroege Britse popmuziek. En dit deden ze in ieder geval zo goed dat ze met enige regelmaat mochten optreden, in church halls en in jeugdclubs; op feestjes van de lokale golf- en voetbalclub; op bruiloften en bar mitswa’s, en bij de Young Conservatives. Dit al gauw ook tegen betaling, die varieerde van drie tot vijf pond voor de hele band, en langzamerhand ook op meer volwassen entertainment-locaties zoals plaatselijke dancings en ballrooms.

Vooral voor John was skiffle nooit meer dan een tijdelijk gelegenheidsalternatief voor zijn échte muzikale liefde. Die schoot voorjaar 1956 als een bliksemschicht uit de hemel met Elvis Presley’s eerste grote internationale hit ‘Heartbreak Hotel’ – en ‘when I heard it’, zou John later zeggen, ‘it was the end for me’.

Maar waar skiffle bekendstond als een simpele vorm van muziek die eigenlijk iedereen snel kon leren spelen, stelde rock ‘n’ roll andere eisen. En toen begin juli 1957 een wederzijdse vriend een eerste ontmoeting arrangeerde tussen John Lennon en Paul McCartney, leerling van een andere middelbare school in Liverpool, stelde dit John voor een lastig dilemma. Wilde hij zijn onbetwist leiderschap van The Quarry Men op het spel zetten door iemand in de groep op te nemen die, hoewel zo’n anderhalf jaar jonger dan hijzelf en met een uitgesproken babyface, muzikaal onmiskenbaar op hem voorlag? Het enige wat Paul hoefde te doen om dit laatste duidelijk te maken, was het in zijn eentje spelen en zingen, met een gitaar van een van de Quarry Men, van de Eddie Cochran-hit ‘Twenty Flight Rock’. Mét – uit zijn hoofd! – de complete en kloppende tekst.

Gelukkig maakte John de juiste keuze, en kort daarna was ook Paul lid. En al gauw bleek dat Paul nóg iemand kende: een schoolgenoot van, toegegeven, nog niet eens vijftien, maar die wel heel goed gitaar kon spelen en die al even gek was van rock ‘n’ roll. Dus volgde een auditie, waar George Harrison mocht laten horen hoe goed hij ‘Raunchy’ kon spelen, een instrumentale hit van dat moment. In dit geval aarzelde John wat langer, maar tegen maart 1958 was ook George volwaardig lid van de groep.

Een kleine twee jaar lang wonnen The Quarry Men langzaam maar zeker terrein in de snel expanderende wereld van Liverpools populaire live-muziek. Niet in de zin van een Grote Doorbraak, maar wel met voldoende resultaat om steeds vaster te gaan geloven in een professionele muzikale toekomst. De frequentie van de optredens nam toe en langzamerhand werden ze daar ook wat beter voor betaald – zo konden ze best nog een tijdlang doorgaan, terwijl ze als scholieren (Paul en George) en student (John) nog steeds comfortabel thuis woonden.

Ook de naam van de band bleef in ontwikkeling. Eerst werd het Johnny and the Moondogs, daarna even The Beatals, daarna een tijdlang The Silver Beetles en uiteindelijk, zomer 1960, The Beatles. Maar intussen waren toen al wél drie jaren verstreken sinds die ‘day when John met Paul’, was John bijna twintig en werd het echt tijd voor een nieuwe stap.

Nooit eerder was een van de Beatles in het buitenland geweest, toen ze op 15 augustus 1960 ook verder totaal niet wisten waar ze aan begonnen en ze met een gammel Austin-busje eerst per boot naar Hoek van Holland voeren en daarna verder over de weg via Arnhem naar Hamburg. De man aan het stuur, Allan Williams, was een kleine speler in Liverpools lokale horeca- en entertainmentcircuit, en had zich als een officieus soort eerste manager ontfermd over de band. Door wat toevallige ontmoetingen in Hamburg en Londen was Williams in contact gekomen met de exploitant van een paar gelegenheden in Hamburgs Reeperbahn-uitgaansbuurt, die emplooi had voor Engelse bands die rock ‘n’ roll konden spelen.