Annette Zeelenberg

Hotel Zero

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Annette Zeelenberg 2013

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Studio Saiid & Smale

Foto auteur © Mark Sassen Fotografie

Gedicht ‘Landscape with the Fall of Icarus’ op pagina 301 © William Carlos Williams

E-BOOK ISBN 978 90 468 1371 3

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 1370 6 (1e druk 2012)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl/annettezeelenberg

De vreemde die in je woont

Ik werd wakker van een schaduw op de muur. Er zijn mensen die zeggen dat dat niet kan, dat je gezichtsvermogen tijdens het slapen alleen de personages, huizen en landschappen uit je dromen kan zien, en dat het blind is voor de wereld daarbuiten.

Dat is niet waar.

Een schaduw tekende zich af op de muur naast mijn bed, die leeg is en wit. Een gestalte, iemand die zich haastte, die zich niet verborgen hield, maar toch schielijk onderweg was.

Ik deed mijn ogen open en zat rechtop in bed, de lakens om me heen gedraaid alsof ik in een cocon was gevangen.

De schaduw verdween, ik dacht dat ik hem nog zag, een puntje van een wapperende jas – maar hij was al weg.

Toen ik van mijn werk was thuisgekomen, was ik even gaan liggen. Mijn horloge gaf aan dat het pas het einde van de middag was. Dat is de zwaarste slaap, de slaap van nachtmerries.

Het huis was stil. Stiller dan anders. Eigenlijk hoor je dag en nacht het geruis van de stad. Nu leek dat verder weg, alsof er een dik gordijn voor hing.

Ik voelde me een beetje duizelig, de slaap trok nog aan me – als ik nu weer ging liggen, zou ik zo verder slapen. In de verte klonk een sirene. Ik moest denken aan de dood. Nog voor die gedachte zich helemaal had gevormd, stond het kippenvel al op mijn armen. Ik veegde over mijn ogen, zwaaide mijn benen over de rand van het bed.

Toen ik rechtop stond, wankelde ik even, zodat ik me aan de ladekast bij de deur moest vasthouden om niet te vallen. Het heeft geen zin om bang te zijn, vertelde ik mezelf. Wie bang is in zijn eigen huis, is in de grote buitenwereld zo kwetsbaar als vloeipapier. Eén scherpe rand, en je bent kapot.

Op de overloop bleef ik staan luisteren. Er klonk geen enkel geluid in het appartement onder het mijne. Tegenwoordig was er gewoonlijk leven genoeg. De routine was al een paar weken hetzelfde: ’s ochtends vroeg kwam er iemand voor het wassen, de medicijnen en het ontbijt. Later op de ochtend kwam er een vrouw die een boterham voor de lunch klaarmaakte en die een beetje voorlas, of die een tijdje naast zijn bed zat. Aan het einde van de middag kwam er weer iemand voor de medicijnen en ’s avonds kwam er iemand om hem klaar te maken voor de nacht. Zo zeiden ze dat: ‘klaarmaken voor de nacht’ – alsof hem een speciale ridderuitrusting werd aangetrokken, een pak met proviand in zijn zadeltas werd gestopt, en er – wie weet – een religieus ritueel werd doorlopen voordat hij erop was voorbereid om de kale, donkere nacht in te trekken. Een enkele keer was er ook nog in het holst van de nacht wat rumoer, als hij op de noodknop bij zijn bed had gedrukt. Dan kwam er een verpleegster die hem geruststelde.

Als ik thuis was, hoorde ik ze, de verzorgers: hun voetstappen, stemmen, het schuiven van meubels. Hij had het zelf zo geregeld. Toen dit regime pas begon, was een verpleegkundige bij mij aan de deur gekomen. ‘Het is mogelijk dat het niet lang meer duurt,’ had ze gezegd.

Zou dit het moment zijn?

Hij was nu alleen, alle verzorgenden naar huis, pas rond een uur of acht zou de volgende komen. Voorzichtig liep ik de trap af en toen ik bij zijn voordeur stond, trok er een rilling langs mijn nek en mijn schouders. Het was alsof er ergens achter me iets bewoog, alsof de lucht zich van de ene naar de andere plek verplaatste. Ik keek om, er was natuurlijk niets te zien.

Lang geleden had hij me een sleutel gegeven, ik kon zo naar binnen. Ik overwoog hem te roepen, dan zou hij me antwoorden. Niets aan de hand. Misschien zou hij zelfs opstaan en leunend op de rollator die in zijn slaapkamer stond en die hij voor zover ik wist nog nooit had gebruikt, naar me toe komen. ‘Niets aan de hand, zullen we een borrel drinken? Daar word je vrolijk van.’

Ik opende de deur. Langs de tafel, langs de bank, naar de deur van de slaapkamer. Buiten was het al donker, maar ik had geen licht gemaakt, niet nodig, ik kende de weg. Mijn hart liet zich voelen op een plek waar het niet hoorde, in het kuiltje onder aan mijn hals.

In zijn slaapkamer brandde een klein lampje, in een hoek op de lage kast. Het rook er muf en zoet, niet naar dood. Maar hoe rook de dood, wat wist ik daarvan?

Op een paar stappen van het bed stond ik stil en zei zijn naam. Eerst zachtjes, toen harder. Hij reageerde niet.

Daar lag hij, op zijn rug, het dekbed losjes over hem heen, keurig alsof een verpleeghulp het zojuist nog op zijn plaats had getrokken. Ging zijn borstkas op en neer of was dat gezichtsbedrog? Ik kwam dichterbij en boog me over hem heen. Zijn gezicht was rustig, vredig bijna, hoewel dat een woord was dat ik nooit met hem in verband gebracht zou hebben. Zijn voorhoofd was koel – zie je wel, alles in orde. Ik bracht mijn oor bij zijn mond.

Van heel ver weg, uit een diepte, kwam nog een zachte ademhaling. Beetje raspend, na de uitademing duurde het lang – hoelang? – voor de volgende inademing kwam.

‘Hé, word eens wakker?’

Hij reageerde niet.

‘Waar ben je? Je gaat toch niet dood?’ Mijn stem knarste als het scharnier van een zelden gebruikte deur.

Terwijl ik weer overeind kwam, wist ik het. Hoe? Geen idee. Ik wist dat hij stervende was.

Ik was razend, wat natuurlijk niet gepast was. Vloeken mocht niet, schreeuwen mocht niet. Ik beet op mijn lip. Stel je niet aan.

Maar er was geen houden aan, stromen van woede liepen van mijn hoofd en mijn borst naar mijn vuisten met de opdracht om iets te vernietigen, kapot te smijten, uit het raam te gooien. Ik dacht aan zijn muziek, de stapels oude grammofoonplaten en cd’s en zijn stereo-installatie. Om die door de kamer te slingeren, tegen de muur te knallen.

Ik zette mijn nagels in mijn handpalmen en liep de kamer uit, het appartement uit, weer naar boven.

Daar pakte ik mijn telefoon en belde 112.

1

Er is iets meegenomen, maar ik weet nog niet wat

De notaris was jong en had zulke lange wimpers dat die alle aandacht afleidden van zijn keurige grijze maatpak en zijn donkerblauwe, onberispelijk gestrikte stropdas. Hij legde het testament dat hij net had voorgelezen voor zich op zijn bureau. ‘Hoe kende u meneer Bosma, als ik vragen mag?’

Ik nam een slok water, haastig, zodat ik wat op mijn shirt morste. Het glas had een rode kusafdruk toen ik het weer neerzette. ‘Ja, dat mag je vragen. Ik mag toch wel jij zeggen?’ Ik leunde wat naar voren alsof ik een geheim ging vertellen. ‘Bernd was mijn buurman. We haatten elkaar. Ik vond hem een nare egoïst, hij vond mij een kille ijsprinses.’ Ik liet me weer tegen de rugleuning zakken en luisterde naar mijn woorden. Ze klonken goed.

Later, toen ik weer buiten stond, stiftte ik eerst opnieuw mijn lippen, hoewel dat nu eigenlijk niet meer hoefde. Het ergste was voorbij. Ik bekeek het notariskantoor nog een keer, hoe het daar breeduit zijn plek aan het plein innam. Een wit, klassiek gebouw van meer dan een eeuw oud, met trappen naar de voordeur en een glanzend gepoetste koperen naamplaat aan de muur. Het leek wel een ambassade. Hier werd op stand gewerkt.

Ik ging op een bankje zitten, onder een brede kastanjeboom en vertelde mezelf dat het ongepast was om te sjansen met een notaris. ‘Ik raad je aan een financieel adviseur in de arm te nemen,’ had hij gezegd. Een lijstje met deskundigen lag al klaar. Bij het afscheid had hij mijn hand iets te lang vastgehouden.

Ik zou wel iemand willen bellen. De bladeren van de kastanjeboom begonnen net uit te botten, ze waren heel lichtgroen en leken op kleine handjes. Langzaam haalde ik mijn telefoon uit mijn tas en overwoog wat ik dan zou vertellen, en aan wie.

‘Dit is een belangrijk moment,’ zei ik zachtjes. Zo’n moment waarop je jezelf in je arm moet knijpen. Een raar idee, dat je jezelf wakker zou kunnen maken door middel van bewust toegebrachte pijn. Als je droomt, heb je immers helemaal niet het besef dat er ook nog een leven buiten die droom is. Dan ben je onbereikbaar en gevoelloos voor de echte wereld.

Opnieuw. Dit is een belangrijk moment. Wie wil je bellen?

Ik ging mijn magere lijstje af. Een enkele collega, een vroegere studiegenoot misschien. Ik had niet zo veel mensen die mij graag mochten. Het was me nooit gelukt om vriendinnen te verwerven – ja, soms leek er iets te ontstaan. Maar tot nu toe hadden de gezamenlijke kopjes cappuccino nergens toe geleid. Ik deed iets verkeerd, iets waar ik zelf geen weet van had. En mannen – die waren om mee te flirten, niet om vrienden mee te worden.

Ik borg mijn telefoon weer op. De kastanjeboom en de andere bomen op het pleintje werden steeds groener en uitbundiger terwijl ik op het bankje naar ze zat te kijken. En dan ook nog die technicolorblauwe lucht erachter – zo veel onwerkelijke schoonheid had op mij meestal een deprimerend effect. Alles spande samen om me blij te laten zijn. Het was hier veel mooier dan de stad hoorde te zijn, op deze dag. Ik had liever gehad dat het regende, dat ik hier in een plastic regenjas zat, met mijn suède laarzen in een modderplas, paraplu vergeten, mascara uitgelopen.

Het was niet dat somber regenweer beter bij een sterfgeval paste. De dood kon me niets schelen.

Het ging om die holle holte, precies in het kuiltje onder mijn borstbeen. Ik duwde mijn wijsvinger tegen die plek. Het hielp niets. Ik bleef daar een gat voelen, alsof ik bij het thuiskomen ontdekte dat het raam was ingegooid en dat er was ingebroken. Ik voelde dat er iets was meegenomen, maar ik wist nog niet wat.

‘Je hebt alles,’ zei ik tegen mezelf, om te testen hoe dat klonk. ‘Alles wat je wilt.’ Dat hielp ook niet.

Ik had heus weleens eerder een notariskantoor van binnen gezien. Toch was ik onder de indruk geweest. Ik hield er niet van om me klein te voelen, en zodra ik de hal in liep had ik geweten dat ik mijn rok van een beroemde Belgische ontwerper en mijn blauwe pumps met sleehakken had moeten aantrekken.

Zenuwen zijn niet aan de orde, hield ik mezelf voor, en stak mijn kin omhoog toen ik me bij de dame achter de balie meldde. Ze glimlachte een keurige roze glimlach en wees me waar ik even kon zitten tot de notaris kwam.

Op het tafeltje lag de NRC als afleiding. Zonder iets te lezen las ik de voorpagina met het nieuws van de dag daarvoor en dacht aan de mensen die hier net als ik hadden zitten wachten. Het kantoor bestond al heel lang, dat betekende een eindeloze rij klanten. Nette kleren aan, bijtend op de lip. Waarschijnlijk veel ellende: doden in de familie, scheidingen, tranen. En dan zo’n notaris die dat allemaal onbewogen aanzag. Wat een bizar beroep.

‘Mevrouw Prinse!’ Een man in donker pak kwam met uitgestoken hand op me af alsof hij opgetogen was me te zien.

De notaris, die jonger was dan ik had verwacht en heel gewoon Jeroen Blok heette, ging me voor. Prettig, iemand die de deur voor je openhoudt en een stoel voor je naar achteren trekt, zodat je als een dame kan gaan zitten, benen bij elkaar. ‘Fijne kamer heeft u,’ zei ik. Hoog plafond en door de ramen uitzicht op de bomen op het plein.

De notaris glimlachte en wachtte tot er twee kopjes koffie voor ons waren neergezet. Het meisje dat de koffie bracht kwam daarna nog even terug met een schaaltje krakelingen. Een hooggeëerde gast, dat was ik.

‘U weet wat de aanleiding is – waarom we u hebben gevraagd hier te komen,’ zei hij toen.

‘Ja. Dat stond in uw brief.’

‘De aanleiding is het overlijden van Bernd Bosma,’ vervolgde hij, alsof hij me niet had gehoord. Hij pauzeerde even. ‘U bent als begunstigde in zijn testament opgenomen.’

‘Ja.’ Bernd, die in dat oude huurhuis met achterstallig onderhoud woonde en die voor zover ik wist nog nooit een dag had gewerkt.

‘Dan zal ik eerst het testament voorlezen, daarna leg ik u uit wat een en ander inhoudt.’

Ik knikte en keek toe hoe hij een simpel vel papier uit een map pakte. Er stond niet veel tekst op.

Notaris Bos las voor, zweeg, keek me onderzoekend aan. Ik ben cum laude afgestudeerd, wilde ik zeggen, dat is waarschijnlijk meer dan jij voor jezelf kunt claimen. Het was de schuld van mijn te rode lippenstift. Lang geleden, op de middelbare school, had de docent wiskunde me ook altijd zo aangekeken. Of ik het wel snapte.

‘Zal ik dat nog verder toelichten?’

Ik glimlachte. ‘Leg het me uit.’

Na het voorlezen had hij het testament op zijn bureau gelegd, precies in het midden.

‘O, maar dat wil ik niet. Kan ik het weigeren?’ Laat hij die papieren maar terugstoppen in hun keurige mapje.

‘Dat is inderdaad mogelijk,’ zei hij kalm. Werden ze daarop getraind in de notarisopleiding? Om met een pokerface onaangedaan en onverzettelijk te blijven om alle mogelijke hysterie bij hun cliënten efficiënt te onderdrukken?

‘Maar ik raad het u niet aan,’ vervolgde hij. Er waren geen schulden die ik met de erfenis over zou nemen, alleen maar geld en aandelen. ‘U loopt dus geen enkel risico.’

Daar gaat het niet om, wilde ik zeggen.

‘U kunt het geld altijd nog aan een goed doel geven.’ Hij had een glas water ingeschonken uit een karaf die op zijn bureau stond, terwijl hij toch kon zien dat ik helemaal niet overstuur was. ‘Soms komt de schok pas later,’ zei hij.

Ik nam een slokje.

‘Ik mag toch wel jij zeggen?’ had ik gevraagd. We waren leeftijdgenoten, we hadden elkaar tegen kunnen komen in een café, of in het filmhuis. De notaris had geknikt, ‘Natuurlijk.’

Hou toch op, zei ik tegen mezelf.

Jeroen Blok had me uitgelegd hoe het nu verder ging. Ik zou binnenkort opnieuw op het kantoor uitgenodigd worden. Dan zou ik papieren krijgen die ik moest tekenen. Als ik wilde kon ik op dat moment alsnog weigeren.

Ik stelde de vraag die ik steeds had uitgesteld. ‘Weet je waarom hij mij als erfgenaam heeft gekozen?’

Hij kuchte, een beschaafd kuchje. Eigenlijk was hij helemaal niet zo charmant, met zijn stijve pak en zijn stijf geknoopte das. ‘Nee, daar staat niets over in het testament. En ik heb meneer Bosma indertijd niet zelf gesproken. Hij was cliënt bij mijn collega. Zij is er nu niet, maar als ze terug is, zal ik haar vragen of zij daar informatie over heeft.’

‘Wanneer is het testament opgemaakt?’

De notaris noemde de datum. Ruim vier maanden geleden, midden in de winter. Dat was in de tijd dat Bernd stiller werd, minder vaak zijn muziek draaide, en dat ik was begonnen met voorlezen.

Bernd houdt van lawaaimuziek – hield van lawaaimuziek. Ik houd van stilte.

Alle dagen hoorde ik Jimi Hendrix dwars door de muren van het appartement heen op zijn jankende gitaar spelen. Frank Zappa zong in mijn oor als ik probeerde te slapen. Johnny Rotten krijste over de pagina’s van de roman heen die ik probeerde te lezen. Vroeger viel het allemaal wel mee – niet zo hard, en niet zo vaak. Maar sinds Bernd voor het eerst naar de internist was geweest, was zijn muziek onontkoombaar geworden.

Op een mooie zaterdagochtend was mijn geduld zo dun gesleten dat er zomaar een grote scheur in kwam. Ik was vroeg wakker geworden. Het was op dat tijdstip nog stil geweest, ik kon alleen maar denken aan het lawaai dat straks zeker weer bezit zou nemen van mijn hoofd en mijn huis.

Toen Bernd rond tien uur uit zijn bed kwam en meteen een cd opzette van een band die zich vooral wilde onderscheiden door een loodzware bas, pakte ik de telefoon. Bij 112 vonden ze het geen noodgeval en gaven ze me het nummer van het bureau dat vlak bij onze wijk was gevestigd.

De telefoniste luisterde naar mijn verhaal en toen ik even pauzeerde om adem te halen, had ze gezegd dat ze me zou doorverbinden met de wijkagent. ‘Die is hier toevallig net op het bureau.’

De wijkagent had een rustige ochtend en wilde wel even langskomen.

Rob de Graaf, stelde hij zich voor. Een oudere man, die de steile trap met enige moeite beklom. Op de eerste verdieping klopte ik op de deur. Binnen speelde de gebruikelijke harde muziek. ‘Bernd? Ik heb hier iemand bij me. Mogen we binnenkomen?’

Er klonk een soort gebrom. Een gorilla in zijn hol – nee, dat is nog te aardig, dacht ik en duwde de deur open, Rob de Graaf kwam achter me aan.

Hoewel het een heerlijke, zonnige voorjaarsdag was, waren de gordijnen dicht. De zon deed zijn best om erdoorheen te schijnen en slaagde daar wonderbaarlijk goed in, zodat er overal poeltjes licht over de boeken en kranten op de vloer glinsterden. Het koffiezetapparaat, op een plank tegen de muur, stond aan, met een kan pikzwarte koffie op het warmhoudplaatje. Ik stapte over een stapel vergeelde weekendbijlages heen en trok de gordijnen open.

‘Waar ben je?’ Ik liep naar de slaapkamer.

Rob de Graaf gaf de deur een duw, zodat die openzwaaide. Daar lag Bernd op zijn bed, gekleed in een boxershort. Hij had een stapel kussens tegen zijn rug en hield een beker koffie beschermend met twee handen vast. Naast hem, bij het hoofdeinde, zat een teddybeer met één oog.

‘Goedemorgen, meneer,’ zei Rob. ‘Ik ben de wijkagent, ik zou graag even spreken met u en met mevrouw hier.’ Zonder te aarzelen boog hij zich naar de stereo naast het bed en zette de cd uit.

Even later zaten we aan de tafel in de huiskamer, ieder met een beker koffie. We luisterden naar de stilte, die niet helemaal stil was. Verderop reed een ambulance. Rob de Graaf schraapte zijn keel. ‘Meneer, mevrouw. We zitten hier wel gezellig, zo op deze zaterdagochtend, maar daar is een reden voor. Mevrouw hier heeft namelijk een klacht.’ Hij keek me aan.

Nu kwam het erop aan. Ik slikte. ‘Je maakt dag en nacht een teringherrie, ik word er gek van. Altijd die muziek, ik kan er niet meer tegen. Ik slaap er slecht door, en ík moet door de week vroeg op. Je houdt totaal geen rekening met mij.’ Daar lag mijn irritatie, zomaar tussen ons in, midden op tafel.

Bernd, die een oude kamerjas had aangetrokken, veegde met zijn hand afwezig over het tafelblad. Zijn donkere haar viel in zijn ogen, hij had een baardje van een paar dagen.

‘Meneer, even bij de les blijven.’ Rob de Graaf mocht er dan wel vaderlijk uitzien, hij kon ook streng zijn.

Bernd keek me aan. ‘Prinzessin,’ zei hij.

Ik verschoof op mijn stoel. Rob de Graaf wierp een blik opzij.

‘Prinzessin, Ella, je weet niet wat ik doormaak.’

De agent greep in. ‘Meneer. U snapt toch wel dat iemand ook weleens rust wil? Als mevrouw thuiskomt na een dag hard werken, of zoals vandaag, op een prachtige zaterdagochtend uitrust – dan wil ze misschien heel zachtjes wat Vivaldi draaien, of naar de vogels luisteren. Maar niet naar uw muziek.’ Hij keek Bernd doordringend aan. ‘Snapt u dat?’

‘Ze houdt niet van Vivaldi,’ zei Bernd. ‘Maar ja, ik snap het. Ik zal mijn best doen.’

Ik dacht aan wat hij nog niet zo lang geleden tegen me had gezegd, dat stilte eenzaamheid was, en dat de eenzaamheid zijn hersens aanvrat. Met een diepe frons in mijn voorhoofd kneep ik die gedachte tot moes.

‘Dat is niet genoeg,’ zei ik. ‘Ik wil garanties. Ik wil zeker weten dat hij geen harde muziek meer draait.’

‘Mevrouw, garanties kunnen we hier niet afdwingen. U bent volwassen, ik ga ervan uit dat u er als buren samen uitkomt.’ Rob de Graaf stond op en tikte tegen een pet die hij niet droeg.

Ik liep voor de wijkagent uit de trap af naar beneden en deed de voordeur voor hem open. ‘Dank u wel,’ zei ik. Hij gaf me een kneepje in mijn arm en stapte de zon in.

Ik bleef in de deuropening staan om hem na te kijken. Wat had ik verwacht? Handboeien? Een pistool? Ja.

Toen ik de eindeloze rij treden naar mijn eigen appartement op liep, hoorde ik Led Zeppelin.

Door mijn afspraak bij de notaris hadden nu drie klassen vrij in plaats van Engels. Er was niemand om me te vervangen, en omdat het einde van het schooljaar nog ver weg was, kon het de schoolleiding niet schelen of de leerlingen wellicht te weinig les kregen.

Ik had weleens het gevoel dat die veertien-, vijftienjarigen alleen maar in de klas zaten om hun ouders en mij een plezier te doen. Ze hadden iets welwillends over zich, een air van ‘ach, dat sneue type, kijk haar eens haar best doen’. Alsof ze veel meer wisten dan ik, wat waarschijnlijk ook zo was. Zij leefden in een andere dimensie, waar ze zich wel lieten zien aan volwassenen maar zich niet lieten vangen, en waar ze al het Engels spraken dat ze ooit nodig zouden hebben – voor games, voor video’s op YouTube, voor films en songteksten – zonder dat daar ooit een docent aan te pas was gekomen.

Ik liep over straat en dacht niet aan de notaris en aan wat hij had verteld. Deze buurt was opvallend rustig. Een enkele scooter, een bakfiets, een stel pubers die giechelend met vier tegelijk over straat fietsten. Ik kwam buiten de vakanties op weekdagen maar zelden ’s middags op straat. Na de lessen deed ik in de lerarenkamer altijd zo veel mogelijk nakijkwerk. Tegen de tijd dat ik aan het einde van de dag naar mijn lawaaiige huis fietste, gingen heel veel andere mensen ook naar huis. Dan stond ik samen met een hele menigte andere fietsers voor het stoplicht, omgeven door toeterende automobilisten. Als het licht op groen sprong, moest ik oppassen om niet boven op een langzame bakfiets te botsen, of om niet door een racer omvergereden te worden. Geen tijd om het licht en de bomen te bekijken, laat staan de vogels.

Bij de dierentuin kocht ik een kaartje, glimlachte meelevend naar het meisje achter de kassa – haar werk kon onmogelijk een levensvervulling zijn – en koos het pad naar de volières. Daar fladderden vogels in te kleine kooien heen en weer. Af en toe stond ik stil om een naam op een bordje te lezen. Hallo steenarend, dag ibis. Je zult maar je hele leven opgesloten zitten.

Bij een grote kooi staarde een uil me vanaf een kale boomstronk kalm aan. Grote, geelachtige ogen. Zijn blik volgde me toen ik een stukje verderop ging staan. Hij daagde me uit – rot op met je medelijden, kijk eerst maar naar je eigen sores.

‘Oké,’ zei ik. ‘Je hebt gelijk.’ In mijn jaszak had ik nog een pakje Sultana’s. Ik maakte het open en gooide een stukje koek door de tralies. De uil wendde zijn blik niet van me af.

Toen een schoolklas met twee juffen naar de uil kwam kijken, had ik een reden om onze staarwedstrijd af te breken en bij de kooi weg te lopen. De klas, een kluwen acht- of negenjarigen die elkaar knepen, duwden, aan hun haren trokken, maakte zo veel lawaai dat de vogel met een enkele vleugelslag naar een donkere hoek helemaal achterin zweefde en daar in de schaduwen, tegen een rotsachtige muur doodstil bleef zitten. ‘Waar is-ie nou?’ vroeg een van de juffen. ‘Zien jullie de uil? Goed kijken allemaal.’ Een witblond jongetje priemde een vinger door het gaas en deed alsof zijn hand een pistool was en hij een jager. Over een paar jaar zou hij misschien bij mij in de klas zitten en zou ik hem de taal van Shakespeare moeten leren.

De klas en de juffen dwaalden verder, niemand merkte dat het blonde jongetje achterbleef. Hij stond doodstil voor het hek – ik wist wat hij dacht: die uil ga ik pakken.

Het was stil, de uil waande zich veilig. Hij pikte een verdwaald veertje recht en draaide zijn kop opzij. Het jongetje kwam vanuit volmaakte stilstand razendsnel in beweging, dook naar de grond. Toen stuiterde hij weer overeind, haalde zijn arm ver naar achteren en slingerde een regen van kiezelstenen in de richting van de vogel. De uil slaakte een schrille kreet en vloog de twee of drie meter naar de andere hoek. Als hij vrij was geweest, had hij nu hoog boven de bomen gezweefd, buiten het bereik van de mensen. Het jongetje bukte zich voor een volgende lading ammunitie, maar voor hij een kiezeltje had kunnen pakken, greep ik hem in zijn nek.

‘Jij kleine etter, ben je helemaal gek geworden!’ Ik trok hem overeind aan de kraag van zijn jas en gaf hem een harde klap. Het knulletje begon te huilen. ‘Ja, huil maar, dierenbeul. Hoe zou jij het vinden als je in een kooi zat en een achterbaks kind kwam stenen naar je kop gooien? Ik zou je voor straf eens in zo’n kooi moeten opsluiten, dan zou je weten hoe het is.’

‘Wouter, wat is er aan de hand?’ Een van de juffen kwam aangerend.

Ik liet Wouter niet los, kronkelend probeerde hij aan mijn greep te ontsnappen. ‘Hij was de uil aan het pesten.’

De juf, een meisje dat nog zo jong was dat ik haar zelf nooit de verantwoordelijkheid over mijn kind zou geven, laat staan over een hele klas kinderen, strekte haar hand naar haar leerling uit. ‘Wouter, kom maar.’

Ik liet hem gaan. ‘Je zou beter op de kinderen moeten letten, jullie merkten niet eens dat hij hier achterbleef.’

Ze zei niets, gaf me een felle blik. ‘Kom maar, jochie.’ Ze sloeg haar arm om zijn schouders. Wouter was een stuk gekrompen, een klein, bang jongetje.

Toen ze weg wilden lopen, zei ik met mijn indrukwekkendste stem: ‘Ik zou Wouter mee kunnen nemen naar de politie, voor dierenmishandeling.’

Het meisje draaide zich abrupt om. ‘U heeft het recht niet–’

‘Jawel. Ik ben van de dierenbescherming, ik heb een licentie.’

Ze hapte naar lucht. Wouter keek aarzelend naar haar op.

‘Voor deze keer laat ik hem gaan. Maar je moet wel beloven dat je nooit meer dieren zult pesten, Wouter.’

Het meisje wist niet of ze me moest geloven, maar nam het zekere voor het onzekere. ‘Vooruit, beloof het maar aan die mevrouw.’

Wouter zei eerst niets. Ze kneep hem in zijn schouder. ‘Ik beloof het.’

‘Wat beloof je?’ Ik was op mijn langst, torende boven hen uit.

‘Ik zal geen dieren meer pesten.’

Ik maakte een handgebaar. ‘Ga maar.’

Pas bij de vijver met ganzen en eenden stond ik mezelf een rustiger tempo toe. Veel gekwaak en gegak, daar kon ik wel tegen. Op een bankje sloot ik mijn ogen. Bernd had altijd genoeg aan zichzelf gehad, hij vormde in zijn eentje een wereld. Misschien was dat iets om jaloers op te zijn.

De ernst van eenzaamheid wordt nogal overdreven, had ik pas nog iemand op de radio horen zeggen. Een filosoof had betoogd dat eenzaamheid een kant heeft die in onze tijd bijna niemand nog ziet. Dat je eenzaam moet zijn, weg van de mensen, om te horen wat er binnen in je wordt gezegd. Woorden die vaak zo zacht worden gefluisterd dat ze verloren gaan in de hoempapa van het sociale verkeer. Tegenwoordig zoekt iedereen elkaar voortdurend op – in het echt op een terrasje, of op Facebook. Alleen zijn is uncool, had de filosoof gezegd. En daardoor hebben we geen oor meer voor die vreemde die in ons leeft.

Zou Bernd naar zichzelf hebben geluisterd, daar in dat volle, viezige appartement? Het leek me dat hij weinig had kunnen horen met die snoeiharde muziek. Ik moest hem dankbaar zijn dat hij de pijp uit was – mijn leven was erop vooruitgegaan. En dan had hij me ook nog dat geld nagelaten.

Ik was niet gek, ik wist heel goed dat je met zo’n bedrag kon doen waar je zin in had: reizen, of net zolang in bed blijven liggen als je wilde. Maar ik had nog niet getekend, het geld was nog niet van mij. En misschien zou ik ook wel niets tekenen.

Zo, Bernd, je had gedacht dat ik vol berouw zou zijn, en zou doorbuigen van dankbaarheid. Dat had je dan verkeerd gedacht.

Ik voerde de rest van mijn Sultana aan de eenden en liep naar een kiosk waar behalve plattegronden van de dierentuin en pluchen speelgoedbeesten ook allerlei snacks werden verkocht. Een ijsje mocht best, ik had iets te vieren – ook al wist ik niet precies wat.

De verkoper, een charmante donkere jongen, verkocht geen schepijs. ‘Jammer.’ Ik had trek in een Italiaanse gelato.

‘Wat ik heb is ook lekker,’ zei hij met een knipoog. Ik kon zijn moeder zijn. ‘Ik heb likijsjes, chocolade-ijs in drie smaken, en fruitijs dat goed is voor de lijn.’

Ik wees aan wat ik wilde hebben en hij overhandigde me met een stralende glimlach een calorierijk chocolade-ijsje. Ik glimlachte terug. Een beetje aandacht, meer had ik niet nodig. Wat moest ik met dat geld?

‘Hou er nou over op,’ zei ik streng en haalde de wikkel van het ijsje af. De zon was nu bijna verdwenen en er was een koude wind opgestoken. Na de eerste hap ijs stond het kippenvel op mijn armen. Geeft niet. Geeft helemaal niets.

2

Niemand haalt me in

Er is zo’n zeurderig liedje, ‘The Day Before You Came’, dat de laatste heel gewone dag bezingt, een dag met de gedachten, de routine, de geuren en de woorden van alle dagen daarvoor. Alles hetzelfde en hetzelfde, aan elkaar geschakeld met verroeste scharnieren.

Dat het ook anders kan, en hoeveel pijn dat doet, wist ik nog niet.

De school rook muf – naar puberzweet, hormonen, ongewassen kleren en verstofte docenten. Zesentwintig proefwerken had ik nagekeken, mijn hoofd tolde van de ing-vormen. Niet zo moeilijk, helemaal niet moeilijk. Toch had ik niet veel voldoendes kunnen geven: allemaal kinderen die dom waren – te veel geblowd of te veel gezopen, daar kreeg je hersenschade van. En van diegenen die nog wel hersens hadden, waren er veel die simpelweg geen moeite wilden doen. Aan mij lag het niet. Ik keek op mijn horloge en besloot dat ik weg mocht.

Ik trok mijn pumps uit en mijn sokken en sportschoenen aan. Vervolgens verfde ik mijn lippen koraalrood en poederde de glim op mijn neus weg. Keek nog even in het spiegeltje dat ik altijd bij me had. Het grijs van mijn ogen was dof, verried slaapgebrek, of pijn. Niemand zou het opmerken. Ik maakte een kusmond naar mijn spiegelbeeld.

In mijn portemonnee zat nog genoeg geld voor een eventuele taxi. En in het vakje voor de munten zat een opgevouwen briefje, een beetje vergeeld. Ik hoefde het niet te bekijken om te weten wat erop stond. Take care.

‘Ella, ga je rennen?’ riep de conciërge me na.

‘Ja,’ riep ik terug. ‘Ik ben aan het trainen voor de halve marathon, mijn tijd is best goed, maar ’t kan beter.’

Buiten was het nog feestelijk licht. Hoeveel verschil dat maakte, twee of drie minuten per dag. Het leek haast niets, maar op een week kreeg je toch al gauw bijna een half uur cadeau. Ik nam de straat met de chique herenhuizen, zo voornaam alsof de koningin er elke dag langs kwam. Er was daar geen muurtuintje te zien, nog geen simpele rozenstruik bij een voordeur. En dan, totaal onaangekondigd, gingen trottoirs en straat over in gras, struiken, bomen. Het was alsof het park zich via een achteringang aan de stad opdrong.

Hier kon ik me best voorstellen dat de natuur altijd terug zou komen, als een bokser na een knock-out. Hoeveel asfalt en beton er ook op werden gestort. Na een milieuramp of een oorlog, terwijl het menselijk leven in puin lag, zouden de eerste grassprietjes in een mum van tijd door het gescheurde steen groeien. Bomen priemden door daken heen. Vogels vlogen door de glasloze ramen van scheefgezakte huizen in en uit.

Oké. Ik riep mezelf tot de orde. Vrolijk moest ik zijn. Ik had een baan, ik had een appartement, ik had mensen om me heen. Het was bijna lente.

Een groepje joggers pufte achter hun fitte trainer aan, twee jonge meisjes met kinderwagens rookten een sigaretje.

Een charmante blonde hond kwam me een tak aanbieden. ‘Braaf,’ mompelde ik en nam de tak aan. Mijn aandacht was bij een vrouw aan de overkant van het grasveld.

De vrouw rende in een kalm tempo over het pad, waarbij ze links en rechts werd gepasseerd door fietsers. Ze droeg een lange zwarte jas die achter haar aan golfde, met daaronder een zwarte broek en een zwart shirt. Zwarte schoenen ook, zag ik. Haar rechterarm hield ze schuin voor zich uit – een heel ongemakkelijke houding – en op haar hand zat een zwarte vogel, die net zo hard fladderde als haar jaspanden.

De hond was aan mijn voeten gaan zitten en begon nu hard te blaffen.

‘Hij wil dat je de stok weggooit,’ zei een blonde man. Hij had een hondenriem in zijn hand.

‘Ja, dat willen we allemaal wel,’ zei ik afwezig.

De man begon te lachen. ‘Toe, doe Buster nou dat plezier.’

Ik gooide de tak met een onderhandse worp naar de andere kant van het grasveld. De hond schoot erachteraan.

‘Je gooit goed,’ zei de man. Te glad voor mij. Hij was niet op het frisse weer gekleed, droeg een blauwe, dunne trui over een gestreept overhemd en een spijkerbroek. Misschien woonde hij in een van de dure huizen in de wijk rondom het park en was hij even snel naar buiten gelopen voor een rondje langs de vijver.

‘Dank je wel, jongen.’ Buster en de tak waren alweer terug aan mijn voeten. Ik gaf hem een klopje op zijn zachte kop, waar zijn haar een soort kuifje vormde. ‘Wat een bijzondere vrouw gaat daar.’

‘Ja.’ De man glimlachte. ‘Ik zie haar hier bijna elke avond. Soms is ze te voet, soms op de fiets. Altijd met die vogel. Een soort trendy accessoire. Ze trekt er in ieder geval de aandacht mee.’

De vrouw rende verder, ik zag alleen nog haar wapperende jas. Ze moest een goede conditie hebben, met haar rustige, stabiele tred ging ze verrassend snel.

Ik bukte en pakte de stok. De hond keek me geconcentreerd aan, hij wist precies wanneer ik zou gooien en was al onderweg nog voor ik de tak had losgelaten.

‘Buster vindt je aardig,’ zei de man. ‘Trouwens, ik ben Fred.’

‘Dag, Fred,’ zei ik. Hij was iets kleiner dan ik, en ik hield niet van blond. Maar hij had vriendelijke ogen. Dus toen hij zei: ‘Het is borreltijd, heb je misschien zin om iets te drinken?’ ging ik met hem mee.

De volgende ochtend liep ik op blote voeten door zijn keuken met kookeiland en uitzicht op het park en trok de glimmende kastjes een voor een open. Nergens kon ik thee vinden, geen gewone en zeker geen groene. Uiteindelijk zag ik in een hoekje op een hoge plank een verfrommeld kartonnen doosje met zakjes kamillethee. De inhoud rook naar niets. Ik smeet het doosje met de zakjes in de pedaalemmer.

Buster lag met zijn kop op de rand van zijn mand naar me te kijken.

‘Niet droevig zijn,’ zei ik en knielde bij hem neer. ‘Je hebt een lieve baas, maar hij wil te graag. En dan wordt ’t juist niets, vertel hem dat maar.’ Dat was een levenswet: wat je heel graag wilde, bleef over het algemeen buiten je bereik, hoe ver je je ook uitrekte, op je tenen, je armen uitgestrekt. Fred had me vannacht uitgenodigd voor een romantisch etentje ‘op een plekje aan het water, heel bijzonder, je zult niet weten wat je meemaakt’. Vervolgens had hij het over een weekendje Parijs gehad, ‘in een heel mooi hotelletje, midden in het Quartier Latin’. Ik had gedaan alsof ik heel slaperig was. ‘Oké, dame,’ zei hij. ‘We hebben het er morgen nog over, bij een lekker ontbijtje.’

De zwarte tegels van de keukenvloer waren koud aan mijn voeten. Ik trok m’n sportschoenen aan, pakte mijn tas, aaide Buster over zijn snuit.

Buiten was het licht nog grijs, vogels waren heel hard aan het zingen, een krantenmeisje fietste slingerend over straat. Ik spreidde mijn armen en ademde diep in.