Saskia Profijt

Zwijgplicht

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Saskia Profijt 2013

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp b’IJ Barbara

Foto omslag © Edwin L. Wisherd/National Geographic Stock

Foto auteur © Anne Timmer

NUR 305

ISBN 978 90 468 1396 6

www.nieuwamsterdam.nl/saskiaprofijt

www.saskiaprofijt.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2013 Met ISBN 978 90 468 1395 9

Van dezelfde auteur:

Braaf meisje

De gunsteling

De leugenaar

De assistent

Een wielrenner begint aan de reeks haarspeldbochten onder de plek waar Erna Brons haar boterham aan het eten is, op een weg niet ver van het Italiaanse Comomeer.

Erna herkent de wielrenner meteen, omdat een uur of wat geleden haar kersverse echtgenoot Nico hun camper bijna een ravijn in reed toen ze dezelfde renner tegenkwamen aan de andere kant van de Madonna del Ghisallo.

‘Kijk,’ had Nico geroepen. ‘Dat is Ties Engel! Die is aan het trainen voor de Ronde van Lombardije, dat kan niet missen.’ Nico had angstvallig lang in zijn spiegel gekeken om de renner te kunnen volgen die met duizelingwekkende vaart de berg af daalde.

Erna zou de renner met zijn zonnebril en helm op niet hebben herkend, maar toen Nico zijn naam had genoemd, wist ze over wie hij het had. Ties Engel. Die had een zus die in een rolstoel zat, had ze in een tijdschrift gelezen. Sympathieke jongen. Geen kapsones. Was getrouwd met zijn jeugdvriendin en had geen behoefte haar in te wisselen voor een jonger exemplaar, had hij in het interview gezegd. Dat had Erna onthouden.

Erna is zelf pas getrouwd. Voor de eerste keer, op haar vijfenvijftigste. Ze heeft Nico op internet ontmoet, op een datingsite. Vijf weken later zijn ze getrouwd. Waarom zouden ze wachten, had Nico gezegd, als ze allebei alleen tijd te verliezen hadden.

Op het iets vlakkere stuk na de laatste bocht, vlak bij de plek waar zij zit te eten, knijpt Ties Engel in zijn remmen. Hij zet zijn voet aan de grond en haalt zijn mobiele telefoon uit zijn achterzak. Hij staat voor de vangrail, aan de andere kant van de weg. Erna kijkt precies op hem neer, vanaf de hoge stenen wal waarop ze zit. Ze heeft altijd gedacht dat wielrenners kleine mannen zijn, net als jockeys, maar Ties Engel is vrij lang. Imposant. Mooi, die bruine armen en benen. En hij oogt zo tenger in dat nauwsluitende wielerpak. Er zit geen grammetje vet op zijn gespierde lijf.

Als Ties het oortje van zijn koptelefoon uit zijn oor haalt, hoort ze het sissen en gejengel van de muziek waar hij naar luistert. Hij doet zijn oortje weer in, waardoor het geluid stopt. Ties steekt zijn mobiele telefoon terug in de achterzak van zijn truitje en haalt er een reep uit. Met zijn tanden scheurt hij de verpakking los.

Was Nico hier maar. Hij zou door het dolle heen zijn geweest. Ties Engel, op nog geen tien meter afstand. Maar Nico was boven op de berg gebleven, om het wielermuseum aldaar te bezoeken. Ze kon merken dat hij erg teleurgesteld was geweest dat ze niet mee naar binnen had gewild. Maar de rijen racefietsen die ze door het glas had zien staan, trokken Erna niet erg.

‘Als jij niet mee naar binnen gaat, dan ga ik straks niet met je wandelen. Ik hou namelijk niet van wandelen,’ had Nico gezegd.

Ze had gezegd dat het niet gaf. Maar het gaf wel. Zit ze toch weer in haar eentje een boterham met pindakaas te eten. En dit keer, met haar kersverse echtgenoot boven op de berg, voelt Erna zich eenzamer dan ooit.

Op een lagergelegen bocht onder Ties Engel stopt een auto vrij abrupt, een rode auto met een leeg fietsenrek op het dak. Die zou er weleens bij kunnen horen, denkt Erna. Hoewel ze die auto daarnet, toen ze Ties de eerste keer zag, niet heeft opgemerkt. Dat weet ze zeker, ze had angstvallig het tegemoetkomende verkeer in de gaten gehouden op die bochtige bergweg. Zeker toen Nico langdurig zijn blik op de spiegel had gehouden om Ties Engel na te kijken, maar ze had het eigenlijk de hele weg al gedaan, vanaf het vertrek uit Alkmaar. Tot irritatie van Nico. Hij had gezegd dat hij het heel vervelend vond dat ze meeremde bij elk stoplicht en bij elke bocht. Maar het was geen klein risico, had Erna bij zichzelf gedacht, om blindelings te vertrouwen op iemand wiens rijstijl je onvoldoende kent.

Ties heeft de auto niet opgemerkt. Hij heeft het papier van zijn reep in zijn achterzak gestopt en prutst wat aan een van de metertjes op zijn stuur.

De rode auto zet zijn motor uit en laat zich geruisloos een stukje achteruitrollen van de berg, uit het zicht.

Vreemd, denkt Erna. Als de chauffeur van die auto een bekende van Ties is, zou je toch verwachten dat hij uit zou stappen om een praatje te maken. Maar misschien hoort de auto niet bij Ties. Misschien had hij een verkeerde afslag genomen en reed hij een stukje achteruit om te kunnen keren bij een oprit van een van de huizen op de berghelling.

Erna ziet dat Ties aanstalten maakt om te vertrekken. Pas dan beseft ze dat ze een foto had moeten maken. Maar voordat ze haar toestel uit haar handtas heeft gehaald, is Ties al weggereden. Staand op zijn trappers maakt hij binnen luttele seconden behoorlijk wat vaart. Hij is al bijna bij de volgende bocht. Ongelooflijk, denkt Erna. Als ik op zo’n helling zou afstappen zou ik geen beweging meer in mijn fiets krijgen. Ik zou lopend naar boven moeten.

Als Ties om de bocht verdwenen is, komt de rode auto weer aangereden. Met licht piepende banden slingert de auto zich rond de haarspeldbochten. Erna kijkt naar de foto’s die ze van de wegrijdende Ties heeft gemaakt. Ze zijn alle drie bewogen. Ze schudt haar hoofd en zet het toestel uit. Op dat moment rijdt de rode auto onder Erna langs. Omdat ze op het dak kijkt, kan ze niet zien wie de auto bestuurt. Maar dat de auto Ties Engel volgt, daar is ze vrij zeker van.

Het is half één ’s nachts als Fanny haar auto stilzet op de binnenplaats van de San Paolokliniek in Milaan. Een man stapt uit de schaduw van het voorportaal. Het is Mauro Walshe, de Iers-Italiaanse zaakwaarnemer en beste vriend van haar broer. Dat ze Mauro hier aantreft, verontrust haar. Waarom staat hij haar buiten op te wachten? Waarom is hij niet bij Ties?

Met haar vingers om het stuurwiel geklemd kijkt ze hoe Mauro aandachtig over de in cement gezette kiezels loopt, zijn armen nadrukkelijk heen en weer zwaaiend. Ze kan uit zijn houding niets aflezen. Als hij bij haar lage sportauto is aangekomen, begroet hij haar gebukt, door het geopende portier.

‘Fanny.’

Mauro zegt niet hoe het met Ties gaat en zij durft er niet naar te vragen. Als ze met trillende vingers haar rolstoel naar buiten begint te takelen probeert hij haar te helpen. Ze weert hem ongeduldig af.

‘Ik heb geen hulp nodig.’ Ze weet dat ze zich voor haar bruuske toon zou moeten verontschuldigen, maar dat doet ze niet. Mauro ziet er moe en terneergeslagen uit. Maar als Ties zou zijn overleden in de tijd die het haar heeft gekost om naar Milaan te rijden, had Mauro dat nu al wel gezegd.

Mauro gaat haar voor naar de receptie. Hij legt uit dat Ties op het punt staat naar de intensive care te worden gebracht, waar ze hem eerst moeten installeren voor zij haar broer kan zien.

‘Er zijn mensen die met je willen praten. Een arts van de kliniek. En de verkeerspolitie uit Como die het ongeluk van Ties onderzoekt.’

Even later zit ze in een kamer aan een lange tafel. Mauro is bij de receptie achtergebleven. Door de openstaande deur ziet ze hem staan aan de balie, zijn mobiele telefoon aan zijn oor. Een arts in operatiekleding komt binnen. Hij sluit de deur, geeft haar een hand en noemt een naam die ze niet goed verstaat. Alessandro Fellucci of Finucci. Ze begrijpt wel dat hij neurochirurg is. Met een prikkeling in haar maagstreek merkt ze op dat de arts bezorgd kijkt. Tijdens de autorit van Aix-en-Provence naar Milaan, waarbij ze op de A8 onder het toeziend oog van bewakingscamera’s luidkeels en langdurig heeft zitten schelden op een tolautomaat die haar munten niet wilde accepteren, heeft ze zichzelf wijsgemaakt dat het met de verwondingen van Ties ook mee kon vallen. Tegen de tijd dat zij zou arriveren, zou hij wellicht alweer bij kennis gekomen zijn en rechtop in bed zitten kankeren op dat hem dit weer moest overkomen. Misschien zou hij wegkomen met een paar fikse botbreuken, letsel dat met een operatie of twee hersteld kon worden. In het profpeloton reden wel meer wielrenners rond die met metalen plaatjes aan elkaar geschroefd waren.

Het nieuws van de neurochirurg dat de toestand van Ties ‘zeer zorgwekkend’ is – met de nadruk op ‘zeer’ – raakt haar alsof ze onverwacht tegen een gebalde vuist is opgelopen. Hij is nog niet buiten levensgevaar. De uitleg die daarna volgt, dringt niet meer tot haar door. De chirurg staat halverwege zijn betoog op en toont haar röntgenfoto’s op een lichtbak. Van hersenen.

De chirurg wijst een aantal donkere plekken aan in de buitenste rand.

‘Ziet u?’ vraagt hij.

Ze knikt. Ze vraagt zich af of ze eraan heeft gedacht haar Audi af te sluiten, en onderdrukt een impuls om in haar handtas naar haar autosleutels te zoeken. Dat zou onbeleefd zijn.

‘Hebt u nog vragen?’

Ze heeft maar één vraag. ‘Wanneer kan ik mijn broer zien?’

Snel, zegt de chirurg. Zodra de wond aan zijn hoofd is verbonden. Iemand van de intensive care zal haar komen halen.

Vervolgens wordt de plek aan de overkant van de tafel ingenomen door een duo van de verkeerspolitie. Het zijn carabinieri in zwarte uniformen met witte sjerpen. Hun petten liggen naast elkaar op het tafelblad. Ze kijkt ernaar. De agenten betonen hun medeleven en zeggen dat ze kort met haar willen spreken. Belabberd Engels; dat van de chirurg was beter. Op een kaart laten ze zien waar Ties op zijn fiets door een auto werd geschept – in de buurt van Bellagio op de flanken van de Madonna del Ghisallo, waar hij aan het trainen was; de chauffeur van de auto is doorgereden en heeft zich nog niet bij de politie gemeld. De agenten stellen haar enkele vragen. Sommige moeten ze twee keer stellen omdat ze zich niet kan concentreren. Weet ze of Ties doorgaans hetzelfde trainingsrondje reed. Trainde hij meestal alleen? ‘Ik weet het niet,’ zegt ze.

Ze ziet hoe de agenten een blik wisselen.

‘Misschien weet Mauro het.’

De agenten knikken. Ze zullen straks nog met signore Walshe spreken. ‘We proberen ook in contact te komen met signora… In-ge Ofmier.’ De agent leest de naam van een formulier.

‘Inge Hofmeier?’

‘Sì,’ zegt de agent. Volgens zijn informatie woont de ex-vrouw van Ties ergens in de omgeving van het Comomeer.

Mijn god, Inge. Die zou kapot zijn als ze hoorde van het ongeluk. Toen zij en Ties nog getrouwd waren, keek Inge nooit naar koersen waarin Ties reed. Niet omdat het haar niet interesseerde, maar omdat ze een voorgevoel had dat hij noodlottig ten val zou komen als ze wel zou kijken. Dan keek ze liever niet. Zou Mauro Inge hebben gebeld?

Heeft ze een gsm-nummer van signora Hofmeier, vraagt de agent. De vaste lijn van de villa wordt niet opgenomen en men wil mevrouw Hofmeier graag spreken.

Ze bukt om haar iPhone uit haar handtas te pakken. Haar torso voelt hol aan, als een lege ton. Met ribben van flinterdun metaal. Terwijl ze haar telefoonlijst doorzoekt flitst door haar heen dat ze Inge al een paar maanden niet meer heeft gesproken. Na de scheiding belde Inge haar om de haverklap, maar uitsluitend om naar Ties te vragen. Nadat Fanny hardop had uitgesproken dat Inge Ties los moest laten en door moest gaan met haar eigen leven, was Inge gestopt met bellen. Of Inge haar leven daarna ook daadwerkelijk heeft opgepakt, weet Fanny niet. Ze betwijfelt het. Inge luistert zelden naar goede raad.

Als ze het nummer heeft opgelezen en ze haar iPhone terugstopt valt haar blik op de klok. Het is één uur geweest.

‘Ik wil mijn broer zien.’ Ze maakt aanstalten om van de tafel weg te rijden, maar een van de agenten gebaart haar te wachten.

‘U wordt gehaald zodra u naar boven kunt. Dat verzeker ik u.’

De twee verkeersagenten vertellen over het onderzoek. Remsporen op de weg. Rode laksporen op de fiets van Ties, die mogelijk afkomstig zijn van de auto die hem heeft geschept. Ze laten haar een klein doorzichtig hoesje zien, met daarin de creditcard van Ties. Zijn mobiele telefoon. Dat was alles wat ze bij hem hebben aangetroffen. Zou hij meer bij zich gehad kunnen hebben? Contant geld, misschien? Een identiteitskaart? Ze denkt het niet. Ties neemt alleen eten en drinken mee op een training. Zijn autosleutels laat hij achter op de linkerachterband van zijn auto want het belangrijkste heeft hij bij zich. Zijn racefiets is meer waard dan die oude, gebutste Skoda. Als Ties ergens moet koersen, parkeert hij zijn fiets op zijn hotelkamer naast zijn bed.

Weet ze waar haar broer zijn auto achterliet als hij ging trainen?

Dat weet ze niet.

De agent maakt weer een aantekening en overlegt met zijn collega. Die auto moet gezocht worden. Maar waar? Ze kunnen moeilijk het hele gebied uitkammen.

Ze kijkt naar beneden. Haar vuisten liggen gebald op haar schoot. Ze is te gespannen om haar vingers te strekken. Ze denkt aan haar ouders. Ze moet ze straks bellen om hen te vertellen over Ties’ toestand. De huisarts heeft haar vader met een sterk kalmeringsmiddel naar bed gestuurd, maar haar moeder zal naast de telefoon zitten wachten op bericht van haar dochter. Ze voelt zich opeens weer onrustig worden. Die donkere plekken op de röntgenfoto’s van daarnet, denkt ze, was dat bloed geweest? Was dat niet gevaarlijk? Moest daar geen drain in? Had de chirurg daar iets over gezegd?

‘Zou ik mijn broer al kunnen zien, denkt u?’ vraagt ze aan de agenten. Die zeggen dat ze voorlopig voldoende weten en nu met signore Walshe gaan praten. Ze mag gaan.

Daarnet wilde ze niets liever dan Ties zien, maar nu het zover is en ze haar handen reinigt bij een ontsmettingsdispenser op de intensive care, voelt ze dat haar armen trillen. Ze kan ze nauwelijks omhooghouden. In haar oren klinkt het razen na van de banden van haar auto over de weg. De verpleegkundige die haar begeleidt doet haar best zichzelf verstaanbaar te maken boven het geluid van rubber op asfalt. Waarom praat ze zo hard? Ze is nadrukkelijk iets aan het vertellen, maar ze kan net zo goed haar mond houden want Fanny begrijpt haar Italiaans niet.

Ze schrikt als de verpleegster haar schouder aanraakt. De verpleegster wijst naar een cel die door een glazen wand wordt afgescheiden van de rest van de ruimte. Daar moet Fanny heen, begrijpt ze. Ze zet haar stoel in beweging.

Hoe dichter bij Ties ze komt, hoe stiller het wordt. De banden in haar hoofd razen niet meer, de verpleegkundige is gestopt met praten; misschien beseft ze dat het zinloos is. Ze loopt Fanny voorbij en voert een mimestukje op bij de glazen deur die toegang geeft tot de cel. Haar bewegingen lijken op die van een goochelaarsassistent en een moment lang ziet ze een vrouw van middelbare leeftijd in een glitterkostuum met een ingesnoerde taille en veren op haar hoofd. Kijk maar, wijst de verpleegkundige. Kom maar. Ga hier maar naar binnen.

Bij de aanblik van het bewusteloze lichaam van haar broer knijpt haar keel dicht. Ze wil slikken, maar het lukt niet. Ze kijkt zoekend om zich heen naar de verpleegkundige omdat ze iets tegen haar wil zeggen, maar de verpleegkundige rommelt aan een monitor en staat met haar rug naar Fanny. Ze wil zeggen, ja, dit is Ties. Dit is mijn broer. Haar broer die haar mee liet doen met knikkeren terwijl zijn vriendjes overdreven hadden gezucht toen zij eraan kwam met haar zakje. ‘Je zusje is er, Ties.’ Je zusje, de kleuter. ‘Kom maar, Fanny,’ had Ties gezegd en hij had haar aan haar arm naar voren getrokken. ‘Jij bent nu aan de beurt.’ Ze luisterden naar hem. Hij was haar grote broer. Hij zei wat mocht en wat niet mocht. In het weekend bouwden zij en Ties boten van ijslollystokjes. Ties had een fascinatie voor boten, waarom was niet duidelijk, zij hadden geen boot en woonden niet in de buurt van water. Ties leerde haar hoe ze het lijmpistool moest gebruiken en zij mocht de platte onderdelen aan elkaar plakken, dat waren de stukken die hij zelf niet zo interessant vond, wist ze, maar dat kon haar niet schelen. Ze plakten en knutselden urenlang, terwijl het buiten regende en donker werd. Ze bouwden klippers, skiffs en vliegdekschepen. Ties hield haar hand onder de kraan toen ze zich had gebrand aan het lijmpistool, en deed er een pleister op.

Als de verpleegkundige zich eindelijk naar haar toe draait, kan ze niet meer praten. Ze kan alleen nog fladderen met haar ellebogen, als een babyvogeltje dat met gebroken pootjes op het asfalt zit. Uit het nest gevallen. Thuisloos.

De verpleegkundige kijkt haar geduldig aan.

‘Dat is… dat is Ties,’ zegt ze met geknepen stem. Ze duikt huilend in elkaar bij die zin, haar schouders opgetrokken en haar rug krom. ‘Het is Ties,’ zegt ze tegen haar knieën. ‘Dat is Ties. Dat is mijn broer.’

‘Sì,’ hoort ze de verpleegkundige zeggen.

Mauro zit met zijn hoofd in zijn handen op de brede, marmeren traptrede in de receptie van de privékliniek. Hij kan niet geloven wat er in de afgelopen zes, zeven uur is gebeurd. Ties ligt in coma. Hij is aangereden en hij is er slecht aan toe. De politie ter plaatse had hem als eerste op de hoogte gebracht omdat zijn telefoonnummer boven aan de namenlijst in Ties’ mobiel stond. Om tien over vijf, toen hij het telefoontje van de verkeerspolitie kreeg, zat hij aan tafel achter zijn laptop. Aan het einde van het gesprek stond hij achter de nieuwe turquoise bank in de woonkamer – ingeklemd tussen een antieke staande lamp en de boekenkast. Hij kon zich met geen mogelijkheid herinneren hoe hij daar was gekomen.

Hij wrijft met de palmen van zijn handen door zijn ogen. Dat moet ik niet doen, denkt hij. Mönkh heeft hem al zo vaak gewaarschuwd dat hij op die manier flinke wallen krijgt. Maar hij stopt niet.

Ties ligt bewusteloos op de intensive care. Hij kan wel doodgaan. En Mauro heeft net een nieuwe woning gekocht, vlak bij het Castello Sforzesco. Het appartement was aan de prijzige kant, maar niet buiten zijn budget – hij kon de hypotheek gemakkelijk betalen. Nou ja, niet gemakkelijk, maar het was niet onmogelijk als hij het verder een beetje rustig aan zou doen. Hij had er geen rekening mee gehouden dat Ties van zijn fiets zou vallen. Niet waar, verbetert hij zichzelf, daar heeft hij wel rekening mee gehouden. Een valpartij, een ernstige zelfs, waarna Ties enige maanden zou moeten revalideren, kan hij financieel opvangen. Een spectaculaire valpartij, zoals die van drie jaar geleden toen Ties met een salto mortale over een vangrail de diepte in werd gekatapulteerd, beelden die over de hele wereld op tv te zien waren geweest, kon door een pr-wizard als hij worden omgezet in klinkende munten. Als je valt, kun je het maar beter meteen goed doen. Hij had er vier reclamedeals uit weten te slepen, om over de verhoogde naamsbekendheid van Ties nog niet te spreken.

Een paar uur geleden had hij bij de receptie zitten wachten. Ties was nog niet binnengebracht. Mauro was gaan staan toen een ambulance met stille zwaailichten de binnenplaats op reed en stilhield voor de schuifdeuren. Door het raam had hij gezien hoe twee broeders iemand op een brancard uit de ambulance tilden. De patiënt had een fluorescerende kraag rond zijn hals en lag met brede riemen vastgebonden. Toen de brancard langs Mauro werd gereden had hij tussen de operatiegroene gestalten een glimp van bloedig geschaafde vingers op een wit laken opgevangen. Met krimpend hart had hij die vingers herkend. De vingers van Ties. Zijn beste vriend. Ties kan doodgaan. Hij zet zijn tenen schrap in zijn schoenen om het gevoel van paniek tegen te gaan. Hij moet er niet aan denken. Daar schiet niemand iets mee op.

Hij legt zijn hoofd weer in zijn handen en concentreert zich op de zakelijke kant van het verhaal. Mailinglijsten. Persberichten. Geld. Hij voelt een steek van jaloezie ten opzichte van Ties die boven in bed zich nergens zorgen over hoeft te maken, want Ties is tot op het bot verzekerd tegen allerlei vormen van ongevallen en arbeidsongeschiktheid. Zelfs als hij er als een kasplantje uit komt kan hij nog rekenen op een vijfsterrenverzorging tot aan zijn dood. Maar hij, Mauro, hij heeft nagelaten om voor zijn eigen verzekering te zorgen. Hij heeft niets meer als hij zijn enige cliënt kwijtraakt. Hoe is het toch mogelijk, denkt hij, dat ik altijd als laatste aan mijn eigen belangen denk? Hoe is het mogelijk dat hij zo luchtig over Ties’ beroepsrisico’s heen is gestapt? Hoe vaak gebeurt het niet dat profwielrenners blijvend letsel oplopen? Zelfs zijn vader, toch geen licht als het op bedrijfsvoering aankomt, heeft hem gewaarschuwd dat het riskant was om maar één klant te hebben.

‘Don’t put your eggs in the one basket, son,’ had hij gezegd.

Nou, de mand is gevallen en alle eitjes zijn stuk. Op het inkomen van zijn vrouw durft hij ook niet te vertrouwen. Als Mönkh een opdracht binnensleept komt het geld er met bakken achteraan, maar hoelang duurt het nog voor haar werkbron opdroogt? De fascinatie van de modewereld voor een etnisch model is doorgaans hevig maar van korte duur. En Mönkh is al zevenentwintig. Waarom heeft hij toch alles op zijn beloop gelaten? Waarom?

Opeens voelt hij een hand op zijn schouder. Als hij opkijkt ziet hij een van de verkeersagenten voor zich staan.

‘Gaat het, meneer?’ vraagt de agent op meelevende toon. ‘Wij vroegen ons af… we wilden graag nog even met u spreken. Als dat mogelijk is. Zal dat gaan?’

Hij heeft te hard in zijn ogen gewreven, hij ziet niet goed meer. Hij probeert te focussen op iets achter de agent, de grote vaas met takken lavendel bij de ingang, maar hij ziet slechts een blauwe waas op een witte wolk. Hij knippert verwoed in een poging het beeld scherp te krijgen.

‘Kan ik iets te drinken voor u halen, signore?’ hoort hij de agent vragen.

Hij denkt na. Een glas cognac zou hem hebben gesmaakt, maar dat hebben ze vast niet in het ziekenhuis.

‘Wat water misschien?’ dringt de agent aan.

Hij schudt zijn hoofd. Hij staat op en volgt de agent naar de ontvangstkamer.

Als hij aan de grote tafel is gaan zitten kijkt Mauro op en ziet nog net dat de twee agenten een blik wisselen. Ik moet er verschrikkelijk uitzien, beseft hij. Hij voelt het ook. Hij voelt hoe zijn colbert knelt bij de armsgaten, de zielige staat van zijn overhemd. Hoe het overtollig vlees aan zijn kaakbeen bungelt. Hij ontdekte op een ochtend na het scheren in de spiegel een gelijkenis met een kalkoen als hij zijn hoofd draaide en aan het vel van zijn hals trok. Niet bemoedigend. Hij is pas tweeënveertig. In de bloei van zijn leven.

‘Uw relatie met signore Engel,’ zegt de agent die links tegenover hem zit, ‘is niet alleen zakelijk.’

Nee, beaamt hij, hij is tevens goed bevriend geraakt met Ties. Hij kent Ties al een jaar of vijf, sinds de renner in Italië is komen wonen.

‘Signore Engel woont in Milaan?’

Ties woonde eerst in een huis aan het Comomeer, vertelt hij, maar hij is na zijn scheiding naar Milaan verhuisd.

‘Allora, signore Walshe,’ zegt de linkeragent, ‘wij moeten ernstig met u praten. We hebben het net niet tegen de zus van signore Engel gezegd, omdat ze begrijpelijkerwijs erg van streek was, maar wij gaan het onderzoek naar de aanrijding overdragen aan de recherche in Milaan. Er zijn verdachte omstandigheden.’

‘Wat zegt u nu?’ Hij kijkt van de ene agent naar de andere.

‘We zeggen nog niets definitiefs,’ benadrukt de agent, ‘maar onze expert vond de bandensporen meteen opmerkelijk. Het zijn geen remsporen, zegt hij.’

Mauro is een moment sprakeloos. Dan vervolgt de tweede agent het verhaal van zijn collega. ‘Misschien was het een ongeluk. Het zou kunnen dat iemand uw cliënt onverwacht in het vizier kreeg en van schrik het gaspedaal heeft ingedrukt.’

Hij knikt. Dat is een mogelijkheid, weet hij uit ervaring. Afgelopen lente, toen hij met Mönkh vrienden bij het Meer van Iseo had bezocht en ’s avonds naar huis reed, ontdekte hij opeens dat zijn rem niet meer werkte. Op een kronkelende, dalende weg door de bergen. Toen zijn voet het rempedaal twee keer tot de vloer had ingedrukt en er niets gebeurde, had hij van schrik geprobeerd of zijn gaspedaal het nog wel deed. Dat functioneerde nog prima. Hij herinnert zich dat hij iets schreeuwde tegen Mönkh, terwijl de auto een muurtje schampte. Vervolgens slaagde hij er ternauwernood in de auto niet te laten kantelen door hard aan het stuur te rukken. Met razendsnel handelen en uitstekende stuurmanskunst was het hem gelukt de auto tot stilstand te brengen op een naar boven lopend, onverhard weggetje, waarna hij met trillende handen de handrem had aangetrokken en de motor had uitgezet. Met kurkdroge mond had hij naar de donkere boomstammen om hen heen gestaard. Ik heb het gered, had hij gedacht. Ik heb ons gered. Toen had hij Mönkhs stem naast zich gehoord.

‘Waarom raak jij altijd meteen in paniek?’ had ze gevraagd.

Hij was de auto uit gesprongen en had scheldend en tierend over de dode takken in de berm op en neer gebeend. Mijn god, had hij tegen zijn vrouw geroepen, als erachter komen dat je rem het niet meer doet terwijl je van een berg naar beneden rijdt geen goede reden is om in paniek te raken, dan weet ik het ook niet meer.

Tegenover de agenten beaamt hij dat het goed mogelijk is om in extreme omstandigheden rem- en gaspedaal te verwisselen.

De rechteragent voegt eraan toe dat de theorie van het verwisselde pedaal ook overeenstemt met het gedrag van de automobilist die na het ongeval doorreed. ‘Het is mogelijk dat het een paniekreactie is geweest.’

Maar daar gaan ze niet van uit.

‘En als het geen paniekreactie is geweest?’

‘Tja,’ zegt de agent. ‘De zware verwondingen van uw cliënt en de schade aan zijn fiets tonen duidelijk aan dat iemand met hoge snelheid van achteren op hem is ingereden. We houden er rekening mee dat de automobilist niet per ongeluk maar doelbewust het gaspedaal heeft ingedrukt.’

Ze denken dat het een aanslag is. Een aanslag op het leven van Ties. Mauro is zo verbouwereerd dat er geen gedachten in zijn hoofd opkomen. De linkeragent moet zijn volgende vraag twee keer stellen.

‘Heeft signore Engel vijanden? Misschien binnen de wielrennerij?’

Hij denkt na. Ties heeft weleens wat renners ‘geflikt’, zoals hij dat zelf noemt, maar niet dusdanig dat ze hem van zijn fiets zouden willen rijden. En iemand flikken hoort bij wielrennen.

‘Zijn er bedreigingen tegen hem geuit? Heeft hij onverklaarbare ongelukjes gehad?’

Mauro denkt na. Dan schiet hem iets te binnen. ‘Maar nee,’ spreekt hij zichzelf al tegen nog voor hij iets heeft gezegd. ‘Dat was materiaalpech.’

‘Wat was materiaalpech?’

Hij vertelt dat tijdens een training het stuur van Ties’ fiets was afgebroken. ‘Hij had mazzel want het gebeurde toen hij stond te wachten bij een stoplicht. Als het in volle afdaling was gebeurd, hadden de gevolgen ernstig kunnen zijn.’

Hij ziet dat de agenten elkaar aankijken.

‘Het was domme materiaalpech,’ houdt hij vol. ‘Dat gebeurt, zij het goddank niet vaak.’

‘Wij kunnen de ex-vrouw van uw cliënt niet bereiken. Hebt u Inge Hofmeier al van de aanrijding op de hoogte gebracht?’

Hij heeft nog geen seconde aan Inge gedacht.

‘Ik heb natuurlijk overwogen om haar te bellen,’ zegt hij, ‘maar ik heb me geconcentreerd op de naaste familie, de zus van Ties, zijn ouders, zijn vriendin. Die heb ik persoonlijk gesproken. En ik ben onmiddellijk naar de kliniek gekomen.’

‘De vriendin van signore Engel, zegt u?’

‘Anastasia. Zij is op dit moment in Zuid-Afrika aan het werk. Ze heeft een belangrijke opdracht van een vooraanstaand modehuis. Als ze nu terugvliegt, raakt ze een cliënt kwijt die ze zich niet kan veroorloven te verliezen.’ Hij had de negentienjarige Anastasia aangeraden ter plaatse te blijven omdat ze nu toch niets voor Ties kon doen. ‘Daarbij,’ gaat hij verder, ‘is hun relatie nog erg pril. Ze kennen elkaar nog maar een week of zes.’

‘Weet de ex-vrouw van uw cliënt van zijn nieuwe relatie?’

Dat weet hij niet. Hij denkt het wel.

‘Had uw cliënt nog contact met zijn ex-vrouw?’

‘Ties’ boot ligt nog bij de villa, dus hij en Inge zullen elkaar af en toe hebben gezien. Maar veel contact, nee, dat denk ik niet.’

‘Wie nam het initiatief tot de scheiding?’

‘Ties.’

‘Weet u ook waarom?’

‘Er waren problemen. Inge en Ties zijn al een paar keer eerder uit elkaar gegaan. Maar nu was het definitief.’ Ties had genoeg gehad van Inges drama’s, had hij gezegd. Hij was moe.

‘Ze zijn lang getrouwd geweest.’

‘Ja.’ Hij verzit onrustig op zijn stoel. Waarom al die vragen? ‘Ties en Inge hebben elkaar op de middelbare school in Nederland leren kennen.’

‘Heeft Inge uw cliënt na de scheiding ooit bedreigd?’

Ze verdenken Inge.

‘Had Inge toegang tot zijn fiets, bijvoorbeeld? Had zij zijn stuur kunnen saboteren?’

‘Dat lijkt me sterk.’ Hij heeft er moeite mee een snode Inge in de weer te zien met een ijzerzaag. Ze zou verdwalen op weg naar het gereedschapsschuurtje.

‘U zei dat de nieuwe vriendin van uw cliënt fotomodel is?’

‘Dat klopt, maar…’

De linkeragent onderbreekt hem. Ze weten voorlopig voldoende. Hij wil weten of er nog andere personen op de hoogte moeten worden gebracht van het ongeval van Ties Engel en of zij daar eventueel een rol in kunnen spelen.

Hij zegt dat hij het voor zover hij weet onder controle heeft. ‘Dr. Massi, Ties’ trainingsarts, is al door de kliniek geïnformeerd, heb ik me laten vertellen.’

De linkeragent knikt. Uit zijn ooghoeken ziet Mauro dat de rechteragent ook hiervan een aantekening maakt; hij vraagt op gedempte toon iets aan zijn collega over dr. Massi, waarop deze antwoordt dat de dokter momenteel in het buitenland verblijft, maar dat er reeds contact is gemaakt.

‘Volgens mijn informatie is dr. Massi op een conferentie in de Verenigde Staten.’

Dat klopt, zegt de linkeragent. Ze hebben al gebeld met Chicago.

‘Met wie hebt u nog meer gesproken naar aanleiding van het ongeval?’ vraagt de linkeragent.

‘Uiteraard heb ik de wielerploeg van Ties geïnformeerd. Ik heb lange tijd gesproken met de ploegarts en een van de ploegleiders.’

‘En wat hebt u met de ploeg afgesproken?’ vraagt de linkeragent.

‘We zijn overeengekomen dat ik zal fungeren als intermediair tussen de familie en de buitenwereld.’

Dat was niet helemaal waar. Hij had de ploeg eraan herinnerd dat contractueel was vastgelegd dat elk contact met de pers via hem zou lopen. Er mocht geen interview worden gegeven over de toestand van Ties zonder dat hij daarin zou worden gekend. Hij had ook het aanbod van de ploeg afgewimpeld om een vertegenwoordiger naar Milaan te sturen die de familie van Ties kon begeleiden.

‘Dat is niet nodig,’ had hij gezegd. ‘De familie heeft mij.’ Vanwege de hartkwaal van Ties’ vader zullen meneer en mevrouw Engel niet naar het buitenland kunnen reizen, maar Mauro heeft de ploeg ervan verzekerd dat hij uitstekend in staat is om zelfstandig voor Ties en Fanny te zorgen.

De rechteragent slaat een bladzijde van zijn notitieboekje om. ‘Dan rest ons nog één vraag,’ zegt hij, ‘waar was u zelf rond half vijf vanmiddag?’

‘Waar ik was?’

‘Als u zo goed zou willen zijn, meneer.’

Als hij beseft dat de agent hem naar een alibi vraagt, ontsteekt hij in woede. Alsof hij zo dom zou zijn om Ties van zijn fiets te rijden. De gedachte flitst door zijn hoofd dat iemand hem misschien als verdachte heeft genoemd. Hij weet dat hij niet bij iedereen geliefd is. Maar het is ook niet zijn taak om aardig gevonden te worden.

‘Alstublieft, signore Walshe. Het is een routinevraag. We moeten dit aan alle vrienden en kennissen van signore Engel vragen.’

O, de beleefde onbeschoftheid van de politie. De licentie om routineus inbreuk te maken op het privéleven van een ander.

‘Ik was thuis,’ zegt hij.

‘Kan iemand dat bevestigen?’

‘Ja. Jullie agenten ter plaatse. Die hebben mij namelijk gebeld. Op mijn vaste telefoon.’

‘O,’ zegt de agent. ‘Neem mij niet kwalijk.’

Het is kwart over twee als hij uit de lift stapt en de intensive care op loopt. Een verpleegkundige laat hem zien dat hij zijn handen kan reinigen bij de dispenser met ontsmettingsmiddel aan de muur. Maar hij blijft voor de glazen deur staan; hij is niet van plan de cabine waarin Ties ligt binnen te gaan. Ziekenhuizen zijn het niet voor hem, en de intensive care al helemaal niet. Zijn moeder lag op de IC in de week voor ze doodging, met slangen in haar aderen en piepende apparaten achter het bed. Hij had het niet aangekund. Van het ene op het andere moment had hij het bloed uit zijn lichaam voelen trekken. Een oplettende verpleegster had hem nog net een stoel tegen zijn knieholten weten te schuiven, anders was hij tegen de grond gegaan.

En nu ligt Ties er. Hij vermijdt naar het lichaam van de renner op het bed te kijken. Hij vestigt zijn blik op Fanny, die met een gebogen hoofd achter de glazen deur zit. Hij kan haar gezicht niet zien. Hij vraagt zich af of ze huilt.

Fanny Engel is een menselijke leugendetector. Ze kan zien of iemand liegt of de waarheid vertelt, een speciale vaardigheid die ze ontwikkelde tijdens haar studie psychologie en heeft aangescherpt tijdens een korte maar zeer succesvolle periode bij de Nationale Recherche in Nederland. Ties zegt dat ze onfeilbaar is, dus op de keper beschouwd heeft hij nu drie problemen: een nakende financiële meltdown, een politieonderzoek naar de wandelgangen van zijn cliënt, en Fanny. Hij wrijft over zijn gezicht en vraagt zich af of hij die ochtend ongemerkt onder een ladder is doorgelopen. Op dat moment draait Fanny onverwacht haar rolstoel om. Ze is bleek maar ze huilt niet. Hij voelt zich betrapt omdat hij naar haar stond te kijken.

Als Fanny naar de gang komt, zegt hij dat ze diep in gedachten had geleken en dat hij haar daarom niet had willen storen. Sukkel, foetert hij zichzelf in stilte uit, dat was je eerste leugen. Het zweet breekt hem een beetje uit, maar ze lijkt het niet gemerkt te hebben want ze zegt er niets van. Fanny heeft droge lippen, ziet hij. Ze probeert ze vochtig te maken met haar tong en vraagt of er ergens water te krijgen is. Hij biedt ogenblikkelijk aan het voor haar te halen, maar ze is zelf al onderweg naar de watertank aan het einde van de gang. Hij kan haar alleen nog volgen.

Terwijl Fanny een beker uit de koker trekt en die met water begint te vullen, vraagt ze hem wat de politie heeft gezegd. Hij houdt over bandensporen op de weg een verhaal dat zo onduidelijk is, dat hij het zelf niet begrijpt.

Fanny knikt afwezig. Ze is er niet bij, denkt hij opgelucht. Ze is met haar gedachten ergens anders. Hij kan het zich goed voorstellen. Haar broer ligt in coma. Dit is misschien toch het goede moment om haar van iets anders op de hoogte te brengen.

‘Ik moet je nog iets vertellen.’

Hij begint meteen weer te twijfelen als Fanny haar blik op hem vestigt. Boven de rand van de papieren beker zijn haar ogen net zo blauw als die van Ties. En hard als glas. Maar nu kan hij niet meer terug.

‘Ties is een boek aan het schrijven,’ zegt hij. ‘Ik denk niet dat hij je dat verteld heeft. Hij stond erop…’

Fanny onderbreekt hem. Ze vraagt nogal ongelovig of dat echt waar is. ‘Hij léést niet eens,’ zegt ze.

Hij vertelt haar dat het wel degelijk klopt: Ties gaat een autobiografie schrijven. Hij heeft een contract bij een Nederlandse uitgever getekend, Mauro heeft zelf de onderhandelingen gevoerd.

‘En wat heeft dat met het ongeluk te maken?’

Hij moet opletten dat hij niet gaat hakkelen. ‘Het moet een onthullende autobiografie worden, dat wil zeggen: zo moest ik het boek van Ties aanbieden. Heeft hij tegen me gezegd. Ik heb het niet verzonnen. Ties kondigde aan dat er iets onthullends in zal staan.’

Fanny haalt een elastiekje van haar pols en bindt haar schouderlange haar in een staart. Ze doet dat nogal resoluut. ‘Dus in combinatie met die bandensporen,’ zegt ze, ‘denk jij dat iemand Ties opzettelijk van zijn fiets heeft gereden? Om hem het zwijgen op te leggen?’

Ze heeft dus wel zitten opletten.

‘Ze hebben het niet met zo veel woorden gezegd, maar ik denk dat de politie vermoedt dat Inge Ties heeft aangereden.’

‘Inge?’ Er spreekt verbijstering uit haar gezichtsuitdrukking.

‘Inge is onvindbaar. Je weet zelf hoeveel moeite ze had met de scheiding. En in combinatie met dat boek en Anastasia…’

Fanny zegt niets. Ze voelt aan haar naar achteren gebonden haar, haalt het elastiekje er weer uit en bindt het haar nog een keer samen, elk gebaar verbeten.

‘Ik zou nog eerder denken dat het te maken heeft met die dokter.’

Hij doet alsof hij niet weet over wie ze het heeft: leugen nummer twee. Dit keer reageert ze wel, met onverholen irritatie.

‘Kom nou,’ zegt ze, ‘dat weet je wel. Die arts bij wie Ties traint.’

Hij schrompelt een klein stukje in elkaar.

‘Dr. Massi,’ zegt hij. ‘Manuela Massi.’

Fanny knikt. ‘Juist. Manuela. Manu, zo noemt Ties haar. Die is toch omstreden?’

Het zweet begint hem nu echt uit te breken. Dat Massi omstreden is, heeft ze grotendeels aan hem te danken. Omdat hij niet van plan is dit aan Fanny op te biechten, bevestigt hij alleen dat er geruchten rond Massi’s werkwijze zijn geweest. ‘Maar het sterft van de geruchten in de wielerwereld. De autoriteiten hebben nooit grond gezien om tot vervolging over te gaan.’

Ze legt haar hoofd in haar handen en wrijft ruw door haar haar.

‘Wat een puinhoop,’ zegt ze gesmoord. Als ze opkijkt staat een plukje haar bij haar linkeroor rechtovereind.

Hij kijkt omzichtig op zijn horloge en zegt dat het nu toch tijd voor hem is om naar huis te gaan. Morgen zijn er vast veel nieuwe dingen die hij moet regelen.

Als hij zijn agenda pakt, voelt hij zich meer zichzelf. ‘De recherche wil zo snel mogelijk met je praten,’ zegt hij. ‘Het appartement van Ties zal worden onderzocht door de politie, dus daar kun je niet logeren. Maar ze hebben op de zesde verdieping van de kliniek kamers voor familieleden en naar ik mij heb laten vertellen zijn die ook geschikt voor rolstoelgebruikers. Ik heb een kamer voor je laten reserveren.’

Hij kijkt naar Fanny’s bleke gezicht en besluit dat hij het wel aandurft om een vaderlijke raad te laten volgen. ‘Ik zou niet te lang wachten met naar bed gaan,’ zegt hij. ‘Je ziet er moe uit. En voor Ties kun je op dit moment toch niets doen.’