Ronald Hoeben & Harold Hamersma

Het culinaire ABC

Spoedcursus gastronomisch bluffen op zakformaat

© Ronald Hoeben & Harold Hamersma 2013

Alle rechten voorbehouden

Foto auteurs © Ronald Hoeben

E-BOOK ISBN 978 90 468 1624 0

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 468 1538 0 (1e druk 2013)

U kunt deze bestellen via onze webshop of in de boekhandel

www.nieuwamsterdam.nl/hetculinaireabc

Voorwoord

Om te zien dat de Nederlandse gastronomie in de afgelopen decennia ingrijpend veranderd is, hoef je maar bij een tankstation langs de A2 of A4 te stoppen. Waar je een kwarteeuw geleden de keus tussen een rol Autodrop en een wit bolletje zweetkaas had, puilen de schappen nu uit van de provençaalse, Italiaanse of anderszins mediterrane sandwichverrukkingen. Of werp een blik op de menukaart van het simpelste eethuis: de uitsmijter is vervangen door een wrap of focaccia, de kippensoep werd gevogeltebouillon met dumplings en de catch of the day is er barramundi. En dan hebben we het ‘slechts’ over een provinciaal adresje, waar de trends meestal een paar jaar later neerdalen dan in de stad.

Trends die door de ooit zo overzichtelijke Hollandse keuken spoelden waren er in overvloed: de nouvelle cuisine maakte school om zelf al snel weer old school te worden, de moleculaire keuken begon op te borrelen tot de prik eruit raakte, de bistro kwam, ging en kwam weer terug als nieuwe stroming, en met een eigen gids: Bistronomie. Uit Parijs, dat spreekt. De sushi wandelde schoorvoetend ons culinaire landschap binnen, de Thaise restaurants verdrongen de afhaalchinezen, die op hun beurt onbeperkt aan het wokken sloegen om het filiaalverlies te beperken. Inmiddels zitten we in het oog van een Nouveau Ruig-orkaan, ligt in de supermarkt groentefriet in het schap en schuiven we aan in het gehaktballenrestaurant.

Al die ontwikkelingen hebben nieuwigheden toegevoegd aan onze culinaire woordenschat en daarmee is het er niet simpeler op geworden. Vooral in de restaurants, maar ook in de hobbykeuken en in de steeds talrijker wordende kookscholen wordt geschermd met volstrekt eigen jargon. En ook de recepten en restaurantrecensies in kranten, foodglossy’s en op radio en tv grossieren in gastronomische begrippen waarvan vaak klakkeloos wordt aangenomen dat deze voor de lezers, kijkers of luisteraars gesneden koek zijn. Maar wat wordt er nou eigenlijk bedoeld als er sprake is van afgehangen vlees, of van ‘drinkwijn’? Moet je je veiligheidsgordel omdoen als je een flight gaat maken? Wat zijn de grenzen van het gebied dat je betreedt als je ‘buiten de kaart om’ gaat bestellen? Is die assemblagekeuken ook bij Ikea te koop? En hoe oud is dagvers precies?

In Het culinaire ABC hebben we alle begrippen op een rij gezet en geven we er – vanuit onze optiek – duiding aan. Waarbij we niet uit het oog verloren hebben dat eten in de eerste plaats een leuke bezigheid is.

Lees smakelijk!

A

A4’TJE. Dubbelgevouwen. Hedendaagse menukaart. Vooral gangbaar bij de Nouveau Ruig-beweging. Papieren versie van het in het eetcafé gangbare schoolbord.

Aanschuiftafel. Hoopvolle restaurantplacering voor alleenstaanden. In het kader van shared dining delen we nu ook onze tafelgenoten.

Aardappel. Nachtschadegeval. Heeft als volksvoedsel een veer moeten laten door toedoen van rijst, noedels en pasta. Manifesteert zich thans echter in het hogere segment en ontdoet zich daar van zijn generieke benaming. Ruim baan voor de Opperdoezer Ronde, La Ratte, Noirmoutier en de Roseval. Zie ook: gepofte aardappel.

Achter. Kachellocatie. Zie ook: kachel. Domein der WITTE BRIGADE. Ook wel bekend als: ‘de keuken’.

Achteretiket. Bron van leesvermaak op de achterzijde van een wijnfles. ‘Drink deze wijn bij vlees, vis, kaas, pasta, groenten, zomaar, bij de borrel of met vrienden.’ En trouwens, neem zelf ook wat.

Adviseur. Ook wel: culinair commissaris. Eindpunt van een kokscarrière.

Afbakbroodje. Halfproduct, heel heet. Vaak ongaar. Olijfoliedompelbadgast.

Affineren. Kaaskwaliteitsclaim. Uitdrukking: ‘Hij affineert zelf.’ Betekent niets anders dan dat de kaasverkoper in kwestie de kaas zelf laat rijpen. Schijnt knap te zijn.

Afgehangen. Vleeskwaliteitskenmerk, hoe langer hoe beter. Overtreffende trap van dood. Zie ook: dry aging.

Afhaalchinees. Eind van lifecycle. Afscheidsgroet: ‘Sambal bij?’ Ook: adoptiekind uit China.

AGA cooker. Fornuis met twee pitten voor de prijs van vierentwintig. Blokverwarming. Ongeschikt als dagelijks kooktoestel. Delicious keuken-decoratiestuk.

À la carte. Menukaartduiding. À la carte eten: gerechten van de spijskaart bestellen. Tegenovergestelde van: ‘Mag de chef u verrassen?’ Zie ook: supplement.

Albacore. Tuthola-tonijn met smaakgebrek.

Alcoholvrij. De natte droom van de Stichtig Alcoholpreventie. Wijn- en bierstroming. Te vergelijken met seks hebben met een opblaaspop.

A la plancha. Op de plaat grillen in landen waar de voertaal Spaans is.

Al dente. Pastapoëzie. Beetgaar. Maar niet heus.

Alfalfa. Smaakvrij kiemkruid. Decoratief ophoogmiddel uit de tower cooking-cuisine (zie: stapelen).

Alles naar wens? Bedieningsjargon. Antwoord niet gewenst. Zie ook: Heeft ’t gesmaakt?

All-in dining. Compleet diner in 2013 voor de prijs die anno 2009 voor het laatst grif werd neergelegd voor een hoofdgerecht. Radeloos reddingsplan voor restaurateurs in de rats. Tevens kwalitatieve fastfoodformule in de vorm van een marktrestaurant waarbij het onbeperkt opscheppen per uur wordt afgerekend.

Ambachtelijk. Inflatoire term. Niet-beschermd predikaat uit de productsticker-serie ‘Puur!, Gezond!, Vetarm!, Geen toegevoegde suikers!’. Gelezen in de horecavakpers: ‘Nieuw! Taarten met een ambachtelijke uitstraling’. Freudiaanse menukaartschrijffout: ambachterlijk.

Amuse. Pre-entree, ongevraagd binnenkomertje met onterecht gratis-aura. Mondvermaak met voorgerecht-aspiraties. Uitdrukking na de consumptie van een vijfgangen-amuse: ‘Mag ik van u een kop koffie en de rekening?’

Andouillette. Tourist trap. Rubberen ingewandenworst. Franse delicatesse die alleen in Frankrijk soms smaakt.

Ansjovis. Zoutopslag. Blikvis. Heeft school gemaakt als topping en pizza-ingrediënt.

Antiboise. Uit tomaat en knoflook opgetrokken visversierder uit Antibes. Helpt verder nergens tegen.

Antivries. Vloeistof om bevriezing van motoren tijdens de winter te voorkomen. Kwam echter niet geheel abusievelijk in 1985 ook in Oostenrijkse witte wijn voor. Zorgde voor een vastloper in de export om later toch het tegenovergestelde te bewerkstellingen. De antivries fungeerde als brandstof voor Phoenix: het wijnland is inmiddels uit zijn as herrezen. Zie ook: Brunellopoli en methoxypyrazinen.

Aperitief. Zie: huis, aperitief van het.

Arachideolie. Vinaigrettevervetter op basis van aardnoten. Tevens: olie voor de wokkok.

Arganolie. Holy shit. Olie gewonnen uit noten van de arganboom die op hun beurt weer gewonnen worden uit geitenkeutels.

Arrangementswijn. Per fles onverkoopbare wijn die dan maar per glas gesleten wordt. Zie ook: wijnarrangement.

Artisjok. Afpelgezelschapsspel met sausmoment.

Asperges. Limburgs goud. Ook: Pools delfproduct. Tevens verkrijgbaar in groene budgetuitvoering.

Assemblagekeuken. Niet te koop bij Ikea. Koken met miniatuurbouwtechniek. Een gerecht wordt samengesteld uit piepkleine, vooraf gemaakte onderdelen die met een pincet bij elkaar gelegd worden. Onontbeerlijke finishing touch: een shiso cressje van Koppert Cress. Nu we uitgekeken raken op het plaatjeskoken is er een levendige handel ontstaan in de putopties Koppert Cress.

Aubergine. Ratatouillehabitué. Vega-favoriet. Ottolenghi-orgasme. Wordt tegenwoordig regelmatig in kaviaarvorm aangetroffen.

Avocadodip. Ook wel bekend als: guacamole. Vaste sidekick van nachochips. Avocado met Prozac-verlangen.

B

Babi pangang. Afhaalsucces uit de Chinees-Indische keuken. Ook wel bekend onder het alias 33, 56 of 92. Veelal slecht lijkende varkensvleesvermomming in een zoetzure saus op een sterfbedje van atjar tjampoer.

Back to nature. Weeromstuitreactie op massaproductie, gen-granen en varkensflats. Aanhangers: de back-to-naturisten.

Bag in box (BIB). Meerliterverpakking. Thuistap voor wijndrinkers. Nostalgische gevoelens opwekkend bij wijndrinkers die de wijntapperijen nog zelf hebben meegemaakt. Uitdrukking: ‘Zit er nog wat in de BIB?’

Baguette. Niet altijd pret. Knapperig stokbrood van Franse origine. In Nederland echter meestal een lang, slap wit puntje. Succesnummer van Le Pain Quotidien en Bakker Bart. Ook: afbakbroodje.

Bakker, Sonja. Eierkoekenbakker. Kiloverknaller. Dieetverspreidster zonder dokterstitel. Mannelijke equivalenten: Dr. Atkins, Dr. Frank en Dr. Oz. De Sonja Bakker Suite: slaapkamer in Villa Felderhof.

Baklava. De overtreffende trap van zoet. Filodeegnotenverschijning met dodelijke calorische waarden.

Balsamico. Apennijnse sla-aandoening. Nog geen tegengif ontwikkeld.

Bamischijf. Automaatklassieker. Gefrituurd quasi-oosters fingerfood.Zie ook: Keuken van het Ongewenst Dier.

Barbecue. Ook wel: BBQ. Brandwondenbron. Sluit deuren en ramen. Biotoop: tuincentrum, tuin, patio en balkon. Potentiële Rijdende Rechter-casus. Grillchic: een Louis Vuitton-barbecuehoes. Thans ook: gril van de topgastronomie, maar dan als indooractiviteit. Zie ook: Big Green Egg en winterbarbecue.

Barista. Koffiecowboy met latte-relatie.

Barramundi. Kweekzeebaars, maar dan van de andere kant van de wereld. Lijnrecht tegenovergestelde van lijngevangen, lokaal en duurzaam.

Basmati. Zondagse roerrijst voor door de week. Lassie, wat maak je me nou?

Bavarois. Type pudding van gisteren.

Bavette. Rundvleespromovendus. Ooit de simpelste biefstuk en vaste dagschotel in de Franse snelwegrestaurants, thans lievelingslap van de Nouveau Ruig-beweging.

Bedje. Zie: op een bedje van...

Beleving. Ook: totaalbeleving. Restaurantervaring in het eerste decennium van de 21e eeuw. Buiten de kaart om diende er ook genoten te worden van optredens, kunst, architectuur en geuren. Dienstmededeling: ‘En voordat u het hapje neemt, dient u eerst even aan uw pols te ruiken.’

Bellota. Het Spaanse zwartpootvarken dat een eikeldieet heeft gevolgd. En daardoor goud waard is. Zie: pata negra.

Bentobox. Gastronomische vorm van Memory. Japanse fastfoodletterbak.

Berengeur. Varkensvleesbouquet. Ten onrechte toegeschreven aan niet-gecastreerde mannetjesvarkens.

Bergamot. Schizofrene citroensinaasappel uit Italië.

Beurre noir. Tot het uiterste verhitte beurre noisette. Traditionele landingsbaan voor de rogvleugel.

Beurre noisette. Nootoplossing. Uitgebakken boter met een nootachtige kleur en een karamelachtige smaak. Zie ook: beurre noir.

Biefstuk. Rood lapje zonder deugdelijke wettelijke herkomstbepaling. Op z’n best een saai en summier stukje elitevlees dat zich veelal schuilhoudt onder champignon- of pepersaus.

Bieslook. Aromatisch knipselkruid. Vensterbankui.

Biet. Terug van weggeweest. Inmiddels hard to beat. Lijkt in de rolverdeling op het bord de plek van de champignon ingenomen te hebben. Reguliere verschijningsvormen: chips, schuim, sap en crème.

BiFi. Condoom met vleessmaak. Tankstationworst. Onbeperkt houdbaar.

Big Green Egg. Grillattribuut uit de hogere horeca. Zwaarlijvige barbecue in een stenen ei. Patioparkeerder. Kokslieveling. Een ei hoort erbij, dus: betaal u blauw.

Bijenkorf. Honingfabriek van de hobby-imker. Trendy outdooractiviteit naast de schoorsteen voor stadskoks zonder eigen tuintje.

Bijvangst. Verkeerde visafslag.

Biodynamisch. Overtreffende trap van biologisch. Landbouw gestoeld op de antroposofische principes van Rudolf Steiner. De stand der planeten, aardstralen, eb en vloed en de kosmos zijn van invloed op groei-, snoei- en oogstmomenten.

Bistro. Gereanimeerd horecaconcept. Voormalig home of the houten plank, nu toevluchtskeuken voor haute-cuisine-drop-outs, zowel koks als gasten. Nieuw begrip: bistronomie. Ontspannen eten voor ontspannen prijzen.

Bite. Tactiele kwalificatie van voedselcomponent met een aantrekkelijke kauwweerstand. Zie ook: werkvlees.

Bitterballetje. Receptiesnack met vaak niet te definiëren inhoud. Verhemelteverschroeier. Maakt thans furore als bijgerecht in de ambitieuze gastronomie.

Blijker, Herman den. Voormalig kok, thans sigarenrokende troubleshooter bij haperende horecaconcepten. Faillisement gegarandeerd.

Blinde vink. Gekruid gehaktrolletje omwikkeld met een kalfs- of varkenslapje. Ook: scheldwoord voor voetbalscheidsrechter Pieter Vink.

Bloed. Maakte de transfusie tussen afvalproduct en gerespecteerd ingrediënt. Instromer vanuit de New Nordic Cuisine, montagemateriaal voor sauzen en populair worstbestanddeel.

Bloedworst. Antieke kiloknalleraanbieding. Nu alomtegenwoordig hypegerecht.

Bloemen. Karin: Becel-ambassadrice. In alle andere gevallen: schuin afsnijden en gebruiken als eetbare garnering. Onverklaarbaar persistente trend.

Bloemkool. Klassieke onwelriekende doorkoker uit de Hollandse armoekeuken van de vorige eeuw. Beleeft een herintroductie via grill en salamander. Uitdrukking: ‘En dan zit je met de gebakken bloemkool.’ Zie ook: romanesco.

Blote billetjes in het gras. Old school-gerecht uit het Kookboek van de Amsterdamse Huishoudschool van J.C. Wannée. Bord met witte bonen en snijbonen. Lievelingseten van Robert M.

Blumenthal, Heston. Patron-cuisinier van het Engelse restaurant The Fat Duck, goochelkok, kookfysicus. Meester van de metamorfose. Tevens voedselvergiftigingspionier op driesterrenniveau. Rolmodel voor René Redzepi van Noma.

Bob-arrangement. Alcoholisch kindermenu. Bodempjesprocedure. Bij gerechten passende wijnen in minder dan halve glaasjes. Eindelijk reikhalzend uitkijken naar de alcoholcontrole.

Bocuse, Paul. Levend monument van de Franse keuken. Grootrestaurantbezitter.

Boer. Supermarktduiding: Appels van Boer Piet, Vruchtensap van Boer Jan. Kon niet uitblijven, ook al een merknaam: Mijn Boer. Er is inmiddels niets meer wat de boer niet kent.

Boer, Jonnie. Puur, Puurder, Puurst. Naturelle drie-sterrenchef. Grondlegger van het regionale koken. Fermentatiepionier. Heeft al een vrouw: Thérèse. Kreeg op 43-jarige leeftijd een Zusje, thans twee sterren.

Boerenomelet. Eiergerecht op basis van een soepgroentepakket. Gezien op een menukaart: ‘Boerenomelet met echte stukjes boer’.

Boon. De onbeperkt houdbare groente van de toekomst. Ook: Boon, Piet. Horeca-interieurgoeroe.

Boretti. Luxe gasfornuis. Even Italiaans als het oud-Hollandsche draadjesvlees dat erop staat te pruttelen.

Born, Wina (1920-2001). Geboren lekkerbek. Culinair recensent avant Johannes van Dam. Founding mother van het ‘mondvermaakje’.

Borrelgarnituur. Hollandse tapas. Veelal kaasblokjes, ossenworst en/of leverworst. Vraag aan gastheer of gastvrouw: ‘Heb je ook zuur?’ Antwoord: ‘Nee, maar dat krijg je vanzelf na het eten van de leverworst.’

Borrelnootjes. Pinda’s in een krokante kleurstofcoating. Veel borrels nodig om de smaak weer kwijt te raken.

Bosui. Alias: lente-ui. Verwarrend: lente-ui wordt alleen in bosjes verkocht. Zie ook: pijpajuin.

Bouchotmossel. Franse minimossel met een maxi-ego.

Bouillabaisse. Visresten op laag water. Zuid-Franse specialiteit. Uitdrukking: ‘rouille met de riemen die je hebt’.

BOUILLON!. Het blad. Aanbevolen gastronomisch magazine voor eters met literaire smaak. Motto: ‘Leesvoer voor fijne proevers!’

Bouillon. Vlees-, vis- of groente-extract. Nog maar zelden als stand-alone-gerecht in omloop. Thans in handen van de bediening geraakt, die er rituele overgietingen mee uitvoert, vaak vanuit een theepotje. Door de gast niet immer goed begrepen: ‘Oeps, ik heb het per ongeluk al opgegeten.’

Bouillon, van gevogelte. Restaurant-alias van kippensoep.

Boursin. Goudkuipje uit Frankrijk. Nederlands eerste kennismaking met buitenlandse kaas. Directe concurrent: Paturain.

Brandt & Levie. De Bassie & Adriaan van het ontluikende worstwezen.

Brasserie. Voorheen: eetcafé. Thuishaven van de steak-frites-salade, oesters, plateau de fruits de mer, steak tartare, crème brûlée en de over zijn voorschoot struikelende werkstudent.

Breezer. Sletjessap. Kelderboxcocktail. Bijlmer-betaalmiddel. Valutavorm ten behoeve van het verkrijgen van jonge amateurprostituees.

Broccoli. Te vergeten groente.

Brood. Ooit de signature dish van de bakker. Thans vaak gemaltraiteerd fabrieksproduct in vele gedaanten. Hoopgevend: er is sprake van een nieuwe generatie oerbakkers: Le Fournil, Menno, Le Salonard. Trend: de terugkeer van de warme bakker.

Broodje. ‘We gaan een broodje eten.’ Eufemisme voor een copieuze maaltijd buiten de deur uit de pre-Lehman Brothers-periode toen onbeperkt declareren nog volledig geaccepteerd was. Vraag aan ober: ‘Wilt u zo vriendelijk zijn om ook mijn Porsche op de rekening te zetten?’

Brownie. Koffiekompaan zonder ruggengraat.

Bruis. Of plat? Zie ook: kraanwater.

Brunch. Eetevenement ergens tussen ontbijt en lunch dat maar niet van de grond wil komen. Zie ook: picknick.

Brunellopoli. Een van de vele Italiaanse wijnschandalen. In dit geval werden enkele wijnboeren van naam en faam beschuldigd andere druiven voor kostbare Brunello di Montalcino te gebruiken dan sangiovese. Liever de budgetuitvoering? Zie dan het schandaal met de spotgoedkope tafelwijn waarvan de inhoud maar voor eenvijfde uit druivensap bleek te bestaan. De rest: bietensap.

Buikspek. Lang veronachtzaamd varkensonderdeel, heeft zich vanuit de slachtafvalcategorie omhooggeworsteld tot geliefd gastronomisch gerecht uit de langzaam garen-keuken.

Buiten de kaart om. In plaats van kaarten. Executieverkoop van boodschappensurplus. Gastronomische filemelding. Hersengymnastiek voor obers. Zie ook: à la carte.

Buitenkeuken. Afzuigkap overbodig. Zie ook: winterbarbecue.

Bulli, El. Voormalig gastrochemisch bedrijf te Roses (Costa Brava, Spanje) onder voortdurend toezicht van prof. dr. ir. Ferran Adrià. Bedevaartsoord voor Platinum Card-houders, waar reserveren evenzeer gewenst als onmogelijk was. Nouvelle cuisine in een nieuw jasje. Net vrijgegeven uit het laboratorium: schuim van schuim en gebakken lucht. Adrià-adepten zijn geïnfiltreerd in eetcafékeukens. De prof. dr. ir. beraadt zich thans op een nieuwe formule.

Burger King. Dat is natuurlijk McDonald’s.

Buscaglione. Terroirkoffie in vele smaken. High-end espressoconcept in Michelinkringen dat Illy en de andere verdringt. Symptoom: koffiekaart. Bijwerking: koffie als extra gang.

C

Cabernet sauvignon. Belangrijkste blauwe druif ter wereld. Basismateriaal van rode bordeaux. Elders ook wel King Cab genoemd. Maakt zijn status zelden waar.

Cake. Waarheen, waarvoor? En vooral ook: waarom zo droog? Spakenburgse specialiteit: natte keek. Onderdeel van het Dela-koffiearrangement ‘My Way’.

Canapé. Fingerfood van het eerste uur. Onderliggende partij. Rustplaats voor gekookt ei en/of tomaat en/of paté en/of wat u anders nog aan blikjes heeft die in de buurt van de uiterste consumptiedatum dreigen te komen.

Cappuccino. Spijskaartmigrant. Geen zuivere koffie meer. Duikt inmiddels op tussen de voorgerechten als ‘cappuccino van...’.

Captain’s dinner. Laatste avondmaal op de Costa Concordia.

Carhop. Autokelner.

Caron, Alain. Restaurantloze kok. Fornuisnomade. De Franse Nikkelen Nelis van de gastronomie. Na de Eiffeltoren en Paul Bocuse (zijn vriend) Frankrijks meest gefotografeerde fenomeen. Verder ook vriend van – _ – (vul hier iedere bekende maar ook minder bekende binnen- of buitenlandse cuisinier in). Hardnekkig gerucht: Alain Caron heet in werkelijkheid Ad van der Kar en komt uit Apeldoorn.

Carpaccio. Apennijnse snijtechniek voor een rauwe rundvleespresentatie. Thans ook leverbaar in groenten en vis. Reeds gespot: het broodje carpaccio. Bij de plakken neerzitten: carpaccio eten.

Catchdrive. Keukenbestelling van vis via de marifoon. Inkoop- en reserveringssysteem voor vangst en bijvangst.

Catch of the day: de vangst van gisteren en daarvoor. Visverkoopverleidingstechniek. Valt binnen de school van buiten de kaart om.

Catering. Huisvrouwenhobby, restjesverwerking.

Cava. Spaanse mousserende wijn waarvan de budgetedities veelal smaken naar de kartonnen dozen waarin ze zijn verpakt.

Ceviche. Zeefruit in zuurbad.

Chambreren. Het op kamertemperatuur brengen van een rode wijn. Stamt uit de tijd dat woonkamers nog per open haard werden verwarmd. Door de wandthermostaatgeneratie (Homo Honeywellus) gemisinterpreteerd als 23 graden. Nog één keer dan: kamertemperatuur voor rode wijn is 16 tot 18 graden.

Champagne. Abusievelijke verzamelnaam voor alle mousserende wijnen. Eerst vaste partner van de oliebol, de Formule 1-coureur en de scheepsbouw. Niet te verwarren met cava, sekt, spumante, vonkelwijn en al helemaal niet met prosecco. Enigszins tanende populariteit vanwege economische ebverschijnselen. Ook: badschuim. Zie ook: huis, aperitief van het.

Charcuterie. Herintredende vleesschotel. Verzamelplank van snij- en smeerwaar.

Chardonnay. Beroemdste druif ter wereld. Dankt naar verluidt zijn naam aan het plaatsje Chardonnay in Mâcon. Basismateriaal voor witte bourgogne. Staat inmiddels aangeplant in praktisch alle wijnproducerende landen ter wereld. Verkrijgbaar in de smaken van beendroog tot en met boterbabbelaar in een badje van banketbakkersroom en alles wat daartussenin zit. Voorzien van de prijskaartjes € 1,99 en € 11.999,00 en alles wat daartussenin zit. Enige druif met een fanatieke tegenbeweging: ABC – Anything But Chardonnay. Hilarische misvatting: ‘Nee dank u, voor mij geen chardonnay. Ik drink alleen chablis.’

Charolais. Frans luxerund. Graast inmiddels ook buiten Frankrijk. Eerste biefstuksoort die onder zijn eigen naam op de menukaart verscheen. Groot maar niet vet. Charolais is more.

Chef’s table. Kooktheater. Kitchensafari. Kijketen achter de schermen. Keukenpleisterplaats met vip-ambities. Eten in een restaurant, maar dan iets duurder, bij tl-licht en met veel herrie.

Cherrytomaatje. Mini-nachtschade. Verkrijgbaar in verschillende modekleuren. Sterk decoratieve functie. Zie ook: tomaat.

Chips. Gefrituurde aardappelschijfjes. Vroeger lekker overzichtelijk, want alleen verkrijgbaar in de smaken naturel en paprika. Thans ook drager van mediterrane kruiden, zeezout, kaas-ui, barbecue, patatje joppie, cream cheese, bieslook en dwing ons niet om nog even door te gaan. In voorbereiding: chips met computersmaak.

Chocoladeletter. Cacaoversnapering. Sintgift. Al verkrijgbaar na Tweede Paasdag.

Cider. Laagalcoholische appelverschuiming. Heeft de afslag naar de hogere gastronomie genomen.

Citroengras. Te vaak, te veel. Nadrukkelijk exotisch additief om anders slaapverwekkende rijstgerechten applaus te laten oogsten. Ook genoemd: lemongrass.

Clubsandwich. Etagewoning voor witte en/of bruine sneetjes met mezzanines van verschillende belegsoorten. Opmerkelijk: nog niet aangetroffen in kantines van sportverenigingen.