Dat het goed komt

Tobias Hill

Dat het goed komt

Vertaling Gerda Baardman en Wim Scherpenisse

Nieuw Amsterdam Uitgevers

Voor Kit Fleet Hill

De cursieve citaten op pagina 27 e.v. zijn afkomstig uit Robert Louis Stevenson, Schateiland (vertaling van Treasure Island door Yge Foppema, bewerkt en geannoteerd door M. Zwiers, Bilthoven 2002). De cursieve citaten op pagina 45 e.v. zijn afkomstig uit J.R.R. Tolkien, De hobbit (vertaling van The Hobbit door Max Schuchart, Utrecht 1999). De dichtregels op pagina 91 e.v. zijn vertaalde fragmenten uit het gedicht ‘Goblin Market’ van Christina Rossetti.

Oorspronkelijke titel What Was Promised. Bloomsbury Circus,

imprint van Bloomsbury Publishing Plc, Londen

© Tobias Hill 2014

© Nederlandse vertaling Gerda Baardman en Wim Scherpenisse / Nieuw Amsterdam Uitgevers 2014

Omslagontwerp image realize

Foto omslag © Getty Images/Chris Ware

Foto auteur © John Foley

NUR 302

ISBN 978 90 468 1631 8

www.nieuwamsterdam.nl/tobiashill

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014, met ISBN 978 90 468 1630 1

Steden schenken ons botsingen

- Ralph Waldo Emerson

1948

(En waar blijft onze beloning?)

1 Voorjaar

Waarom stinkt alles erger als het koud is?

Deze maartmaand staat nog met één voet in de winter. Gisteravond zat er ijs in de mist – je zag het niet maar je voelde het, het prikte in je neus en je wangen – en de mist hangt er nog steeds met zijn wrange krokusstank van Londense havens en fabrieken.

Waarom is die stank zo scherp? Omdat de kou gevaarlijk is. Zelfs nu het al voorjaar is, kan de kou in je rug of op je longen slaan. Dit weer kan slachtoffers maken en de mensen hier, de overlevenden, weten wat gevaar is. Wat hebben ze gehuild toen de bommen naar beneden kwamen! Dat zullen ze zich de rest van hun leven herinneren. De vroege vogels onder hen snuiven de lucht op en al hun zintuigen prikken, hun lichaam zet zich schrap.

Op Columbia Road zetten de kooplui hun marktkraampjes op. Het is zondag en dat betekent bloemenmarkt… maar aan bloemen is nog moeilijk te komen, zodat er voorlopig ook andere dingen worden verkocht. Een konijn, stiekem. Lachebek staat er met pillen en een tandpastaglimlach, een onbekende met een beo die je binnen een maand Frans zou kunnen leren, en een vrouw met vier jonge hondjes die spartelen en kronkelen als forellen.

Godzijdank trekt de mist nu op. Londen wordt langzaam scherp. Puin en braakliggende grond. Schoorstenen als kantelen. Tweeënhalve kilometer verderop de onverwoestbare St. Paul’s Cathedral.

En daar komen eindelijk de klanten… al zijn er te veel die alleen maar kijken. Maar een paar mazzelaars zullen iets kopen.

‘Geen verkoopbare waar,’ zegt Michael Lockhart terwijl hij ze met zijn diepblauwe ogen overziet. ‘En niemand meer voor wie je je best zou willen doen.’

‘Lulkoek,’ zegt Rob Tull, die bezig is zijn bloemen uit te stallen. ‘Niet naar Mike luisteren, hoor,’ zegt hij tegen de anderen. ‘Voor hem is het altijd slecht weer.’

De marktkooplui maken hun stembanden los, Ted Frost overschreeuwt Michael en Rob Tull overschreeuwt hen allebei. Alfred Shrew, de rouwkransenmaker, tooit een crucifix met bloemen. Er komt wat loop in de zaken, maar niet zo veel als ze graag zouden hebben. Michael leunt op zijn stok met de paardenkop en wacht tot de mensen naar hem toe komen. Zijn blik zegt: ik heb een gezin te onderhouden. Kom, koop iets. Niets wat u geeft is te veel voor mij en mijn dierbaren.

Lachebek stampt op de grond. Michael onderhandelt over een paar pence. De loopjongens halen thee. Als het donker wordt, komen de avondkooplui met hun verlichte kraampjes, en Noakes en Judd, de marktmeesters, fors en blozend, om hun provisie te innen. Ze eten vet vlees van de zwarte markt, allebei in hun eigen vertrouwde tent. En om middernacht komt er een spook…

Maar nu nog niet. Nu wordt de lucht lichter. De kerkklokken zijn nog maar net gaan luiden. De vogelverkoper tuurt verlangend naar binnen als hij langs The Birdcage komt, en een jongen houdt de pas in en loopt om hem heen. Het is een tenger joch met armoedige kleren en een armoedig gezicht. Hij is even belangrijk als wie dan ook, maar geen mens keurt hem een tweede blik waardig.

‘Wat een prachtige kleuren!’ zegt een vrouw ergens binnen gehoorsafstand van de jongen. ‘Columbia Road zal wel de vrolijkste straat van Londen zijn. Maar bloemen kun je niet eten, hè? Waar gaan we heen, Club Row of Petticoat Lane?’

‘Wacht even,’ zegt haar vriendin. ‘Laten we nog niet weggaan, ik wil nog even wat vrolijkheid opsnuiven.’ En ze lopen verder tussen de kramen door waarachter Frost en Tull en Michael Lockhart de longen uit hun lijf schreeuwen.

‘Citroenboompjes, dames, citroenboompjes, heel chic, voor het lekkere drupje in de gin-tonic…’

‘Een bos voor een shilling, fresia’s, een bos voor een shilling, rozen, twee bossen…’

‘Kijk toch eens, meiden, moet je nou toch zien hoe GROOT ze zijn, vier voor een shilling…’

‘Ze heeft me vast, Mike, ze heeft me vást, o, zeg dat ze ophoudt, Mike, zeg dat ze ophoudt, ze krabt me, zo graag wil ze die blommetjes…’

‘Nietes, niet waar!’

‘Lelieslelieslelieslelieslelies!’

‘Twee shilling! Parfum! Twee shilling! Lathyrus! Zeg twee shilling! Parfum!’

‘…Mooie bloemen, zet ze in uw tuin en ze komen in een ómmezien op, allemaal wedgwoodblauw, zó mooi, ze vechten elkaar de tent uit, wie wil ze hebben? Waar blijven jullie? Ik doe niet moeilijk, zes planten drie shilling, waar blijven jullie nou? Wie wil ze hebben? Ah, daar, alstublieft…’

‘WIE IS ERAAN DE BEURT?’

‘Een beurt lijkt me wel wat.’

‘GEEN TWEEDE KEUS, ALLEEN HET BESTE VAN HET BESTE!

Wacht even op je beurt, meiden. Ik heb maar één paar handen, hoor. Als ik er meer had, zat ik wel bij het circus.’

En Rob wappert met zijn ellebogen als een kip.

Armoedige kleren, armoedig gezicht.

De jongen loopt door naar het zuidwesten, langs Club Row en Commercial Street. Alle auto’s zijn zwart als lijkkoetsen. De zoete stank van mest hangt in de lucht. Hij hoort Petticoat Lane al, verderop; het is zondag, marktdag.

Hij beent voort als een man die een trein moet halen, maar er is geen trein en hij is geen man. Hij is nog maar een jongen, al is hij wel klein voor zijn leeftijd.

Een oude vrouw met een werkmanspet schuifelt voorbij alsof hij niet bestaat. De jongen huivert, maar blijft niet staan. Het lawaai van Petticoat Lane trekt hem aan. Het klinkt als een kermis, een straatgevecht of een ongeluk.

De markt ontvouwt zich voor hem. Goulston Street, Strype Street, Cutler Street, Cobb Street, Bell Lane, Wentworth Street, Old Castle Street – de straten rondom de grote markt grijpen in elkaar als de ledematen van een levend wezen. Hier en daar is een platgebombardeerd perceel, maar de markt verafschuwt de leegte, groeit en vult alle niet-omheinde grond op.

Het is hier niet meer wat het geweest is. Zes jaar oorlog, negen jaar alles op rantsoen, de nood is alom voelbaar – zelfs op Petticoat Lane, waar je vroeger letterlijk alles kon kopen. Nergens ligt vlees uitgestald, er is geen snoep te bekennen en brood of boter evenmin, althans niet openlijk. Alle kleren die je ziet zijn tweedehands, tenzij je weet waar je moet zoeken. Niemand is dik, iedereen mager. Zelfs de aardappels zijn nu op de bon. Des te meer reden je best te doen om je koopwaar aantrekkelijk te maken. Een origineel verkooppraatje vindt iedereen leuk… maar het is niet meer wat het geweest is.

Zondagse kleren en doordeweekse parfums. De geur van Yardley vermengd met de stank van de slachthuizen aan Bell Lane. Bill Dove, de Palingboer, is in de weer met mes en snijplank. Mevrouw Peacock bewaakt haar champignons. Solly Lazarus, de bedeesde horlogemaker, repareert een versleten Ingersoll, met grote vissenogen achter zijn brillenglazen.

De jongen kent ze allemaal van naam.

Hij heeft Middlesex Street bereikt, de straat die door iedereen behalve de overheid nog altijd Petticoat Lane wordt genoemd. Hij gaat op de stoep van een pension zitten en tuurt naar de mensenmassa onder hem. Het lijkt of hij iemand zoekt, maar het is onbegonnen werk om hier iemand te vinden.

Hij ziet:

Percy Webb, de beroepsgokker, op de uitkijk naar de mannen van de voedselinspectie;

Meneer Wolf Witch, de Russische spion, die haartjes uit zijn neus trekt;

S. FLAUM VOGELZADEN 1 penny/pond

Een bruidsjurk van 42 shilling, ooit eigendom geweest van een Dame van Stand;

De Bananenkoning, een boomlange zwarte kerel met een zwart uitgeslagen kroon van kostbaar tropisch fruit, alleen voor klanten met speciale bonnen;

Een vrouw, vel over been, met twee baby’s in een kinderwagen en aan haar voeten, op een deken, een fles mousserende drank, een kristallen vaas en een stuk hoogbejaarde bruidstaart op een zijden zakdoek.

De jongen staat op. Hij krabt zinloos aan de zweren op zijn armen. Het is koud, zelfs in de zon, en hij heeft te lang stilgezeten.

‘We kunnen nog een keer terugkomen,’ zegt hij alsof hij een vriend moed inspreekt, hoewel er niemand bij hem is. ‘We proberen het een andere keer weer,’ zegt hij.

Hij gaat op weg naar Liverpool Street. Onder het lopen kijkt hij naar de mensen, bestudeert hun gezichten, maar niets wat hij ziet roept een reactie bij hem op. Hij lijkt niet in paniek zoals een verdwaald kind zou zijn. Hij is op zijn hoede maar doelgericht, zoals de mussen op rooftocht of de bekwaamsten onder de bedelaars die in de mensenmassa om hem heen actief zijn.

‘Ruik je dat?’ vraagt hij. Het zijn appelbeignets. Zijn maag trekt samen van de doordringende geur.

Hij is blijven staan om naar de beignetverkoper te kijken als hij gegrom en gejoel hoort. De mensen verdringen zich om hem heen terwijl hij in de richting van de consternatie schuift. Een man zonder hoed en met piekhaar prijst twee bastaardhonden aan. De beesten zijn aan het vechten geslagen. Een vrouw met een jas van zeehondenbont ziet rood van het lachen.

‘Wie wil ze hebben?’ zegt de koopman. ‘Wie wil die waardeloze mormels? Voor vijfentwintig pence mag u ze allebei hebben en ze voor mijn part meteen de hersens inslaan.’

‘Twee shilling op het teefje,’ zegt een man, en iemand anders, een Welshman, zegt: ‘Vier op de reu.’

‘Juist. Die kan d’r wel hebben.’

‘Zij blaft alleen maar.’

‘Zou ik niet doen. Hij redt het niet.’

Elders komen de beurzen al tevoorschijn. De mensen weten niet waar ze naar moeten kijken, het gevecht en het geld zijn precies even boeiend. De jongen ziet ogen heen en weer gaan onder hoedranden.

Opeens is het teefje gewond. Ze gromt woedend. Als ze haar kop schudt, spat er bloed op de grond. De andere stropershond drijft haar in het nauw. Hij is kleiner, kalmer, maar weet niet van ophouden.

‘Het is maar een klein opdondertje,’ zegt de jongen, maar niemand luistert naar hem.

‘Verdomme!’ zegt iemand, een dokwerker in het vlekkerige pak dat hij de hele week op zijn werk draagt. De Welshman pakt hem bij zijn arm.

‘Vier shilling. Eerlijk is eerlijk.’

‘Hou op, ja? Ze zijn nog niet klaar.’

‘Ik gok op haar,’ zegt de jongen, en nu horen de mannen hem wel.

‘Goed, jongen,’ zegt de Welshman. ‘Hoeveel zet je in? Vlug een beetje.’

Het enige wat hij bij zich heeft, is een briefje. Hij laat het zien. Tien shilling,’ zegt de Welshman, en hij spuugt op de grond en schudt hem de hand.

‘Tien shilling, echt?’ lacht de dokwerker, en hij werpt een blik op de jongen en zijn geld. ‘Dat zal je nog berouwen,’ zegt hij, maar hij kijkt maar met een half oog en de Welshman helemaal niet meer; zijn aandacht is weer bij het gevecht.

‘Ze is er geweest,’ zegt hij stellig.

‘Ze ligt!’ roept de vrouw met de jas van zeehondenbont. ‘Och, kijk, wat zielig, ze ligt op de grond!’

De jongen kijkt. De man met het piekhaar trekt de kleinste bastaard weg. Het teefje ligt hijgend op haar zij. De hoeveelheid bloed valt al met al mee.

‘Nou, kom op,’ zegt de Welshman, en de dokwekker betaalt en mompelt dat het volgens hem allemaal doorgestoken kaart is.

‘En wij?’ vraagt de jongen. ‘Wat krijg ik?’

‘Hoezo, “wat krijg ik”?’ zegt de Welshman. ‘Jij krijgt niks. Jij betaalt. Het teefje heeft toch verloren?’

De jongen denkt na. Hij geeft de Welshman zijn geld.

‘Het was eigenlijk niet van mij,’ zegt hij. ‘Het was van een man, maar die had het niet meer nodig.’

De Welshman zegt niets. De mensen kijken allemaal dezelfde kant op. Er komt een politieagent aan over Middlesex Street; met één hand baant hij zich een weg tussen de toeschouwers, de andere rust op zijn wapenstok.

‘Schiet op,’ zegt hij. ‘Loop eens door.’

Maar ze zijn al weg, de straatventer en de Welshman als eersten. Even later zijn alleen de jongen en de hond er nog.

Hij hurkt naast het beest. Steekt zijn hand uit en raakt haar aan. Haar kop beweegt in een reflex. Haar ogen zijn spleetjes. Ze wasemt een lucht uit alsof er iets binnen in haar kapot is. Er gaat een rilling door haar flank.

‘Je bent gauw dood,’ fluistert hij.

Iemand zegt: ‘Beter zo.’

De jongen kijkt op. Daar staat de Russische spion. Hij is arm, maar hij ziet er nooit ziek uit. Hij draagt een oude officiersjas. Hij trekt zijn neus op voor de stank van de hond.

‘Hallo meneer Wolf Witch,’ zegt de jongen, en Wolf Witch ontspant zijn neusvleugels en fronst zijn voorhoofd.

‘Ken ik jou?’

De jongen krabt zich op zijn hoofd. Schudt van nee.

‘Maar jij kent mij wel. Hoe kan dat?’

‘U bent een spion, zegt mijn vriend.’

‘Ha,’ zegt Wolf Witch. ‘Dat heb ik vaker gehoord.’

‘Is het dan niet waar?’

‘Denk je dat een spion zich zo zou kleden? Spionnen weten waar ze nieuwe kleren kunnen krijgen, en wat meer vlees op hun botten.’

Wolf Witch klopt op zijn regenjas als een man die zijn pijp zoekt. De jongen heeft met hem te doen; het is zielig voor meneer Wolf Witch dat hij geen dikke spion in een nieuw pak is.

‘Mijn vriend weet precies hoe iedereen heet,’ zegt de jongen.

Hij zegt het alleen om iets aardigs te zeggen, maar meneer Wolf Witch lacht!

‘Dan ben jij zeker bevriend met God.’

‘Gelooft u me niet? Vraag maar. Toe maar.’

Wolf Witch maakt een hoofdbeweging naar  S. FLAUM.

‘Dat is te makkelijk,’ zegt de jongen. ‘Ik kan lezen.’

‘Wie ben ik dan?’

‘Dat zei ik toch al. Wolf Witch.’

‘Wolfowitz!’

‘Dat zei ik.’

‘Zoals je wilt. De Bananenkoning?’

‘Clarence Malcolm, uit Jamaica.’

‘Die Joodse horlogemaker daar?’

‘Solly Lazarus.’

‘Bravo. Je hebt er slag van.’

‘Heeft niks met slag te maken. Hij heet Solly en zijn vrouw heet Dora. Hij komt uit het buitenland, net als u.’

‘Pff! Klopt niks van. Solly komt uit een ander buitenland. Ken je ze, Solly en Dora?’

‘Nee. Zoals ik al zei, mijn vriend weet hoe iedereen heet.’

Meneer Wolf Witch mompelt afkeurend. Hij laat zijn blik over de straat gaan. De politieman is een stuk doorgelopen, maar de mensen maken ruimte voor hem. Hij is brigadier, een oudere man die tegenwoordig niet meer zo vaak patrouilleert, maar Wolf Witch kent hem heel goed.

‘Die smeris?’

De jongen houdt zijn hoofd scheef. Hij heeft zo-even niet naar de politieman gekeken omdat hij het zo druk had met de honden.

Dat is meneer Wise, fluistert iemand. Dick Wise, uit Quilter Street. En zijn liefje heette Susan, maar als hij in een tedere bui was noemde hij haar Sukie…

‘Zo veel weet die vriend van jou dus ook weer niet,’ zegt Wolf Witch als er geen antwoord komt, maar de jongen grijnst of bloost niet bij deze hatelijkheid.

‘Jawel. Maar hij wil het niet zeggen.’

‘Een jongen die dingen geheimhoudt. Jij zou misschien wel een betere spion zijn dan ik. En wat meer vlees op de botten zou je ook geen kwaad doen.’

De jongen zegt niets. Hij bedenkt dat sommige namen belangrijker zijn dan andere. Sommige namen zijn als boter of vlees. Die geef je niet weg, die hou je voor jezelf. Dick Wise is een naam die belangrijk zou kunnen zijn.

Die bewaart hij dus maar voor later. Als hij straks alleen is met zichzelf, zal hij bedenken wat hij ermee gaat doen.

Als je verdwaald bent, vraag dan de weg aan een agent. Dat zeiden ze vroeger altijd tegen hem. Maar het is niet meer zoals vroeger. Je moet nu op je hoede zijn, goed op jezelf passen. Met de politie kun je in de problemen komen.

Er komt een geluid uit de hond en de jongen streelt haar kop. Het trillen wordt zwakker.

‘Ik had op haar gegokt,’ zegt hij. ‘Ik dacht dat ze die andere wel de baas kon. Die was maar klein.’

‘Net zo klein als jij,’ zegt Wolf Witch. ‘En net zo slim. Klein en slim zijn nuttig. Je zou toch nooit tegen jezelf gokken? Je had toch beter moeten weten?’

De jongen staat op. Zijn gezicht is vreselijk smerig, ziet Wolf Witch, zelfs voor een kind. Het hangt aan elkaar van het vuil. Hij lijkt verdorie wel een vermoeide, gerimpelde oude man.

‘Dat weet ik dan voor de volgende keer,’ zegt de jongen, en hij loopt door.

Avond. In de avondschemer zijn de markten bijna mooi. Het daglicht smelt weg en de olielampen en de gloeiende kooltjes in de komforen lichten op, en hier en daar een oude sissende en vonkende naftatoorts.

Er komt een vette volle maan op. Rob Tull duwt zijn marktkar naar huis. Onder het lopen denkt hij aan Michael Lockhart. Zoals Mike naar iedereen kijkt, kooplui én klanten – alsof ze nog te min zijn om zijn laarzen te poetsen. Mike is zo iemand die vindt dat hij overal recht op heeft. Nou, hij zal nog van een kouwe kermis thuiskomen, reken maar! Hij komt er nog wel achter waar hij recht op heeft. Londen hakt zijn scherpe kantjes er wel af en slaat die hooghartige blik van zijn smoel, en dat is zijn verdiende loon, vindt Rob. Als Mike zijn plaats eenmaal weet, zullen ze best met elkaar kunnen opschieten. Kop op, man, zal hij dan zeggen, wie weet gaat de zon vandaag wel schijnen. We mogen niet mopperen, hè?

Twee lege kamers in een souterrain. Een stukje zoute haring onder een bord. Rob gaat zitten en tilt het bord op. ‘Geen verkoopbare waar,’ zegt hij tegen de haring. ‘En niemand meer voor wie je je best zou willen doen.’

Elders krijgen anderen beter te eten. In The Birdcage, in de privékamer boven de pub, veegt baas Cyril Noakes de jus van zijn vleespastei op met een snee lekker witbrood.

‘Ga weg,’ zegt hij tegen het barmeisje dat het brood heeft gebracht; totdat Cyril het woord tot haar richtte, is ze met een gemaakte lach om haar lippen blijven rondhangen in de hoop dat de knapste van de twee mannen (degene met de stok en de diepblauwe ogen) ook iets voor zichzelf zou vragen of – nog liever – naar haar terug zou lachen door de rookflarden die het donkere interieur van het vertrek en de gezichten van de beide mannen doen vervagen.

Het meisje gaat weg. Ze doet de deur achter zich dicht.

De man noch de baas zegt iets. Vanuit de bar beneden dringt het geluid van druk pratende stemmen tot hen door, gedempt door deuren en het trappenhuis. Cyril eet de laatste hap brood op. Zijn bord is zo schoon dat je ervan zou kunnen eten.

‘Ik heb niet graag dat ze lachen,’ bromt hij. ‘Ik kan dat niet uitstaan. Als ze blij kijken, weet je dat ze niet hard genoeg werken.’

Michael Lockhart houdt zijn mond. Hij kent zijn baas en anderen die net zo denken. Cyril wil geen bevestiging. Hij geeft die uitleg alleen om je te laten weten dat hij een minuscuul beetje schuldgevoel heeft. Het zou onbeschaamd zijn om dat anders dan stilzwijgend te erkennen. Michael begrijpt de ongeschreven regels van rasechte mannen, de minieme ethiek van hun gesprekken over koetjes en kalfjes. Als hij nu iets zei, zou dat een ontkenning zijn van het flintertje zwakte dat Cyril heeft laten zien in de vergeefse hoop op Michael Lockharts vriendschap. En dat zou roekeloos zijn.

Dus Michael kijkt wel uit.

De baas leunt achterover. Er is niets meer over wat hij nog in zijn bek zou kunnen proppen, denkt Michael, maar daarin vergist hij zich; er zijn nog flesjes donker bier en een pakje sigaretten. Cyril vult hun glazen, houdt hem het pakje voor en steekt er nog een op.

‘Ik heb het hier altijd fijn gevonden. Het mooie van deze tent is dat het er rustig is. Ik kom hier zondags en ik heb een hele kamer voor mezelf. Dat heb ik thuis niet. Zondags zitten we met achttien man in de keuken, met al mijn zoons en hun kleintjes. Of tegenwoordig in de eetkamer, iedereen op zijn zondags. Alsof het daar beter van wordt. Het is erger dan een apenkooi. Maar hier… moet je horen. Rust. Meer wil een mens toch niet? Dit is mijn eigen stukje paradijs.’

Cyril grijnst en er ontsnapt rook tussen zijn tanden. Het vertrouwelijke moment is voorbij; hij zit weer goed in zijn vel. ‘Hoe gaat het met jouw dochters?’ vraagt hij als een vriendelijke oom, en Michael denkt: ze zijn vel over been, maar wat hij zegt is: ‘Ze worden groot.’

‘Ik heb altijd dochters willen hebben.’ Cyril tikt de gloeiende as af. ‘Jouw oudste,’ zegt hij, ‘Floss. Die lijkt op jou. Zelfde kop. En een willetje, hè? Die moet je goed in de gaten houden.’

Al die lui, denkt Michael. Die Londense mannen – en vrouwen – die hem wel even zullen vertellen hoe hij alles moet aanpakken. Helemaal opgeblazen van onverdiende eigendunk zijn ze, zo vol van zichzelf dat het een wonder is dat er nog ruimte is voor alle onzin die ze spuien. ‘Ik zie niets verkeerds in een sterke wil,’ zegt hij, en als Cyril slechts zijn schouders ophaalt, pakt Michael het door hem verdiende geld en legt het op tafel.

‘Niet slecht,’ zegt Cyril. ‘Beter dan Rob. Beter dan Ted, en die werkt al ik weet niet hoelang voor me. Ze zijn te beleefd, dat is hun makke. Maar jullie zouden nóg meer kunnen vangen, nu het voorjaar wordt.’

Hij laat het geld liggen waar het ligt. Daar ligt het en daar blijft het.

‘Geen succes met de andere handel?’

Michael trekt een grimas, zijn beste benadering van een glimlach. Hij steekt een hand uit naar zijn winterjas, die over de rugleuning van zijn stoel hangt, en wat hij daaruit – met de omzichtigheid van een juwelier – tevoorschijn haalt zijn geen bloemen, maar andere gekleurde voorwerpen. Een flesje Guerlain Shalimar, twee zegelringen, een medaille in een met satijn gevoerd doosje, een broche voor vrouwen en verloofdes van matrozen op de koopvaardijvaart, een gekonfijte perzik in een zakdoek, een paar geitenleren autohandschoenen, een bewerkt zilveren heupflacon van een halve liter, een snoer zoetwater-parels en een zakmes ter grootte van een pink met op een van de paarlemoeren zijkanten de inscriptie MISS MILNE.

Michael verdeelt de spullen in ongelijke groepjes. ‘Blossie,’ zegt hij terwijl hij het leeuwendeel bij elkaar veegt, en daarna noemt hij namen bij de rest. ‘Adam. Luke. De ringen zijn van die buitenlander.’

‘Leveret, heet hij. Die doet het goed,’ zegt Cyril, maar Michael zegt niets. Hun namen kunnen hem niet schelen.

Cyril bekijkt alles, mompelt en rekent. Zijn vingervlugge jongens krijgen hun verdiensten later, achter het pandjeshuis in Earl Street. Hij neemt een slok uit de heupflacon en trekt een vies gezicht. Hij duwt de medaille weg. VOOR BETOONDE MOED BIJ HET REDDEN VAN LEVENS, staat erop, en ook een naam, HUBERT LOUGHLIN, in kleine lettertjes langs de rand.

‘Daar hebben we niets aan,’ zegt Cyril.

‘Dat zei ik al tegen hem.’

‘Blossie, hè? Ik zal met hem praten. Dit is al die moeite niet waard. Het zijn altijd de besten die te ver gaan. Wat is dit, een pennenmes?’

‘Een fruitmesje.’

‘Het lijkt wel zilver.’

‘Sheffieldzilver met meesterteken. Mooi ding.’

Cyril kijkt abrupt op. ‘Wat weet jij daar nou van?’

‘Ik heb oog voor kwaliteit.’

‘O ja? Nou, een paar shilling zal het wel opbrengen.’

Cyril pakt het geld als een dinergast die het lekkerste tot het laatst heeft bewaard. Hij veegt het naar zich toe, telt het, steekt zijn provisie bij zich en schuift de rest – eenderde van het totaal en een katvangersfooi – terug naar Michael.

‘Dat is voor vorige maand. Volgende maand meer, als je zo doorgaat. Je doet het heel aardig, Mickey. Je gaat vooruit. Misschien kun je straks wel wat meer verantwoordelijkheid aan. Je zou de boel zelf met de jongens kunnen afrekenen als je weet wat je doet. Ik kan ze in mijn kantoor missen als kiespijn. Wat er tegenwoordig allemaal binnenkomt… Dat maakt een verkeerde indruk, die jongens. Dan kun jij een extra zakcentje verdienen. Wat zou je daarvan zeggen?’

‘Daar zou ik geen nee tegen zeggen,’ zegt Michael.

‘Ik beloof niks. Je moet heel goed weten wat je doet, want ik vergoed de schade niet als je ze te veel betaalt. Goed, we proberen het gewoon. We kijken wel hoe het gaat.’

‘Meneer Noakes,’ zegt Michael, en hij kiest zijn woorden met zorg, ‘als u me de kans geeft, kan ik meer voor u doen.’

‘Nou, jij weet vandaag ook niet van ophouden,’ zegt Noakes, en hij kijkt op zijn horloge. ‘Zeg je ook geen nee tegen een spelletje? Zelfde plek als vorige keer. Zelfde mensen.’

‘Lijkt me leuk.’

‘Doe kalm aan. Je hoeft nog niet weg. Drink rustig je bier op. Het zou zonde zijn het te laten verschalen.’