De nederzetting

Van dezelfde auteur:

Krokodil van de aanslagen Hydromania

Assaf Gavron

De nederzetting

Uit het Hebreeuws vertaald door Sylvie Hoyinck

Nieuw Amsterdam Uitgevers

Voor Hila, Galli en Maja

De vertaler ontving voor deze vertaling een werkbeurs van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Hagiv’a. Sifree Aliat Hagag, Jediot Acharonot en

Sifree Chemed, Israël

© Assaf Gavron 2013

© Nederlandse vertaling Sylvie Hoyinck / Nieuw Amsterdam Uitgevers 2014

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Annemarie van Pruyssen, www.amvp.nl

Omslagbeeld © Trevillion

Foto auteur © Fana Feng

NUR 302

ISBN 978 90 468 1700 1

www.nieuwamsterdam.nl/assafgavron

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014, met ISBN 978 90 468 1699 8.

Inhoud

De velden (proloog)

Een drietal arriveert midden op de dag

Kortsluiting in de bovenkamer

Hete dagen

Aasgieren

Terug naar de basis

Verklarende woordenlijst

Over de spelling van Hebreeuwse termen

De spelling van de Hebreeuwse termen die in Nederland ingeburgerd is en die zijn beslag heeft gevonden in Van Dale en het Witte Boekje, is veelal de Jiddisje variant. Jiddisj was de voertaal van het (Oost-) Europees jodendom (de Asjkenaziem) en is dus niet van toepassing op joden die niet uit die contreien komen. De nederzetting speelt zich af in Israël, waar driekwart van de mensen niet van Asjkenazische afkomst is, maar een Sefardische achtergrond heeft. De Jiddisje uitspraak wordt in Israël niet gebruikt.

In deze vertaling is er daarom voor gekozen consequent de transliteratie van het Hebreeuws te gebruiken, volgens de woordenlijst van Sofeer en de richtlijnen die erin beschreven staan voor woorden die niet in die lijst zijn opgenomen. De plaatsnamen zijn eveneens getranslitereerd, met uitzondering van Jeruzalem en Haifa. Voor Arabische woorden zijn dezelfde transcriptieregels gehanteerd als voor het Hebreeuws.

De nederzetting

DE VELDEN (PROLOOG)

Eerst waren er de velden. In die dagen woonde Otniël Asís in Maälè Chermesj, hield met veel genoegen een geit en kweekte rucola en cherrytomaatjes. De geit was bestemd voor de kinderen, de rucola en tomaten voor de salade van Rachel, zijn vrouw. Otniël zag dat het goed was, verafschuwde zijn baan als boekhouder en vond een stukje land binnen het gebied van de nederzetting om zijn teelt verder te ontwikkelen. Maar het perceel grensde aan wijngaarden waarvan de druiven werden gebruikt voor de ambachtelijke wijn die een van de bewoners maakte en verkocht aan restaurant De Gouden Appel en aan andere chique restaurants in Tel Aviv en, naar eigen zeggen, zelfs verkocht in de Dordogne en Parijs. De wijnboer keek misprijzend en beweerde dat hij van de gemeente een vergunning had gekregen voor het planten van meer druivenstokken op het perceel dat Otniël had gevonden, aangezien zijn druiven een buitengewone kwaliteit kregen door de grond, de koude winters en aangename zomernachten, een uniek terroir, die zijn wijn een nootachtig bouquet en body bezorgde.

Otniël gaf zich gewonnen en ging wandelen in de omgeving, want hij had een grote liefde voor Israël, een grote liefde voor eenzaamheid, een grote liefde voor het gebed en een grote liefde voor wandelen. Aangezien hij zijn baan eraan gegeven had, kon hij zijn baard en haar laten groeien en alle dagen in blauwe boerenkleding gekleed gaan. Hij wandelde langs beekjes, door kloven en over de toppen van de naburige heuvels; hij kwam op een groot, vlak, niet al te steenachtig terrein dat niet in gebruik was voor de olijfbomen van het naburige Palestijnse dorp Charmisj en zei: ‘Dit zullen mijn velden worden.’

Hij begon te experimenteren: komkommer en tomaten, peterselie en koriander, courgettes en aubergines, radijsjes en zelfs romainesla. De gewassen lieten hun hoofd hangen in de zomerzon, stonden stokstijf in de winterkou en vielen ten prooi aan muizen en schildpadden, totdat Otniël uitkwam bij asperges op de akkers en paddestoelen in de kas, en natuurlijk de rucola en cherrytomaatjes die Rachel, zijn vrouw, en zijn dochters Gitít en Dvora aten alsof het snoepjes waren.

Hij vroeg een vergunning aan bij de gewestelijke raad om op die plek een boerenbedrijf te vestigen en een zeecontainer te plaatsen als kantoor en opslagruimte. En aangezien de militaire autoriteiten eisen dat de burgerlijke autoriteiten hiervoor vergunning afgeven tenzij de plannen nog vallen onder de wetgeving uit de Mandaatstijd, zei Otniël Asís: ‘Uit ’t Mandaat, natuurlijk, net wat jullie zeggen, Joden.’ En zo kreeg hij zijn vergunningen zonder dat de burgeroverheid daar weet van had.

Hij verhuisde zijn geit, sloot een leninkje af om er nog vijf te kopen, begon hun fijne melk te melken en in emmertjes mee naar huis te nemen om met Rachels hulp te experimenteren met het maken van toetjes en kaas. Genietend zei Otniël bij zichzelf: ‘Op een goede dag zal hier een kleine, moderne melkerij staan. En zal ik hier ook wijnstokken planten en een betere wijnmakerij beginnen dan die van mijn voormalige buurman, hij zal zijn ogen uitkijken, hij met die Dordogne van hem!’

Het Nederzettingenbureau van de Wereld Zionistische Organisatie zette een 20kW-generator op zijn naam en daarna vroeg hij een vergunning aan om een wachthuisje neer te zetten, nadat de Ismaëlieten uit Charmisj van zijn gewassen hadden gestolen. Otniël hield een paar keer zelf de wacht met zijn pistool, een Desert Eagle Mark VII, maar meestal stond het wachthuisje er verlaten bij aangezien de oogst maar één keer was gestolen, waarna hij met een paar vrienden naar het dorp was gereden, een beetje als een dolle was tekeergegaan, in de lucht had geschoten en waarschuwend had geroepen: ‘Wie het waagt!’

Een van die vrienden was Oezi Sjim’oni geweest, een forse, bebaarde Jood, een vaderlandslievende man die vele jaren daarvoor samen met Otniël op de Jeruzalemse middelbare zionistische jesjivaschool had gezeten, naast het Merkaz Harav, voordat Otniël het gebruikelijke pad verliet en bij een commando-eenheid van de inlichtingendienst ging. Sjimoni overreedde Otniël een nederzetting te stichten. Otniël had zo zijn bedenkingen, want hij had slechts een vergunning voor een boerenbedrijf en een wachthuisje. ‘Maak je daar maar geen zorgen om,’ zei Sjimoni. ‘Waar haal ik het geld vandaan voor de bouw, voor huizen en transport?’ vroeg Otniël. Waarop Sjimoni zei: ‘Ik heb een donatie gekregen van een goede Jood die in Miami woont.’

In diezelfde tijd was Otniël bezig met plannen om in Maälè Chermesj een echt huis te bouwen, maar was verstrikt geraakt in langdurige bureaucratische complicaties met de gemeentelijke bouwmeester, een dwarsliggende buurman en een corrupte makelaar. Uiteindelijk zei hij tegen Rachel, zijn vrouw: ‘Ze kunnen me allemaal de pot op.’ Hij had genoeg van de vermoeiende bureaucratie, de welig tierende, gezapige burgerlijkheid van Maälè Chermesj en van de dagelijkse gang naar zijn landerijen, twee kilometer heen en twee terug. Hij hield van de heuvels en van de wind en van het oeroude landschap en hij had heimwee naar de pioniersgeest uit zijn jeugd: uitstapjes naar Chevron en Kirjat Arba, reizen naar Jamiet* in de Sinaï, voordat dat zo dramatisch ontruimd werd, sjabbat in de nederzettingen die te lijden hadden onder Palestijns terrorisme tijdens de Eerste Intifada, de stormachtige anti-Oslo-demonstraties waarbij ze klappen en waterkanonnen van de oproerpolitie te verduren kregen. Hij ging in op Oezi Sjim’oni’s voorstel, die ergens twee stacaravans van tweeëntwintig vierkante meter vandaan haalde. Met de hulp van een ervaren lasser laste Otniël zijn caravan, het kantoor-magazijn en het wachthuisje aan elkaar en verhuisde Rachel en de kinderen. Oezi Sjim’oni vestigde zich met zijn gezin in de andere caravan. Gezamenlijk gingen ze naar het handelsregister in Jeruzalem en stichtten een onderneming, de ‘Agrarische Coöperatie Chermesj’.

Daarna werd er een toegangsweg gebaand naar de heuveltop. Kolonel Giora, bevelhebber over die sector en vriend van Otniël uit hun periode bij de commando’s, beweerde dat hij niet op de hoogte was van de aanleg van de weg. Die werd expres zó aangelegd dat hij niet zichtbaar was vanaf de weg, vanuit Maälè Chermesj B, vanuit de diepe kloof van de wadi of vanaf de top van de heuvel. Maar korte tijd later, na een telefoontje met een vriend bij de afdeling Grondmechanica, plaatste de Dienst Openbare Werken een vangrail, aangezien de weg langs een steile, gevaarlijke helling liep.

De kolonel vertelde dat hij op een winterse avond via de radio de mededeling kreeg dat er vijf prefabstacaravans van vierentwintig vierkante meter naast het boerenbedrijf van Asís neergezet waren. Toen hij bij het terrein aankwam, trof hij daar vrachtwagens en stacaravans aan. Volgens hem hadden de kolonisten hem de doorgang met zijn dienstauto belet. De voorzitter van de gewestelijke raad was erbij gekomen, er waren verbale confrontaties gevolgd en lelijke woorden naar het hoofd van de kolonel geslingerd, omdat hij de burgerautoriteiten had gebeld om te informeren wat het leger met de situatie aan moest. Er werd hem verteld dat er geen vergunning was voor het plaatsen van de caravans. Maar evenmin was er een vergunning om ze van het terrein te verwijderen. De soldaten hadden de mensen in militaire voertuigen geladen en naar elders vervoerd – en derhalve kwam in de dossiers van het leger en van het ministerie van Veiligheid te staan dat de voorpost ontruimd was. De volgende dag waren de kolonisten teruggekomen en moest de kolonel zich bezighouden met dringender zaken.

En zo werd de voorpost gekoloniseerd.

De vijf caravans werden verhuurd door woningcoöperatie Amidar; dankzij haar contacten met de assistent van de minister was daarvoor door het ministerie van Huisvesting een vergunning verleend aan de voorzitter van de gewestelijke raad. Hoewel het vreselijk koud was, waren er muggen. De behuizing was tijdelijk, maar de bewoners voorzagen de ramen van horren, zetten er houten deuren in, gebruikten een graafmachine om toegangswegen te graven, verhardden paden en bestemden een van de bouwsels tot synagoge. (Een Jeruzalemse synagoge die haar interieur vernieuwde, doneerde het oude, inclusief een aron hakodesj, een heilige ark, in goede conditie. Een van de mannen bracht een Torarol mee, zonder te vertellen waar hij die vandaan had.) ’s Nachts, na hun noeste arbeid van de dag, liepen ze wacht, want de Palestijnen uit het naburige dorp hielden alle activiteit argwanend in de gaten. Er was nog geen waterleiding of elektriciteit en de bewoners moesten het zien te redden met een roestige, lekkende watertank en olielampen. Af en toe deed een berghyena zich te goed aan voedsel en kleding. Ook klipdassen en ratten kwamen graag op bezoek.

Twee families trokken na een paar weken weer weg. De families Asís en Sjim’oni hielden stand en de derde volhouder was Chilik Jisraëli, een student politicologie van eind twintig, wiens magere gezicht werd gesierd door een smal brilletje en een snor. Chilik was opgegroeid in Maälè Chermesj, maar had tabak van de burgerlijkheid daar. Hij verlangde naar pionieren en lossing van het land, en betrok een van de caravans met zijn vrouw en twee jonge zoontjes. Maar waar twee joden zijn, zijn drie meningen, en waar drie joden wonen – godbeware. Chilik vroeg Sjim’oni naar de donatie van de rijke man uit Miami. Want Sjim’oni scheen geld binnen te harken voor de bouw en de ontginning, maar het was niet duidelijk hoeveel precies, of wie wat kreeg en waarvoor. Oezi Sjim’oni wendde zich tot Otniël om zich te beklagen over ‘dat brutale ventje dat ik hier heb uitgenodigd en het nu waagt om allerlei vragen te stellen’. Otniël knikte, maar toen hij thuiskwam en het met Rachel besprak, besefte hij dat de jongeman pertinente vragen stelde. Hij ging terug naar Sjim’oni en probeerde antwoorden te krijgen. Hoeveel geld is er? Kunnen we een krachtiger generator aanschaffen? Misschien een veiligheidshek neerzetten? Nachtverlichting installeren? Sjim’oni bromde dat hij ‘het zou regelen’ en ‘het komt wel goed’. Otniël was er niet van overtuigd.

Op een dag deelde Sjim’oni vanuit zijn auto aan Otniël en Chilik mee dat binnenkort twee nieuwe gezinnen in de leegstaande caravans zouden trekken. Verbaasd vroeg Chilik: ‘Wie zijn dat dan? En wie heeft besloten hen te accepteren en volgens welke criteria?’ Sjim’oni gaf hem een priemende blik, streelde zijn volle baard en zei: ‘Ventje, als je zulke vragen blijft stellen, lig je er straks uit.’

Vanaf dat moment trokken Otniël en Chilik samen op. Toen ze het probeerden te onderzoeken, werd duidelijk dat het verhaal van het budget uit Miami grotendeels in duisternis was gehuld. De zware verdenking begon te knagen dat Oezi niet helemaal koosjer omging met de kas van de coöperatie. Otniël was ziedend. Hij was wel vaker tegen gesjoemel aan gelopen, maar ten nadele van de kolonisatie van Israël? Was er dan niets meer heilig? Hij ging geen directe confrontatie aan. In plaats daarvan begon hij aan touwtjes te trekken: Sjim’oni had tamelijk veel connecties, maar ook Otniël kende mensen in de Jesja-raad en was benaderd om voorzitter te worden en secretaris van Maälè Chermesj. Langzaam maar zeker boette Sjim’oni aan invloed in.

Op een dag was Otniël in zijn Renault Express op weg naar zijn boerderij. Sjim’oni’s hond zat midden op de weg aan zijn oor te krabben.

‘Waarom? Waarom hij? Wat heeft hij gedaan?’ schreeuwde Sjim’oni, die met zijn gezin naar buiten was gekomen bij het horen van de doordringende kreten van het beest.

‘Hij liep me ineens onder de wielen, ik kon niet meer remmen,’ zei Otniël, terwijl hij hem zonder een spoor van berouw strak aankeek. En daarna voegde hij eraan toe: ‘Hoe zit het met de coöperatie, Oezi? Hoe staat het met de kas?’ Sjim’oni keek hem alleen maar aan. Hij trok zijn pistool, richtte en maakte met een schot een einde aan het lijden van de hond. ‘Kom,’ zei hij tegen zijn gezin en hij liep terug naar zijn huis. De volgende dag pakte hij alles en iedereen in en verliet de heuveltop in Sjomron. Hij noemde Chilik en Otniël ‘verschrikkelijker dan Korach’.

Zo bleven er twee gezinnen over, verenigd in hun liefde voor het land en hun opvattingen over het karakter van de plek en hoe die gerund moest worden, maar zonder financiële middelen. Het geluk begon ze toe te lachen. Aangezien een Israëliër overal waar hij woont recht heeft op bescherming en een zeker gebied rondom zijn terrein verboden terrein wordt voor Palestijnen, arriveerden soldaten van het IDL om te waken over de families Asís en Jisraëli en de drie lege caravans. Hun bagage bestond uit een wachthuisje, een watertoren en een generator, die vele malen krachtiger was dan die van het Nederzettingenbureau. Otniël vroeg zijn maatje sectorcommandant Giora om een gunst: om de elektriciteit van de generator en het water uit de watertoren te mogen gebruiken voor de caravans. Giora krabde zich eens en zei: ‘Sure, waarom niet?’

Op het Nederzettingenbureau van de Wereld Zionistische Organisatie waren ze uitermate ingenomen met het idee van een boerenbedrijf: wie kon bezwaar hebben tegen verse asperges, paddestoelen en ambachtelijke geitenkaas, om van de pure pioniersgeest van weleer nog maar niet te spreken? De ambtenaren op het bureau keurden de uitbreiding van Maälè Chermesj C met terugwerkende kracht goed en namen de boerderij zelfs op in de lijst goedgekeurde nederzettingen – waar hij verscheen als ‘Geitenboerderij Zuid-Chermesj’ – op voorwaarde dat een van de caravans werd weggesleept. Dat gebeurde uiteindelijk niet omdat er een gezin arriveerde dat erin trok, hoewel ook zij het na een paar weken voor gezien hielden.

De goedkeuring gaf woningcoöperatie Amidar de mogelijkheid om meer caravans over te brengen.

En de posterijen om een gemeenschappelijke brievenbus neer te zetten.

En de afdeling Grondmechanica om de Dienst Openbare Werken te instrueren een en ander te asfalteren op dagen dat de inspecteurs van de directeur niet in de buurt waren.

En het ministerie van Landbouw om Otniël de status van agrariër en een quotum stromend water toe te kennen.

En de secretaris van de rekenkamer van het ministerie van Financiën om Bank Tefachot te instrueren hypotheken te verstrekken op wooneenheden aldaar, die automatisch een vergunning van het ministerie van Huisvesting inhielden om verharding aan te leggen, met als gevolg dat de radius die verboden was voor Palestijnen automatisch uitgebreid werd.

En Amana, de kolonistenbeweging van Goesj Emoeniem, om haar ogen te openen, initiatieven te ontplooien en criteria vast te stellen voor het ontginnen van grond.

Op een dag arriveerde er zelfs een combine, een gift van een Duitse organisatie van christenen die graag de Groot-Israëlgedachte steunden.

Als gevolg van een vlucht van een linkse organisatie waarbij luchtfoto’s werden genomen, kwamen er telefoontjes van het ministerie van Veiligheid, Binnenlandse Zaken, Huisvesting en het kantoor van de premier: wie had het besluit genomen om een nieuwe nederzetting te stichten in Israël? Van wie was het land en welke rechten konden erop gelden? Was het terrein Israëlisch grondgebied, geannexeerd grondgebied, gebied waarvan de status niet vastgesteld was? Privébezit dat was geconfisqueerd om veiligheidsredenen? Palestijns privébezit dat was aangekocht? Palestijns privébezit dat niet was aangekocht? En als het Palestijns privébezit was – was het voorheen dan agrarisch gebruikt of niet? Regulier, geregistreerd, uit de Mandaatstijd? Wie had er een vergunning afgegeven? Was het formele proces gevolgd van een plan, waren de tekeningen van een architect geïnspecteerd door de Bouwinspectie en, zo ja, waren ze goedgekeurd? Over welk gebied had deze nieuwe nederzetting jurisdictie? Wat vond de districtscommissaris? Wat was het oordeel van de procureur-generaal? Wat zei de jurisprudentie? En de sector, wat vond die ervan? En had men wel met het bureau van de commandant gesproken?

Zoveel vragen!

Beleefd werd uitgelegd dat er slechts sprake was van een boerenbedrijf, gelegen op het grondgebied van Maälè Chermesj, althans – grotendeels; de uitbreiding van de nederzetting bestond tenslotte al, dus daarvoor was geen vergunning van staatswege nodig zoals bij een nieuwe nederzetting, en er viel niets te vrezen. Je kunt je voorstellen hoe het is gegaan. Otniël Asís wilde de paddestoelen, asperges en rucola kweken die diezelfde linkse rakkers voor hun salades gebruikten of samen met de zalm pocheerden voor hun Tel-Avivse avondeten, dus voilà. En trouwens, de boerderij was opgenomen in de vervolgrapportage van ‘Vrede Nu’ en verscheen zelfs op de interactieve kaart van de krant Haärets. De inspectiedienst van de burgerautoriteiten vaardigde een bouwstop uit voor de woonhuizen.

Hetgeen leidde tot een vloed telefonische verzoeken van mensen die zich wilden aansluiten.

En tot een vergunning voor Amidar, uitgegeven door de assistent voor Nederzettingszaken van de minister van Veiligheid, om nog twee caravans neer te zetten.

En tot assistentie door het departement voor Dorpsopbouw van het ministerie van Huisvesting.

En tot een geoormerkt budget van de gewestelijke raad.

En zo arriveerden er nog meer gezinnen, jonge stellen en vrijgezellen; mensen die van Israël hielden, van rust, van de natuur en van weinig financiële lasten. Niets ging ondershands – het protocol voor vestiging en verdeling van de grond hing in de synagoge, voor iedereen zichtbaar! – maar vastgelegd werd er niets. Van tijd tot tijd klonken er dreigende geluiden over ontruiming of werd er een vermanend vingertje geheven: tsk-tsk-tsk. Op de heuveltop werden kinderen geboren en zo bloeide de moderne pioniersgeest en werd Maälè Chermesj C groter en groter.

*  Zie verklarende woordenlijst achterin

EEN DRIETAL ARRIVEERT MIDDEN OP DE DAG

De colonne

Een heuveltop. Wittige aarde, gloeiend heet, bijna leeg: geelbruin gespikkeld met rotsen, eenzame olijfbomen, groenachtige zachte vlekken van na de regen. In het midden wordt de heuvel in tweeën gesneden door een smalle eenbaansweg vol gaten. Op de kronkelige weg klom en daalde langzaam een caravan achter op de laadbak van een grote vrachtwagen. Een gele Palestijnse taxi met groene nummerborden kroop er ongeduldig achteraan. Achter de taxi hotste een stoffige witte oude Renault Express met stickers op de ruiten, die verkondigden: MIJN GOLANI DEPORTEERT GEEN JODEN, CHEVRON EENS EN VOOR ALTIJD en OSLO-VERRADERS VOOR HET GERECHT. Hij werd bestuurd door Otniël Asís: met baard, grote keppel en net zo stoffig als zijn auto. In het kinderzitje op de achterbank zat zijn jongste zoon van drie, Sjoev’el, tranen met tuiten te huilen omdat zijn zakje Cheetos in een scherpe bocht was gevallen en noch zijn vader noch hijzelf kans zagen het van de vloer op te rapen. Een van de slaaplokken van het jongetje zat onder de gele kruimels. Het vierde voertuig van deze toevallige colonne, die ad hoc samengesteld was geraakt op de slechte weg door de heuvels van Jehoeda, was het nieuwste model legerjeep met daarin de sectorcommandant kapitein Omer, en zijn team.

Er kwam een steile helling. De vrachtwagen nam gas terug, de motor brulde en trok hem langzaam omhoog – even snel als de kudde geiten die onverstoorbaar naast de weg liep. De taxichauffeur mompelde wat in het Arabisch, toeterde, maakte een gevaarlijke inhaalmanoeuvre om een paar seconden later een lekke band te krijgen – een dof bonkend geluid van wringend rubber, een hotsende auto, een vloekende chauffeur. De taxi hield stil en blokkeerde de weg. Jeff McKinley, correspondent van The Washington Post in Jeruzalem, stapte eruit. Hij was op weg om een hoge minister van het Israëlisch kabinet thuis te interviewen in een nederzetting zo’n zes kilometer verderop vanaf het punt waarop ze gestopt waren. McKinley keek op zijn horloge en veegde een pareltje zweet van zijn brede voorhoofd. Gisteravond had zijn vader verhaald over de sneeuw die in Virginia gevallen was en hier stond hij in februari te zweten. Over tien minuten was zijn afspraak bij de minister thuis. Hij had geen tijd om te wachten tot de lekke band gemaakt was. McKinley stak de chauffeur een biljet van vijftig sjekel toe en zette koers naar de liftersplaats die hij enige tientallen meters verderop zag liggen.

Alsof het zweet, de tijdsdruk, zijn zware ademhaling die getuigde van zijn afnemende conditie en de grote noodzaak van een dieet allemaal nog niet genoeg waren, stond er al iemand op de liftersplaats, die als eerste aan de beurt was voor een taxi of een lift: naast een grote koffer stond een man in een keurig pak, zijn armen over elkaar, een blinkend witte glimlach om zijn lippen waarover Hebreeuwse woorden rolden die McKinley niet begreep.

Nog voordat McKinley de liftersplaats bereikte, had de vrachtwagen-met-daarop-de-caravan de gestrande taxi gepasseerd, gevolgd door de stoffige Renault Express en de legerjeep. De Renault toeterde en stopte.

‘Hallo Joden!’ riep Otniël Asís.

‘Waar ga je naartoe?’ vroeg de man met de koffer aan de bestuurder.

‘Naar Maälè Chermesj C,’ antwoordde Otniël Asís terwijl hij een blik wierp op het blauwe pak en vervolgens op de ogen van de man, die hem moe toeschenen.

‘Echt waar? Is dat even boffen, makker,’ zei de man en hij tilde de zware koffer van het vale asfalt.

‘Doe me een plezier, chabibi,’ vroeg de bestuurder, ‘help de jongen even, zijn Cheetos zijn op de grond gevallen.’ En daarna wendde Otniël zich tot de Amerikaan. ‘En jij, kerel?’ vroeg hij.

McKinley vroeg: ‘Can you get me anywhere near Yeshua, where Minister Kaufman lives?’

‘Wot?’ antwoordde Otniël.

‘Settlement?’ probeerde McKinley uit te leggen toen herhaling van de eerste zin niets opgeleverd had.

‘Sètelmènt, sètelmènt, jès!’ antwoordde Otniël met een glimlach. ‘Pliez, pliez.’ McKinley kende de omgeving niet goed genoeg om te weten dat op de heuvels niet alleen Maälè Chermesj en haar twee dochters B en C lagen, maar ook Giv’at Ester met uitbreidingen, Sedee Gavriël en Jesjoea, de nederzetting waar de minister woonde. Hij werd achterin gepropt, naast het kind.

De colonne nam een bocht: caravan-op-vrachtwagen, sectorcommandant met zijn team in de jeep en het stoffige bestelautootje met daarin een kolonist en zijn zoontje, en twee lifters: een Amerikaan en een Israëliër. Deze weg was nog smaller en steiler dan de vorige, wat de kleinere ertoe veroordeelde voort te kruipen op het tempo dat door het grote voertuig werd voorgeschreven. Uit kapitein Omers blik, die strak op de achterkant van de caravan was gericht, sprak een zekere vrees dat de stacaravan los zou raken van de vrachtauto waarop hij getransporteerd werd en de auto’s erachter zou verpletteren. Hij keek op zijn horloge en wierp een blik in de zijspiegel.

‘Zeg eens, ken ik jou ergens van?’ vroeg Otniël aan de lifter die Hebreeuws sprak. De man keek lang naar het grote hoofd van de bestuurder en de grote keppel die erop prijkte. ‘Ik weet niet… Mijn broer woont bij jullie. Maar we lijken helemaal niet op elkaar,’ antwoordde hij. Otniël liet nogmaals zijn blik rusten op de man met het zwarte haar en richtte hem toen weer op de weg. De lifter schoot hem te hulp: ‘Gabi Cooper, ken je die?’ De bestuurder fronste zijn voorhoofd. ‘Die hebben we niet bij ons. We hebben Gavriël. Gavriël Nechoesjtan. Een man die goud waard is, een koningszoon. Hij werkt bij me op de boerderij.’

‘Nechoesjtan?’ vroeg Ronni Cooper. Nu was het zijn beurt om zijn voorhoofd te fronsen.

Ongeduldig keek de Amerikaanse journalist op zijn horloge.

Aan het eind van de langzame beklimming van de helling kwam het toegangshek van Maälè Chermesj A in zicht. De drie voertuigen gingen erdoorheen, sloegen rechts af op het plein en vervolgden hun weg door de inmiddels gevestigde nederzetting met stenen huizen, geplaveide wegen en een industrieterreintje: een wijnmakerij, een paardenfokkerij en een timmermanswerkplaats. Ze gingen verder over een desolate heuvel totdat ze de caravans van de dochternederzetting Maälè Chermesj B in het vizier kregen, waarna de asfaltweg ophield en een onverharde weg steil afdaalde naar de wadi, die overstak en aan de andere kant weer omhoogklom.

‘Papa, klaar!’ verkondigde Sjoev’el Asís toen de Cheetos op waren. In de auto verspreidde zich een weeïge stank.

‘Heb je wat geproduceerd, lieverd?’ vroeg de vader aan zijn zoon.

‘Allah jistor,’ siste Ronni Cooper, ‘wat is dit voor oord?’

Jeff McKinley probeerde zijn opkomende misselijkheid te bedwingen.

Van onder de wielen stegen wolken gelig stof op naar de strakblauwe hemel erboven. Na enkele haarspeldbochten kwam een watertoren met daarop een slordige davidster in zicht, direct daarna een wachttoren van het leger en tot slot de elf caravans van de nederzetting, gelegen rondom een cirkelvormige weg. Bij de toegangspoort stond soldaat Joni, met zijn geweer dwars voor de borst en de hand op de kolf, die de binnenkomers verwelkomde met een jongensachtige glimlach onder zijn Ray-Ban zonnebril.

Van alle kanten staarde een woest landschap terug: de woestijn van Jehoeda in al zijn pracht en glorie, zijn droge heuvels met verborgen aan hun voeten de Dode Zee en daarachter, aan de horizon, de bergen van Moab en Edom. Het terrein op de voorgrond was spaarzaam bespikkeld met dorpen en nederzettingen en verderop verrezen de afgeplatte heuveltop van het Herodion en de huizen van een grote Palestijnse stad, gedeeltelijk ingepakt door een reusachtige grijze betonnen muur, als een cadeautje dat niet opengemaakt kan worden.

Een groot geïmproviseerd bord stond voorbij de ingang, waarop in een wat kinderlijk handschrift zwierig in het Hebreeuws en het Engels stond geschreven: WELKOM IN MAÄLÈ CHERMESJ C.

De ceremonie

Toen de Renault Express van Otniël zijn bestemming bereikt had, vroeg Jeff McKinley waar het huis van minister Kaufman was. Otniël maakte het gebaar met duim tegen wijs- en middelvinger dat ‘wacht even’ betekent en riep in de richting van het huis: ‘Rachel! Verzamel alle kinderen en kom naar de ceremonie!’ En daarna zei hij tegen McKinley: ‘Joe kom wiz us – wie hev amèriken gai.’

En zo liep Jeff McKinley met Otniël en Rachel Asís en hun zes kinderen naar de nieuwe speeltuin van Maälè Chermesj waar het zoemde van de hoogwaardigheidsbekleders en inwoners en daar legde Josh, de beloofde Amerikaan, aan McKinley uit dat minister Kaufman in de nederzetting Jesjoea woonde, aan de overkant, precies aan de andere kant van de wadi. Je kon zijn met tegels beklede villa zien liggen, wees hij, hemelsbreed was het minder dan een kilometer, maar met de auto nog een flink aantal bochtige kilometers rijden. McKinley keek op zijn horloge, zag hoeveel te laat hij was, haalde zijn mobiel tevoorschijn, belde de assistent van de minister, legde de vergissing uit en verzocht de afspraak te verschuiven. Hij kreeg nul op het rekest, de minister moest over een uur in Jeruzalem zijn en hij hield er helemaal niet van om opgehouden te worden, waarop McKinley zich uit de grond van zijn hart verontschuldigde. Nadat het gesprek was beëindigd, keek hij op en dwaalde zijn blik over de menigte, tot hij verrast stilhield bij een lange man met een indrukwekkende buik en zware, keurig gekamde wenkbrauwen, en hij zei tegen Josh: ‘Zeg, is dat niet Sheldon Mamelstein?’

Het speeltuintje zag eruit alsof het door een Monty Python-achtige goddelijke hand van gigantische afmetingen vanuit de hemel neergezet was; een goedverzorgd en welvarend stukje New York dat getransplanteerd was op het lichaam van een hulpeloze bedoeïenennomade: een vierkant groen gazon ter grootte van een basketbalveld met een stel goed geoliede houten schommels die geluidloos en efficiënt bewogen, een uitgebreid complex van glijbanen en een drietal veerwippen, een in de vorm van een zeehond, de tweede in die van een haan en de derde, wellicht de best passende bij het landschap, van een kameel.

Wekenlang waren arbeiders bezig geweest om de speelplaats in het centrum van Maälè Chermesj C neer te zetten – voorbereiden van de grond, zoden neerleggen, toestellen monteren en zelfs het installeren van vuilnisbakken en een mededelingenbord, zoals dat het nieuwe