WAT HEEFT SINT VOOR JOU GEKOCHT?

Van dezelfde auteur:

Defeestavond

Glazen schaduwen

Nijlpaard in bad

Verhuld naakt (samen met Frans Kusters)

Onvolledig landschap

Het laatste uur van de middag

De man bij een meer

Verkeerde sneeuw

Geen danstype

Gebroken glimlach

De zomerval

De verdwijning

My generation

Onze dagen | Het ongeluk

Zo gaan die dingen

Hart van De Dijk

Blind (samen met Tamar van den Dop)

Eindelijk de zee

Schrijven is ritme

Yesterday (samen met Roel Bentz van den Berg en Sjoerd Kuyper, bij foto’s van Nico van der Stam)

Echt iets voor jou

Verdwenen tijd

Verkeerde sneeuw | De zomerval | De verdwijning

Eindelijk de zee | Verdwenen tijd

Vroeg licht

Perfecte stilte

Kleur van geluk

Wat is precies de bedoeling?

Het eerste licht boven de stad

Thomas Verbogt

Wat heeft Sint voor jou gekocht?

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© Thomas Verbogt 2014

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Studio Ron van Roon

NUR 303

ISBN 978 90 468 1781 0

www.nieuwamsterdam.nl/thomasverbogt

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014, met
ISBN 978 90 468 1754 4

Inhoud

Geraas

Zie de maan schijnt

Hij komt

Vijfjarige

Straf

Gedoe

Marsepein

Klemtoon

Taaitaai

Markt

Shoppen

Dip

Stuk

Sinterklaas heeft het zo druk

Leuk pakje

Feestmaand

Geen spelbreker

Verwarring

Apart

Comité

Krom

Tumult

Richtlijnen

Puddinkje

Crisis

Lijstje

Ster

Schemering

6 december

Haast

De gehaktmolen

Verantwoording

Geraas

Terwijl de wind steeds harder door de bomen begon te waaien (hier in huis zelfs waaide de wind), moest ik alles nog regelen voor het heerlijk avondje. Ieder jaar neem ik me voor dat anders te gaan doen, zoals mijn moeder vroeger. Die had volgens mij in oktober alles al in huis. Nu vind ik dat wat vroeg, maar op de laatste dag is weer het andere uiterste.

Over iets wat mijn eigen schuld is, klaag ik nooit. Waarom zou ik, ik vind het ook wel iets hebben. Laten we het alsjeblieft aangename nervositeit noemen. Altijd moet ik vlak voor pakjesavond nog iets kopen. Nu ook weer, in het warenhuis, een sieraad, althans een onderdeel van een sieraad, iets voor aan een ketting.

Ik was danig winkelziek, maar had duidelijke instructies: die ingang, dan rechtdoor, tweede vitrine links. Maar daarin zag ik het dringend gewenste geschenk niet, hoe heette het ook alweer?

Het was benauwend druk en toen ik eindelijk een mevrouw van de sieradenafdeling te spreken kreeg en de gedeeltelijke naam van het sieraad noemde, zei ze dat ik waarschijnlijk ‘bij onze banketbakker’ moest zijn.

Ik schudde mijn hoofd en keek om me heen. En ja, toen werd het stil in me, een milde vorm van acute levensmoeheid die naar binnen sloeg en me min of meer versteende. Alleen mijn ogen kon ik nog naar links en naar rechts draaien.

Vanuit mijn linkerooghoek zag ik een verkoopster naar me toe komen, een Surinaamse. Ze glimlachte geruststellend, legde een hand op mijn onderarm en zei zacht: ‘U zoekt iets, maar weet niet wat.’

Ik kon me weer bewegen en knikte opgelucht, niet alleen omdat ze me begreep, maar ook omdat ze mijn leven trefzeker samenvatte. Ze stelde voor samen even te kijken. Dat deden we en binnen de kortste keren had ik wat ik zocht. Nadat ik had betaald, liep ze nog een stukje mee naar de uitgang. Ten afscheid legde ze weer even haar hand op mijn onderarm. Het heerlijk avondje was begonnen.

Zie de maan schijnt

Mijn zus Anneke uit Nijmegen belde op. Of ik haar uit de brand wilde helpen. Morgenavond was het Sinterklaasavond op haar werk, de Radbouduniversiteit, maar de broer van de decaan die Sinterklaas zou zijn, was vannacht van zijn fiets gevallen. Of ik hem wilde vervangen. Het moest echt iemand ‘van buiten’ zijn en ‘in jouw stem klinkt enig vriendelijk gezag’.

Dat laatste had ze nog nooit tegen me gezegd, niemand trouwens. Complimenten maken mij vaak week, bovendien heb ik veel redenen om voor mijn zusje veel over te hebben, dus ik vroeg of er minstens twee Zwarte Pieten beschikbaar waren. Echte, bedoelde ik, dus van nog vóór de nationale discussie, liefst vrouwen, want daar ging het nog niet over, dienstbare, krom pratende zwart geschminkte vrouwen. Omdat ik niet helemaal wist hoe mijn zusje erin stond, zoals dat heet, voegde ik eraan toe: ‘Je bent toch met me eens dat het allemaal een toneelstuk is?’ Gelukkig zei ze dat ze het daarmee eens was. Ze zou even gaan informeren.

Twee uur later belde ze terug, het was gelukt, twee vrouwen.

Of ik morgenmiddag tijdig naar Nijmegen kon komen. Dan nam ze even de lijst met aanwezige kinderen met me door, ‘want daar gaat het natuurlijk om, het zijn allemaal kinderen of kleinkinderen van medewerkers’.

‘Toch niet van de hele universiteit?’

‘Nee gek, alleen van onze afdeling. Het zijn er een stuk of twintig.’

‘Ik moet echt wel goede kleren en een goede baard en pruik hebben. Alsjeblieft niet van dat amateuristische gedoe.’

‘Is voor gezorgd. En er komt een beroepsgrimeur. We vertrekken vanuit mijn huis. Ik zie je daar.’

Als ik in Nijmegen ben, loop ik door mijn jeugd, nu door de donkere decemberdagen van toen, de schemerige namiddagen waarop de stad nog kalmer werd dan hij al was.

Op weg naar het huis van mijn zusje kom ik twee keer Sinterklaas tegen. Je beziet hem met een collegiale blik. Het is pas twee uur in de middag. Sinterklaas moet niet te vroeg op de dag in de weer zijn.

Als ik bij mijn zusje heb aangebeld, wordt de deur geopend door een vrouw die ik niet ken, ze is blond en heeft helblauwe ogen, jaar of dertig. Ze geeft me een hand en stelt zich voor als Zwarte Piet, wat ik een goed begin van dit avontuur vind. De andere Zwarte Piet is al bijna Zwarte Piet, maar ze heeft nu ook nog blond haar. En helblauwe ogen. Dan zie ik het: een tweeling. De vrouw die de deur opendeed, heet Marleen, de andere Margriet.

Er is ook nog een dikke man met glimmend kaal hoofd die alleen zijn achternaam noemt, als ik hem een hand geef: Geertsema. Het zal de beroepsgrimeur zijn. Zou hij dat antwoorden als je hem vroeg wat zijn vak is? ‘Ik ben beroepsgrimeur.’ Misschien noemt alleen mijn zusje hem zo.

Ze geeft me nu een lijst met namen die ik in het Grote Boek moet leggen. Achter elke naam staat iets waarover Sinterklaas het moet hebben (‘maakt veel ruzie met broer’) en een kruisje als het kind nog in hem gelooft. Er staan veel kruisjes, wat ik aangenaam vind. Ik maak weleens sinterklaasbezoeken mee aan een gezelschap volwassenen en dan moet Sint vooral de lolbroek uithangen en spitsvondigheden over elkaar heen laten tuimelen. Ik mag straks waardig en ernstig zijn.

Twee uur later stopt er een witte Mercedes voor de deur. Daarin zullen we naar de universiteit gereden worden. Ik kijk nog eens in de spiegel: ik ben een prima Sinterklaas en mijn Pieten zijn Pieten zoals Pieten bedoeld zijn. Ze hebben twee zakken bij zich, een vol kleine cadeautjes, de ander vol strooigoed. Mijn zusje rijdt met ons mee. De beroepsgrimeur neemt plaats op een lage bromfiets, waardoor hij eruitziet als iemand die in het circus werkzaam is.

Sinterklaasje, kom maar binnen met je knecht

Want we zitten allemaal even recht

Ik maak kleine zwaaibewegingen als ik het stemmig verlichte zaaltje betreed. Mijn Zwarte Pieten strooien pepernoten in het rond. Sommige kinderen lijken in lichte paniek. Ze hebben glazen limonade in hun handen.

En laat uw paardje maar buiten staan.

De stoel die voor mij is klaargezet, lijkt op een troon. Ze weten van wanten in Nijmegen! Als ik me op de troon laat zakken, gaan mijn ogen automatisch naar een hoek waarin meteen bij binnenkomst al iets mijn aandacht had getrokken. Dat iets is een gezicht en dat gezicht zorgt voor een schok. Ze moet ongeveer even oud als ik zijn, ook rond de zestig: Julienne Schenkeveld. Ze woonde bij mij in de straat, de Sterreschansweg. Toen ik voor de tweede keer in de vijfde klas zat, was ik een vol jaar verliefd op haar, maar durfde haar niet aan te spreken. Dagelijks kwam ik haar tegen als ik naar mijn school liep en zij naar de hare. En de lente en zomer op de tennisclub. Ze was niet alleen adembenemend met haar donkerbruine ogen, maar ook voornaam – dat is echt het woord: voornaam. Na dat jaar heb ik haar een brief gestuurd, met een gedicht, want ik schreef in die tijd gedichten die vooral onbegrijpelijk waren, maar was ervan overtuigd dat Julienne Schenkeveld ze wel begreep, althans het ene dat bij de brief was gevoegd.

De dag nadat ze de brief had ontvangen, kwam ik haar tegen voor een doe-het-zelf-zaak waar zij uiteraard niet moest zijn. Terwijl ze me passeerde, glimlachte ze even, misschien een fractie van een seconde. Ze zei niets.

Een paar maanden later bereikte me een verrassing die heftig door mijn hele lichaam tintelde, een briefje van Julienne Schenkeveld, letterlijk een briefje, het was een klein papiertje waarop in gracieus handschrift stond:

Aardige Thomas Verbogt, voel je er wat voor om mij te vergezellen naar het feest van onze tennisclub, aanstaande zaterdag. Ik reken op je om 20.30 uur. Hoogachtend, Julienne Schenkeveld

Ik legde het briefje op mijn bureau, liep even naar buiten, de tuin in, en keerde weer naar mijn bureau terug. Daar lag het nog steeds, met dezelfde tekst. De dag daarop ook en ik nam het briefje mee naar school en liet het zien aan een paar klasgenoten met wie ik regelmatig optrok. Een van hen zei: ‘Je denkt toch niet dat het van Julienne is. Zij gaat toch met die, hoe heet hij? Die eerstejaars rechten met die rode Fiat. Man, iedereen ziet dat je achter haar aan loopt te hijgen. Iemand neemt je er gewoon tussen, wil je voor gek zetten.’

Dat geloofde ik eerst niet, later een beetje en toen ik vlak voor het avondeten op het punt stond Julienne Schenkeveld te bellen, vond ik dat ineens het stomste wat ik kon doen. Inderdaad, natuurlijk had ze me niet uitgenodigd. Ze zou zich, misschien zelfs wel hardop tijdens ons gesprek, afvragen wat ik wel dacht.

Die zaterdag overwoog ik om half negen langs haar huis te lopen. Dat kon natuurlijk, wij woonden in dezelfde straat, maar stel dat ik haar dan een rode Fiat in zag stappen – onverdraaglijk.

Die maandag kreeg ik weer een briefje van haar:

Niet zo aardige Thomas Verbogt, je liet me voor niets op je wachten. Dat neem ik je zeer kwalijk. Zonder enige achting, Julienne Schenkeveld

Dat het van haar was, wist ik zeker. Ze gooide het immers persoonlijk door onze brievenbus. Ik zag haar woedende rug toen ze terugliep naar haar huis.

Misschien heb ik haar daarna nog twee keer gezien. Ik vermeed haar.

En nu zijn er ruim veertig jaar verstreken, ben ik Sinterklaas en staat zij daar in een hoek, met voor zich een klein meisje dat ze bij haar schouders vastheeft, vast haar kleinkind. Aan Julienne Schenkeveld meende ik toen al te zien wat voor vrouw ze zou worden als ze ouder werd. Het is een vorm van volmaaktheid. Ik had gelijk. Ze is niet veel veranderd, ja, grijzer, haar gezicht is wat smaller geworden, waardoor haar donkerbruine ogen groter lijken.

Ik kijk op het papier in mijn Grote Boek en loop snel langs de lijst namen. Schenkeveld zie ik nergens. Zo heet ze natuurlijk niet. Misschien is wel ze getrouwd met die jongen met de rode Fiat, een jurist met een dubbele naam, want dat is het type waarmee meisjes als Julienne Schenkeveld levenslang verder willen. Ik zie geen dubbele naam.

Een van de Zwarte Piet-zusjes fluistert in mijn oor dat ik onderhand iets moet zeggen en mij schiet even niet te binnen of ik me daarop heb voorbereid, maar is het niet de bedoeling dat ik welkom word geheten? Zou Julienne Schenkeveld weten dat ik Sinterklaas ben? Is dat de volwassenen bekend?

Er komt nu een vrouw in een donkerrood mantelpak naar voren. Ze heeft een verdrietig gezicht. Haar armen hangen dramatisch langs haar lichaam.

‘Welkom Sint-Nicolaas, welkom in ons midden. Het is ons een grote eer dat u twee dagen voor uw verjaardag toch nog de tijd heeft gevonden…’

Haar stem klontert traag door de ruimte. Die is voorlopig nog niet klaar, vermoed ik. Ja, wat kun je anders dan dit soort dingen tegen Sinterklaas zeggen?

‘… de kinderen die zich buitengewoon op uw komst…’

Ik moet niet te vaak naar Julienne Schenkeveld kijken, maar me concentreren op mijn taak.

‘En natuurlijk ook een hartelijk welkom aan uw Zwarte Pieten…’

Gelukkig, denk ik, ze zegt niet medewerkers of zoiets. In Nijmegen weet je het nooit natuurlijk. Maar anders had ik me weer corrigerend moeten verzetten.

Een dun meisje met moeilijk lang haar buigt zich naar me toe: ‘Wat wil Sinterklaas drinken?’

Ik aarzel even. Moet ik nu zeggen: ‘Sinterklaas wil heel graag een glas rode wijn drinken.’ Praat ik de hele bijeenkomst in de derde persoon over mezelf, over het personage dat ik speel? Ik geloof dat het zo hoort, maar weet het niet zeker.

‘Heel graag een glas wijn,’ zeg ik. ‘Rode wijn.’

Het meisje knikt plechtig: ‘Dan ga ik dat even halen.’

‘Fijn,’ zeg ik. De zorgvuldige sfeer rond mijn aanwezigheid bevalt me.

‘… begint, willen de kinderen nog een lied voor u zingen.’

Ik knik en beweeg mijn handen dankbaar, een nogal pauselijk gebaar.

De kinderen zingen ‘Zie de maan schijnt door de bomen’. Het gaat iets te vlug, wat waarschijnlijk door de zenuwen komt.

Vanuit een ooghoek kijk ik naar de kleindochter van Julienne Schenkeveld. Ze heeft haar ogen neergeslagen, haar mond beweegt nauwelijks, ze is ontstellend verlegen. Julienne buigt zich over haar heen en zingt met haar mee. Ik spits mijn oren of ik haar hoor. Ze had een wat hese stem, vroeger.

Na het lied zeg ik ook dat het me een eer is hier te zijn, dat ik blij ben met hoe de kinderen zojuist het lied hebben gezongen en dan kijk ik op het papier in het Grote Boek.

‘Graag wil ik dat Marcel nu bij Sinterklaas komt.’ Toch in de derde persoon dus.

Een moeder duwt een dik jongetje naar voren. Hij nadert me schoorvoetend.

‘Zo, Marcel, geef Sinterklaas eens een hand. En nu maar hopen dat je Sinterklaas niet uit gaat schelden.’ Korte pauze, kind in de verschrikte ogen kijken. ‘Want dat heeft Sinterklaas in zijn Grote Boek genoteerd: dat jij snel begint te schelden als iets je niet bevalt.’ Weer korte pauze. ‘Wat roep je dan zoal? Sinterklaas is daar wel nieuwsgierig naar.’

Marcel zwijgt versteend.

‘Je hoeft niet bang te zijn voor Sinterklaas. Bovendien weet Sinterklaas dat je het nu niet meent als je zo’n lelijk woord zegt.’

Marcel kijkt even om, naar zijn moeder. Die knikt.

‘Gore klootzak,’ zegt Marcel zo zacht mogelijk.

‘Wat zeg je? Sinterklaas verstaat je niet. Maar Sinterklaas is natuurlijk al heel oud en wordt misschien al een beetje doof.’

‘Gore klootzak,’ zegt Marcel iets harder.

Ik wend me nu tot een van de Pieten: ‘Hoor jij wat Marcel zegt?’

Ze knikt: ‘Ja, maar ik durf het niet te herhalen waar Sinterklaas bij is.’

‘Hoor je dat, Marcel? Zwarte Piet durft niet te zeggen wat jij zojuist zei. Is het dan zo erg?’

Hij haalt zijn schouders op.

‘Maar wat is dan erger: dat jij het niet zo erg vindt of dat iemand anders het juist wel erg vindt?’

Dit is te moeilijk, besef ik meteen.

Een van de Zwarte Pieten schiet ons te hulp: ‘Maar Sinterklaas, dat weet Marcel ook wel, anders zou hij het niet zo zacht zeggen.’

Briljant!

Ik zeg: ‘Als Marcel dat weet, moet je hem maar een cadeautje geven.’

Als Marcel zijn cadeautje heeft – hij hoeft het niet hier uit te pakken – rent hij terug naar zijn moeder.

‘Moet iets sneller,’ fluistert Zwarte Piet me toe.

Ze is kind nummer zeven, een klein half uur is verstreken. Twee kinderen heb ik een liedje laten zingen. Een moest daarbij hulp krijgen van zijn vader. In dit tempo is alles binnen anderhalf uur achter de rug. Ik weet niet of dit een te veeleisende spanningsboog is.

‘Nu wil Sinterklaas graag Marthe hier hebben.’

Ik kijk welkom om me heen en zie dat Julienne Schenkeveld haar kleinkind zacht naar voren duwt. Het duurt even voordat ze voor me staat. Hoe oud zou ze zijn? Hooguit vier.

‘Zo, Marthe, durf je Sinterklaas een hand te geven?’

Ze geeft me een hand, meer een vluchtige aanraking.

‘Zie je wel dat je dat durft. Sinterklaas heeft in zijn Grote Boek geschreven dat je zo verlegen bent.’ Korte pauze. Marthe kijkt naar de grond. ‘Weet je wat dat is, verlegen?’

Marthe knikt.

‘Zal Sinterklaas jou eens wat zeggen? Dat is he-lemaal niet erg. Want alle verlegen meisjes zijn heel lieve meisjes. En dat ben jij ook. Van Sinterklaas mag je best verlegen zijn, hoor.’

Marthe kijkt me nu aan. Ze lacht, meer met haar ogen dan met haar mond.

‘Weet je wat Sinterklaas nu heel dapper zou vinden? Als jij een liedje voor hem zingt.’

Misschien ga ik te ver. Ik heb al spijt van mijn voorstel. Maar Marthe lacht weer en knikt. Er gebeurt echter niets. Ik kijk haar vragend aan en breng mijn hand naar mijn oor. Ze zucht diep en kijkt naar haar oma. Die gebaart of ze erbij moeten komen.

‘Is dat je oma, Marthe?’

Ze knikt.

‘Je hebt vast een ontzettend lieve oma. Dat is toch zo?’

Marthe knikt.

‘Dan wil ze je vast helpen met een liedje voor Sinterklaas.’ Nu tot Julienne Schenkeveld: ‘Komt u maar, lieve oma van Marthe.’

Nu loopt ze na ruim veertig jaar mijn leven weer in en ze loopt zoals ze toen liep, voornaam, nog steeds voornaam. Zou ze nog weleens aan me gedacht hebben, mijn werk gevolgd hebben?

Ze maakt een lichte buiging wanneer ze me een hand geeft. Het spijt me dat ik witte handschoenen aanheb.

‘Zo, oma van Marthe, was u vroeger ook een verlegen meisje?’

Ze lacht: ‘Ik denk dat Sinterklaas dat wel weet.’ Haar stem is nog steeds hees. ‘Sinterklaas weet toch alles.’

‘Maar dan moet ik daar even héél diep over nadenken.’

‘Weet u wat ik denk? Ik denk dat Sinterklaas daar helemaal niet lang over moet nadenken.’

Ik kijk om me heen, naar de Zwarte Pieten, naar de andere aanwezigen. Hebben ze iets in de gaten? Niets wijst daarop.

‘Weet u wat ik me meen te herinneren?’ zeg ik. ‘Ik meen me te herinneren dat u wel verlegen was toen u zo klein was als Marthe, maar later niet meer zo.’

Ze kijkt me lachend aan. Die lach is spottend, maar niet verkeerd. Haar ogen houden de mijne vast.

Dan zegt ze: ‘Maar toch vond Sinterklaas me een lief meisje.’

Ik knik: ‘Ja, een heel lief meisje. Nog. Nu bent u de lieve oma van Marthe. Sinterklaas vindt het ook heel lief dat u samen met Marthe een liedje gaat zingen.’

Lief, denk ik, nog nooit zei ik zo vaak lief achter elkaar. Het is net alsof ik zachte wanhoop voel om alles wat voorbijgaat, om alles wat verdwijnt, om alles wat we niet vast kunnen houden.

Julienne Schenkeveld laat zich op haar hurken zakken, fluistert Marthe iets in het oor en dan beginnen ze:

Zachtjes gaan de paardenvoetjes, trippeltrappel trippeltrap.

Ik sla voorzichtig de maat, het ritme van onze korte, broze levens.

Hij komt

Misschien was zaterdag de laatste mooie herfstdag. Ik kon nog zonder jas naar buiten. Rond het middaguur zat ik op een bank op een stil pleintje bij mij in de buurt. Meer een plantsoen dan een pleintje, hoe dan ook een plek bij uitstek om zacht weg te zinken in prettig gepeins. Uit sommige bomen maken zich af en toe bladeren los die zich licht dansend naar de begane grond bewegen. Ik besef dat het lang geleden is dat ik naar vallende bladeren keek, een gedachte waarmee ik verder weinig kan, maar die wel past bij de momenten daar in het plantsoen.

Er komt een jonge vrouw met een jong meisje naast me zitten. Het meisje laat zich meteen voor de bank op haar knieën zakken en spreidt een papier voor zich uit, een kleurplaat waarop een zwaaiende Sinterklaas te zien is met om zich heen vrolijke Zwarte Pieten. Ben benieuwd naar haar kleurkeuze.

De vrouw geeft haar een doos met kleurpotloden en doet haar bloedrode jasje uit. Haar armen zitten vol tatoeages. Nu zie ik dat ook haar nek is geïllustreerd. Zelf ben ik niet zo van de tatoeages, maar wie interesseert dat? We kijken elkaar aan. Ze lacht vriendelijk. Ik ook. Ze heeft een warme lach en zegt: ‘Vannacht begint de wintertijd.’ Haar stem hoort bij haar lach.

De momenten in het stille plantsoen worden nog aangenamer. Ik zeg dat ik ‘wintertijd’ een mooi woord vind.

Zij zegt: ‘Maar alleen als er een echte winter bij hoort.’ Weer lacht ze.

Ik knik: ‘Daar heb ik zin in.’

Zij zegt: ‘Ik ook.’

Het is altijd lekker zin in iets te delen. Ja, zo wil ik het noemen: lekker.

Vijfjarige

Samen met een vriend ga ik naar de intocht kijken. Hij heeft drie kleinkinderen, ik een, dus onze aanwezigheid langs de route is volstrekt gedekt. We zeggen dat we vanwege de kleinkinderen daar staan.

De man die in onze stad Sinterklaas is, kennen we, dus we hopen even contact te kunnen maken, waardoor de intocht voor ons nog succesvoller is.

We zijn al geruime tijd volwassen mannen, misschien zijn er collega-volwassenen die ons gedrag kinderachtig vinden, maar dat kan me niets schelen. Ik ben ervan overtuigd dat je sommige leeftijdsfasen gewoon voortzet, ook al doe je enorm je best dat te camoufleren.

De vijfjarige in mij is nog lang niet verdwenen. De oudere jongen van negentien ook niet. Ook ben ik nog vaak achtentwintig.

We lopen door de stad, mijn vriend en ik, en passeren het grote warenhuis. Hij komt met een sinterklaasherinnering waarmee ik het de rest van de dag kan doen: vroeger was er in het warenhuis een speciale plek voor de Sint. Hij was dagelijks minstens één keer in het warenhuis en altijd daar. Als hij er niet was, stond er zijn lege stoel en op een klok was aangegeven wanneer er weer kwam. Tafereel van een zeldzame intensiteit.

Straf

Vreemd, maar tijdens mijn gang door het openbare leven in de laatste dagen van de sinterklaastijd heb ik Sint zelf nog geen enkele keer gezien.

Toen ik zondag in een warenhuis was, liep daar een dweilorkest dat uit Zwarte Pieten bestond, een bonte bende, maar zonder Sint in de buurt is het toch een magere gebeurtenis.

Ik was daar natuurlijk om cadeautjes te kopen. Vorig jaar om deze tijd ook, maar het lijkt ineens ontzettend lang geleden. Toen trok ik er daadkrachtig op uit na de verlanglijstjes te hebben bestudeerd, en keerde na een paar uur voldaan terug.

Ik weet niet hoe het komt, maar nu loop ik rond in een vreemde wereld waarin ik nauwelijks keuzes kan maken. Ik ben gezellig gestemd, dat wel, maar daar is ook iets mee aan de hand: ik voel dat ik qua gezelligheid een beetje alleen sta. Om me heen wordt er gewinkeld alsof het voor straf moet. Veel chagrijnige koppen en bij nogal wat echtparen het begin van ruzie. Soms probeer ik op te vangen waarover het gaat, maar ik kan de thematiek nauwelijks volgen, wat natuurlijk aan mij ligt, want ik ben steeds minder op de hoogte van kinderwensen.

Dat merkte ik ook in een grote speelgoedwinkel. Ik moest een autootje hebben, een tamelijk gewoon autootje. Die waren er niet. Wel autootjes met een onheilspellende uitstraling.

Voor de toonbanken stonden lange rijen bedrukte mensen. De verkopers achter de toonbanken zagen er overspannen uit. Een van hen schreeuwde spugend: ‘Er staan drie rijen, ja! Drie rijen!’ Onduidelijk waarom hij dat schreeuwde, want iedereen zag dat er drie rijen stonden.

Gedoe

Paar jaar geleden begon ik er ineens last van te krijgen. Op televisie zag ik de intocht van Sinterklaas in Kampen, een herhaling van de uitzending van de vorige dag. Het was nog donker, ik lag in bed. Even stelde ik me voor dat ik weer kind was en niet kon wachten om naar de huiskamer te gaan waar ik mijn schoen had gezet, maar ik mocht daar niet te vroeg heen van mijn ouders, want wie weet was Zwarte Piet toevallig net een cadeautje aan het brengen, o huiveringwekkende confrontatie.

Terwijl ik een beetje verdwaalde in de herinneringen aan die gouden dagen, zag ik Sinterklaas vriendelijk zwaaiend door Kampen rijden. Ineens stapte hij af om aandachtig de kunsten van als smurfen uitgedoste acrobaten gade te slaan.

Dit tafereel vond ik hinderlijk. Sinterklaas moet niet afstappen om zich met dit soort dingen bezig te houden. Dat is iets voor de koninklijke familie op Koninginnedag.

Daar bleef het niet bij: ondertussen werd zijn paard gestolen door twee dubieuze Pieten (‘Pieten zonder veer,’ aldus commentatrice Dieuwertje Blok). Consternatie!

Snel een politiepaard gecharterd, gelukkig ook een schimmel. Uiteraard kwam alles goed, maar waarom deze onzin? Mag dit weer ouderwets worden alsjeblieft?

Men was natuurlijk bang dat de thuis kijkende kinderen zich snel zouden vervelen als ze Sinterklaas alleen maar door de straten zagen gaan. Ik heb geen verstand van kinderen, maar weet zeker dat ze zich niet vervelen. Vol verwachting klopt hun hart!

En de kinderen die in Kampen langs de kant stonden, snapten uiteraard niets van het gedoe, terwijl hun ouders dat ook niet konden uitleggen

Erger dan de verveling zelf zijn vaak de pogingen die verveling tegen te gaan.

Enige jaren sloeg ik de op televisie vertoonde intocht over. Ik was het gedoe in Kampen vergeten. Maar op een zaterdagmiddag ging ik er weer voor zitten. Ik had zin in een goed humeur, maar dat kreeg ik niet. Dat wist ik al na een paar minuten.

In die paar minuten gebeurde er veel te veel. Ik zag een aardige verslaggever die over zijn toeren was en een burgemeester die onhandig speelde dat hij ont-zettend bezorgd was. Blijkbaar was er een belangrijke vlag kwijt, maar die was weer terecht en nu bleek ineens het Grote Boek van Sinterklaas een probleem. De burgemeester wilde graag dat Sinterklaas zijn naam erin schreef, maar dat Grote Boek was zoek of zoiets.

Weer zeg ik: hou toch op alsjeblieft! Dat interesseert kinderen niets. Dat wordt allemaal bedacht door volwassenen die vinden dat er voortdurend iets meer aan de hand moet zijn dan strikt noodzakelijk is. O, die angst voor verveling. Verveling is echter onmogelijk wanneer het om Sinterklaas gaat. Hij is ontzagwekkend en dat is genoeg. Ook liever niet te vaak op televisie. Dat verstoort het gezellige en grootse geheim dat hij is.