Ivan Wolffers

Heimwee naar de lust

over seks en ziekte

Nieuw Amsterdam Uitgevers

© 2006 Ivan Wolffers

Omslagontwerp Via Vermeulen/Rick Vermeulen

Foto auteur Marion Bloem

E-book Elgraphic bv, Vlaardingen

E-BOOK ISBN 978 90 468 1790 2

Deze digitale editie is gemaakt op basis van de derde druk, 2007 met ISBN 978 90 254 2828 0

Eveneens verkrijgbaar als gedrukte versie – ISBN 978 90 254 2828 0 (1e druk 2006) verschenen bij Uitgeverij Contact

www.ivanwolffers.com

www.nieuwamsterdam.nl

Toen ik hoorde dat ik kanker had, wilde ik aanvankelijk alles doen om maar door te kunnen leven. Al snel merkte ik echter dat de behandeling van mijn gezwel me veranderde. Het nam iets weg bij me waarvan ik nooit vermoed had dat ik het zou missen. De eigenwijze uitslover die zich niet wil laten kennen, de geile kerel die aan niets anders dan seks kan denken, de vechter die weet dat het onverstandig is om het laatste woord te willen hebben, maar het toch steeds neemt. Die uitslover verdween en in plaats daarvan ontstond iemand met een verlangen naar de verdwenen geilheid, en met herinneringen hoe het was voordat de hormonenknop werd omgedraaid. Ik ging op zoek naar de man die ik was geweest en probeerde iemand terug te vinden die er niet meer was. Bijna bezeten wilde ik weten waar ik begon, en de hormonen ophielden.

Week 16, 2004

Mijn puberteit begon voor mij geheel onverwacht. Ik was twaalf en zij was vierentwintig. Ze heette Messalina.

In die tijd was ik nog een brave jongen. Ik maakte mijn huiswerk keurig op tijd en mijn zakgeld ging op aan boeken. Elke week kocht ik er een boek bij en mijn boekenplankjes werden steeds voller. Door wat ik las, wist ik ook al precies wat ik wilde worden als ik groot was. Er waren geheime werelden te ontdekken in Egypte, Griekenland en Italië. Archeologie zou ik studeren en aan mijn ouders vertelde ik dat ik leraar geschiedenis wilde worden, omdat ze het anders niet zouden begrijpen. Enige kennis van de wereldgeschiedenis leek me ter voorbereiding van mijn opgravingen wel zinvol. In een oud boek in de boekenkast van mijn opa vond ik een afbeelding van het masker van Toetanchamon. Voorzichtig trok ik het over en kleurde het in. Het was een goede voorbereiding op de expedities die ik zelf zou ondernemen. Vlak na mijn twaalfde verjaardag schafte ik van het geld dat ik gekregen had de Sesam Wereldgeschiedenis in achttien delen aan. Om de maand werden me twee nieuwe boeken uit de serie toegestuurd. Gretig las ik ze door en vol ongeduld wachtte ik op de nieuwe delen.

Er was niets aan de hand, tot ik op een dag in deel vier van de reeks, dat getiteld was ‘Romes Bloeitijd’ de volgende passage over Messalina, de echtgenote van keizer Claudius tegenkwam: ‘Op vierentwintigjarige leeftijd werd de onverzadigbare Messalina voor de eerste maal in haar leven werkelijk verliefd. Het voorwerp van haar hartstocht was een schone, jonge consul. Zij omringde hem met vorstelijke pracht en wilde absoluut met hem trouwen. Op een dag dat Claudius niet in Rome was, nam zij de gelegenheid waar om de bruiloft te vieren. In Ostia werd aan de bedrogen echtgenoot meegedeeld wat er in de hoofdstad gaande was. In Rome vierden de jonggehuwden en hun liederlijke bruidsstoet intussen de wildste orgieën. De keizerin was zo goed als naakt. Slechts gehuld in een pantervel en met loshangende haren danste zij als een bacchante, met de thyrusstaf zwaaiend tussen andere lichtzinnige vrouwen en jongelingen, zij aan zij met haar nieuwe gemaal, die Bacchus voorstelde. Plotseling weerklonk de kreet dat de keizer in aantocht was. Bruidspaar en bruiloftsgasten vluchtten met de doodsangst op hun gelaat, maar de wrekende arm van Claudius bereikte hen. Allen moesten zij sterven, ook Messalina.’

In mijn ijver de oudheid goed te doorgronden, speelde ik de scène helemaal na. Ik kleedde me uit en zocht naar een pantervel. Dat bleken we niet in huis te hebben. Als vervanging koos ik het donkergroene vilten bridgekleedje van mijn ouders. Dat sloeg ik om mijn schouders en ik danste door de huiskamer in angstige afwachting van de komst van keizer Claudius. Die verscheen godzijdank niet, en ik had het geluk dat ook mijn moeder niet vroeg thuiskwam, want ik weet niet of ik gemakkelijk uit had kunnen leggen wat mijn uitdossing bijdroeg aan de pogingen om leraar geschiedenis te worden.

Nog altijd heb ik de serie in mijn boekenkast. Het boek valt nog steeds op die plaats met die prachtige passage open.

Nooit heb ik daarna nog onbevangen een boek in handen genomen. Ik beoefende de archeologie van het lezen. Altijd had ik hoop dat er tussen de woorden die ik tot me nam zo maar van die spannende gebeurtenissen te vinden waren. Natuurlijk heb ik later de pornografie leren kennen, maar dat is fundamenteel anders. Daar ligt alle opwinding kant-en-klaar gereed om onmiddellijk te worden geconsumeerd. De verrassing ontbreekt. Het wonder is juist dat je zo maar in een boek over Romeinen ineens zicht krijgt op de lust die Messalina op haar vierentwintigste niet kon beteugelen. Die verschijnt plotseling waar je hem niet verwacht.

Ik heb daarna ook trouw de Sesamserie over kunstgeschiedenis in achttien delen, de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in twintig delen en de geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog in zes delen gekocht. Messalina is echter nooit meer verschenen. Voor mij staat ze nog altijd symbool voor het einde van mijn onschuld. Ze verleidde me tot diepgaande interesse in alles wat mensen samen doen in de koorts om zo dicht mogelijk bij elkaar in de buurt te komen, zich over te geven aan het oncontroleerbare vuur dat in hen brandt. Ik ontdekte achter de verhalen van de keizers en hun legers een verborgen rijk van erotiek. Er verschenen scheurtjes in het wereldbeeld van mijn jeugd, en wat ik erachter zag, deed me verlangen om zo snel mogelijk volwassen te worden.

Met de directeur van een farmaceutisch bedrijf praat ik over de behandeling die ik volg en die me helaas alle lust heeft ontnomen. Al verscheen Messalina met haar lange zwarte haar en pantervel in hoogsteigen persoon in mijn achtertuin, het zou me volledig onverschillig laten.

‘Eigenlijk weet je niet wat het woord libido betekent,’ zeg ik tegen de directeur. ‘Je leest het en denkt dat je het begrijpt. Tot je die medicijnen slikt en beseft wat het inhoudt als je het verloren hebt.’

‘Het komt wel weer terug,’ zegt hij en ik vind hem een aardige man.

Heel vaak denk ik tegenwoordig aan die tijd tussen mijn twaalfde en vijftiende, toen alles in me veranderde. Daarin werd ik degene die ik het grootste deel van mijn volwassenheid ben geweest.

De directeur zegt iets over de dosis die ik slik. Het is te weinig, denkt hij.

Later zoek ik op het internet naar meer informatie over de juiste hoeveelheid medicijn, en van de ene site naar de andere site bewegend kom ik ineens op de prostatecancercalculator. Het is een site van de Amerikaanse organisatie van urologen. Ik hoef alleen maar al mijn gegevens zoals ze nu zijn in te vullen, en dan zullen ze me vertellen hoelang ik nog te leven heb. Het is niet zo simpel als ik zou denken, want ik ontdek dat ik bang ben voor het antwoord dat ik zal krijgen. Uiteindelijk zet ik toch door. Welke behandeling heb ik gevolgd? Hoe hoog is de PSA? Wat is de gleasing factor? Hoe oud ben ik nu? En nog meer gegevens. Submit druk ik uiteindelijk in en daar staat het: de kans dat ik over tien jaar nog leef is vierentachtig procent. Voor andere mannen van mijn leeftijd zonder dat malle gezwel is de kans vijfennegentig procent. Mijn vooruitzichten zijn beter dan die van een lid van een drugsbende in Rio de Janeiro of een straathoertje in Johannesburg.

De site vertelt me niets over de lust die ik in die periode nog mee mag maken. Zal hij terugkeren? Ik hoop dat Messalina me op een dag ineens weer kan verrassen.

Week 17, 2004

Het moet ook rond mijn twaalfde verjaardag geweest zijn dat ik mijn eerste fototoestel kreeg. Het was een ‘Click 1’. Ik had liever een ‘Click 2’ gehad, maar je kunt een gegeven paard niet in de bek kijken. Met een filmrolletje kon je twaalf foto’s maken. Als je geluk had, ging er eentje extra op, maar als je pech had, vergat je door te draaien en maakte je twee foto’s over elkaar heen. Het rolletje werd weggebracht om te worden ontwikkeld en afgedrukt, en een week later waren de foto’s klaar. Ze stelden me altijd teleur. Het was nooit zo mooi als ik het gezien had. Alles werd op een of andere manier grijs. Bovendien fotografeerde ik niet wat ik echt zou willen vastleggen omdat ik te verlegen was af te gaan op wat me echt boeide.

Op de foto’s zie ik mijn ouders, mijn broer en zus, mijn grootouders, maar niet het leven dat zich maar af en toe laat betrappen. In de weekbladen van mijn moeder waren die kostbare momenten wel vastgelegd. Het decolleté van Gina Lolobrigida, de opwaaiende rok van Marilyn Monroe.

Ik begreep dat ik iets moest ondernemen om mijn fotografieloopbaan nog op tijd op de rails te krijgen. Op een frisse dag in het voorjaar ging ik met mijn fiets op weg om de wereld te fotograferen. Het was mijn eerste poging om een photographe de la rue te worden, de fotograaf met het kunstenaarshart, die het anarchistische straatleven in strakke zwart-witvlakken weet te vangen. De dronken mannen, de meisjes van plezier, de mensen met krassen op hun ziel. Een Brassai, een Cartier-Bresson, een Eisenstaedt, een Van der Elsken, een Newton. Helaas durfde ik geen mensen te fotograferen, en dat is toch wel het minste wat de straatfotograaf moet doen. Laat staan dat ik ze in geheel of gedeeltelijk ontklede staat zou wagen vast te leggen. Daarom werden tijdens mijn eerste expeditie voornamelijk foto’s van gebouwen gemaakt en, laat me eerlijk zijn, het waren gebouwen waar een normaal mens geen foto’s van zou willen hebben.

Na een paar uur raakte ik gedesillusioneerd. Ik zou nooit een bekende photographe de la rue worden en al helemaal geen groot naaktfotograaf. Ergens bij een vijver stond het granieten beeld van een vrouw. Ze was half ontkleed, alsof ze zich ging baden, maar daar was het die dag te koud voor. De helft van mijn filmpje stond vol met foto’s van de vrouw bij de vijver. Ik was zo beschaamd over mijn eigen bedoelingen dat ik de foto’s van grote afstand nam. Je kunt op de afdrukken niet eens zien dat de dame schaars gekleed is. Eén keer vergat ik door te draaien en uiteindelijk heb ik juist die foto in mijn fotoalbum geplakt. Met mijn kinderlijke handschrift heb ik er in zwarte inkt onder geschreven: ‘Twee zusters, 1960’.

Ondanks het feit dat ik inmiddels tienduizenden foto’s heb gemaakt, heb ik nooit naakten geportretteerd. Het zal er wel mee te maken hebben dat een carrière als chroniqueur van het leven op straat niet de route was die voor mij was weggelegd. Wel ontwikkelde ik me tot een trouw documentalist van het familieleven. Er zat al vroeg een voyeur in me, en wat ik eigenlijk wilde was wat de Japanse fotograaf Nobuyoshi Araki getuige zijn boek Tokyo Lucky Hole zijn leven lang gedaan heeft. Aan vrouwen vragen of ze zich uit willen kleden en ze dan fotograferen.

In de krant lees ik dat zestig procent van de jongens die een zedenmisdrijf pleegt recidiveert. De begeleiders van de jongens maken verschil tussen obsessieven en opportunisten. Een van de obsessieven vertelt dat hij voortdurend bezig is te fantaseren over het aanraken van borsten en billen. Dat is wel even schrikken. Gelukkig hebben ze mij nooit betrapt toen ik daaraan dacht terwijl ik eigenlijk wiskundesommen moest maken. Omdat ik te verlegen was om met een meisje over iets anders dan huiswerk te praten, kwamen borsten en billen niet aan de orde. Laat staan dat ik de moed had te vragen of ze hun blouse wilden uittrekken zodat ik hun meisjesborsten kon fotograferen. Waarschijnlijk heeft mijn verlegenheid mij behoed voor een vreselijk lot. Was ik nu puber geweest, dan vrees ik dat alles anders was gegaan. Elke film, elk televisieprogramma, zelfs simpele reclamespotjes maken duidelijk dat billen en borsten altijd beschikbaar zijn. Een uurtje naar TMF Kijken en je gaat vol zelfvertrouwen de straat op. Daar buiten wachten de bitches draaiend met hun billen op je. Ik zou daarmee misschien over mijn verlegenheid zijn geholpen en daadwerkelijk begonnen zijn met het aaien van de ronde vormen van de buurmeisjes, en ze uit alle hoeken fotograferen. De kans zou niet gering zijn dat ik in zo’n inrichting voor obsessieven zou zijn beland, dat ik daardoor niet had kunnen studeren en dus nu niet achter deze tekstverwerker zou zitten, maar ergens in een tehuis voor oudere recidivisten aan het verkommeren was aan kanker die nota bene ook nog eens veroorzaakt wordt door de hormonen die van mannen obsessieve gekken maken.

Wat was het allemaal ingewikkeld en wat een wonder dat we niet allemaal opgesloten zijn. Daarom alleen al wil ik nooit meer puber zijn. De eenzaamheid was ondraaglijk. Ik dacht toen nog dat ik de enige in de wereld was die geplaagd werd door deze obsessies. Als ik de klas rondkeek lette iedereen op en dacht aan niets anders dan aan het proefwerk van volgende week. Bij de Franse les leerden we het woord ‘fesse’ of ‘fessier’ niet eens, en dat een bil vrouwelijk is, maar dat ze wanneer ze samen zijn mannelijk worden, daar werd ons niets over verteld. Bilateral, billet, billion, we leerden het allemaal, maar nooit de woorden waar ik mee bezig was.

Week 18, 2004

Omdat ik haast had, trok ik de oude vierkante schaal waarin ik dagelijks sla maak iets te enthousiast uit de afwasmachine. Hij brak in vier grote en drie kleine stukken. De schaal was oud, maar als ik niet zo ongeduldig was geweest bestond hij nu nog. Hij was van mijn grootouders geweest. Wit porselein met fijne donkerblauwe en gouden lijnen aan de rand. Op de onderkant stond een kroontje met daarbij Johann Seltman Vohenstrauß.

Toen mijn grootmoeder verhuisde naar wat toen nog een bejaardenhuis heette, kreeg mijn moeder het servies. Nog steeds werd het zelden gebruikt, maar toch sneuvelde er af en toe iets. Jaren later nadat mijn moeder naar een seniorenflat ging, werd het bij mij gebracht met de woorden: ‘Jullie kunnen het wel gebruiken. Je hebt altijd zoveel bezoek.’

Omdat we geen behoefte hadden het te bewaren voor weer een nieuwe generatie, gebruikten we het dagelijks. Nu is het voorbij. Alles heeft een betrekkelijke levensduur. De schaal waaruit mijn grootmoeder de aardappels schepte – eerst voor mijn grootvader, daarna voor mijn vader, want mannen gingen bij alles voor – is er niet meer. Met pijn in het hart gooide ik de scherven in de vuilnisbak. Het was alsof het laatste concrete van het statige huis in Bilthoven verdween, en daarmee mijn herinneringen nooit meer de weg naar huis zouden vinden. Er is zoveel dat met dat huis te maken had, dat me maakte tot wie ik nu ben.

Alles in het huis van mijn grootouders was verbonden met een vreemde erotische sfeer. Het had te maken met de bibliotheek. Soms waren de dagen dat ik bij ze logeerde bijzonder lang en wist ik niet wat ik doen moest. Van mijn grootvader moest ik stil zijn omdat hij kunstenaar was en op inspiratie zat te wachten. Het enige geluid dat mijn grootmoeder voortbracht was een voortdurend neuriën vanuit de keuken. Ik was ervan overtuigd dat mijn grootmoeder ongelukkig was. Mijn grootouders sliepen in verschillende kamers, want mijn grootvader vond zijn vrouw te luid snurken.

‘Ga iets lezen,’ zei mijn grootmoeder. Met een boterham op een ontbijtbord ging ik naar de voorkamer met het hoge plafond, en keek in de grote boeken met afbeeldingen van Griekse beelden, die in de bibliotheek van mijn grootvader te vinden waren. Die Grieken waren onbeschaamd en geheel ontkleed. De mannen toonden hun spieren en de vrouwen waren zacht en rond. Ik kon het niet laten om telkens weer die boeken te voorschijn te halen. Op een dag speelde ik wat met het lichaamsdeel dat zich in mijn degelijke witte ondergoed aan me opdrong en dat gaf een wonderlijk aangename ervaring. Mijn ontdekkingstocht naar meer van dat plezier verliep echter niet geheel vlekkeloos.

In de verte hoorde ik de keukendeur. Snel bracht ik mijn kleren in orde, maar door de haast stootte ik een schilfer van het bord. Mijn grootmoeder werd gevreesd om haar strengheid. Daarom schoof ik het boek in de kast en haastte me met het bordje naar de keuken. Daar bleek mijn oma niet te zijn en ik schoof het onder de stapel ontbijtborden en pakte een nieuw bord om dat op het aanrecht te plaatsen. Ze heeft het nooit gemerkt. Dat van het ontbijtbord niet en evenmin van mijn Griekse ontdekkingen.

Hopelijk zal de volledige terugkeer van mijn hormonen me weer bevrijden en me de lust teruggeven. Maar iets anders ontwikkelt zich nu eveneens. Mijn borsten voelen pijnlijk aan en onder de tepel voel ik een harde schijf ter grootte van een ouderwetse rijksdaalder. Vreemd genoeg weet ik nu dus geheel onverwacht wat meisjes van twaalf doormaken. Hopelijk blijft het bij een schijf en een hinderlijk gevoel wanneer er plotseling iets tegenaan komt, maar inmiddels ben ik nergens meer zeker van. Wie weet moet ik er binnenkort op uit voor cup C of krijg ik met sinterklaas als surprise een leuke sportbeha omdat die prettiger zitten bij het hardlopen.

Toen ik de vuilniszak in de grijze container gooide, hoorde ik de scherven rinkelen. Een groet van een schaal die uit mijn leven verdwijnt en zich bij de gesneuvelde familieleden van borden en schotels voegt.

Week 19, 2004

Moe van een wandeling keek ik uit het raam van het hotel. De zon stond laag. In de tuin lag een zwembad waarin bladeren ronddreven en aan de overkant van de straat was een Plaza de Toros, waar op zondagen stierengevechten werden gehouden. Het dorp waar we waren, El Bosque, heeft slechts vijftienhonderd inwoners, maar in het zuiden van Spanje hebben de kleinste pueblos zo’n arena. Onderweg van het vliegveld naar Zahara de la Sierra hadden we zelfs een boerderij gezien waar een kleine arena bij was gebouwd. De taxichauffeur maakte ons er vol bewondering op attent. Ik probeerde een grapje te maken door te zeggen: ‘Misschien voor de kinderen om een beetje te spelen.’ Dat viel echter niet in goede aarde. De chauffeur nam de corrida serieus: confrontatie tussen individuele mannelijkheid en de natuur in de vorm van een stier.

Ooit was ik er erg in geïnteresseerd geweest. Het was in de tijd dat ik studeerde en voor een baan als reisleider had gesolliciteerd bij een reisbureau.

‘We hebben nog een paar vacatures in Spanje,’ zei de directeur.

Daar was ik nog nooit geweest en vroeg me af of dat eigenlijk wel kon. Generaal Franco was nog aan het bewind, en wie maar een beetje politiek benul had, besefte dat naar Spanje gaan eigenlijk niet verantwoord was.

‘Prima dan,’ zei ik.

‘Spreek je Spaans?’ vroeg de directeur.

Dat zoiets noodzakelijk is, was niet bij me opgekomen. Helaas sprak ik geen woord Spaans, maar ik schaamde me zo tegenover die man dat ik was komen solliciteren zonder te beseffen dat je dan de taal van het land moest spreken, dat ik zo maar zonder goed na te denken zei: ‘Natuurlijk.’

Het Spaans leerde ik relatief snel. In de gesprekken met hoteleigenaren en busverhuurders verbasterde ik Franse woorden tot wat ik dacht dat ongeveer Spaans moest zijn, en overdag las ik koortsachtig met behulp van een woordenboek Spaanstalige stripverhalen om mijn woordenschat uit te breiden.

Het meeste verdiende ik met het verkopen van toegangskaarten voor de flamencoshow op zaterdagavond, en voor de Plaza de Toros zondag laat in de middag aan toeristen, die per chartervlucht arriveerden. Ik las Death in the afternoon van Hemingway om iets van het stierengevecht te begrijpen, en daardoor in staat te zijn een wervend verhaal te houden voor mijn slaapdronken toeristen in de bus van het vliegveld naar het hotel.

Ronda is de stad waar de regels voor het moderne stierengevecht zijn ontwikkeld. Er staan zelfs standbeelden van bekende matadoren. Het begon ooit als een spel van een stel jongens die wilden tonen hoeveel lef en testosteron ze hadden door de stieren uit te dagen en dan snel weg te rennen. Het groeide uit tot een gestileerde strijd tussen beest en mens om wie de grootste ballen heeft. De stier die zijn teelballen die tot bijna op de grond hangen niet kan verbergen, staat tegenover de stierenvechter die gekleed is in een kort jasje en een hoge nauwsluitende broek, waardoor hij eruitziet als een balletdanser die zijn anatomische kenmerken evenmin kan verhullen. Die keert hij uitdagend naar de stier en steekt ze naar voren. Kijk eens wat ik hier heb. Kom maar op.

Eerst speelt de toreador met de stier om hem te leren kennen. Zo moet hij ontdekken wat de favoriete hoorn van het dier is. Daarna zet hij de zes banderillos – weerhaken – in de halsspieren van de stier zodat die geen onverwachte zijwaartse bewegingen meer maakt, en vervolgens wordt door iemand op een paard de nekspier van de stier doorgesneden, waardoor ook de plotselinge opwaartse beweging onmogelijk wordt. Dan cirkelen de man en het beest om elkaar heen tot ze in het midden van de arena zijn aangekomen. De toreador laat de stier veronica’s en semiveronica’s draaien, het publiek juicht en uiteindelijk moet de matador met zijn zwaard over de hoorns heen om het dier in zijn hart te raken en af te maken. ’s Mans ballen hangen dan gevaarlijk dicht boven de vermoeide kop van de stier.

Wanneer het publiek tevreden is over het gevecht, krijgt de toreador een oor van de stier of zelfs twee oren. In de winkels in Ronda zie ik zwart-witaffiches van de beroemde toreador Romero, die glimlachend rondloopt met in elke hand een oor. Heel vroeger kreeg de bedwinger van de hormonale natuurkrachten ook wel eens de cojones, de kloten van het beest. In de kleedkamer wachtten de vrouwen op de held. Stierenvechters stierven in de strijd of aan de syfilis.

In de routebeschrijving van onze wandeling staat een aantal nuttige waarschuwingen. We lezen dat we ons over de dieren die we tegenkomen geen zorgen hoeven te maken. Alleen voor honden en stieren moeten we uitkijken. Voor wat betreft die honden wordt ons geadviseerd onmiddellijk een steen op te rapen. Dat is meestal al voldoende om het dier weg te laten rennen. Voor ontmoetingen met stieren wordt geen advies gegeven.

Week 20, 2004

‘Bent u altijd zo bruin?’ vraagt de verpleegkundige van de operatiekamer aan me.

‘Ik heb net een week gewandeld in Spanje,’ leg ik uit.

De vier dames en ik voeren een genoeglijk gesprek over wandelen en vakanties. Ergens achteraf staat een coassistent die zich aan iedereen als Karel heeft voorgesteld. Ik vraag me af wat hij hiervan moet leren, zoals ik mijzelf dat in mijn coassistententijd ook menigmaal heb afgevraagd. Op deze afstand valt er namelijk niets te zien van de operatie.

Er is een groene doek over me heen gelegd, waar mijn hoofd en schouders bovenuit steken. Ergens ver weg van het deel van mijn lichaam dat het gesprek voert, is een gat in het zeil gemaakt. Door die opening steekt mijn penis naar buiten. Daar concentreren de vier dames zich volledig op.

Een van hen heeft er een pijnstillende injectie in gegeven.

‘Dit is eigenlijk het enige wat u van de ingreep voelt,’ heeft ze gezegd. ‘Maar het is wel vervelend.’

Ze heeft helemaal gelijk.

De tweede staat met een tang met verbandjes klaar en dept daarmee de wond steeds droog. De derde, de chirurg, heeft het mes in haar hand en later de naald om alles weer te hechten. De vierde houdt mij voortdurend in de gaten en werpt af en toe een blik op de monitor, die via een plakplaat op mijn buik met mij is verbonden.

‘Heeft u bezwaar tegen een muziekje?’ informeert ze.

‘Helemaal niet,’ antwoord ik beleefd, want dat lijkt me een uitstekend idee als de chirurg daardoor haar werk beter doet.

Als de muziek begint, zwijgen we allemaal, en ik besef dat we alle zes probeerden als eerste te zeggen wie de zanger was. We leven immers in pretpark Nederland, waar alles omgetoverd is in een leuke familiequiz. De coassistent wint. Het is na zijn naam tijdens de kennismaking het eerste en enige woord dat uit zijn mond komt: ‘Sting.’

‘Ik heb ook eens zo’n wandelvakantie gedaan,’ zegt de chirurg, terwijl ze de hechtdraad door mijn lievelingsdeel haalt. ‘Ergens in Frankrijk.’ Geroutineerd legt ze de knoop in de hechting. ‘Het is wel moeilijk met al die aanwijzingen in het Frans.’ De assistente geeft haar een nieuwe draad aan. ‘Dan staat er: après la grange à droit. Dan moet je maar net weten wat een grange is.’ De naald wordt er weer doorheen gehaald.

Even vlamt de pijn op, maar ik probeer me vooral niet te bewegen om te voorkomen dat ik daardoor veroorzaak dat alles ineens blijvend wordt beschadigd.

‘Ja, dat plekje is vaak niet helemaal goed te verdoven,’ legt de chirurg me vriendelijk uit. ‘Maar dat is het enige hoor.’

Bij de uroloog die me behandelt, had ik aangedrongen om me te besnijden. Niet om religieuze redenen. Door de veranderingen in mijn onderlichaam scheurt de voorhuid nog al eens in. Na het bedrijven van de liefde voel ik dan een paar dagen pijn wanneer ik naar het toilet moet. Het is niet bepaald stimulerend als het op de liefde aankomt, tenzij je natuurlijk van pijn houdt. Dat geldt zeker als de liefdesdaad corvee is geworden, een wilsdaad en niet langer gedreven door lust. Een volledige besnijdenis was niet nodig, maar het frenulum moest in ieder geval doorgesneden worden.

Op mijn dertiende voelde ik mij onbegrepen en wilde besneden worden. Ik kon eenvoudigweg niet het kind van mijn ouders zijn. Wie waren mijn echte ouders? Natuurlijk joodse familieleden die in de concentratiekampen waren omgekomen. Misschien heette ik ook wel geen Ivan, maar David, net als mijn grootvader, die zijn naam veranderd had in Ivan, omdat hij het niet zo slim vond om ten tijde van de Tweede Wereldoorlog met zo’n naam rond te lopen. Mijn biologische vader was waarschijnlijk een broer van mijn adoptievader. Er was echter een klein probleem. Ik ben in 1948 geboren en in die tijd werden er al lang geen mensen meer naar concentratiekampen afgevoerd. Of was ik gewoon al een paar jaar ouder en probeerden ze er op die manier voor te zorgen dat ik nooit zou ontdekken hoe het precies in elkaar zat? Voor zich miskend voelende pubers is het joodse geloof fantastisch. Het oude testament staat vol met verhalen over het recht van de eerstgeborene en verloren zonen. Wat je ook doet, het maakt niet uit, als je eenmaal joods bent blijf je uitverkoren. Je vader houdt altijd van je.

Op mijn veertiende was de identiteitscrisis weer voorbij. Dat kwam omdat ik door mijn lichamelijke veranderingen alleen nog maar oog had voor meisjes, en me niet langer druk maakte over mijn voorhuid. Vanaf dat moment dacht ik uitsluitend nog na over hoe ik ooit zo ver moest komen met een meisje te kunnen vrijen.

‘Niet mee in een warm bad gaan,’ zegt de chirurg tegen me. ‘Maar u kunt wel douchen.’

‘Hoe bent u gekomen?’ informeert de operatiekamerverpleegkundige, van wie ik tot dat moment uitsluitend haar ogen heb gezien en die nu haar mondkapje omlaag trekt.

‘Met de auto,’ zeg ik.

‘Is er niemand bij u?’ vraagt ze.

‘Mijn vrouw wilde mee, maar het leek me geen goed idee,’ antwoord ik.

‘Volgens mij bent u niet verzekerd als er iets gebeurt,’ mengt de chirurg zich in het gesprek. ‘Als u de politie in geval van een ongeluk moet vertellen dat u net geopereerd bent, krijgt u problemen.’

‘Ik moet toch echt naar huis,’ zeg ik.

De vier dames overleggen even.

‘Hij kan wel in de cockpit zitten,’ hoor ik zeggen.

De verpleegkundige voert me naar de ruimte waar het personeel zelf pauzeert. Daar staan grote gemakkelijke zwartleren stoelen. Ze haalt koffie en vertelt me dat ik hier moet blijven zitten tot de verdoving is uitgewerkt.

Zodra ze weg is, ontsnap ik om thuis te laten zien hoe het er nu uitziet.

Week 21, 2004

Het is weer kortebroekentijd. Overal zie ik blote knieën en harige kuiten opduiken. Het grootste deel van mijn leven heb ik korte broeken verafschuwd. Mannen droegen vroeger nu eenmaal per definitie een lange broek. Pas de laatste twintig jaar, toen in Hollywoodfilms volwassenen wel eens een korte broek aanhadden, gingen we aan dat kledingstuk wennen. Nu is het op warme dagen heel aanvaardbaar wanneer je ouder dan twaalf bent er een te dragen. In 1958 kon ik er niet op wachten tot mijn moeder het goed zou vinden dat ik mijn haarloze melkflesbenen in een lange broek verborg. Nadat ze akkoord ging, volgde er nog een strijd: de keuze van de broek. Bij voorkeur moest het een spijkerbroek zijn en die diende gekocht te worden bij de winkel achter in de Langestraat, waar men werkkleding verkocht. Kon dat niet, dan was het al mooi als mijn moeder de broek niet zelf op haar Singer handnaaimachine maakte. Van oude gordijnen wist mijn moeder nog een aardige drollenvanger voor een tienjarige jongen te maken. Die werd genaaid van een donkerrood gordijn van een zijraam, en het was dus onvoldoende om er een volledige lange pantalon uit te halen, maar met kousen erbij leek ik net een Britse landeigenaar. Hij schuurde bij het kruis en ik was de enige op school met een dergelijke broek.

Toen we onlangs in Spanje wandelden, had ik ook een dag mijn korte broek aangetrokken. Ik geef toe dat het voordeel is dat het minder plakkerig is op warme dagen, maar het is toch bij één dag gebleven. Mijn benen zijn namelijk niet meer zo geschikt voor korte broeken. Het haar is verdwenen. Mijn benen zoals ik ze herinner – en niet zoals die de dokter me heeft gegeven – waren gespierd met daarop zwarte haren. Op de middelbare school bij gymnastiek waar het onmogelijk was om zonder korte broek mee te doen, zei één van mijn klasgenoten eens vol bewondering: ‘Goh, wat heb jij veel haar op je benen.’ Op school zeiden we nooit vriendelijke dingen tegen elkaar, en daarom maakte het indruk op me. Altijd ben ik trots gebleven op die behaarde benen.

Sinds een jaar zijn de haren vrijwel overal verdwenen en ook onder mijn oksels heb ik niets meer. Wat maakt een man een man en voldoe ik nog aan die omschrijving? Gedrag, bouw, stem, lichaamsbeharing, seksualiteit. Of voldoe ik aan de definitie van een eunuch?

Ik weet niet meer hoe oud ik was toen ik me voor het eerst schoor. Het was op de middelbare school. Op een dag zat er haar op mijn gezicht. Niemand zei ooit dat ik me moest gaan scheren, maar ik had mijn opa’s en mijn vader het zien doen. Scheerschuim, een scherp mes en oog in oog met jezelf in de spiegel. Daardoor wist ik ongeveer hoe het moest. Mijn vader vertrok vroeg naar zijn werk, en af en toe nam ik zijn scheermes en schraapte zonder zeep te gebruiken de haren van mijn wangen. Dat je het mes daarna schoon moest maken, daar stond ik niet bij stil. In het weekend zei mijn vader toen hij zich wilde scheren licht geërgerd: ‘Wie gebruikt toch mijn scheermesjes?’ Er was er maar één die dat kon zijn. ‘Jezus, wat zijn jouw haren hard. Het lijkt wel of er schaamhaar op je gezicht groeit,’ zei hij. Ook dat zag ik als compliment, hoewel het nu ik eraan terugdenk misschien niet zo bedoeld was.

Zodra het kon, liet ik mijn bakkebaarden en snor staan. Die bakkebaarden waren nog wel acceptabel, maar de snor zag er niet uit. Het was er niet een met mooie zwarte dichtgeplante beharing, waardoor een stevige vooruitstekende tandenborstel de bovenlip siert. Een blond dun hangertje, dat nog jaren liefde en aandacht nodig had voor het iets zou worden, zat op mijn bovenlip. Daar kon je niet mee voor de dag komen, maar ik wilde er niet nog een paar jaar op wachten. Op dat moment had ik in de klas een snor nodig. Om de meisjes te imponeren, om de jongens te leren wie de leider was en om de leraren te ergeren. Mijn moeder had op haar toilettafel een geheimzinnig zwart doosje, met daarin een donkere vettige substantie en een klein borsteltje. Ik zag haar dat wel eens gebruiken bij het opvrolijken van haar wimpers. Dat was natuurlijk ook ideaal voor het verbeteren van mijn bovenlipbegroeiing. Als ik mijn moeder niet in de buurt wist, verfraaide ik met het borsteltje de snor zonder dat iemand het zou opmerken. Ik besefte dat ik op een gevaarlijk hellend vlak zat. De snor mocht dan supermannelijk zijn, maar het bijwerken ervan met het borsteltje was zo ongeveer het tegendeel daarvan. Niemand mocht dat weten. Een paar weken lang werd het een ritueel voor het naar school gaan, tot op een dag iemand dacht een donkere vlek te zien tussen mijn snorharen. Behulpzaam begon ze het met wat spuug weg te poetsen. Het betekende het einde van mijn eerste snorperiode. Het werd tijd om me te scheren.

Inmiddels ben ik oud genoeg om te weten dat al dat mannelijke niet zo erg belangrijk is, maar ik mis het wel. Ik scheer me nog maar twee keer per week, en wonderlijk genoeg snijd ik me nooit meer. Met dat harde haar was het anders.

Ik zou het niet meer erg vinden om me te snijden. Ik wil ook weer een korte broek kunnen dragen zonder me hulpeloos te voelen met die kinderbenen.

Van de week moest Marion een column schrijven voor een damesblad. De redactie vertelde haar dat het over de man moest gaan. In het stuk schreef ze over de mannelijke hormonen en wat die met mannen doen, maar ook wat er gebeurt als mannen geen testosteron meer hebben. In die column schrijft ze over de hormoonloze man: ‘De man die zonder die dierlijke zelfzuchtige drijfveer toch voor je klaar staat, die naar je kijkt, die zorgzaam is, die je wensen probeert te vervullen, die man is de ideale man. Maar is hij dan nog wel man?’

Week 22, 2004

Tijdens een fietstocht kwamen we langs een weide waarin wat paarden stonden. Het was een mooie meidag en een jonge hengst had wilde plannen. Hij had zijn volledige voortplantingsinstrument uitgerold en zocht naar een mogelijkheid er iets prettigs mee te doen. De hengst probeerde achter op een van de merries te klimmen. Het had best zijn moeder kunnen zijn. Wij als toevallige passanten kennen de verhoudingen in zo’n weide natuurlijk niet. De hengst was nog klein en het ging niet erg gemakkelijk.

Marion en ik onderbraken onze fietstocht om te zien hoe dit zou aflopen. Wij gunden die jonge hengst van harte enige bevrediging, maar hij kwam met zijn ranke voorbenen maar nauwelijks over de achterpartij van de merrie heen. De merrie ging rustig voort met grazen en besteedde net zo weinig aandacht aan wat er achter haar gebeurde als aan de aanwezigheid van een bromvlieg. Telkens gleed de arme hengst weer naar beneden, en omdat hij niet was begiftigd met de ratio leerde hij er niets van. Ik werd wat onrustig en vroeg Marion of we verder konden. Andere mensen van onze leeftijd die deze prachtige dag hadden benut voor een tochtje, zouden onze nieuwsgierigheid wel eens kunnen interpreteren als een vorm van ongezonde perversiteit.

Wij waren geïmponeerd door de omvang van de roede van dit nog jonge paard. Daar gaan gemiddeld twee mensenpenissen uit. Via de spammail wordt me tegenwoordig voorgehouden dat Size matters, waarbij penisvergroting wordt aangeboden, maar ik vraag me af waar zo’n groot ding behoorlijk kan worden opgeborgen.

‘Hoe moet dit in hemelsnaam aflopen?’ zag ik Marion denken.

‘Misschien weten we het als het paard wat gegroeid is,’ overwoog ik.

Deze week las ik een onderzoek waaruit blijkt dat mannen die de liefde veelvuldig bedrijven, gemiddeld vaker prostaatkanker krijgen dan mannen die het minder vaak doen. Wonderlijk dat wetenschappers bedenken dat zoiets interessant is om te onderzoeken. Ze stelden hun vragen aan zwarte Amerikanen die het drie keer per week of vaker deden. De uitkomsten vergeleken ze met de kankercijfers van mannen die hoogstens eens per maand hun lust niet langer konden bedwingen. Ik dacht: ‘Waarom hebben ze dit onderzoek gedaan bij zwarte Amerikanen? Hebben die iets wat witte Amerikanen niet hebben?’ Daarna vroeg ik me af of eens per maand niet ziekelijk weinig is. Vroeger, in een vorig hormonaal leven, wanneer ik hoorde over mannen die maar zo zelden de liefde bedreven, dacht ik altijd dat er wat aan de hand moest zijn. Niet dat ik er veel over hoorde. Mannen vertellen zoiets niet aan elkaar. Ze zijn wel wijzer. Dan krijgen ze alleen maar intieme gesprekken. Alles liever dan dat. Voor zulke informatie was ik geheel aangewezen op de momenten dat hun partners bij Marion hun hart luchtten. Vrouwen vertellen werkelijk alles aan elkaar.

Op de BBC zag ik een documentaire over de eeuwige jeugd. Een dokter legde zijn grote vondst uit. Ik denk tenminste dat hij een dokter was, want hij droeg een witte jas en zat naast een torso, waar hij met een zwarte viltstift op schreef. Onze chromosomen verouderen. Ze delen niet meer zo soepel en dus functioneert de vernieuwing van ons lichaam niet al te best. Als het al gebeurt, zit er nog wel eens een foutje in. Als we nu maar genoeg uit het potje van die dokter eten, waarin allerlei hormonen zitten, met name ook testosteron, dan gaan de celdelingen weer vlekkeloos. De man in de witte jas zei bovendien dat hij geen enkele reden zag waarom we niet eeuwig zouden kunnen leven, als we die hormonen maar slikken. Tot overmaat van ramp werd een gebruiker aan het woord gelaten. Het was zo iemand die je overal gegeneerd voorbijloopt omdat hij te veel aandacht wil, en als je hem maar even aan zou kijken laat hij niet meer los.

‘Ik werd oud en kon niets meer,’ zei hij, maar toen had hij de dokter met het levenselixer ontdekt. In een geil kort broekje, met ontblote behaarde borst en een zonnebril op zijn neus rende hij met een stel skistokken door de onherbergzame wildernis van de Australische woestijn.

‘Ik ben nu zeventig,’ zei de man. ‘Maar de artsen hebben me getest en zeggen dat ik het lichaam van een achtenveertigjarige heb.’

Ik zette de televisie uit. Voor iemand die zesenvijftig is en bij wie die hormonen juist moeten worden onderdrukt vanwege de prostaatkanker, zijn dit de veel te moeilijke rekensommen van een God die niet weet wat hij wil met zijn schepselen.

Op maandag werd ik pas echt zesenvijftig en daarom leek het me gepast mijn nieuw besneden lid eens uit te proberen op de laatste dag dat ik nog vijfenvijftig was. Marion vond het ook een leuk plan. Maar wat werd ik de volgende dag gestraft met een blaasontsteking, spierpijnen en koorts. Er viel niets meer te rennen, nog niet eens door mijn tuin. Met die hormonen uit het potje van de televisiedokter had ik het allemaal vast niet gehad, maar de vraag is of ik er dan nog wel geweest was.

Die zeventigjarige man leek me niet iemand die snel leert, behalve om zich onnatuurlijk voort te bewegen. Net als die jonge hengst. Wijsheid komt misschien wel helemaal niet met de jaren. Zolang het verstand geblokkeerd blijft door hormonen, zal de mensheid vermoedelijk niet veel verder komen. De jonge hengst bleef proberen op de merrie te klimmen zonder enig resultaat. Op een gegeven moment kwam er een grote hengst aan die een luid brrrrrgeluid maakte. Nog voor de laatste r verklonken was, leek het lid van het jonge paard al helemaal verdwenen te zijn en huppelde het weg alsof het een veulen was. De scène was nog niet helemaal afgelopen, want de oude hengst vond ook dat het beest naar de andere kant van de wei moest. Daarom rende hij met een vaart naar de jonge hengst toe, die zich razendsnel verwijderde.

‘Zielig hè,’ zeiden we tegen elkaar terwijl we verder fietsten.