HET HOUDT NIET OP

Vertaald door Anke ten Doeschate
en Anne-Marie Vervelde

Nieuw Amsterdam Uitgevers

Oorspronkelijke titel The Man Who Couldnt Stop. Picador, Londen

© 2014 David Adam

© 2014 Nederlandse vertaling Anke ten Doeschate en

Anne-Marie Vervelde / Nieuw Amsterdam Uitgevers

Omslagontwerp Philip Stroomberg

NUR 740

ISBN 978 90 468 1814 5

www.nieuwamsterdam.nl/davidadam

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2014, met
ISBN 978 90 468 1813 8

Voor degenen die het verdienen dat hun verhaal wordt verteld

Let op je gedachten, want ze worden woorden

Let op je woorden, want ze worden handelingen

Let op je handelingen, want ze worden gewoonten

Let op je gewoonten, want ze worden je karakter

Let op je karakter, want dat wordt je lotsbestemming

Anoniem

Inhoud

EEN
Onze bezeten geest

TWEE
Slechte gedachten

DRIE
De Mademoiselle en de Rattenman

VIER
Een obsessie komt naar buiten

VIJF
De OCS-familie

ZES
Liever eerlijk dan aardig

ZEVEN
Geobsedeerd door God

ACHT
Dieren en andere verwanten

NEGEN
Ellende is besmettelijk

TIEN
Hersenen op de vlucht

ELF
Daddy’s little helper

TWAALF
Helikopterblik

DERTIEN
Leve de lobotomie

VEERTIEN
Politiek en vooroordeel

VIJFTIEN
Een nieuwe dimensie

ZESTIEN
Slotgedachten

Dankwoord

Over de bronnen

Aanbevolen literatuur

Noten

BIJLAGE
Hulp vragen aan een arts

BIJLAGE
Hulp vragen bij gedachten over het beschadigen van een kind

EEN

Onze bezeten geest

Bira, een meisje uit Ethiopië, heeft ooit een muur van haar huis opgegeten. Niet dat ze dat wilde, maar ze had ontdekt dat het eten haar hielp om haar gedachten aan de muur stop te zetten. Ze wilde er niet steeds aan denken en vond het verontrustend dat haar geest gedomineerd werd door ideeën en beelden van een muur. Maar de enige manier om ze een halt toe te roepen en haar onrust weg te nemen was toegeven aan die vreemde onweerstaanbare drang om ervan te eten. Dat deed ze dag in dag uit, jarenlang. Op haar zeventiende had ze acht vierkante meter muur op; meer dan vijfhonderd kilo leem.

Bira woonde met haar moeder in de hoofdstad Addis Abeba. Haar vader was gestorven toen ze nog klein was. Zolang ze zich kon herinneren, al sinds ze een klein meisje was, had Bira elke dag leem gegeten. In haar tienertijd was het erger geworden. Sindsdien at ze alleen nog van een muur van haar huis. De beelden en gedachten eraan werden heviger en frequenter, wat de noodzaak om te eten en zo weer tot rust te komen alleen maar groter maakte. Het leem veroorzaakte verstopping en vreselijke buikpijn. Traditionele Ethiopische genezers behandelden haar met gebeden en heilig water en adviseerden haar simpelweg te stoppen met het eten van leem. Maar dat kon Bira niet. Ze kon niet stoppen met denken aan de muur, dus ook niet met het eten ervan.

Op een dag kon Bira het niet meer aan. De pijn in haar gezwollen maag ging niet meer over, haar buik stond stijf van de kramp. Haar keel was rauw van de strootjes in het leem. Ze had parasieten uit de aarde in haar lichaam. In tranen liep ze naar het lokale ziekenhuis. In die tijd waren er in heel Ethiopië, een land met zeventig miljoen inwoners, acht psychiaters. Bira had het geluk dat ze bij een van hen terechtkwam. Ze vertelde hem dat ze hulp nodig had. Ze wist dat haar gedachten niet gezond waren, maar ook dat ze in haar eentje niet in staat was om ze te stoppen.

Gemiddeld hebben mensen zo’n vierduizend gedachten² per dag en die zijn niet allemaal even relevant en redelijk. Het is een stortvloed aan gedachten die verschillende vormen aannemen. Terwijl we gewone dagelijkse dingen doen springen woorden, zinnetjes, namen en beelden zomaar in ons hoofd. Iedereen kent wel de oorwurm: een liedje dat in je opkomt en zich maar blijft herhalen. Ook bekend is de negatieve gedachte – ‘ik kan het niet’ of ‘ik stop ermee’ –, de gezworen vijand van elke sportpsycholoog.

Dan heb je nog van die gedachten die uit het niets lijken te komen en nogal confronterend zijn, want onprettig, immoreel of zelfs ronduit kwaadaardig. Vaak zijn het vragen die je willen verleiden, beginnend met ‘wat als…’: Wat als ik nu voor die bus spring? Wat als ik die vrouw een duw geef?

Eigenaardige gedachten komen veel meer voor dan je misschien zou denken. Vraag maar eens rond. Een vriend van mij kan pas op de wc gaan zitten nadat hij heeft gecontroleerd of er geen ratten in de pot zitten. Ik ken ook iemand die zijn strijkijzer na gebruik altijd op een onverwachte plek wegzet, om er zeker van te zijn dat hij antwoord heeft op de vraag die na een tijdje steevast in zijn hoofd opkomt: weet je echt heel, heel zeker dat je het strijkijzer hebt afgezet? Een andere vriend die ik het vroeg, had zich net een hele avond gepijnigd met de gedachte dat hij op het sollicitatieformulier voor zijn droombaan vrijwel zeker ergens ‘beffen’ had ingevuld. Bijna iedereen heeft weleens rare, dwingende gedachten. De meeste mensen schudden ze op een gegeven moment van zich af. Sommige mensen niet.

Als het niet lukt om los te komen van een dwanggedachte kan dat leiden tot somberheid en psychische problemen. De vrienden die ik net noemde, hadden daar geen last van. Ik wel. Mijn gedachte ontwikkelde zich tot een obsessieve compulsieve stoornis, oftewel een dwangstoornis.

De dag dat de Braziliaanse coureur Ayrton Senna verongelukte tijdens de grand prix in Italië zat ik opgesloten in de kleedruimte van een zwembad in Manchester. Niet dat de deur op slot was, nee, het waren mijn gedachten die de uitgang blokkeerden.

Het was mei 1994, ik was tweeëntwintig jaar. Ik was hongerig geworden van het baantjes trekken. Ik drukte mezelf op de kant en liep de trap af naar de kluisjes. Eerste tree, tweede, derde – au! Ik schaafde mijn hiel aan de scherpe rand van de laatste tree en liep een schaafwond op waaruit bloed kwam dat aan een loshangend stukje huid bleef hangen. Met mijn vinger veegde ik het weg, waarna een nieuwe druppel opwelde. Bij de wastafels pakte ik een papieren handdoekje dat ik tegen mijn hiel drukte. Het bloed aan mijn vinger vermengde zich met water en biggelde langs mijn hand. Natuurlijk volgden mijn ogen het bloedstroompje. Meteen overviel een angst me, nog voordat de herinnering naar boven kwam. Mijn schouders verstrakten. Mijn maag trok samen. Vier weken was het inmiddels geleden, mijn akkefietje bij de bushalte, en hoezeer ik mezelf sindsdien ook had voorgehouden dat ik me geen zorgen hoefde te maken, ik wist dat ik mezelf had voorgelogen.

Ik had mijn vinger opengehaald aan een loszittend stukje roestig ijzer van het bushokje. Het gebeurde op een zaterdagmiddag. Er waren veel mensen op straat en het was dus goed mogelijk, redeneerde ik, dat ook anderen zich hadden verwond aan hetzelfde scherpe stukje. Wat als een van hen hiv had? Wat als er bloed van iemand anders aan de scherf was blijven hangen en in mijn wondje terecht was gekomen? Dan had ik het virus nu in mijn bloedbaan. Natuurlijk kende ik de officiële lezing – dat je op die manier nooit besmet kunt raken, omdat het virus buiten het lichaam niet overleeft. Maar als je deskundigen een beetje onder druk zette, zouden ze dat ‘nooit’ snel genoeg afzwakken tot ‘waarschijnlijk nooit’. Helemaal zeker konden ze het gewoon niet weten. Sterker nog, verschillende mensen die het weten konden, hadden al aan mij toegegeven dat het risico in theorie bestond.

Terwijl ik daar bij de wastafels in de kleedruimte stond, drijfnat nog, mijn zwembrilletje in de ene hand, het bebloede papieren handdoekje in de andere, ging ik voor de zoveelste keer na wat er precies bij de bushalte was gebeurd. Ik zei tegen mezelf dat ik had gecontroleerd of er bloed aan het scherpe stukje had gezeten en dat ik daar niets van had gezien. O, waarom wist ik het nou toch niet helemaal zeker?

Er kwam nog iemand de kleedruimte in denderen. Hij floot een liedje. Ik keek naar mijn hiel. Wacht eens even. Wat heb je verdomme gedaan? Ik had een handdoekje tegen een open wond gedrukt. Shit! Wie weet wat er allemaal op dat papier heeft gezeten? Klootzak! Ik keek naar het nu vochtige handdoekje. Er zit bloed op. Ja, natuurlijk, mijn bloed. Weet je dat zeker? Het was mogelijk dat een aidspatiënt met bloed aan zijn hand het voor mij aangeraakt had. Jezus. Ik gooide het in de afvalbak, trok een nieuwe uit de automaat en bekeek het grondig. Geen bloed. Dat hielp een beetje. Ook op de volgende zat geen bloed. Maar het had gekund. Ik viste het eerste handdoekje uit de afvalbak. Er zat bloed op. Als dit bloed van iemand anders is, waarom raak je het dan aan? Snel waste ik mijn handen. Wat als iemand anders zijn bloed door deze wasbak heeft gespoeld? Raak je hiel niet aan! Raak die verrekte hiel niet aan! Alsof ik dat zou doen. Wat als dit niet jouw handdoekje is? Misschien had ik een ander handdoekje in mijn handen, met het bloed van iemand anders eraan. Ik keek in de afvalbak. Ik zag geen ander bebloed papier. En daaronder?

De fluitende man stond op het punt te gaan zwemmen. Hij kwam naar de wastafel, greep een handdoekje, snoot zijn neus en wierp het doekje in de bak. Ik deed hetzelfde. Hij keek me aan. Ik glimlachte. Hij niet. Hij liep weg. Ik niet. Hij ging het water in en na het zwemmen vertrok hij. Mij lukte dat niet.

Toen ik veel later eindelijk naar huis fietste, was ik blij dat ik het had opgelost. Ik ging vooruit! De vogels floten en ik voelde de voorjaarszon op mijn gezicht. Natuurlijk kon ik geen aids hebben opgelopen van het schaven aan een bushokje. Dat was belachelijk, dat zag ik nu ook wel in. Wat dat betreft hoefde ik me geen zorgen te maken. Ik haalde mijn zwembroek uit mijn tas en hing hem over de verwarming in mijn kamer. Daarna haalde ik mijn kast overhoop om mijn winterhandschoenen te zoeken. Met de handschoenen aan haalde ik de badhanddoek uit mijn tas, rolde hem uit, trok er voorzichtig het vochtige bebloede handdoekje van af en legde het naast mijn zwembroek op de verwarming. Met een minuut of tien, schatte ik, zou het droog genoeg zijn om goed te controleren. Vervolgens haalde ik de verkreukelde handdoekjes die ik uit de afvalbak gevist had tevoorschijn en spreidde ze uit op mijn bureau. Deze zou ik eveneens controleren, en grondig ook (wat onmogelijk was geweest in de kleedruimte). En dan zou het goed zijn. Dan kon ik dit alles achter me laten. Pff. Ik deed de handschoenen uit en zette de tv aan. Net op tijd voor de grand prix.

Dat zijn de rare gedachten die bij mijn obsessieve compulsieve stoornis horen. Overal zie ik risico’s dat ik aids oploop. Dat is mijn obsessie. Dwangmatig controleer ik alles keer op keer om de zekerheid te krijgen dat ik niet besmet ben met hiv. Ik pas mijn gedrag aan om te voorkomen dat ik het virus kan oplopen. Overal zie ik hiv. Het loert naar me op tandenborstels en handdoeken, op kranen en telefoons. Ik veeg mokken en flessenhalzen schoon, ik deel liever geen drankjes en op elk klein rotwondje plak ik een pleister. Mijn obsessieve gedachten kunnen mij ertoe dwingen op een sneetje van een roestige spijker of een stukje glas een absorberend papiertje te leggen om eventueel besmet bloed op te vangen. Als ik schilferige huid tussen mijn tenen heb, loop ik op mijn hakken door de drukke kleedruimte voor het geval er ergens bloed op de vloer ligt. Ik heb tussen de zittingen in treinen gevoeld of er geen injectiespuit lag. Wc-brillen controleer ik op zo ongeveer alles.

Als journalist ontmoet ik veel mensen die ik een hand moet geven. Als ik een snee in mijn vinger heb of degene met wie ik praat heeft een verband om of zelfs maar een pleister, dan kan ik alleen nog maar denken aan manieren om een handdruk te voorkomen. Mijn gezonde verstand vertelt me dat mijn angst nergens op slaat. Ik weet heus wel dat ik in die situaties geen hiv oploop. Toch blijven de gedachten komen en blijf ik er bang voor.

De psychiater bij wie Bira in Addis Abeba aanklopte, vertelde haar dat ze een obsessieve compulsieve stoornis (OCS) had. Ze had dwanggedachten waarvan ze wist dat ze niet klopten. Toch kon ze ze niet stoppen of verdringen en dat verontrustte haar. Om haar obsessie te bedwingen ontwikkelde ze compulsies: dwanghandelingen die haar gedachten moesten stoppen, maar ze in feite alleen maar voedden. Haar obsessie en dwanghandelingen namen zo veel tijd in beslag en veroorzaakten zo veel onrust dat ze haar leven waren gaan beheersen.

De meeste mensen hebben weleens gehoord van OCS, maar vaak weten ze niet wat de ziekte precies inhoudt. Meestal zien ze alleen het eigenaardige gedrag. OCS is echter een ernstige en invaliderende ziekte die de patiënt zowel mentaal treft, in de vorm van de obsessieve gedachten, als fysiek, in de vorm van compulsieve (dwangmatige) handelingen zoals herhaald handenwassen. Bira kreeg de diagnose matige tot ernstige OCS. Echt waar, dit meisje dat een hele muur bij haar huis had opgegeten had de ziekte slechts in een matige tot ernstige vorm. Er zijn veel mensen bij wie het veel erger is. Bira spendeerde ongeveer twee uur per dag aan het denken aan de muur en het eten van leem. Gemiddeld besteden patiënten³ zes uur per dag aan hun obsessies en vier aan hun dwanghandelingen. De Braziliaan Marcus had een vorm van OCS waarbij zijn gedachten zich obsessief bezighielden met de vorm van zijn oogkassen. Dat werd zo erg dat hij ze dwangmatig de hele tijd moest aanraken met zijn vingers. Marcus prikte zichzelf blind⁴.

Het is lastig om uit te leggen wat een obsessie is, wat het betekent als een gedachte in je hoofd een ware alleenheerschappij uitoefent, zoals bij een ernstige, klinische obsessie. Ons brein heeft al moeite om de geologische tijdschaal te bevatten of de snelheid van elektronische signalen of zelfs maar het aantal vleugelslagen per minuut van een kolibrie. Het is bijna niet voor te stellen hoe het moet zijn als een enkel specifiek idee iemands gedachten compleet beheerst; dagen-, weken-, maanden-, jarenlang. De beste manier om het uit te leggen is als volgt.

Denk aan een pc, aan de verschillende vensters die je open kunt hebben en hoe meerdere programma’s tegelijkertijd draaien. Terwijl ik dit schrijf haalt mijn mailprogramma op de achtergrond nieuwe post binnen en zie ik in het venster van mijn webbrowser de voetbaluitslagen binnenkomen. Wanneer ik maar wil, kan ik wisselen van venster, het groter of kleiner maken, naar believen sluiten en een ander openen. Op deze manier gaan we normaal gesproken ook met de gedachten in ons hoofd om. Bewust concentreren we ons op wat we doen, terwijl het onderbewuste de vensters vernieuwt en onze aandacht verdeelt.

Een obsessie is als een groot venster dat je niet kunt verkleinen, verschuiven of sluiten. Ook als je je concentreert op wat je aan het doen bent, blijft het venster op de achtergrond aanwezig. Het verdringt al het andere en trekt continu de aandacht. Het verbruikt veel energie en vermindert de prestaties van andere taken. Na een tijdje wordt dat echt frustrerend. Je kunt niet geforceerd stoppen, je kunt de machine niet uit- en weer aanzetten. Wanneer je wakker bent, is het venster er. Als het al lukt om je aandacht op iets anders te richten, ben je je er steeds van bewust dat je dat opzettelijk doet. Je weet ook dat de obsessie het elk moment weer kan overnemen. Heel soms, wanneer je net ontwaakt, is het er niet. Dan is het venster leeg. Maar zodra je op een toets drukt, de muis beweegt, je hersenen inschakelt, begint het te zoemen en floept het weer tevoorschijn.

Tot in de jaren tachtig dachten psychiaters dat klinische obsessies en compulsies maar heel weinig voorkwamen. Inmiddels schatten ze dat tussen de twee en drie procent⁵ van alle mensen op een bepaald moment in hun leven aan OCS lijdt. In Groot-Brittannië komt dat neer op ruim een miljoen en in de Verenigde Staten op ruim vijf miljoen mensen.[1] OCS is de psychische stoornis die het meest voorkomt na de grote drie: depressie, verslaving en angststoornissen. Dwangstoornissen komen twee keer zo vaak voor als autisme en schizofrenie. De Wereldgezondheidsorganisatie⁶ beschouwt obsessive compulsive disorder (OCD) als de tiende meest invaliderende ziekte. De impact op de kwaliteit van leven⁷ is groter dan bij mensen met diabetes. Maar typerend aan mensen met een dwangstoornis is dat ze tien jaar of soms nog langer wachten voordat ze hulp zoeken⁸.

OCS komt evenveel voor bij mannen als bij vrouwen⁹. Meestal begint het¹⁰ in de puberteit of rond het twintigste levensjaar – ongeacht tot welke culturele, etnische, raciale of geografische groep iemand behoort. Voor de patiënt betekent de ziekte een sociale handicap, voor de maatschappij een last. Voor kinderen met OCS zijn vriendschappen extra belangrijk, maar het is moeilijker voor ze om vrienden te maken. Volwassenen met een dwangstoornis zijn gemiddeld vaker werkeloos¹¹ en ongetrouwd¹², blijven langer bij hun ouders wonen¹³ en leggen meer beslag op hun familie. Vaker dan anderen leven ze alleen. Trouwen ze wel, dan krijgen ze gemiddeld minder kinderen en lijken ze een grotere kans te hebben op echtscheiding¹⁴. Slechts weinig mensen overwinnen hun dwangstoornis zonder professionele hulp. Toch ziet tweederde nooit¹⁵ een psychotherapeut of psychiater. Het lijkt erop dat huisartsen signalen en symptomen vaak over het hoofd zien¹⁶.

Het woord ‘obsessie’ is afgeleid van het Latijnse obsidere dat ‘in bezit nemen’ of in militaire context ‘belegeren’ betekent. Met het Engelse to obsess a city bedoelde men vroeger dat een stad omcirkeld werd maar nog niet onder controle was. Verwant aan obsidere is possidere, wat ‘bezitten’ betekent en de volgende fase aanduidt: de stad is veroverd, de bewoners zijn in de macht van de bezetter.

Woorden als ‘geobsedeerd’ en ‘bezeten’, waarmee psychisch gestoorden vroeger in religieuze en klinische geschriften werden aangeduid, hebben dezelfde strekking. In de oorspronkelijke betekenis van het woord ‘obsessie’ overviel de vreemde gedachte, meestal toegeschreven aan een kwade geest, het slachtoffer van buitenaf. De obsessie was iets wat iemand overkwam; hij was niet geobsedeerd door een eigen idee, nee, het idee obsedeerde hem. Anders was het als iemand bezeten was. In dat geval was het kwaad in hem geslopen en had van binnenuit zijn geest overgenomen.

Het stellen van de diagnose ‘geobsedeerd’ of ‘bezeten’ draaide om de vraag of het slachtoffer zich bewust was van de kwaadwillende verschijning, of hij zijn gedachten als vreemd beschouwde en probeerde te bestrijden. Wie een obsessie had, werd verondersteld dat te kunnen. Wie bezeten was, had zijn ziel overgeleverd aan demonen en kon dat niet. Hij was er zich immers niet van bewust dat er iets vreemds aan de hand was. Dit onderscheid bestaat vandaag de dag nog steeds. De diagnose OCS vraagt om een zekere mate van wat psychiaters inzicht noemen; iemand met een obsessie ervaart zijn dwangmatige gedachten als vreemd en verontrustend en probeert ze te bestrijden.

Tegenwoordig is obsessie een veelgebruikte term. In ons hoofd is het een komen en gaan van gedachten. Ze veroorzaken een continue werveling van onwillekeurige emoties en gevoelens. Af en toe klontert deze mentale sterrenstof samen rondom een onderwerp dat steeds terugkomt, en dat is genoeg om een tijdelijke heftige fascinatie te creëren die in de volksmond obsessie wordt genoemd. In deze betekenis zeggen we dat we geobsedeerd zijn als iemand die we aantrekkelijk vinden dag en nacht in ons hoofd zit of wanneer we het verlangen naar bepaalde etenswaar niet kunnen uitbannen. Onze geest staat zo open dat het minste zuchtje onze aandacht trekt. We zeggen dat we obsessief bezig zijn met sport, seks, schoenen, puddingbroodjes, auto’s en zo nog duizend andere dingen die we fijn vinden – vaak meerdere tegelijk. Maar na een tijdje verdwijnen deze zogenaamde obsessies weer en worden ze afgevoerd en opgenomen in de mentale maalstroom. Over zulke obsessies hebben we het in dit boek niet. Ze krijgen iemand nooit zover dat hij een muur gaat eten.

Obsessieve gedachten die tot een dwangstoornis leiden zijn anders. Zo lijken ze zich te beperken tot een aantal onderwerpen. De meest voorkomende is smetvrees, de obsessie om besmet te raken door vuil of ziekte. Zij speelt een rol in ongeveer een derde van de gevallen. Irrationele angsten – Heb ik de deur wel op slot gedaan? Is de oven wel uitgezet? – vormen de tweede groep en betreffen een kwart van de mensen met OCS. Een op de tien worstelt met een obsessie voor patronen en symmetrie. Minder prevalent maar samen toch nog een aanzienlijke groep vormen de mensen die obsessies hebben met hun lichaam of bepaalde fysieke kenmerken, met religieuze, (gods)lasterlijke, ongewenste seksuele of gewelddadige gedachten. Obsessieve gedachten gaan vaak over taboes en gênante onderwerpen. Om die reden kiezen veel mensen ervoor hun dwangstoornis voor zich te houden.

Een obsessie trekt zich niets aan van de ratio. Redelijke gedachten zijn niet opgewassen tegen een ziekelijke gedachte. De briljante twintigste-eeuwse wiskundige Kurt Gödel¹⁷, een vriend en collega van Albert Einstein, leefde voor de wetenschap. In zijn onvolledigheidsstelling wist hij met gebruik van logica de grenzen aan de logica te ontdekken en bloot te leggen. Desondanks leed Gödel aan de irrationele en obsessieve overtuiging dat hij zou worden vergiftigd – misschien door bedorven voedsel of door gas dat uit zijn koelkast zou ontsnappen. Hij at niets wat zijn vrouw niet had voorgeproefd. Toen zij ziek werd en dit niet meer voor hem kon doen, zorgde de blokkade in zijn hersenen ervoor dat Gödel zichzelf doodhongerde.

Waarom ik dit boek schrijf? Een obsessie trekt alles naar zich toe. Je aandacht richt zich naar binnen in plaats van op relaties met de mensen om je heen. Door de OCS sta je steeds in het centrum van je gedachten en handelingen. Dat leidt nogal af. Altijd concentreert je aandacht zich rond dat ene waaraan je juist niet steeds wilt denken. Ik wil niet meer zo egocentrisch zijn. Ik heb twee kinderen die me nodig hebben. Ik wil niet dat zij hetzelfde gaan doormaken als ik. Ik wil niet dat ze obsessies ontwikkelen, gegijzeld worden door hun eigen rare gedachten, een monster creëren. En mocht dat toch gebeuren, dan wil ik ze kunnen helpen.

De beste manier om dat te doen, denk ik, is die rare gedachten aan een grondig onderzoek te onderwerpen. Ik wil weten wat obsessies precies zijn, waar ze vandaan komen en wat we ervan kunnen leren. Ik vraag me af hoe het kan dat ons brein, onze belangrijkste bondgenoot en onze grote verworvenheid in miljoenen jaren van evolutie, zich zo tegen ons kan keren. Ik wil erachter komen welke krachten er aan de oppervlakte liggen bij de obsessieve Mr Hyde die binnen in elke Dr Jekyll sluimert – dus binnen in ons allen – en hoe dit verraad van de eigen geest teniet kan worden gedaan. Daar komt nog bij dat het, zoals ik steeds meer ontdek, een boeiend verhaal is.

Vreemde gedachten, de zaadjes van een obsessie, komen overal voor. Ze verspreiden zich over mensen in de hele wereld. Hier en daar schieten ze wortel. De eerste stap in onze zoektocht is erachter te komen hoe dit in z’n werk gaat.

[1]    In Nederland en België respectievelijk 440.000 en bijna 300.000 mensen (noot van de vertalers).