Het nichtje van de poppenspeler

ANGELA CARTER

HET NICHTJE
VAN DE
POPPENSPELER

INTERNATIONALE KLASSIEKER

Vertaling Marijke Versluys

Nieuw Amsterdam Uitgevers

De uitgever ontving voor deze uitgave in het kader van schwob.nl een subsidie van het Nederlands Letterenfonds De vertaalster ontving voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel The Magic Toyshop. Virago Press, Londen

© Angela Carter 1967

© Nederlandse vertaling Marijke Versluys /

Nieuw Amsterdam Uitgevers 2016

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Nico Richter

Foto omslag © Blickfang Fotografie

nur 302

isbn 978 90 468 1922 7

www.nieuwamsterdam.nl/angelacarter.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2016, met
isbn 978 90 468 1921 0

1

In de zomer dat ze vijftien was ontdekte Melanie dat ze uit vlees en bloed bestond. ‘O, mijn Amerika! Mijn pas ontdekte land.’ In vervoering ging ze op reis: als een fysiologische Cortez, da Gama of Mungo Park verkende ze zichzelf van top tot teen; ze beklom haar eigen bergketens en drong door tot de vochtige weelde van haar geheime valleien. Vele uren bekeek ze haar naakte lichaam in de spiegel van haar klerenkast; met haar wijsvinger streek ze over haar sierlijk gewelfde ribbenkast, waarin het hart onder de huid fladderde als een vogel onder een deken, ze volgde de lange lijn van borstbeen naar navel (een geheimzinnige grot of spelonk) en wreef over de prille vleugels van haar schouderbladen. Daarna kronkelde ze zich lachend in allerlei bochten, omvatte zichzelf en maakte soms radslagen en handstandjes van pure vreugde om de verrassende lenigheid van haar lijf nu ze meisje af was.

Ook nam ze poses aan met allerlei attributen. In de trant van de prerafaëlieten kamde ze haar lange zwarte haar zo dat het vanuit een middenscheiding recht omlaag golfde en bestudeerde ze zichzelf peinzend, met haar knieën stijf tegen elkaar geklemd en een tijgerlelie uit de tuin onder haar kin. À la Toulouse-Lautrec ging ze wijdbeens op een stoel zitten, met haar haar hoerig voor haar gezicht en een kom water en een handdoek bij haar voeten. Vooral als ze voor Lautrec poseerde voelde ze zich verdorven, maar ze fantaseerde erbij dat ze in zijn tijd leefde (nu eens was ze een danseresje, dan weer een model, en vanuit haar raam op een Parijse zolder voerde ze broodkruimels aan een mus). In die fantasieën hielp ze hem en hield ze uit medelijden van hem, want hij was een dwerg en een genie.

Voor een Titiaan of een Rubens was ze te mager, maar een bleke, zelfgenoegzame Venus van Cranach lukte haar wel, met behulp van een lap vitrage om haar hoofd en de cultivéparels die ze ter gelegenheid van haar eerste communie had gekregen om haar hals. Nadat ze Lady Chatterley’s minnaar had gelezen plukte ze heimelijk vergeet-me-nietjes en stak die in haar schaamhaar.

De vitrage was ook handig om er nachtjaponnen voor haar huwelijksnacht van te draperen. Ze pakte zich mooi in voor een denkbeeldige bruidegom die een douche nam en zijn tanden poetste in een buitendimensionale, toekomstige badkamer in het Cannes van hun wittebroodsdagen. Of Venetië. Of Miami Beach. Ze wist hem zo intensief te bezweren de sprong over de ruimte-tijdbarrière tussen hen te wagen dat ze zijn adem bijna op haar wang voelde en zijn omfloerste stem ‘lieveling’ hoorde zeggen.

In afwachting van zijn komst ontblootte ze een lang, marmerblank been tot bovenaan toe (de fantasie vervloog omdat ze opeens geboeid raakte door het weerspiegelde spierenspel in haar been dat ze telkens spande en ontspande); vervolgens trok ze de tule strak om haar kleine, stevige borsten te kunnen monsteren. De grootte viel haar tegen, maar ze vermoedde dat ze er wel mee door konden.

Dit speelde zich allemaal af achter de dichte deur van haar pastelkleurige, onschuldige slaapkamer, terwijl beer Edward (met in zijn bolle buik een streepjespyjama) haar vanaf het kussen met zijn kraalogen bekeek en Lorna Doone opengeslagen ondersteboven in het stof onder het bed lag. Daarmee hield Melanie zich bezig in de zomer dat ze vijftien was; verder hielp ze met de afwas en paste ze op haar zusje om te voorkomen dat die al spelend in de tuin het leven liet.

Mevrouw Rundle dacht dat Melanie op haar kamer zat te leren. Melanie moest vaker de frisse lucht in, zei ze, anders ging ze er pips uitzien. Melanie antwoordde dat ze voldoende frisse lucht kreeg als ze boodschappen deed voor mevrouw Rundle, en bovendien zat ze met het raam open te leren. Daar nam mevrouw Rundle genoegen mee, en ze ging er niet op door.

Mevrouw Rundle was dik, oud en lelijk en was strikt genomen nooit getrouwd geweest. Op haar vijftigste verjaardag had ze, bij wijze van cadeautje aan zichzelf, per notariële akte laten vastleggen dat ze zich ‘mevrouw’ mocht noemen. Volgens haar kreeg een vrouw daardoor met het klimmen der jaren een zekere waardigheid. Bovendien had ze altijd graag getrouwd willen zijn. Bij ouderen versmelten herinnering en verbeelding: in het hoofd van mevrouw Rundle begonnen die grenzen al te vervagen. Als de kinderen in bed lagen en ze tijd voor zichzelf had, zat ze soms lekker warm bij de haard en verzon ze dromerig de gewoontes en hebbelijkheden van de echtgenoot die ze nooit had gehad, tot zijn gezicht zich vaag aftekende in de dampkringeltjes boven haar laatste kopje thee van die dag en ze hem vertrouwelijk toeknikte.

Ze had harige wratten en een vals gebit met heel grote tanden. Ze sprak met een ouderwetse, zelfbedachte deftigheid, als een adellijke dame in een klucht. Ze was de huishoudster. Ze had haar kat meegebracht en voelde zich helemaal thuis. Ze zorgde voor Melanie, Jonathon en Victoria terwijl mamma en pappa in Amerika waren. Mamma hield pappa gezelschap. Pappa gaf een reeks gastcolleges.

‘Gascolleges!’ kraaide de vijfjarige Victoria, en ze roffelde met haar lepel op tafel.

‘Eet je broodpudding nou maar op, kindje,’ zei mevrouw Rundle. Onder het regime van mevrouw Rundle aten ze heel vaak broodpudding. Ze maakte daagse of feestelijke versies, met of zonder krenten of rozijnen of allebei, en ze varieerde vrijelijk op het basisrecept met gebruikmaking van marmelade, dadels, vijgen, zwartebessenjam en appelmoes. Ze spreidde een buitengewone virtuositeit tentoon. Soms kregen ze koude broodpudding bij wijze van avondboterham.

Melanie werd bang voor broodpudding. Haar grote angst was dat ze dik werd als ze er te veel van at en dat er dan nooit iemand van haar zou houden en ze als maagd zou sterven. Een gigantische Melanie, als een drenkeling opgezwollen van broodpudding, keerde telkens terug in haar dromen, waaruit ze badend in het angstzweet wakker werd. Ze schoof de dodelijke broodpudding met haar lepel over haar bord en als mevrouw Rundle even niet keek schepte ze het grootste deel van haar portie stiekem op Jons bord. Jonathon at gestaag door. Jonathon at hoofdzakelijk uit pure verstrooidheid.

Jonathon at als een blinde natuurkracht en werkte zich door bergen eten heen als een tank door de zijgevel van een huis. Hij at tot er niets meer te eten was, dan hield hij op, legde mes en vork of lepel en vork netjes naast elkaar, veegde zijn mond af met zijn zakdoek en ging van tafel om modelbootjes te maken. In de zomer dat Melanie vijftien was, was Jonathon twaalf en ging hij helemaal op in het bouwen van modelbootjes.

Hij was klein en blond, had een mopsneus, droeg een grijs flanellen schooluniform met pet, en op een van zijn knieën zat altijd wel een roofje dat bíjna afviel. Van bouwpakketten maakte hij modelbootjes die hij nauwgezet beschilderde, in elkaar lijmde en optuigde, waarna hij ze overal in huis op planken en schoorsteenmantels zette zodat hij er in het voorbijgaan naar kon kijken. Hij maakte alleen zeilscheepjes.

Hij maakte een model van de driemaster hms Beagle, en ook van hms Bounty, hms Victory en hms Thermopylae. Die zomer waren zijn handen voortdurend kleverig van de lijm. In zijn ogen lag een verre blik, alsof hij niet de echte wereld zag maar de blauwe oceanen met kokosnooteilanden waar zijn scheepjes na de tewaterlating in zijn fantasie voorgoed rondvoeren. In zijn verbeelding stond Jonathon als een Vliegende Hollander op een deinend, zoutdoordrenkt dek en voer hij onder brede zwanenvleugels van zeildoek over zeeën die nog niet in kaart waren gebracht, zonder ooit voet aan wal te zetten. Hij liep met een licht zwaaiende zeemanspas, maar dat viel nooit iemand op.

Wat de mensen ook niet opviel was dat hij hen niet zag omdat zijn ogen schuilgingen achter een bril met jampotglazen. In wereldse termen: hij was bijzonder bijziend. Door de combinatie van bril, schoolpet en gehavende knieën zag hij eruit als zo’n jongetje dat onmiddellijk doet denken aan jeugdige speurders uit spannende jongensboeken. Zijn ouders verkeken zich op zijn uiterlijk en zetten zijn boekenkast vol met deeltjes uit de Biggles-reeks, die ongeopend verstoften.

Begin van die zomer pikte Melanie zes puntgave Bigglesboeken uit zijn kamer, smokkelde ze op een goedkoop dagretourtje naar de stad en verkocht ze bij een tweedehandsboekwinkel om van de opbrengst een paar nepwimpers te kopen. Helaas begonnen haar ogen bij haar eerste poging de nepwimpers aan te brengen pijnlijk te tranen; vervolgens wilden ze maar niet blijven zitten en dwarrelden tussen haar vingers door op de toilettafel, als mismoedige harige rupsen met een luguber eigen leven. Zwijgend klaagden ze haar aan: dief, dief! De verraderlijke dingen bleken het loon der zonde. Melanie verbrandde ze schuldbewust in de zelden gebruikte haard op haar slaapkamer. Het sprak voor haar vanzelf dat ze ze niet kon dragen, want ze had iets gestolen om aan het geld ervoor te komen. Die zomer had ze een goed ontwikkeld schuldbesef.

Victoria had geen schuldbesef. Ze had geen enkel besef. Ze was een mollig, koerend goudduifje, wentelde zich in de zon, en als ze kans zag een vlinder te verschalken scheurde ze hem in stukjes. Victoria was een lelie des velds; zij arbeidde noch spon, maar mooi was ze niet. Mevrouw Rundle zong oude liedjes voor haar, over het havenlicht en het zeegat uit, en over Picardië waar rozen bloeien maar geen een zo mooi als jij. Victoria zat kirrend bij haar op schoot en graaide met een knuistje naar haar kat. De kat van mevrouw Rundle was een dikke, hooghartige kater. In zithouding had hij het formaat en de vorm van een ronde, bonten bijzettafel. Wie weet gaf mevrouw Rundle hem restjes broodpudding te eten.

Hij zat op mevrouw Rundles pantoffels (geel vilt met rode pompons) en mevrouw Rundle zong al breiend voor Victoria.

‘Wat bent u aan het breien?’ vroeg Victoria.

‘Een vestjasje.’

‘Vechtjasje,’ verhaspelde Victoria voldaan.

‘Waarom zwart, mevrouw Rundle?’ vroeg Melanie. Ze kwam op zomerblote voeten sinaasappelsap met ijsblokjes uit de koelkast halen.

‘Op mijn leeftijd,’ verzuchtte mevrouw Rundle, ‘is er altijd wel iemand om zwart voor te dragen. Misschien niet nu, maar vroeg of laat…’ De klinker in ‘laat’ werd ontzettend lang aangehouden, alsof hij platgewalst werd: laaaaat. ‘Je wordt er nog eens doodziek van, kindje, van die blote voeten op een stenen vloer.’

De ijsblokjes bibberden in Melanies hand.

‘Hebt u veel dode mensen gekend?’ vroeg ze.

‘Meer dan genoeg,’ zei mevrouw Rundle, en ze begon af te hechten.

‘Ik vind de dood onvoorstelbaar.’ Melanie zei het langzaam, want ze kon het juiste woord niet vinden.

‘Op jouw leeftijd spreekt dat vanzelf.’

‘Zingen!’ commandeerde Victoria terwijl ze met haar poezelige pootjes op de zwartzijden knie van mevrouw Rundle trommelde. Gehoorzaam zong mevrouw Rundle verder.

Melanie stelde zich de dood voor als een soort kelder, waarin je werd opgesloten en waar geen sprankje licht binnenkwam.

Wat zal me overkomen voordat ik doodga? dacht ze. Ik zal wel volwassen worden. En trouwen. Ik hoop zo dat ik trouw. O, wat zou het vreselijk zijn als ik niet trouwde. Ik wou dat ik veertig was en dat het allemaal voorbij was en dat ik wist wat me gaat overkomen.

Ze stak meizoentjes in haar lange haar en bekeek zichzelf in de spiegel alsof ze een foto was in haar album van later. ‘Hier ben ik vijftien.’ Gevolgd door de foto’s van haar kinderen in padvindersuniform en indianenpak, en huisdieren en zomerkiekjes van toekomstige vakanties. Emmers en schepjes. Zand in de schoenen. Torquay? Zou het Torquay worden? Bournemouth (het Chine Hotel)? Het o zo verkwikkende Scarborough? Maar Venetië bijvoorbeeld niet? En zouden die honden yorkshireterriërs zijn of corgi’s, of edele afghanen met een haviksneus, of een stel witte hazewinden aan een gouden ketting?

Ze zei tegen het meizoenmeisje met de grote bruine ogen: ‘Ik neem geen genoegen met gewoon. Nee. Bijzonder. Het moet bijzonder zijn.’ Haar toekomst, bedoelde ze. Er viel een meizoentje uit haar haar op de grond, als een honend hemels teken.

Intussen woonden ze in een buitenhuis, met ieder een kamer voor zich en nog een paar voor logés, een shetlandpony in de wei en een appelboom die met zijn vingertakken de maan omhooghield bij Melanies raam, zodat ze hem kon zien vanuit haar bed, een eenpersoonsledikant met een Dunlopillo-matras en een gecapitonneerd wit hoofdeinde. Ze sliep tussen gestreepte lakens.

Het vrijstaande huis was opgetrokken uit rode baksteen en had vroegtwintigste-eeuwse gevels; het stond op een riante lap grond en rook naar lavendelboenwas en geld. Melanie was opgegroeid met de geur van geld en besefte niet hoezeer de lucht die ze inademde ervan doortrokken was, maar ze wist wel dat ze bofte met haar zilveren haarborstel, eigen transistorradio en pakje van stugge, genotrijke, ruwe zijde dat de naaister van haar moeder had gemaakt voor de zondagse kerkgang.

Vader had graag dat ze op zondag met zijn allen naar de kerk gingen. Als hij thuis was deed hij weleens de Schriftlezing. Omdat hij in het grootstedelijke Salford geboren was, speelde hij, nu hij nooit meer aan Salford hoefde te denken, graag een beetje de deftige landheer. Die zomer gingen ze samen met de vrome mevrouw Rundle naar de kerk. Ze nam haar eigen uitpuilende zwarte gebedenboek mee, waar, als ze het gedachteloos oppakte, oude gedroogde bloemen en stukjes varen uit dwarrelden. Victoria zat in de gesloten familiebank op de grond kirrend te graaien naar het gedroogde groen dat uit het gebedenboek van mevrouw Rundle kwam zweven. Soms kirde ze wel erg hard.

Is Victoria achterlijk? vroeg Melanie zich af. Moet ik thuis blijven wonen om mamma te helpen voor haar te zorgen en kan ik dus nooit een eigen leven leiden?

Victoria, net als mevrouw Rochester een verschrikkelijk geheim in de achterslaapkamer, lachte stralend maar leeg, speelde met een blokkendoos, simpel constructiespeelgoed en houten legpuzzels en kirde met haar onbetamelijk kinderlijke gezichtje tegen de trapspijlen gedrukt naar geschrokken bezoekers.

Jonathons lievelingsgezang was ‘O eeuw’ge Vader, sterk in macht’. Elke keer dat de pastoor – een bleke man die graag viste en flauwe grappen maakte over vissers van mensen – een oogje in het zeil kwam houden, zoals hij vader had beloofd, greep Jonathon hem bij de zoom van zijn soutane met het dringende verzoek of ‘O eeuw’ge Vader, sterk in macht’ de volgende zondag kon worden gezongen.

‘We zullen zien,’ was het geijkte antwoord van de pastoor, die zich slecht op zijn gemak voelde onder de felle blik van achter Jonathons bril.

Elke zondag tijdens het ontbijt en het aantrekken van zijn beste goed beefde Jonathon van de opgekropte spanning. Maar het gezang werd vaker niet dan wel gezongen. De hoop vervloog zodra hij de nummers van de gezangen zag die in de houten sleuven van het aankondigingsbord waren geschoven. En dan ging Jonathon aan boord van theeklipper de Cutty Sark of hms Bounty om met een frisse bries in de zeilen de blauwe, blauwe zee te kiezen en zijn wonden te likken. De pastoor had hem verraden. Knevel hem met marlijn. Bind hem naakt aan de bezaansmast, de godganse tropische dag lang. Laat hem kennismaken met de kat met de negen staarten.

Melanie bad: God, maak alstublieft dat ik trouw. Of dat ik seks heb. Op haar dertiende had ze haar geloof in God opgegeven. Op een ochtend was ze wakker geworden en was Hij er niet meer. Ze ging naar de kerk om haar vader een plezier te doen en een wens deed ze bij een wensbotje of op haar knieën. Mevrouw Rundle bad iets verbazingwekkends: God, maak dat ik goed onthoud dat ik getrouwd was alsof ik echt getrouwd was. Want ze wist wel dat God zich door die notariële akte niet om de tuin liet leiden. Of maak in elk geval, vervolgde ze, dat ik me de seks nog kan herinneren. Alleen formuleerde ze het iets minder cru. Tijdens de dienst vroeg mevrouw Rundle zich zo nu en dan verstrooid af hoe het ging met het braadstuk en de aardappels die thuis in de oven stonden. Maar als ze haar gedachten vervolgens weer op God richtte verontschuldigde ze zich altijd even.

Jonathon en Victoria baden geen van beiden, want ze hadden niets om voor te bidden. Victoria trok de franjes van de knielkussens en at ze op.

Melanie was vijftien, beeldschoon en nog nooit met een jongen uit geweest, terwijl Julia bijvoorbeeld op haar veertiende al was getrouwd en gestorven van liefde. Melanie had het idee dat ze oud werd. Met haar handen om haar blote borsten, die net zulke roze puntjes hadden als de snuffelneusjes van witte konijnen, dacht ze: wat mijn lichaam betreft ben ik waarschijnlijk op mijn hoogtepunt, en van nu af aan kan ik alleen maar aftakelen. Of volwassen worden. Maar ze vond het geen prettige gedachte niet al volmaakt te zijn.

Op een nacht kon Melanie de slaap niet vatten. De zomer liep ten einde, en de rosse, gezwollen maan twinkelde in de appelboom en hield haar wakker. Het was warm in bed. Ze had jeuk. Ze lag almaar te draaien en te woelen en tegen haar kussen te stompen. Haar huid tintelde, zo wakker was ze, en haar zenuwen waren getergd alsof er honderd messen tegelijk over honderd borden knerpten. Ten slotte hield ze het niet meer uit en ze stapte uit bed.

Het huis was in diepe slaap verzonken, maar Melanie was klaarwakker. Het was vreemd spannend om rond te lopen terwijl de anderen sliepen; ze verbeeldde zich dat er slierten z’en – ‘zzzz’ – uit de drie slapende monden kwamen, als bijen die dromerig door het huis zoemden. Doelloos drentelde ze de lege slaapkamer van haar ouders in. Onder het bed stonden schoenen geduldig op de terugkeer van haar moeders voeten te wachten, op het nachtkastje hunkerde een leeg tabaksblikje ernaar dat haar vader het kwam weggooien. Het was heel licht in de kamer; de witte gehaakte sprei op het lage brede bed glansde helder in het schijnsel van de maan. In dit royale, luxueuze filmsterrenbed sliepen haar ouders.

Melanie boog zich over het hartvormige rieten voeteneind en probeerde zich voor te stellen dat haar ouders de liefde bedreven. Op zo’n warme nacht leek dat een heel gewaagde gedachte. Ze deed haar uiterste best hun omhelzingen in dit bed voor zich te zien, maar haar moeder had steeds haar nette zwarte mantelpak aan en pappa droeg het ruige tweedjasje met de leren elleboogstukken dat, samen met zijn pijp, zijn handelsmerk vormde. Terwijl ze het deden zat zijn pijp in het borstzakje. Hoe Melanie ook haar best deed, ze kon zich haar ouders niet naakt voorstellen. Als ze aan haar vader en moeder dacht leken hun kleren net zozeer deel uit te maken van hun lichaam als haren of teennagels.

Vooral haar moeder was nadrukkelijk een aangeklede vrouw, van top tot teen bedekt, nooit zonder kousen, ongeacht het weer, altijd met hoed en handschoenen, klaar om de deur uit te gaan. Er schoof een breedgerande bruinfluwelen hoed met aan de zijkant een zwarte rozet voor Melanies beeld van haar moeder die werd bemind. Toen ze nog klein was en door haar moeder werd geknuffeld, herinnerde Melanie zich, werden de omhelzingen altijd gesmoord in lagen stof: wol, katoen of linnen, afhankelijk van de tijd van het jaar. Haar moeder was waarschijnlijk aangekleed geboren, misschien in een elegant, nauwsluitend vlies dat was gekozen op grond van een artikel in een chic modetijdschrift: ‘Wat draagt het goed geklede embryo dit jaar?’ En pappa, pappa was altijd hetzelfde: tweed en tabak, niets dan tweed en tabak en schrijfmachinelint. Uit die elementen was hij samengesteld.

De trouwfoto van haar ouders hing boven de schoorsteenmantel, waar de vertrouwde voorwerpen in het maanlicht iets exotisch en wonderlijks kregen. Bijvoorbeeld de Franse vergulde klok, die voor haar ouders de tijd aangaf en die op de dag na hun vertrek naar Amerika op vijf voor drie was blijven stilstaan. Niemand had de moeite genomen hem weer op te winden. Naast de klok stond een eend van Mexicaanse keramiek, glanzend, vrolijk en vreemd, de blauwe rug bezaaid met gele bloemetjes. Haar moeder had hem gekocht nadat ze er een foto van had gezien in een kleurenbijlage van een zondagskrant. Melanie slenterde naar de schoorsteenmantel, pakte de keramieken eend op en zette hem weer neer, waarna ze opkeek naar de trouwfoto.

Op haar trouwdag had zich aan haar moeder op kledinggebied een verhelderend inzicht geopenbaard. Met zoveel overdaad en overgave had ze zich uitgedost dat haar zwierende rokken Melanies vader bijna aan het zicht onttrokken. Je zag alleen zijn verlegen lachje, vaag achter opwaaiende tule, en Melanie kon niet uitmaken of hij, wat ze vermoedde, zelfs op zijn trouwdag het tweedjasje met de leren elleboogstukken aanhad omdat hij er niet toe kon komen het uit te trekken. Maar haar moeder, gekleed als voor een middeleeuws banket, ontbrandde in een feestelijk vuurwerk van satijn en kant.

Haar witsatijnen japon, met een diep decolleté voor een liefdesmedaillon dat in het holletje van haar hals lag, had wijde mouwen met de reikwijdte van zwanenvleugels. De smalle taille ging over in een enorme witte sleep, die voor de foto om haar voeten was gedrapeerd, zodat het was of de jurk in een vijver van zichzelf werd weerkaatst. Laag op haar voorhoofd rustte een krans kunstroosjes, waaruit een fontein van tule ontsproot die schuimend tot over haar middel stroomde. In haar armen had ze een bos witte rozen, die ze koesterde als een baby. Haar glimlach was weezoet, extatisch, jong en ontroerend.

Om haar heen stonden familieleden met wie ze steeds minder contact hadden naarmate pappa meer succes had met zijn roman, en vervolgens met zijn biografie en zijn film, enzovoort. Tante Gertrude – kroespermanentje, wankel op knellende schoenen – omklemde een glimmende lakleren handtas alsof de wekelijkse boodschappen erin zaten. Melanie herinnerde zich het Ashes of Violet-aroma van tante Gertrudes zoenen uit de tijd dat ze nog weleens gezamenlijk Kerst vierden, in de periode dat grootvader (nijdig naar de camera kijkend alsof hij bang was dat die zijn ziel zou opslokken) nog leefde. Vaarwel grootvader. Vaarwel tante Gertrude. En vaarwel oom Harry met het gepommadeerde haar, arm in arm met tante Rose. Tante Rose met de rougeblosjes, die op de foto zwart leken. Ze had kunnen doorgaan voor een schoorsteenveger die ze erbij hadden gevraagd omdat dat geluk bracht. Vaarwel oom Philip.

Oom Philip was de enige die niet naar de camera lachte. Hij had zomaar verdwaald kunnen zijn uit een ander gezelschap: de reünie van een eerbiedwaardige sociëteit of de plechtige begrafenis van een lid van een achtenswaardige liefdadigheidsorganisatie of zelfs een bijeenkomst van Amerikaanse Burgeroorlogveteranen. Hij droeg een vlakke zwarte hoed met opgeslagen rand zoals zuidelijke gokkers in cowboyfilms wel ophebben, en een zwarte veterdas met vlinderstrik. Zwart pak, strakke broek, lang jasje. Maar het geheel had niets elegants. Onder de zwarte hoed leek zijn haar wit, of althans lichtblond. Hij had een walrussnor die zijn mond aan het zicht onttrok. Zijn leeftijd was onmogelijk te schatten. Maar hij leek eerder oud dan jong. Hij was lang en had een normaal postuur. Zijn ineengeslagen handen rustten op de zilveren knop van een ebbenhouten wandelstok. Zijn gezicht was uitdrukkingsloos, zo uitdrukkingsloos dat er zelfs geen verveling op te lezen was. Moeders enige broer. Haar enige nog levende familielid, want alle anderen op de foto waren familie van vader. Maar zelfs op de bruiloft van zijn zus kon er geen lachje af. Dat maakte een botte indruk.

Melanie had oom Philip nooit ontmoet. Toen ze nog klein was had hij haar eens een duveltje-uit-een-doosje gestuurd. Hij was speelgoedmaker. Toen ze het doosje openmaakte sprong er een kop uit met een boosaardige, groteske karikatuur van haar eigen gezicht. Dat jaar hadden haar ouders hem hun gedrukte kerstkaart gestuurd waarop zij en Melanie (Jonathon was nog niet geboren) glimlachend bij het raam zaten van het huisje aan een binnenstraat (bíjna in Chelsea) dat ze pas hadden gekocht. Haar vader begon net bekend en rijk te worden. En als antwoord kwam er dat akelige speeltje. Melanie was echt echt erg geschrokken van het duveltje-uit-een-doosje. Tot in het nieuwe jaar, tot Pasen zelfs, had ze er geregeld nachtmerries over. Haar moeder gooide het duveltje-uit-een-doosje weg. Haar ouders waren het erover eens dat het een tactloos, smakeloos cadeautje was. Voortaan kreeg oom Philip geen kaarten meer. Het oppervlakkige contact werd definitief verbroken.

Foto’s zijn brokjes tijd die je in je hand kunt houden, en dit was een stukje uit de tijd dat haar moeder op haar best en haar mooist was. Haar lachende jonge moeder leek vastgepind door de camera en voorgoed onder glas gevangen te zitten, als een vlinder in een vitrine. Melanie keek naar de foto en vond dat oom Philip niet thuishoorde in deze episode van haar moeders geluk. Hij was als een kleur die vloekte, of beter gezegd, een kleurloze vlek. Hij leefde in een heel andere tijd. Hij keek alsof hij op weg naar de bruiloft een oude zeeman had ontmoet en een andere dimensie in was geslingerd, waar witte rozen en confetti niet meer van belang waren.

Ach, dacht Melanie. Waarschijnlijk zal ik hem nooit ontmoeten.

Ze bekeek de trouwjurk nog eens goed. Wat een vreemde manier eigenlijk om je zo op te doffen alleen om je maagdelijkheid te verliezen. Ze vroeg zich af of haar ouders voor hun trouwen al gemeenschap hadden gehad. Uit het feit dat ze tegenwoordig over zulke dingen nadacht maakte ze op dat ze echt volwassen begon te worden. Ondanks zijn afkomst was pappa vast wel een beetje bohémienachtig geweest, en bovendien woonde hij alleen. Een zit-slaapkamer in Bloomsbury, koffiezetten op een gaspitje, gesprekken over de vrije liefde, D.H. Lawrence, duistere goden. Had hij zijn lachende bruid al geofferd aan die duistere goden? En zo ja, zou ze dan nog steeds glimlachen, omdat ze nu eenmaal haar moeder was? En zou ze zich dan in maagdelijk wit hebben gehuld? Hoe zat het met de brieven in de vrouwenbladen die Melanie stiekem van mevrouw Rundle leende?

‘Mijn vriendje zegt dat hij bij me weggaat als ik me niet helemaal door hem laat beminnen, maar ik wil naar eer en geweten in het wit kunnen trouwen.’

Symbolisch, deugdzaam wit. Op wit satijn zie je álles, witte tule kreukt al als je ernaar wijst, witte rozen laten bij één zucht hun blaadjes vallen. Deugdzaamheid is kwetsbaar. Het was een schitterende trouwjurk. Had ze hem tijdens de huwelijksnacht ook aangehad? vroeg Melanie zich even af.

Haar moeder was sentimenteel. De trouwjurk werd gekoesterd en lag, dik verpakt in blauw vloeipapier om het satijn wit te houden, in een hutkoffer bezaaid met verbleekte stickers uit verre oorden, waar een lap Indiaas borduurwerk overheen was gegooid om hem op een mooie manier te camoufleren. Waar bewaarde ze hem voor? Wilde ze erin worden opgebaard of erin ten hemel varen? Maar in de hemel werd niet getrouwd noch ten huwelijk geschonken.

Melanie stond fronsend in het maanlicht, in haar prozaische streepjespyjama die haar die zomer te klein was geworden zodat de pijpen tot halverwege haar kuiten kwamen. Ze betastte een paar parfumflesjes op de toilettafel. Er stonden een porseleinen ringenboom (maar de ringen zaten allemaal aan haar moeders vingers, in Amerika, en mochten meekijken naar het Empire State Building, de Grand Canyon en Disneyland) en een bijpassend porseleinen speldenbakje, met twee spelden en een kapotte manchetknoop erin. Er stond ook een ingelijste foto van Victoria met een pluizig speelgoedhondje, duidelijk een van de attributen van de fotograaf, dat Victoria, even duidelijk, overwoog te vernielen. Het was zo’n foto, bedacht Melanie, die alleen een moeder vertederend vond. Ze vroeg zich af of zijzelf er blind voor zou zijn als haar kinderen onaantrekkelijk waren, gesteld dat ze onaantrekkelijk zouden uitvallen. Verstrooid depte ze wat muffe Chanel achter haar oren, waardoor ze opeens net zo rook als haar moeder, zozeer zelfs dat ze even in de spiegel keek om zich ervan te vergewissen dat ze nog steeds Melanie was.

Haar gezicht was maanovergoten. ’s Nachts maakte ze altijd een knot in haar haar; ze trok het los zodat het over haar rug golfde. Ze probeerde allerlei kapsels uit: sluik langs haar gezicht, strak naar achteren als een balletdanseres, in een asymmetrische staart opzij, en intussen dacht ze na over de trouwjurk in de kist.

Zou hij me passen?

Al peinzend bleef ze zichzelf monsteren. Gedachteloos knoopte ze haar pyjamajasje open en ze probeerde een paar poses uit voor als ze ooit model of revuedanseres zou willen worden. De toiletspiegel van haar moeder was breder maar lager dan de hare. Aldoor dacht ze echter: zal ik, zal ik niet? Ze trok een la open en vond in een hoekje een penny met aangekoekte poeder.

‘Kop,’ zei ze tegen de schaduwen. En het was kop. Ze haalde diep adem en zeulde de hutkoffer een eindje van de muur af zodat ze bij de koperen handvatten kon. Ze voelde zich net een goddeloze grafschenner, maar het muntje was gevallen en de teerling was geworpen. Het deksel ging krakend open. Er kwam een grote hoeveelheid los vloeipapier omhoog, rustig ritselend na vele ongestoorde jaren; het bleef even in de lucht hangen, een zwevende uitstulping. Ze schoof het opzij.

Bovenop lag de met papier opgevulde krans. Kunstrozen en een paar toefjes lelietjes-van-dalen die op de foto niet te zien waren, met hier en daar een parel bij wijze van dauw. Sommige rozenblaadjes waren geknakt en gekreukt; één roos was volkomen geplet, als een dadaïstisch kunstvoorwerp. Melanie trok ze allemaal zorgvuldig recht en draaide de krans keer op keer rond in haar hand. Een bruidskrans. Ze legde hem op bed.

Ze ontvouwde meters en meters tule, genoeg voor de hoofdtooien van een hele griezelverzameling Venussen van Cranach. Melanie raakte verstrikt als een makreel in een visnet; de sluier wolkte rondom haar op, verblindde haar ogen en verstopte haar neus. Ze draaide zich van links naar rechts, waardoor ze alleen nog maar erger verstrengeld raakte. Ze worstelde met de stof, vocht ertegen en won uiteindelijk, maar haar geduld was op en ze gooide alles op een hoop naast de krans. Het was tijd voor de jurk.

De jurk was heel zwaar. Op het gladde satijn lag eenzelfde glans als op de zilveren theepot die alleen uit de salonkast kwam om gepoetst te worden. Al het maanlicht richtte zich op de weelderige, geheimzinnige plooien. Melanie trok ongeduldig haar pyjama uit en stapte in de jurk. Hij voelde heel kil aan en glibberde over haar heen, zo koud alsof ze langzaam met ijswater werd overgoten. Ze rilde en haar adem stokte.

Hij was te groot. Haar moeder was getrouwd in de bloei van haar meisjesachtige molligheid. Er pasten wel twee magere Melanies in voor de bruiloft van een Siamese tweeling. Melanie had weleens iets gelezen over het huwelijk van een Siamese tweeling. Die hadden vast een heel groot bed nodig gehad. Een vierpersoonsbed.

Het was een bittere teleurstelling dat de jurk te groot was. Ze zwom en zwalkte in wit satijn. Ze schopte de rok voor zich uit, terug naar de toilettafel, om de jurk met de spelden die daar lagen in te nemen. In de spiegel zag ze echter dat het niet uitmaakte dat de jurk te groot was.

Haar gezicht onder het golvende zwarte haar verbleekte en veranderde door de weerschijn van de jurk, die, net als de japonnen van elizabethaanse maagden, amper haar boezem bedekte. Ze bewoog zich in een weelderige tent die eigenaardig genoeg haar slankheid accentueerde en haar als een kandelaber verlichtte. De sluier kreeg ze niet voor elkaar, besefte ze, maar ze pakte de krans en zette hem recht op haar hoofd. De pareltjes blonken als ogen of als vissentranen, want dat waren het immers, werd er gezegd. Maar de parels van haar moeder waren nep. Niettemin blonken ze.

Ben ik zó mooi? dacht ze verschrikt onder de parels en de bloemen.

Ze opende de garderobekast van haar moeder en bestudeerde zichzelf in de hoge spiegel. Nog steeds was ze een mooi meisje. Ze ging terug naar haar kamer en keek in haar eigen spiegel of die iets anders liet zien, maar opnieuw was ze mooi. Maanlicht, wit satijn, rozen. Een bruid. Van wie? Maar ze had die avond genoeg aan haar eigen luister, een bruidegom was overbodig.

‘Kijk naar me!’ zei ze tegen de appelboom, die in de landelijke, nachtelijke stilte zijn vredige vruchten liet rijpen.

‘Kijk naar míj!’ riep ze vurig naar de pompoenvormige maan, die lachte, vrolijk en bolrond zoals een kind zichzelf ziet.

Een fris briesje, geurig als gras, waaide door het open raam naar binnen en streelde haar hals, streek door haar haar. Onder de maan strekte het landschap zich uit als een vreemd, betoverd oord, waar het graan een glanzend, onsterfelijk tarwe was, gezaaid noch geoogst, terra incognita, onbetreden door de mens, onberoerd door zijn hand. Maagdelijk.

Ik ga de tuin in. De nacht in.

Snel de trap af, met haar rok opgeschort, ai – let op die krakende tree. Hijgend schoof ze de grendels van de voordeur opzij, scheurde een nagel. Zachtjes, voorzichtig, anders verscheen mevrouw Rundle, zwaaiend met de ijzeren staaf die ze naast haar bed had liggen om af te rekenen met inbrekers in de nacht. De nacht. Melanie liet zichzelf binnen in de nacht, en die nacht kneep de Melanie van overdag meteen dood tussen zijn donkere duim en wijsvinger.

De bloemkelken in de tuin glansden met een middernachtelijke, onvermoede schoonheid, en het gras lispelde en ruiste met een klein stemmetje dat de stilte nog verder aanscherpte. Die stilte deed denken aan het einde van de wereld. Ze was alleen. In haar pantser van wit satijn was ze de laatste, de enige vrouw. Onder de hoge blauwe hemelboog beefde ze van vervoering.

Wat een ronde maan. Bomen tot de lastlijn geladen met een dromende vracht vogels. De bedauwde grassprieten likten aan haar voeten als de natte tongetjes van onschuldige kleine dieren; het gras leek langer en klitteriger dan overdag. De jurk sleepte achter haar aan: ze trok een glinsterend spoor. De stille lucht was wonderbaarlijk helder. Schaduwen – van een tak, een bloem – tekenden zich donker af, alsof ze zich door water toonden. Melanie liep langzaam en geluidloos door de onderwaternacht. Ze ademde bevend in door haar mond, proefde zwarte wijn.

De seringen ritselden. Over het gazon scharrelde een harig nachtdiertje, dat met een krabbelend geluid verdween in een hoopje gemaaid gras; het haar onbekende beestje was even onstoffelijk als door de wind opgejaagde bladeren.

‘Ik had nooit gedacht dat de nacht zo zou zijn,’ zei Melanie met een klein stemmetje.

Ze beefde van verrukking. Waarom? Hoe? Ze wist het niet en het liet haar onverschillig, zo groot was haar vervoering. Er pakten zich enorme wolkenbanken samen die ook weer oplosten, hier en daar fonkelde een ster. De wereld, die alleen uit deze tuin bestond, was leeg als de hemel, eindeloos als de eeuwigheid.

Tijdens de godsdienstles op de lagere school had de onderwijzeres de eeuwigheid beschreven. Juffrouw Brown, die sliste, een bril droeg en naar citroenzeep rook, zwaaide met haar krijtje en vertelde de kinderen gedreven over de eeuwigheid als ze haar ernaar vroegen. De eeuwigheid, zei ze, was zoiets als de ruimte, dat wil zeggen hij ging maar door en maar door en ergens zat God, eenzaam als dat ene muntje in een kerstpudding (dacht Melanie toen ze zeven was), niet omringd met rozijnen maar met sterren en misschien wel hunkerend naar het gezelschap van andere muntjes. God was vast heel eenzaam, dacht Melanie toen ze zeven was. Toen ze vijftien was stond ze, met een absurde jurk aan, verloren in de eeuwigheid naar de immense hemel te turen.

En die was haar, net als de jurk, veel te groot. Ze was er te jong voor. De eenzaamheid greep haar bij de keel, werd opeens onverdraaglijk. Ze raakte in paniek. Ze was verdwaald in deze vreemde eenzaamheid en doodsangst denderde de tuin in, en daar had ze geen verweer tegen, dronken als ze was van de zwarte wijn.

Snikkend en struikelend over haar rok zette ze het op een drafje. Te veel, te vroeg. Ze moest terug naar de voordeur, naar de gezellige, donkere beslotenheid en de geur van mensen. Dreigende takken rukten aan haar haar en zwiepten in haar gezicht. Het gras weefde zich tot struikelstrikken om haar enkels. Op het moment dat Melanie bang werd voor de tuin keerde hij zich tegen haar.

Het witte bordes bij de voordeur was haar toevluchtsoord. Ze zeeg neer. Mevrouw Rundle boende en schuurde de trap eenmaal per week, veegde hem eenmaal per dag met haar vertrouwde, verweerde werkhanden. Melanie legde haar bonzende wang tegen de koele steen, waardoor er eerlijke schuurpoeder-uit-de-winkel op haar gezicht kwam, een soort kasteteken. Maar de deur was dicht. Hij was achter haar in het slot gevallen. Ze had geen sleutel. Ze was buitengesloten. Ze had zichzelf buitengesloten.

Het besef dat ze niet door de deur naar binnen kon bracht haar bijna tot wanhoop. Bovendien had ze al rennend over het grindpad haar voeten verwond, wat ze op het moment zelf niet had gemerkt. Nu zag ze echter dat ze geschaafd en bebloed waren en dat er spatjes bloed – zwart in het maanlicht – op de zoom van haar moeders jurk zaten. Maar het ergste was dat ze buiten zat en niet naar binnen kon. Ze zocht houvast aan de stenen treden.

Ik moet flink zijn. Wat nu?

Ze had haar raam open laten staan. Misschien kon ze in de appelboom klimmen, haar slaapkamer binnen klauteren en het raam dichtgooien om de uitgestrekte woestenijen van eeuwigheid te weren. Maar dan moest ze het veilige bordes verlaten en zich opnieuw de tuin in wagen. Het was of de appelboom, of tot morgen hier wachten. Tot mevrouw Rundle naar beneden kwam om het ontbijt klaar te maken. En dan zou ze mevrouw Rundle moeten uitleggen hoe het was gekomen dat ze de hele nacht in haar moeders trouwjurk buitengesloten was geweest.

Ze was in de appelboom geklommen toen ze acht was en nogmaals toen ze twaalf was. En nu ze vijftien was? Maar het was de appelboom ofniets, ook al moest ze daarvoor naar de achterkant van het huis lopen, ongeacht wat zich daar schuilhield. Ongeacht de monsters. Ongeacht stille wachtende reuzenwezens met zachte, opengesperde monden en vlees dat een was met de nacht.

Ze wist dat de wezens er waren en wachtten tot ze struikelde en viel. Vanuit haar ooghoeken zag ze hen slinks bewegen. Ze deed haar best recht voor zich uit te kijken, om te voorkomen dat ze hen per ongeluk in haar blikveld kreeg. Ze liep dwars door de bloemperken om maar zo dicht mogelijk bij het huis te blijven, want dat bood tenminste enige bescherming. Het bloed bonkte in haar oren; wie weet was dat geluid de rauwe ademhaling van de monsters om haar heen. In de stilte van deze nacht was geen verschrikking uit film, stripverhaal of nachtmerrie te ongeloofwaardig.

‘Doe niet zo raar,’ zei ze tegen zichzelf. ‘Er is niets. Helemaal niets.’ Maar dat ‘niets’ galmde door haar hoofd, en de echo’s waren angstaanjagend. Doodsbang bereikte ze dan eindelijk haar trap, haar eigen boom, haar vriend met de knobbelige oude takken die beladen waren met vruchten. Maar vannacht, nu ze zo bang was, leken die vruchten griezelige gifappels, alsof zelfs haar speelmakker zich tegen haar had gekeerd en geen troost meer bood.

Vroeger, toen ze nog boompje klom, zou ze in een paar minuten boven zijn geweest. Maar sinds ze haar haar liet groeien en in de zomervakantie niet meer elke dag in korte broek liep, had ze het klimmen eraan gegeven. Vanaf haar dertiende, toen ze voor het eerst ongesteld werd, had ze het idee dat ze zwanger was van zichzelf, dat ze het langzaam rijpende embryo van de volwassen Melanie droeg, al wist ze niet precies hoelang de drachttijd zou zijn. En gedurende die periode leidde een klimpartij misschien tot een miskraam en dan zou ze, als een jongensachtig meisje met kort haar, voorgoed in haar kindertijd blijven steken. Een duivels dilemma, maar nood breekt wet.

Hoe kan ik met deze jurk aan in die boom klimmen?

Zoekend naar houvast voor handen en voeten zou ze worden belemmerd door vele meters satijn; daar zouden winkelhaken en scheuren in komen, met onherstelbare flarden tot gevolg. Ze zou klem komen te zitten tussen de takken en geen kant meer op kunnen. De volgende ochtend zouden er mannen van de boerderij met ladders en touwen aan te pas moeten komen om haar – dood of levend – te bevrijden. Doe niet zo gek. Levend. Om de vernedering ten volle te kunnen beleven. Ze moest dus in deze verraderlijke, misleidende nacht haar jurk uittrekken en poedelnaakt aan de klim beginnen. Er zat niets anders op.

Op een lage tak werd ze een vlek dieper zwart gewaar, een samengebald duister dat deed denken aan een monster van haar overspannen verbeelding. Het roerde zich. In haar keel vormde zich het begin van een schreeuw. Groene ogen flitsten en het zwart miauwde. Opgelucht schudde ze haar hoofd. De kat van mevrouw Rundle. Ze had gezelschap. Ze kroelde hem achter zijn oren en de kat begon ronkend en snorrend te spinnen: een huiselijk geluidje, onverwacht en geruststellend. Het was alsof iemand een vuurtje voor haar had aangestoken. Zolang de kat bleef snorren had Melanie de moed om de jurk van zich af te laten glijden. Ze trok haar haren ter bescherming om zich heen, want de nacht liep, net als de zomer, ten einde en het was koud geworden.

Ze vouwde de jurk op en propte hem in de vork van de stam. Ze zou hem mee naar boven nemen en weer in de kist leggen; zolang het beetje bloed onder aan de jurk niet werd opgemerkt zou niemand weten dat hij gedragen was. De kat hield zijn kop scheef, richtte zijn fonkelogen op het pakketje en haalde zijn kussenklauwtje over de jurk. Aan dat klauwtje zaten vernuftige kromme vleeshaakjes. Het was een gemene haal. Er klonk een rijtend geluid.

‘O God,’ zei Melanie. De kat had een lange scheur gemaakt. Ze sloeg naar hem, hij sprong uit de boom, plofte op het gazon en verdween. Ze was weer alleen, terwijl de maan allengs lager aan de hemel stond. Straks ging hij onder en werd ze door een volslagen duisternis uitgewist. Ze bad: God, zorg alstublieft dat ik weer veilig in mijn bed beland. Ook kruiste ze haar vingers.

Ze werd zich akelig bewust van haar kwetsbare naaktheid. Een nieuwe, onontkoombare naaktheid, alsof ze ook haar huid had afgelegd en niets meer aanhad, naakt in de ultieme naaktheid van het geraamte. Enigszins verbaasd zag ze dat er aan haar handen nog vlees zat; het had net zo goed als handschoenen afgestroopt kunnen zijn tot alleen de botjes over waren.

Toen ze de eerste tak testte regende het appels om haar heen. Maar de tak hield haar. Ze haalde diep adem en zwaaide zich omhoog. Terwijl ze zich de knoestige takken in hees, schuurde en schaafde de bast langs haar schenen, dijen en buik.

Elk steunpunt voor handen en voeten moest met pijn en moeite worden veroverd. Onder een voet die te goed van vertrouwen was geweest brak kreunend een tak af, waarna ze vertwijfeld aan haar handen tussen hemel en aarde bungelde en blind schoppend een stevig, veilig houvast zocht in een wereld van schuivende bladeren en schaduwen. Om haar heen ploften aldoor appels naar beneden, en de afnemende maan knipperde tussen bladeren die rancuneus leerachtige handen in haar ogen en haar hijgende mond staken. In een haar onbekend element moest elke moeizame ademtocht worden bevochten. Twijgjes sneden in haar wangen en tere borsten. Het was of ze een worstelwedstrijd hield met de boom. Ze was nat van het zweet. Bovendien moest ze de jurk als het kruis van Christus achter zich aan zeulen.

Ze had geen idee hoelang ze bezig was zich naar de top te werken, maar ten slotte zag ze haar vensterbank naderen: een visioen van het beloofde land. Omdat hij zich nog hoog boven de laatste stevige takken bevond, zou ze zichzelf en de jurk op de een of andere manier omhoog moeten zien te slingeren. Godzijdank stond het raam naar beer Edward, Lorna Doone en zilveren haarborstels wijdopen. Wankel zette ze zich schrap, beet op haar lip en verrees uit schuimig gebladerte.

Nadat ze duizelig en trillend tweemaal een valse start had gemaakt en bijna uit de boom op de onveilige grond was gestort, zag ze kans de jurk op te gooien. Hij sloeg open, flapperde met witte vleugels in haar gezicht, bleef een ogenblik als een reusachtige albatros aarzelend in het raamkozijn hangen en tuimelde toen voorover uit het zicht. Vervolgens slingerde ze zich omhoog, de jurk achterna, en plofte languit op de vloer van haar kamer.

Ze was vies, had overal pijn en bloedde uit talloze wondjes. Ze lag op haar roomkleurige Indiase tapijt te snikken van opluchting nu ze eindelijk de vaste vloer onder zich voelde. Toen ze weer kon opstaan hinkte ze naar het raam en schudde haar vuist naar de maan. Met beer Edward tegen zich aan geklemd nestelde ze zich midden op het bed onder de dekens en viel prompt in slaap.

De volgende ochtend zag ze dat de jurk aan flarden was.

Ze spreidde hem uit. Hij bedekte haar smalle bed geheel, maar was een vod geworden. De boom had afgemaakt waar de kat aan was begonnen. De rok bestond uit drie losse banen en de rafelige repen van de mouwen hingen nog maar aan een paar draadjes. Ook zat alles onder de vieze vegen van de groene boom en haar rode bloed. Ze had veel meer gebloed dan ze had beseft. Verstijfd van afgrijzen betastte ze de jurk.

En de krans? Ze was de krans vergeten, had hem waarschijnlijk nog opgehad toen ze de boom in klom. Maar in de kamer zag ze hem nergens. Ze ging naar het raam. De krans bungelde aan een tak boven in de boom, tussen appels die te hoog hingen om geplukt te worden, en deed denken aan een wit vogelnest. De parels flonkerden in de prille ochtendzon. En daar zou de krans moeten blijven, tenzij de brandweer erbij werd gehaald.

Uit de keuken stegen geuren op van geroosterd brood en gebakken bacon. Het leven ging door.

‘Stomkop die je bent!’ zei Melanie op heftige toon tegen haar spiegelbeeld.

Haar haar zat vol appelblaadjes. Ze borstelde en kamde ze eruit, en trok in haar woede lange plukken haar mee. De pijn deed haar goed. Ze was bestraft en vernederd, een dom kind dat vroeg of laat het zo rampzalig geëindigde maneschijnavontuur zou moeten opbiechten.

Wat er van de jurk over was propte ze slordig in de hutkoffer, met bergen vloeipapier erop. Als haar moeder thuiskwam zou ze het haar onder vier ogen vertellen. Tot die tijd zou de krans misschien onopgemerkt blijven. Hij hing immers boven in de boom, en mevrouw Rundle was bijziend, Jonathon zo goed als blind en Victoria keek nooit omhoog.

‘Mag ik dat lekkere stukje bacon van Melanie?’ vroeg Victoria op dwingende toon. En Jonathon at haar sneetjes toast. Schuldgevoel en schaamte lagen Melanie zo zwaar op de maag dat ze geen hap door haar keel kon krijgen. Toen de tafel was afgeruimd ging ze naar haar kamer; ze haalde haar leerboeken tevoorschijn alsof huiswerk maken een verzoeningsgebaar was. De hele zomer had ze Lorna Doone verwaarloosd, maar nu maakte ze er uitgebreid aantekeningen bij.

Mevrouw Rundle en Victoria gingen naar de winkel in het dorp, en Jonathon ging met hen mee om een nieuw bouwpakket te kopen. Rondom Melanie dreunde en galmde het lege huis; ze werd zich bewust van de vreemde doodsheid van al die verlaten kamers, en als er ergens iets bonkte of kraakte begon haar nek te prikken. Het was een zonnige ochtend en de appels aan de boom blaakten van gezondheid. Elke dag een appel, nooit een dag ziek. De wespen zouden al wel bedrijvig bezig zijn zich in de schat aan valappels onder de boom te boren. Ze had een hekel aan wespen. De gedachte aan de wespen die zich onder haar raam vol vraten was bijna ondraaglijk.

Om half twaalf, halverwege die doezelige warme ochtend, werd er verschrikkelijk op de deur geklopt, zo hard en onverwacht dat haar schrijfhand uitschoot en er een inktvlek in haar schrift kwam. Ze ging naar beneden. In de gang joeg de kat van mevrouw Rundle log achter de vliegen aan. Hij was getuige geweest van haar onbezonnenheid, had de poot gehad in de verwoesting van de afgelopen nacht. In het voorbijgaan schopte ze naar hem, en hij blies naar haar.

Op de stoep stond een boodschappenjongen met een telegram in zijn hand. Zodra ze hem zag kende ze de inhoud van het telegram, alsof de woorden op zijn voorhoofd waren geschreven. Heel even werd alles zwart. Toen het weer ochtend was stond de jongen nog op zijn fooi te wachten. Op het haltafeltje lag een sixpence, het wisselgeld van de melkrekening, en dat was maar goed ook, want Melanie had geen geld op zak. De kat zat op de derde traptree met zijn ogen te knipperen. De jongen ging weg. In de verte hoorde ze de uitlaat van zijn motorfiets.

‘Het is mijn schuld,’ zei ze tegen de kat. Haar stem deinde als wuivend wier. ‘Het is mijn schuld, want ik heb haar jurk aangetrokken. Als ik haar jurk niet had bedorven zou alles nog goed zijn. O mammie!’

Haar maag speelde op. Ze ging naar de wc boven en moest overgeven. Al die tijd hield ze het ongeopende telegram in haar hand geklemd. Toen ze ernaar keek moest ze weer overgeven. Ze liep haar slaapkamer binnen. Ze ontmoette zichzelf in de spiegel: wit gezicht, zwart haar. Het meisje dat haar moeder had gedood. Ze pakte de haarborstel en smeet hem naar haar weerkaatste gezicht. De spiegel versplinterde. Achter het glas was niets dan het kale hout van haar klerenkast.

Wat een teleurstelling: ze wilde dat haar spiegel er nog was, met de kamer die erin werd weerkaatst, maar dan zonder haar versplinterde beeltenis. Ze stapte over de scherven naar het raam en keek naar de bruidskrans in de boom.

Ik ga hem pakken en opbergen. Dat moet. Dan komt ze misschien terug.

Maar als ze in de vensterbank klom viel ze natuurlijk. Bovendien, hoe zouden de doden kunnen terugkeren?

‘O mammie!’

In de slaapkamer van haar ouders ging ze kijken hoe ze er op hun trouwdag uit hadden gezien. De bruidsjurk was weg en de vrouw was weg en de man was weg, de man die bescheiden half achter zijn bruid stond en zijn ogen dichtkneep tegen de zon.

‘O mammie! O pappie!’

De tranen begonnen over haar gezicht te stromen. Met het telegram tussen haar tanden geklemd haalde ze de foto weloverwogen uit de lijst, scheurde hem in stukjes en gooide de sneeuwvloksnippers in de open haard. Vervolgens brak ze de lijst in gruzelementen. En daarna sloeg ze de kamer kort en klein.

Met haar sterke handen trok ze agressief laden en kasten open en gooide de inhoud op een hoop. Ze graaide in dozen en opende potjes en flesjes met cosmetica en parfum, waarmee ze zichzelf, de meubels en de muren besmeurde. Ze sleurde de matras en de kussens van het bed, en sloeg en schopte ertegen tot de spiraalveren ping door de brokaten tijk sprongen, de kussens openbarstten en er een fijne donsnevel opwolkte. Het telegram, dat ze nog steeds tussen haar tanden klemde, werd geleidelijk aan donker van het speeksel. Ze zag en hoorde niets, maar sloopte als een robot. Veertjes kleefden in de tranen en de crème op haar wangen.

Mevrouw Rundle en Victoria kwamen thuis, beiden met een ijshoorntje omdat het zo warm was. Mevrouw Rundle zette de aardappels op die ze geschild en wel had gekocht en dekte de tafel. Jonathon kwam aanzetten met zijn nieuwe doos onder de arm. Hij had een bouwpakket van de Cutty Sark gekocht. Achter zijn brillenglazen straalden zijn ogen van opwinding.

‘Het eten is zo klaar, Jonathon,’ zei mevrouw Rundle op warme toon.

Hij ging gehoorzaam aan tafel zitten, met de doos – een schat die hij niet kon loslaten – op schoot. De maaltijd werd opgediend en de twee kinderen begonnen te eten. Mevrouw Rundle vroeg zich af waar Melanie was. Ze zou wel trek hebben, want ze had niet ontbeten. Jonathon en Victoria zaten gulzig te eten, en mevrouw Rundle wilde hen niet storen.

‘Melanie!’ riep ze onder aan de trap.

Geen antwoord.

Was Melanie op haar kamer, was ze in slaap gevallen boven haar boeken? Licht hijgend van het traplopen trof mevrouw Rundle een verlaten kamer aan, waar de vloer vol spiegelscherven lag. Ze keek naar de rommel en zuchtte.

‘Ze heeft per ongeluk haar spiegel gebroken en verstopt zich omdat ze het niet durft op te biechten,’ zei de wijze mevrouw Rundle bij zichzelf.

Op de overloop hoorde ze tot haar verbazing zacht gejammer. Ze ging op het onverwachte geluid af. Melanie bleek in kleermakerszit op een hoopje verscheurde nachtjaponnen te zitten. Uit een ratjetoe van kapotte flesjes steeg een walm van Chanel No. 5 op. Melanies gezicht was verwrongen onder een strak masker van vuurrood en zwart – een dikke laag lippenstift en mascara – en uit haar open mond stroomde een woordloze wanhoop. Mevrouw Rundle, die in de loop van de tijd al aardig wat had meegemaakt, verblikte noch verbloosde.

Ze moest het telegram uit Melanies warme, verkrampte vingers loswrikken. Melanie schonk haar geen enkele aandacht. Mevrouw Rundle pakte haar leesbril uit haar schortzak, poetste hem op en las het telegram. Langzaam schudde ze haar hoofd. Ze sloeg haar armen om Melanie heen, maar Melanie hield zich zo stijf als een plank en bleef jammeren. Mevrouw Rundle liet haar dan ook alleen en liep met zware tred de trap af.

‘Jonathon,’ zei ze. ‘Ga gauw de dokter halen. Je zus is er slecht aan toe.’

‘Ik heb nog geen toetje gehad,’ zei Jonathon op redelijke toon.

‘Ik hou het wel warm in de oven.’

‘Ik wil NU mijn toetje!’ riep Victoria dwingend, want ze had gezien dat het vandaag bij wijze van traktatie appeltaart was. Mevrouw Rundle sneed een grote punt voor haar af en schonk er custardvla over. Nú hadden ze nog te eten. Zelf at ze haar taart langzaam, plechtig, alsof het een galgenmaal was. De ervaring had haar geleerd dat een mens met een gevulde maag de problemen beter aankan. Daarna gaf ze haar kat een bakje aardappels met jus.

‘Binnenkort moeten jij en ik op zoek naar nieuw onderdak, Poes,’ zei ze tegen hem. Hij begon al snorrend te eten en zwiepte met zijn staart.