als de winter voorbij is

Van dezelfde auteur:

Defeestavond

Glazen schaduwen

Nijlpaard in bad

Verhuld naakt (samen met Frans Kusters)

Onvolledig landschap

Het laatste uur van de middag

De man bij een meer

Verkeerde sneeuw

Geen danstype

Gebroken glimlach

De zomerval

De verdwijning

My generation

Onze dagen | Het ongeluk

Zo gaan die dingen

Hart van De Dijk

Blind (samen met Tamar van den Dop)

Eindelijk de zee

Schrijven is ritme

Yesterday (samen met Roel Bentz van den Berg en Sjoerd

Kuyper, bij foto’s van Nico van der Stam)

Echt iets voor jou

Verdwenen tijd

Verkeerde sneeuw | De zomerval | De verdwijning

Eindelijk de zee | Verdwenen tijd

Vroeg licht

Perfecte stilte

Kleur van geluk

Herfst in het oosten

Wat is precies de bedoeling?

Het eerste licht boven de stad

Wat heeft Sint voor jou gekocht?

Thomas Verbogt

Als de winter voorbij is

Nieuw Amsterdam Uitgevers

Voor J

© Thomas Verbogt 2015

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Nico Richter

Foto omslag © Pim Kops

Foto auteur © Bob Bronshoff

NUR 301

ISBN 978 90 468 1938 8

www.nieuwamsterdam.nl/thomasverbogt

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2015, met
ISBN 978 90 468 1932 6

I bless the light

I bless the light that shines on you, believe me

– Ray Davies, ‘Days’

Nader de zon en wees dan van de zwaartekracht

een bondgenoot en niet langer een bange vijand.

Schrik niet van watje overkomt.

En vertrouw je stoutste dromen.

– Frans Kusters, ‘Nieuwe Icarus’, uit: Na het wonder

Inhoud

Die andere lach

Uit het niets

Ze zijn allemaal alleen

Brandende ogen

Ander leven

De lengte van een droom

Geen versnelling

Van een afstandje

Ze lachten

Overweldigend vrolijk

Het trage, gelukkige ritme

Vroege winterwind

Niets gaat voorbij

Het rode sprookjesboek

Hoe te leven

Dit is echt het beste

Door iets los te laten

So what?

Falende omgangsvormen

Niet plechtig praten

Dat broze, briljante bolwerk

Kleine ijsbeer

Alles ademt kou uit

Door mijn spijt

Indian Summer

Een klem

Mount Everest

Zo begint je leven

Zoiets gebeurt

Mooie woorden

Afgebakend

Verdubbeld

Herfst in New England

Geen zeggenschap

Zoekende lach

Lichte tocht

Het kon toch

Noem het tederheid

Kerstmis in Amsterdam

Die andere lach

‘Het leek wel alsof je schrok,’ zegt Aimee.

‘Schrok?’

De etage waar ik ruim vijftien jaar heb gewoond, is bijna leeg. De meeste spullen zijn al naar het huis van Aimee gebracht, nog veel te veel, maar ‘die zoek ik daar wel uit’, een voornemen dat ze niet omhelsde.

‘Wat we hier kunnen doen, hoeven we daar niet meer.’

Ze houdt van het elimineren van ballast. En het meeste dat we bewaren in onze huizen, in de kasten, op zolder, in de kelder, is ballast. Misschien een poging inzicht te krijgen in onze identiteit of de betekenis van ons leven, misschien willen we denken: we zijn tenminste wat we bewaard hebben. Van veel hebben we ooit gedacht: leuk voor later. Het is veel sneller later dan we konden vermoeden en dan moet er dus veel leuk zijn, maar de dingen van toen zijn dat meestal niet, omdat ze niet eens de ruimte krijgen dat te worden.

Aimee kan enorm vragend een stapeltje brieven omhooghouden, bijeengehouden door bijvoorbeeld een rood touwtje – omdat ik ooit een rood touwtje passend vond voor die brieven, afkomstig van een geliefde die me schandalig had laten zitten, een gang van zaken die vloekte met de toon van haar brieven. En natuurlijk was ik het zelf die ervoor had gezorgd dat ze me schandalig liet zitten. Ik heb al vroeg geleerd over dit soort kwesties alsjeblieft niet te klagen.

‘Wanneer lees je die?’ Aimee stelt vragen zo dat ik de tijd neem om serieus over een antwoord na te denken.

‘Misschien wel nooit meer. Ik ben er zelfs bang voor,’ zeg ik. En ik denk erbij dat ik bang ben voor alles wat te dichtbij komt. Misschien is het geen angst, misschien wil ik het niet, maar veel van wat je niet wilt, heeft ook met angst te maken.

Aimee pakt een nieuwe vuilniszak. Paar dagen geleden stonden er dertig op de stoep, dertig loodgrijze, lompe, vormloze omhulsels van een vergeetbaar verleden.

Op de schouw staan nog wat foto’s die ik niet in een doos heb gelegd. Die steek ik straks in mijn binnenzak. Foto’s van mijn ouders, foto van Becky. Geboortekaartje met mijn naam erop. Die stonden daar altijd. In de namiddag ging ik er vaak bij zitten. Dat zal niet ophouden. In de namiddag daal ik vaak af in mezelf.

Aimee staat op het balkon. Het is een warme, zonnige dag in mei. Het is druk in het park aan de overkant van de smalle straat, er klinkt muziek, kinderen zingen hard, alsof hun stemmen tot hoog in de hemel hoorbaar moeten zijn. Ik heb hier altijd genoten van de dagen vol licht, vooral wanneer het lente werd en de bomen vol jong groen kwamen.

Behalve de vage weemoed die ik voel, is er nog iets, onrust, iets wat mijn aandacht trekt maar niet krijgt. Dan kijk ik naar de schouw, ik moet ernaar kijken, naar de foto’s die daar staan, uit het begin van mijn leven, en nu weet ik ook weer waarvan Aimee dacht dat ik schrok, en ik schrok waarschijnlijk ook, ik zei: ‘Waarschijnlijk is dit mijn laatste verhuizing.’

Wanneer zei ik voor het laatst dat iets voor het laatst was? En dan heb ik het uiteraard over grote momenten. Ja, drie keer nam ik afscheid van mensen die me lief waren, ze waren ziek en gingen dood, telkens wist ik dat het afscheid echt de laatste keer was dat we elkaar zagen. Ons leven werd er zo klein en kort door, zo belachelijk kwetsbaar en ook onzinnig. Nooit maakte ik een stilte mee als na die momenten van afscheid. Ik liep naar huis, de stad was een landschap dat ik nog nooit gezien had, leeg geraakt door de intensiteit van het afscheid, door de nietigheid van onze levens, vol stilte, vol uitzichten die alleen maar uit stilte bestonden.

Waarvan neem ik afscheid nu ik zeg dat ik voor het laatst verhuis? Waarvan schrik ik, want dat doe ik: ik schrik.

Ik loop naar de schouw. Naar het geboortekaartje. Naar de foto’s. Mijn ouders die naar elkaar toe gebogen zitten in onze woonkamer van vroeger. Aan wat er op de tafel voor hen staat, is te zien dat er iets feestelijks aan de hand is. Mijn ouders delen een gedachte die ze doet lachen.

Becky heeft op de foto haar gitaar gepakt. Ik was ook ergens in die ruimte, ik weet het zeker. Er werden in die dagen niet zo vaak foto’s gemaakt als nu. Bij de herinneringen die foto’s veroorzaken, hoort ook degene die het toestel bediende, wat zelden een terloopse handeling was. Hier overviel die Becky. Ze kijkt betrapt, terwijl ze alleen maar haar gitaar pakt. Ze lacht verlegen. Daar keek ik graag naar, naar die verlegenheid in haar lach. Soms dacht ik dan: zo lééf je, zo wil ik ook leven.

Bij mijn ouders stond altijd een andere foto van haar, ook met gitaar, maar daarop lacht ze omdat ze die lach wil laten zien. Ik zie liever die andere lach.

Uit het niets

Becky praat zacht. Ik kan haar niet aankijken. Haar bagage, een reistas en de gitaarkoffer, staat naast de deur naar het trappenhuis. Nog even en ze is verdwenen. Ze zegt dat ze terugkomt, maar niet weet wanneer.

Becky heet Rebecca, maar vanaf het moment dat ze bij ons kwam wonen, was het Becky. Geen idee wie haar voor het eerst zo noemde. Ik was nog niet geboren, mijn ouders waren nog niet getrouwd maar woonden wel al in dit huis, op de bovenste verdieping. Becky was vijf.

‘Ze kwam uit het niets,’ zei mijn moeder vaakg. ‘Ze kwam op een zonnige dag ons leven binnen zweven.’

Uit het niets was de oorlog. Dat vertelde mijn vader. Ergens in Duitsland gevonden, in de buurt van een spoorlijn, in de zomer van 1944, een kind van twee.

‘Haar ouders zijn vermoord. In Mauthausen,’ zei mijn vader.

Die naam kende ik. Soms bladerde ik door de boeken over de oorlog. Het waren er een stuk of tien. Ze stonden op de bovenste plank. Ik keek naar de foto’s waarnaar ik niet wilde kijken. Als ik het deed, was het net alsof er iets schuurde in mijn ademhaling. Juist doordat ik ze niet wilde zien, oefenden ze een barre aantrekkingskracht op me uit. Ook veroorzaakten ze een schuldgevoel waarover ik niet kon praten. En ik voelde schaamte. Het was nog maar kort geleden allemaal. Mijn moeder zong vaak terwijl ze in huis bezig was, en als ze zong, bleef ik uit de buurt van die foto’s. Het moest stil zijn.

‘Ze heeft een paar jaar in een klein Duits dorp gewoond,’ zei mijn vader. ‘Bij goede Duitsers. Die waren er ook.’

Dat zei mijn vader altijd als hij het over goede Duitsers had: ‘Die waren er ook.’

‘Die hebben haar na de oorlog terug naar Nederland gebracht. Ze wisten dat ze daarvandaan kwam, maar niet dat ze niemand meer had. Zo was het: ze had niemand.’

Mijn moeder kwam de kamer binnen: ‘En toen had ze ons.’ Ze zong die woorden bijna. Mijn vader lachte, mijn moeder omhelsde hem en zei weer: ‘En toen had ze ons.’

Mijn vader kan ineens wegzakken in gedachten en als dat lang duurt, kan hij dagen zo melancholiek zijn dat hij nauwelijks praat, bijna niet reageert op wat er om hem heen gebeurt. Als mijn moeder ziet dat het bijna zover is, probeert ze in te grijpen door hem vrolijk vast te pakken of een grappig verhaal te vertellen – mijn moeder kan van alles wat ze ziet, ook van de kleinste dingen, een verhaal maken waar iedereen om moet lachen, ook omdat ze perfect gezichtsuitdrukkingen kan imiteren. Meestal helpt dat, haar vrolijkheid werkt aanstekelijk.

Becky was al tien toen ik geboren werd. Ik was het eerste kind van mijn ouders. Ik wist niet anders dan dat Becky bij ons hoorde, in ons gezin. Ze schreef haar naam toen al zo. Later zei ze dat ze dat interessanter vond. Haar naam zag er Engels uit. Van Engelse liedjes die ze op de radio hoorde en die ze mooi vond, schreef ze de teksten in een schrift.

Toen mijn zusje kwam konden mijn ouders ook de etage onder de hunne huren. Het waren ruime etages. Het huis lag aan een brede, drukke straat in Nijmegen. Aan de achterkant keken we uit op stadstuinen die perfect onderhouden werden, zoals bijna alles in de jaren vijftig, alsof strikte orde een streep kon zetten onder een verleden dat nog steeds maar niet ophield.

Ze zijn allemaal alleen

Becky is mijn oudere zus tegen wie ik opkijk. Als ik met haar over straat loop, voel ik me sterk, zeker als ze haar arm om me heen slaat. Het is alsof mijn leven voller en belangrijker wordt.

Ik ken niemand die ik zo mooi vind als Becky, van de mensen in mijn omgeving dan, want natuurlijk zie ik in de geïllustreerde tijdschriften die door het huis slingeren vrouwen naar wie ik lang kan kijken, vooral in de Paris Match, maar die kan ik niet aanraken, die leven niet in mijn buurt. Becky wel, en hoe.

De mooiste avonden zijn die wanneer we met elkaar aan tafel zitten: mijn ouders, mijn jongere zusje en ik en Becky die gitaar speelt en zingt, Engelse en meer nog Amerikaanse volksliedjes die ze allemaal uit haar hoofd kent. Ik ben een jaar of acht. Becky is achttien en woont min of meer zelfstandig op de benedenetage. Ze werkt in de Nijmeegse Muziekhandel in de Burchtstraat. Soms neemt ze me daar ’s avonds mee naartoe. En dan laat ze de nieuwe muziek horen, niet de gangbare amusementsmuziek die iedereen de hele dag loopt te fluiten of te neuriën, maar muziek van mensen als Johnny Cash, Pete Seeger en Joan Baez. Ik versta er weinig van natuurlijk, maar door de manier waarop Becky erover vertelt, begrijp ik er toch veel van.

In die tijd komt ze op een namiddag mijn kamer binnen als ik zit te schrijven. Ik verzin korte, erg korte verhaaltjes waarvan ik me later niets herinner. Ik weet nog wel dat Becky er twee of drie leest en zegt: ‘Ze zijn allemaal alleen.’

Ze kijkt me aan.

‘De mensen over wie je schrijft. Ik ben weleens eerder hier gaan zitten. Dat vind je toch niet erg? Ik ben benieuwd wat er in je koppie zit.’

Ik schud mijn hoofd. Ik vind niets erg van wat Becky doet.

‘Ze zijn allemaal alleen, maar niet zielig of zo.’

Nee, zieligheid haat ik. Dat vind ik iets voor dikke meisjes.

‘Ze willen alleen zijn,’ zegt Becky. ‘Ja toch?’

‘Ja,’ zeg ik. ‘Dat is het belangrijkste wat ze willen. Niet iedereen vindt dat goed.’ Dat is me al opgevallen in de kleine wereld waarin ik leef: dat veel mensen precies weten hoe andere mensen zich moeten gedragen.

‘Als je dat wilt, alleen zijn, is dat belangrijker dan bij iemand horen.’

Ik neem me voor straks op te schrijven wat ze zegt. Als ik iets opschrijf, begrijp ik het beter. Dan is het ook écht, want het staat daar. Door die verhaaltjes te schrijven begrijp ik mezelf ook beter.

In mijn klas zitten jongens bij wie ik soms thuis kom, nooit lang, altijd maar even na school, en die vragen de hele tijd van alles, aan hun ouders of aan hun oudere broers en zussen. Ik snap wel waarom ze die vragen stellen, want van de antwoorden word je ouder, maar ik houd die vragen liever bij me, ik denk eraan als ik mijn korte verhaaltjes zit te verzinnen. Niemand anders dan Becky mag ze lezen. Ik weet ook wel dat ze niets voorstellen. Later misschien wel, maar later is ver weg. Ik kan er niet eens mee bezig zijn. Voor Becky is het al later. Dat is aan haar te zien. En ook te horen als ze met mijn ouders praat.

Brandende ogen

Becky heeft het nooit over de tijd voordat ze bij mijn ouders kwam, althans niet waar ik bij ben.

Ze heeft een vriend, een Amerikaan die ze pas kent, en nog maar een paar keer heeft gezien. Hij zingt en speelt ook gitaar. Ze heeft hem ontmoet in een café waar hij optrad, een café in de benedenstad. Ik kom er soms langs en heb al een paar keer naar binnen gekeken, mannen en vrouwen, allemaal niet zo oud, die bij elkaar horen omdat ze daar zijn en met elkaar drinken en roken en ernstig praten en hard lachen.

Hij bleef een week logeren en vertrok toen naar Amerika, naar New York. Een bleke, wat gebogen lopende jongen met brandende ogen en aandachtige gebaren. Iedere week komt er een brief van hem.

Ik begrijp dat je iemands vriend kunt zijn zonder dat je elkaar vaak ziet. Daar gaat het niet om, om dat elkaar zien. Iemand zit in je.

Mijn vader heeft een tijdje geleden gezegd dat God in je zit, dat God bestaat als je dat gelooft, dat God misschien een verhaal is dat we hebben bedacht, maar ook een verhaal is echt en waar. Ik begreep een beetje wat hij bedoelde, zonder dat ik dat verder aan iemand uit zou kunnen leggen.

Ik vroeg of een mens ook in je kan zitten.

‘Ja,’ zei hij. ‘Als je heel veel van iemand houdt.’

Hij keek me aan, zag dat ik door die grote woorden wat hulpeloos om me heen keek.

‘En dat begint met in iemand geloven.’

‘Zoals in God?’

‘Zoals in God.’

Toen ik later die dag met Becky de afwas stond te doen, zij waste, ik droogde, zei ik tegen haar: ‘Ik geloof in jou.’

Ze stopte waarmee ze bezig was en keek me aan, niet verbaasd, niet geamuseerd, maar met zachte ernst. Ik maakte onderscheid tussen harde ernst en zachte ernst. De harde ernst hoorde bij mensen van wie je iets moet ‘omdat dat beter is’ of ‘omdat je daar groot van wordt’ of ‘omdat het voor je eigen bestwil is’ of ‘doe het nu maar gewoon!’. Zachte ernst was iets anders. Die ernst ademde je in, het was ernst die je iets voller maakte, die je iets gaf. Later in mijn leven zie ik ons daar vaak staan, in de kleine keuken, bij het open raam, het oranje licht van de ondergaande zon. Die twee soorten ernst noemde ik toen nog niet zo, maar het onderscheid maakte ik wel. Soms, als ik lichte paniek voel, bijvoorbeeld wanneer ik een ruimte vol mensen binnenga, mensen die ik vaag of goed ken, en geen woord uit kan brengen, denk ik aan hoe Becky toen naar me keek. Ze knikte, pakte me bij mijn schouders, drukte me tegen zich aan. Ik dacht: ik houd je voor altijd vast, omdat ik dit tegen je kon zeggen. Ik had het nog nooit tegen iemand gezegd, ik wist niet eens dat het woorden waren die ik zou kunnen uitspreken, het waren woorden die hoorden bij mensen die langer bestonden dan ik.

‘Ja,’ zegt ze. ‘We kennen elkaar goed, zonder dat we heel veel weten van elkaar. Want wat zou je over me kunnen vertellen als iemand je dat vroeg? Maar tegelijkertijd weten we wél heel veel van elkaar. Alleen een ander soort weten. Misschien is dat weten wel belangrijker.’ Ze zwijgt even. ‘Zinvoller ja.’

Ik moet het straks allemaal opschrijven. Dat weet ik zeker. Het woord ‘zinvoller’ moet ik onderstrepen, ik moet het begrijpen.

Mijn moeder komt de keuken binnen. Ze zegt dat Peter voor de deur staat. Hij is de overbuurjongen. We zijn vaag bevriend. Als zijn oudere broer niet thuis is, gaan we naar zijn kamer waar die broer onder zijn bed een stuk of tien nummers van De Lach heeft liggen, vol foto’s van vrouwen die bijna naakt zijn. Peter heeft gezegd dat naakt iets anders is dan bloot. Het zijn andere vrouwen dan in de Paris Match. We kijken er gespannen naar.

Aan Becky vertelde ik dat we dat deden. ‘Goed dat ik het weet,’ had ze lachend geroepen. ‘Als ik in bad lig en jij zogenaamd per ongeluk de badkamer binnenkomt, weet ik tenminste wat er met je aan de hand is.’

Toen ik kort daarna voor de badkamerdeur stond, riep Becky: ‘Ik weet heus wel dat je daar staat!’ Op mijn tenen ben ik weggelopen en ik durfde pas op mijn kamer weer uit te ademen.

‘Peter vraagt of je nog even komt voetballen,’ zegt mijn moeder.

‘Moet je doen,’ zegt Becky. ‘Lekker hard schoppen.’

Dat kan ik: hard schieten. Verder kan ik er weinig van, maar om het harde schot ben ik toch populair. Bij het tossen word ik nooit als laatste gekozen.

Peter en ik gaan naar het veldje achter het station. Er zijn nog acht jongens, van wie ik de meeste ken. Een van hen komt uit Indonesië. Zijn broer speelt gitaar in een band en we zijn een keer naar een repetitie gaan kijken. Ze speelden nummers van Elvis Presley, hard en snel. En gevaarlijk. Dat woord schoot door me heen. Dat gevaarlijke veroorzaakte een onrust in me waarmee ik niet uit de voeten kon, maar die ik wel lekker vond.

Ik maak twee doelpunten en zou willen dat Becky langs de kant stond, maar ze vindt voetballen ‘stom gedoe’.

Ander leven

Het is maandag 8 januari 1962. Tegen deze dag heb ik al erg lang opgezien. Het is nog vroeg in de ochtend. Becky zal dadelijk naar het station lopen. Ze wil niet dat wij haar wegbrengen.

‘Dit is de eerste keer dat ik afscheid neem in mijn leven,’ zegt ze. ‘Ik denk niet dat ik het kan.’

‘Misschien kan je het dan nooit meer,’ zegt mijn moeder.

‘Is dat erg? Is het erg als je geen afscheid kunt nemen?’

Ze gaat in Rotterdam op de boot naar New York, naar haar vriend die daar woont in een wijk waar iedere avond muzikanten optreden in de cafés en koffiehuizen. Een paar dagen geleden heeft ze een plattegrond van de stad op tafel uitgespreid.

‘Hier,’ wees ze. ‘Hier ga ik wonen.’ Ze heeft zelf ook liedjes geschreven. ‘Misschien vinden de mensen ze daar mooi.’

Ik vroeg haar waarom ze niet eerst wilde weten of de mensen ze hier mooi vinden.

Becky zei: ‘Het is daar anders, een ander leven.’

Ik zag aan haar dat ze niet kon of wilde uitleggen hoe anders dat leven was. Wel vroeg ik me af hoe vaak er in je leven een ander leven begint. Wanneer begin ik aan een ander leven? Misschien als Becky is vertrokken.

Becky zit tegenover me aan tafel. Mijn vader is al vroeg de deur uitgegaan om een vriend te helpen bij zijn verhuizing. Mijn moeder is verdrietig.

Ik kan Becky nauwelijks aankijken. Zij zit in haar wereld, ik in de mijne, en tussen ons is nog een wereld gekomen waarin ik verdwaal en om me heen kijk zonder dat ik weet waarnaar ik moet kijken.

‘Ik kom terug,’ hoor ik haar zeggen en ik wil niet dat ze dat zegt, omdat ik niet wil dat ze weggaat. Het is alsof ik haar al zie lopen, met die reistas en gitaarkoffer. Het is nog niet eens licht.

‘Ik weet niet wanneer,’ hoor ik haar zeggen.

Wanneer het wanneer is, ben ik misschien oud genoeg om met vrouwen om te gaan zoals mannen met vrouwen omgaan. Dan is het later geworden en is alles anders. Ik kan mezelf ouder voorstellen. Ik ken foto’s waarop mannen en vrouwen in elkaars nabijheid zijn alsof het nooit anders is geweest, een gemakkelijke, prikkelende manier van leven.

‘… en gaan we gewoon door.’

Waarmee gaan we door? Hoezo gewoon? Becky heeft al een paar keer gezegd dat niets gewoon is en dat het helemaal aan jezelf ligt als iets wél gewoon is. Gewoon is saai. Wat bedoelt ze met dat we gewoon doorgaan?

‘Waarom zeg je niets?’ vraagt ze.

Ik haal mijn schouders op en terwijl ik dat doe, vind ik het een ontzettend kinderachtig gebaar, maar misschien is alles wel kinderachtig aan me, nu we tegenover elkaar zitten. Misschien leven vader en moeder wel niet meer als ze terugkomt. Misschien ben ik verhuisd naar een andere stad. Misschien ben ik ook wel dood en is dit de laatste keer dat we elkaar zien. Het is onverdraaglijk.

‘Als ik praat, moet ik vast huilen,’ zeg ik.

Becky is op 1 januari twintig geworden, ik net negen en ik ben veel meer een jongetje dan anders. Becky gaat naar ver weg, ze gaat op in een wereld die zo groot is dat ik me er geen voorstelling van kan maken, ja, een beetje sinds ik de avonturen van Kuifje lees, maar die grote wereld zit tussen twee kaften. De wereld van Becky is zo groot dat je erin kunt verdwijnen zonder dat iemand het in de gaten heeft. Het is een toekomst waarvoor ik bang word. Nog nooit heb ik zo aan de toekomst gedacht. Toekomst, huiveringwekkend woord.

‘Het is toch niet erg om te huilen. We hebben toch afgesproken dat we ons maar voor heel weinig hoeven te schamen. Huilen mag best.’

Die afspraak herinner ik me, maar niet meer waarom ze dat zei. Het is net alsof alles troebel wordt, alsof met Becky het licht uit mijn leven verdwijnt. Ik heb geluk met mijn ouders, maar die zijn toch anders dan Becky. Becky is een bondgenoot. Mijn zusje is vier, ze is een grappig meisje, maar we horen nauwelijks bij elkaar. Becky is mijn echte zus en mijn vriendin.

‘Ze is uit het niets ons leven binnen komen zweven.’ Dat zei mijn moeder. En nu verdwijnt ze in het niets.

Ze staat op.

‘Ik ga maar,’ zegt ze.

Mijn moeder staat in de deuropening. Haar gezicht is rood.

‘Waarom ga je zo vroeg,’ zegt ze, ‘de boot gaat toch pas om vier uur?’

‘Afscheid moet je niet rekken,’ zegt Becky. ‘Ook al is dit mijn eerste afscheid, dat weet ik zeker. Niet rekken.’

Mijn moeder trekt haar naar zich toe. ‘Kind toch,’ zegt ze. ‘Kind toch.’

Ik kijk naar ze. Becky is geen kind meer, maar misschien blijft ze dat voor mijn moeder altijd, het kind dat uit het niets kwam.

Op de laatste avond dat ze hier aan tafel zong, zong ze ook een paar eigen liedjes. Ik verstond ze niet, maar ik begreep toch waarover ze gingen. Over de angst alleen gelaten te worden. Ik wist het zeker. Ik mocht langer opblijven dan anders. Het was ook een andere avond dan anders, de laatste dat Becky hier zong, althans voorlopig.