Een makkelijk kind

Mireille Geus

Een makkelijk kind

Nieuw Amsterdam Uitgevers

De auteur ontving voor het schrijven van deze roman

een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

© Mireille Geus 2016

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp b’IJ Barbara

Foto auteur © Wolfgang Schmidt

NUR 301

ISBN 978 90 468 2064 3

www.nieuwamsterdam.nl/mireillegeus

www.mireillegeus.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2016, met

ISBN 978 90 468 2079 7

Een mens

ontmoeten

betekent

wakker blijven

door een raadsel.

Emmanuel Levinas

VRIJDAG

In de tram hing een vreemde sfeer. Meteen nadat ik met mijn zware koffer was ingestapt, voelde ik het: er was iets. Misschien was een verslaafde gevaarlijk bezig geweest met een naald of was een zwartrijder agressief geworden of had een man slaande ruzie gekregen met zijn vrouw.

Parel zou ongetwijfeld met wat meer spannende ideeën zijn gekomen over wat er was gebeurd dan ik, minstens brand of moord, maar daar was zij Parel voor en ik dus ik.

In ieder geval keken de mensen niet voor zich uit, zoals anders, verstrikt in hun eigen gedachten. Ze luisterden geen muziek, nergens een koptelefoon of oortjes. Geen diepe basdreun was er te horen en niemand, helemaal niemand, tenminste niet op de plek waar ik instapte, keek op z’n mobiel. In plaats daarvan keken de mensen naar elkaar, ze haalden hun schouders op, glimlachten een beetje, een staande dikke man die zijn riem onder zijn buik droeg zei zelfs: ‘Tjonge jonge jonge.’

Die vreemde sfeer duurde niet lang. Mensen begonnen weer op hun telefoon te kijken en de dikke man stapte uit. Ik trok mijn koffer tegen me aan en keek rond in de hoop ergens een zitplaats te kunnen bemachtigen. Het rook naar natte jassen in de tram, naar muffe krant, zweet en een verkeerd uitgepakte mengeling van parfum en deodorant.

Het was bijna half vier. Ruim op tijd. De koffer leunde op mijn benen, maar al snel moest ik die weer rechtop zetten, te zwaar. Daarom was ik niet gaan lopen, wat ik eigenlijk veel liever had gedaan. Het was maar een half uur lopen van mijn kamer naar het huis van Parel. Maar toen ik ging inpakken werd de stapel steeds hoger en moest ik er een grotere koffer bij zoeken. Gelukkig had een huisgenoot er een voor me te leen. Uiteindelijk zat die ook vol en moest ik erbovenop gaan zitten om hem dicht te krijgen.

Het schrijnde ook te veel tussen m’n benen, want vannacht had ik weer eens een mij onbekende jongen meegenomen naar m’n kamer. Snel schudde ik de beelden van de nacht van me af en keek naar buiten. De regen kwam halfslachtig uit de lucht vallen, alsof het helemaal geen zin had om te regenen. Half oktober was gewoon een moeilijke tijd als het ging om het weer. Het kon koud zijn, maar ook best lekker. Dus had ik broeken en truien ingepakt en een enkele zomerse jurk met panty en maillot. En regenkleding en laarzen, maar ook hakken. Natuurlijk ook een extra grote handdoek voor in de sauna. De zalige sauna.

Even sloot ik mijn ogen en zag ik het plaatje van het huis voor me. Een enorm huis in de Belgische Ardennen, vrijstaand, helemaal omheind met een hek, veiligheidspoort, grote woonkeuken, en dus die sauna. Parel en ik mochten daar een hele week samen zitten. Op het huis passen, gezellig bijpraten. Als vanzelf zuchtte ik diep. De vrouw naast wie ik stond, met een gele pet op die te krap was, knikte en zei: ‘Het valt allemaal niet mee, hè meid?’

Ik knikte maar, want wat had het voor zin om te zeggen dat ik juist zuchtte omdat ik tevreden was.

Het was lastig geweest om uitgekozen te worden. Parel had er veel moeite voor gedaan. De mensen zochten een betrouwbare oppas voor hun huis tijdens een korte vakantie. Ze waren welgesteld, er stonden mooie spullen en de man was een bekende Belgische zakenman. Dus moesten de mensen die op hun huis wilden passen – ze wilden het liefst twee oppassen en geen stelletje – schrijven naar een postbus met als aanhef alleen hun voornamen, sommigen werden uitgekozen en mochten een uitgebreide mail schrijven met motivatie en die versturen, weer naar dezelfde twee voornamen, nog minder mensen werden gevraagd te bellen met de man om alle vragen te beantwoorden die nog bij het echtpaar waren opgekomen. Ik had er niet veel van verwacht, maar op een dag belde Parel en zei: ‘We gaan.’ Ik wist meteen wat ze bedoelde, maar speelde toch mee. ‘We gaan naar de markt?’ vroeg ik. ‘Nee wacht… koffiedrinken.’ ‘Naar de Ardennen!’ schreeuwde Parel. ‘We zijn uitgekozen!’ ‘Wij?’ riep ik semiverbaasd. ‘Wij, twee best wel vuile studentes, die hun hele keuken overhoop gaan halen, wij, een seksmaniak als ik en een kookgek als jij, precies wij twee, wij zijn uitgekozen?’

Ik was bij Parel altijd net wat brutaler dan wanneer ik alleen was.

‘Ik meen het,’ zei Parel en ik hoorde haar lach door de telefoon. ‘Wij gaan lekker samen weg.’

Gewone pleinen kregen iets mysterieus en hoeken werden spelonken nu de schemering de stad begon over te nemen. Straks kwam ik aan bij Parel. Ze was vast nog bezig met inpakken; ik was benieuwd naar hoe het nu met haar ging. Afgelopen keer aan de telefoon klonk ze wel vrolijk, maar er klonk ook iets anders doorheen. En de keer daarvoor was het helemaal mis met haar. Ze had duidelijk gedronken.

Gelukkig hadden we de hele week om samen te zijn. Te eten, te drinken en alles wat we wilden vertellen eens rustig te zeggen en niet alleen de samenvatting van iets, de krantenkoppen. Eindelijk tijd voor al die kleine tussenstappen. Dan kon ik zeggen dat ik me op wilde geven bij een sportschool, maar wel een met het juiste publiek, niet te ver, niet te duur en dat toen ik goed rond ging kijken er maar twee overbleven, daar was ik een proefles gaan doen. Bij de ene sportschool stond de muziek erg hard en lag het tempo erg hoog; na afloop voelde ik me heerlijk en trots, maar de rest van de week was ik uitgeput. Bij de andere sportschool had de instructeur een heel irritante stem en als stopwoord ‘zie je’. Aan het einde van de les was ik voldaan en de rest van de week ging ook prima. Maar naar welke plek zou ik elke week gaan? Met een beetje plezier? De laatste sportschool belde me en ik zei ‘ja’ tegen een abonnement en beloofde langs te komen. Maar ik wachtte met erheen gaan en had geen zin om de formulieren in te vullen, om te betalen en te beginnen. Wat vond zij?

En alle andere gedachtenstappen konden aan de beurt komen. Dat ik soms dacht dat ik de enige in de hele wereld was die ooit zo veel verdriet had gehad, omdat oma dood was. Ik haatte het dat ze er niet meer was, nooit meer. Eindelijk kon ik Parel zeggen dat ik me zo vaak in een groot zwart gat voelde verdwijnen. Om dat alleen al aan Parel te vertellen zou helpen, dat wist ik. Vanaf het moment dat we een paar jaar geleden vriendinnen werden tot nu hielp de blik van Parel me. Haar ogen, die heldere grijsgroene ogen die op mij gericht waren, haar blik, het was meestal genoeg. Ruim voldoende om gedachtenstormen tot briesjes om te buigen. Om een lichter gevoel op de borst te krijgen.

Als ik dan haar verhalen, fantasie en kookkunst erbij optelde, werd ik vanzelf vrolijk. Nou ja, veel vrolijker.

Het miezerde nog. Ik zuchtte opnieuw en probeerde de blik van de vrouw met de te krappe gele pet te mijden, want ik had geen behoefte aan nieuw commentaar.

Er kwam een zitplaats vrij. Ik keek naar buiten – waar was ik? Het was nauwelijks de moeite om nog te gaan zitten. Toch duwde ik de koffer naar de stoel toe, tot er een meisje van een jaar of tien snel op ging zitten. Het kind stak haar tong naar me uit. Wat moest ik nu doen? Lachen? Parel zou lachen, heel hard. En ik? Erover nadenken, aarzelen. Weer veranderde de sfeer in de tram. Mensen wachtten mijn reactie af. Ik haalde m’n schouders op.

Natuurlijk zou ik Parel ook vertellen over vannacht. Over de jongen die ik in de vroege morgen wakker maakte en dat ik tegen hem zei dat hij naar huis moest. Gelukkig deed hij dat zonder meer. Hij greep zijn kleren bij elkaar, trok ze in een razend tempo aan, stak zijn hand op en verliet mijn kamer. Dus kon ik later zonder hem inpakken.

Vaak had Parel zo ontzettend veel verhalen dat ik soms zat te wachten tot ik, desnoods midden in een verhaal van haar, iets kon zeggen. Maar nu was er tijd voor alles, voor ons alle twee, voor ziel en zaligheid. Eindelijk weer. Ik onderdrukte een nieuwe zucht en duwde de koffer in de richting van een uitgang en stapte bij de eerstvolgende halte uit. Een halte te vroeg.

Terwijl ik de koffer achter me aantrok door de regen, bedacht ik dat het prettig was om uit die rare sfeer in de tram te zijn, uit die vieze geur en dat deze regen niet erg was, maar juist fris. En vooral dat ik geen besluiteloze sukkel was, maar een verstandig volwassen persoon.

Dat altijd twijfelen, dat nooit kunnen kiezen, het nooit zeker weten, begon bij mijn geboorte.

Mijn moeder was met mijn vader en zijn vriend, die ik oom Frits noem, onderweg naar een concert van UB40. Ze wist niet dat ze zwanger was. Het plan was om er lekker op tijd te zijn, zodat ze vooraan konden staan. Mijn moeder zat achterin en dacht aan het liedje ‘Red Red Wine’ en likte al langs haar lippen, proefde de wijn in haar glas van plastic al. Dus toen haar buikpijn en rugpijn niet wegtrokken maar erger werden, kreeg ze de pest in.

Mijn hoofd was al zichtbaar, maar ze probeerde toch haar benen nog stijf tegen elkaar te houden. Toen dat echt niet meer lukte, riep ze naar mijn achterhoofd: ‘Ga terug!’ Volgens haar deed ik dat ook, mijn hoofd ging weer terug bij haar naar binnen, maar met elke volgende wee kwam het, mijn hoofd, ik, er meer uit. Ik kon niet anders.

Het was te laat om me nog langer te ontkennen.

Het moment dat mijn vader en oom Frits mijn hoofd tussen haar benen zagen, begrepen ze dat ze niet naar UB40 gingen, maar naar het ziekenhuis. Mijn pa vloekte. Hij is bang voor alles wat medisch is. Oom Frits belde de ambulance en nam plaats tussen mijn moeders benen. Hij had liever naar UB40 gekeken maar het uitzicht kon slechter, vond hij. Op dit punt moest mijn moeder altijd lachen als ze het verhaal vertelde. Mijn vader rookte sigaretten in de berm en hoopte ieder moment de sirene van de ambulance te horen.

Zo kwam ik ter wereld. Ik was er en mocht er niet zijn. En altijd zei mijn moeder aan het einde van dit verhaal: ‘Nu ben ik natuurlijk helemaal aan je gewend’, en zoals altijd voelde ik dat dit een troostprijs was.

De deur werd van ergens boven opengedrukt en ik duwde er flink tegenaan. Ik keek naar de trap, naar mijn koffer en riep: ‘Parel!?’

‘Twee hoog!’ riep Parel.

Dat wist ik natuurlijk wel. Ze woonde er nu drie maanden en al was ik nog niet zo heel vaak bij haar geweest, een keer of vier, vijf, daar was het nog te pijnlijk voor, ik wist best hoe hoog ze woonde.

‘Parel!’ riep ik weer.

‘Ja?’

‘Is het hier veilig?’

‘Veilig?’

Zo schoten we niet erg op.

‘Ja, of ik hier beneden mijn koffer even kan laten staan.’ Ik wachtte, maar Parel antwoordde niet. ‘Hij, of is een koffer een zij als hij van mij is, in ieder geval hij of zij is nogal zwaar.’

Als antwoord hoorde ik Parel boven lachen. Na weer een korte stilte zei ze: ‘Ik zou hem even meenemen. Zal ik je helpen?’

Meteen pakte ik mijn koffer op en begon aan de klim. Parel is twee koppen kleiner dan ik en veel smaller, ook wel slanker genoemd; als er iemand zware koffers moest dragen, dan was ik het.

Ik rook mezelf en ik hijgde. Ondanks dat ik de laatste tijd veel wandelde, zat ik ook veel, door mijn studie. Geschiedenis is een vak vol verhalen, getallen, verbanden en archieven, ik had er zitvlees voor nodig.

‘Hallo, Mijn,’ zei Parel en ze omhelsde me stevig. Ze noemde me soms Mijn in plaats van Willemijn en ik vond het gezellig klinken, behalve als ik kwaad op haar was, maar dan kon ze niets goed doen.

Ik stapte haar eenkamerwoning binnen en moest toch een nieuwe steek van jaloezie en irritatie onderdrukken. Niet nu, zei ik tegen mezelf. Ik stak mijn neus omhoog. ‘Heb je de afgelopen drie weken haring gegeten en de vuilniszak nog niet weggedaan?’

‘Ik heb gisteren zeebaars gemaakt, met citroen en knoflook,’ zei Parel en ze glimlachte strak.

‘Of ben ik het zelf?’ zei ik om het goed te maken en ik vertelde haar meteen over vannacht. Hoe de jongen meteen in bed tussen m’n benen was gedoken en maar door likte en likte. Ook nadat ik al twee keer was klaargekomen en het echt pijn begon te doen, bleef hij doorgaan. Hij mompelde iets over de Kamasutra, die hij had uitgespeld, en hij wist dat er nog meer mooie dingen op me lagen te wachten als ik hem zijn gang maar liet gaan.

Ik ging zitten op de enige en prachtige stoel die de kamer rijk was. Parel had de stoel, een originele Egg Chair, bij het grofvuil gevonden. De stoel was oud en lelijk, maar het frame was uniek en bleek later duur en gewild te zijn. Parel had de stoel mee naar huis gesleept en heel voorzichtig de stof ervanaf gehaald, met engelengeduld, centimeter voor centimeter, tot de stof helemaal van de stoel af was en ze met precies hetzelfde engelengeduld een nieuwe stof exact op maat had nagemaakt, met de oude stof als voorbeeld, tot het zover was dat ze die erop kon gaan spelden en vast kon gaan maken. Helemaal niet volgens de regels van het stofferen waarschijnlijk, maar het eindresultaat was verbluffend. Zeker als je niet heel precies keek.

Ik bleef maar doorratelen om mijn eerdere opmerking over de vuilniszak te verzachten en vertelde dat ik vannacht nadat ik voor de derde keer klaarkwam de jongen gebood op te zouten, maar hij bleef maar doorlikken, alsof ik er honing op had zitten en hij een bij was.

Gelukkig lachte Parel.

Ik vertelde haar dat ik daarop besloot hém eens te grijpen. Ik was zodanig verschoven dat ik er goed bij kon. Al snel kroop hij op me, greep naar een condoom en daarna vielen we beiden als een blok in slaap.

Parel wees naar haar koffer in de hoek van haar huiskamer. Exact dezelfde grootte als die van mij en minstens zo vol. De koffer was nog niet dicht en we gingen er samen op zitten en sloten hem.

‘Ik heb er zin in!’ zei Parel.

‘En ik dan!’ riep ik en glimlachte zo lief als ik kon. Omdat ik goed dingen kon verpesten, was ik ook best goed in dingen goedmaken; mijn glimlach was daarin een belangrijk wapen.

‘We moeten alleen wel op donderdagavond al naar huis, en niet op vrijdagmorgen.’

‘O, wat jammer,’ zei ik en voelde me verstrakken. ‘Waarom?’ We hadden de dagen samen zo hard nodig, ik had ze zo nodig. ‘Wat flauw!’ Maar meteen schoot de stem van mijn moeder in mijn hoofd. Die stem zei dat ik dat extra dagje thuis wel kon gebruiken om mijn studieachterstand in te halen. En direct daarna hoorde ik oma’s stem zeggen dat ik overal een achterstand kon inhalen, als ik het maar deed.

‘Ik weet het niet, Mijntje. Ze zijn steeds nogal kort van stof per sms.’ Parel stak een stuk koek in haar mond en keek naar haar mobiel. ‘Gisteren stuurde ik ze nog een bericht, omdat ze nog steeds hun adres niet hadden doorgegeven. De kabouter baalde daarvan, die wilde het even rustig opzoeken en uitrekenen.’

‘Je pa?’

‘Hij rijdt ons.’

Ik had me erop verheugd om samen te gaan, in haar oude rode autootje. We hadden nu al bijna tijd te kort en hadden nu dus ook nog een dag en in ieder geval een lange autorit minder te besteden samen. Het voelde alsof ik buiten adem aan een marathon begon.

‘Ik heb twee strafpunten op mijn rijbewijs,’ zei ze. ‘Rijden onder invloed, dat was niet zo…’ Ze keek smekend naar mijn gezicht. ‘Ik had een biertje gedronken. Eén. Maar ik ben een beginnend bestuurder en werd aangehouden. 0,25 zat er in mijn bloed. Normaal mag je 0,50 hebben, twee keer zo veel dus, maar als beginnend bestuurder 0,20. Dus ik had vette pech – beetje weinig gegeten, was pittig gevallen. Vroeger mocht je drie strafpunten hebben, maar nu nog maar twee. Ze hebben het pas veranderd. Dus nu moet ik een rijvaardigheidsonderzoek doen. Als ik het niet haal, dan moet ik mijn rijexamen opnieuw doen. Totdat ik het rijvaardigheidsonderzoek met een voldoende heb afgerond mag ik niet rijden.’ Ze nam een nieuwe grote hap van haar koek en kauwde luidruchtig. ‘Mijn pa stond erop dat hij ons heen en weer zou rijden.’

Ik zweeg verward. Probeerde een meelevende vriendin te zijn, iemand aan wie ze wat had.

We hoorden beneden iemand toeteren. ‘Daar zal hij zijn,’ zei Parel.

‘Even je wc in,’ zei ik en dook naar binnen. Ik maakte wat wc-papier vochtig en wreef tussen mijn benen. Het wc-papier kwam in rolletjes vast te zitten in mijn schaarse schaamhaar. Ik trok het eruit. Haalde er een hand doorheen, rook eraan en plaste, veegde me nog een keer af. Het moest zo maar.

We pakten onze koffers. Voordat Parel de deur dichtdeed, spoot ze een ruime hoeveelheid deo in haar kamer en grinnikte naar me. ‘Drie weken haring eten. Je wordt weer bedankt.’

Ik lachte al mijn tanden bloot. Prinses Charmant, dat was ik. In ieder geval even.

Om de beurt dreunden we tree voor tree de twee trappen af en trokken de voordeur open.

Haar vader, echt een soort kabouter, klein, rond en met grijze baard, stond naast haar auto en opende zijn armen toen hij ons zag. We ondergingen zijn knuffel.

Het was bijna gestopt met regenen. ‘Het is drie uur rijden,’ zei hij en hij stapte in. Parel wilde naast hem gaan zitten, maar hij schudde zijn hoofd. ‘Gaan jullie maar samen achterin. Dat is voor mij rustiger,’ zei hij. Ik vond dat hij er ouder uitzag dan ik me hem herinnerde, terwijl ik hem misschien een maand of zes geleden voor het laatst had gezien. ‘Als we door kunnen rijden zijn we er op tijd en als we in de file komen te staan, wat ik denk, dan komen we te laat.’

Ik keek op mijn horloge. Het was net vier uur geweest. ‘We moesten er toch om half negen zijn?’

‘Om half negen gaan ze weg,’ zei Parel. ‘Ze verwachten ons rond half acht.’

Ik dacht aan de tijd in mijn kamertje die ik had besteed aan wachten; ik knipte mijn teennagels, veegde condens van de vensterbank, wachtte tot ik weg kon, naar de tram. ‘Dus we komen nu waarschijnlijk al te laat?’

‘Mijn vader kan toveren in het verkeer,’ zei Parel.

Ze begon aan haar eerste verhaal.

Het ging over een medestudente van haar, een meisje iets ouder dan de anderen, die na een afgebroken studie en een paar jaar werken toch weer was begonnen, maar ze vond het lastig om met het feit om te gaan dat ze veel minder geld had nu ze weer studeerde. Op een dag was ze naar de bioscoop geweest en op het kaartje stond dat ze daarmee gratis naar het casino kon. Ze was erheen gegaan en had vijf euro bij zich die ze omwisselde in munten. Uiteindelijk kwam ze bij de speelautomaten uit. Ze gooide er een muntje in en er gebeurde niets. Ze liep nog een rondje, kwam bij dezelfde automaat en gooide er opnieuw een muntje in, haar laatste. Meteen begon de automaat muntjes te spugen en hield niet meer op. De lade en de vloer ervoor lagen al heel snel vol, en de stapel muntjes groeide uit tot een berg. Die berg werd zo hoog als het meisje zelf was. En daarna nog hoger.

Uiteindelijk kwam er een medewerker met een kruiwagen en die moest meerdere keren heen en weer lopen, en alles werd omgewisseld. Uiteindelijk bleek dat ze 1,2 miljoen euro had gewonnen. Ze nam een glas champagne aan en dronk het met kleine teugjes leeg, glimlachte naar iedereen en vertrok met haar geld in de nacht zonder nog een cent te vergokken.

Vanaf dat moment was ze verdwenen. Niemand wist waar ze was. Op haar kamer was ze niet, er waren geen kleren, persoonlijke spullen of zelfs toiletartikelen meegenomen. Ze kwam niet meer op college en niemand kon haar bereiken, want ze nam haar telefoon niet op en niemand wist verder waar ze was. Het leven was haar kwijt.

Ik luisterde in het begin met een glimlach op mijn lippen. Gaandeweg serieuzer, en uiteindelijk geïrriteerd.

‘Wat is er, Mijntje?’ vroeg Parel. ‘Vind je het geen geweldig verhaal? Zou je dat niet zelf willen meemaken?’

‘Als verhaal vind ik het zeker leuk,’ begon ik voorzichtig en ik vroeg me af of ik weer die oerdiscussie met haar wilde voeren, die nooit tot iets anders leidde dan ruzie. ‘Maar je denkt toch niet dat ik ook maar een moment geloof dat het echt is gebeurd?’

‘Het is echt gebeurd,’ zei ze. ‘Geloof je het niet?’

‘Nee.’

Er viel een stilte.

‘Nee,’ herhaalde ze toonloos.

‘Nee.’

De stilte sloot zich nog meer om ons heen.

Ik had al zo vaak ruzie met haar gehad over het feit dat ze niet in de realiteit leefde, maar in haar fantasie, dat het charmant was, maar gevaarlijk. Vandaag was geen dag om daar weer over te praten. Ik probeerde een glimlach.

‘Waarom geloof je het niet?’

‘Het is toch niet vreemd dat ik niet geloof dat iemand 1,2 miljoen euro wint en dan van de aardbodem verdwijnt?’ vroeg ik, mijn toon vinnig, omdat ik me toch weer liet verleiden tot een gesprek dat ik niet wilde voeren. ‘Ik denk dat niemand van de aardbodem kan verdwijnen, al zou je het willen.’ Die was raak, vond ik. Het was opeens koud in de auto.

‘Dus dat denk jij?’

‘Iedereen is traceerbaar,’ zei ik. ‘Je moet geld halen, dat zie je op je afschriften.’

‘Ze heeft 1,2 miljoen. Contant.’

‘Je hebt een creditcard nodig voor sommige betalingen,’ antwoordde ik koppig. ‘Ze zal toch niet helemaal alleen van dat geld gaan genieten? Er is toch wel iemand met wie ze dat wil delen? Haar ouders, haar beste vriendin?’

‘En als dat nou allemaal niet zo is? Als ze gewoon echt 1,2 miljoen won en de wijde wereld in ging, alleen? Met haar studie stopte en haar spullen achterliet? Ze wilde altijd al alles achter zich laten, zichzelf opnieuw uitvinden, en nu kon het. Dat kan toch?’

‘Ja, het kan wel misschien, maar zulke dingen gebeuren niet in het echt,’ antwoordde ik. ‘Dat begin alleen al, dat ze naar de bioscoop gaat en ze heeft helemaal geen geld, dat is toch raar? Dat ze dan muntjes wisselt en dan precies haar laatste muntje in een automaat gooit, dat is toch te toevallig? Gaat dat wel zo? Dat er een medewerker met een kruiwagen moet komen? Hebben ze geen grote zakken voor het geld? Gaan er niet meteen andere bezoekers graaien?’

Parel hield me een pakje kauwgom voor. Ik nam er een en kauwde, dacht na. ‘Zo gaat het echt niet.’ Ik keek via de achteruitkijkspiegel naar het kaboutergezicht van de pa van Parel, die al een hele tijd niets zei. ‘Wat denk jij ervan?’

‘Ik?’ vroeg hij schuchter en veegde door zijn baard. ‘Ik eh… ik weet het niet, hoor. Kan het niet alle twee waar zijn?’

Dat was precies wat Parel zelf ook zou kunnen vinden en zeggen. Ze had het dus van geen vreemde. Daarom hield ik misschien wel van geschiedenis; het waren vaststaande feiten, dingen die zo waren gegaan en nu bekend waren en op hun waarde werden geschat. Dat zei ik en de kabouter en Parel lachten me hard uit.

Nadat ze uitgelachen waren zei hij: ‘Als er één ding onzeker is, lijkt me dat geschiedenis wel. Wij waren er niet bij, we hebben het van horen zeggen. Op ieder moment in de tijd kijken we anders naar vroeger. Zoals wij zelf. Als kind aanbid je je moeder. Ze is de mooiste en de liefste en ze kan alles. Als puber haat je dezelfde moeder. Ze is ouderwets en zeurt. Als volwassene ga je haar waarderen, want ze heeft haar goede en haar slechte kanten. En als ze oud is, ben je dol op haar en wil je haar niet kwijt. Zo gaat het met kijken naar geschiedenis ook.’

Het kon niet waar zijn, dat wist ik gewoon, maar ik kon en wilde nu geen argument meer bedenken dat ertegen bestand was. We moesten het gezellig houden.

Opeens moest ik denken aan een van de introductiecolleges Geschiedenis. Dat de professor begon te vertellen dat sommige mensen dachten dat geschiedenis studeren saai was, dat het om dode stof ging, zoals dode talen. Dit was uiteraard niet waar en ze gaf Shakespeare als voorbeeld. Al eeuwen hielden wetenschappers zich bezig met de vraag: wie was hij? In de tijd dat hij zijn stukken schreef, was het ongebruikelijk dat zo’n eenvoudig man de kennis en kunde bezat die hij in zijn stukken tentoonspreidde. ‘Er gaan verhalen dat iemand de naam Shakespeare heeft gekocht om zelf anoniem te kunnen blijven,’ zei de professor. ‘Waarschijnlijk was het een graaf, ene Edward de Vere, die vanuit zijn positie weer geen artiest kon zijn. Anderen denken dat het de koningin was. De meningen zijn nog steeds verdeeld.’

Op dat moment besloot ik om me voor deze studie in te schrijven. Maar het leek me onverstandig om dit voorbeeld nu aan te halen, dus zweeg ik.

‘File,’ zei de kabouter.

Tijdens het wachten in de file schoten mijn gedachten een andere kant op en die volgde ik. Mijn ouders waren, toen ze mijn ouders werden, net op een punt in hun relatie aangekomen waarop er iets moest gebeuren. En dan bedoel ik niet dat ze vader en moeder moesten worden, maar dat ze moesten beslissen of ze wel of niet met elkaar verder wilden. In het begin van hun relatie was het niet erg dat mijn moeder een ochtendmens was en mijn vader een avondmens, het gaf niet dat hij van bier hield en zij van wijn, dat zij graag de krant las en hij het nieuws onzin vond. Maar die tijd was voorbij. Ze vond dat hij uit z’n mond stonk van het bier. Maar dat vond hij ook van haar, alleen van een andere drank. Dat zij de krant las, maakte dat hij steeds vaker zei: ‘Kijk om je heen.’ Het was al lang geleden dat het vriendelijk klonk.

Ik kondigde mij aan. Ze moesten mij wel verzorgen en ik scheen veel te huilen, dus ze hadden elkaar hard nodig. Mijn vader nam een baan aan bij een garage. Hij had een kastje met een pin-upmodel, hij luisterde de hele dag naar de top-40 en wanneer hij thuiskwam ging hij met mij wandelen. Na mijn voeding en bad bracht hij me naar bed. Dan pakte hij er een filosofisch boek bij en las de hele avond.

Ze probeerden het echt. Mijn moeder zong voor me, ze wiegde me terwijl ze de actualiteit volgde en vroeg zich af in welke wereld ze me had neergezet. Mijn vader probeerde niets te volgen maar alles te doorgronden. Daarom vond hij het werken in een garage best leuk; je moest overal achter kijken en alles moest uit elkaar worden gehaald.

Uiteindelijk gingen ze op mijn veertiende scheiden, voor mij onverwacht. Mijn vader verhuisde en ik bleef bij mijn moeder. We maakten er het beste van.

Via de spiegel keek ik naar de kabouter, naar zijn rimpels, naar Parel, naar de weg.

Parel begon met haar volgende verhaal. ‘Goed,’ zei ze, ‘dit ga je waarschijnlijk ook niet geloven, maar ik ga het toch vertellen, want anders zitten we hier maar te wachten en ik vind het niet fijn om in zo’n kleine ruimte, zo vlak bij elkaar, in de stilte te wachten. Jij?’ Ze keek met haar grijsgroene heldere ogen naar me en ik schudde mijn hoofd. Ook daarom waren we vriendinnen, omdat ze altijd doorging, nooit opgaf, mogelijkheden zocht en ik daarvan hield.

‘Vertel,’ zei ik zo vrolijk mogelijk. Ik overwoog haar even aan te raken, lief te zijn.

‘Deze keer gaat het over een jongen,’ begon ze. Toen bedacht ze zich en pakte haar mobiel. ‘Zullen we even een selfie maken voor Facebook? Ik heb vandaag nog niets gepost.’

We trokken tegelijk een gekke bek en ze plaatste de foto met als bericht: Naar de Belgische Ardennen met mijn Willemijn, rust, sauna, gezelligheid, zin in!

Parel en haar vader bedachten dat ze helemaal nog niets hadden verzonnen voor het avondeten. Ze hadden niets meegenomen, dus we zouden ook nog ergens onderweg moeten stoppen om te eten.

Parel en haar vader wilden goed avondeten, dat betekende niet te laat op de avond en warm en lekker en meer dan genoeg. En eigenlijk wilde ik dat ook.

Maar ik wilde ook graag op tijd komen, en opperde: ‘We kunnen ook daar wat eten, als we er zijn.’

Parel schudde haar hoofd. De kabouter knikte op hetzelfde moment.

‘Pa, neem de eerste afslag,’ sommeerde Parel en toen begon ze echt te vertellen. ‘Het gaat dus over een jongen. Ik ken hem niet.’

Ze vertelde dat hij een dom baantje in de horeca had. Op een vrijdagavond werkte hij en gaf aan zijn chef aan dat hij pijn had; zijn chef zei dat hij niet moest zeiken, een paracetamolletje moest innemen en moest knallen, de zaak zat vol. De jongen kreeg steeds meer pijn, in de bovenkant van zijn linkerarm. Het bedienen van de gasten ging bijna niet meer. Die nacht thuis verrekte hij van de pijn. Hij besloot zijn moeder wakker te maken. Zijn moeder schrok toen ze zijn gezicht zag en hoorde wat hij te zeggen had. Ze besloot met hem naar de eerste hulp te rijden. Nadat hij even moest wachten werd hij onderzocht. Hij bleek een klaplong te hebben. Ze namen hem op. De chef van het restaurant kwam na een paar dagen op bezoek. Hij bood zijn excuses aan. Maar ja, hij kon het niet weten. Je had altijd watjes die over van alles en nog wat begonnen te zeiken als het druk werd. De jongen wilde eigenlijk eerst zeggen wat zijn moeder had gezegd: dat hij wel dood had kunnen zijn. Maar hij slikte het in en zei: ‘Ik had naar huis moeten gaan, zelf verantwoordelijkheid moeten nemen.’ De chef was het daarmee eens. De jongen werd beter en bleef bij die chef werken.

‘Oké,’ zei ik terwijl ze me vragend aankeek.

Daar nam Parel geen genoegen mee. ‘Wat vind je ervan?’

‘Nou, shit voor die jongen,’ zei ik aarzelend. ‘Maar gelukkig heeft hij het overleefd.’

‘Een afslag!’ zei Parel en ze maakte een groot armgebaar.

De kabouter reed erlangs, de file dwong hem om dat traag te doen.

‘Wat doe je?’ riep Parel.

‘Doorrijden,’ zei de kabouter. ‘Als jullie een beetje op tijd willen komen, dan moet dat.’

‘Maar ik heb honger,’ zei Parel.

‘Trek,’ antwoordde hij. ‘Ik ook. Als we er zijn mag jij meteen de keuken in en iets lekkers voor ons maken. We moeten even verstandig zijn. Ze hebben vast een geweldige keuken. Misschien moet je die mensen nu even bellen, om te melden dat we wat later zijn.’

Parel viste haar mobiel uit haar zak.

‘Dag, met Parel, de eh… huisoppas,’ zei Parel en haar stem klonk opeens hoog. ‘Helaas is het nogal druk op de weg, we hebben al veel in de file gestaan en zijn nu ongeveer ter hoogte van…’ Ze keek haar vader vragend aan en herhaalde de plaatsnaam die hij zei.

‘Ja, we zijn dus wat later.’

‘Dat begrijp ik, ja.’

‘Zeker, we doen ons best.’

‘Baalden ze?’ vroeg ik. Het antwoord wist ik al, maar door het te vragen kon Parel er wat over zeggen en kon ze een beetje van het nare gevoel afkomen.

Ze knikte. ‘Nogal.’

Op de navigatie zagen we dat we niet alleen een half uur later aankwamen, er waren ook meer files bijgekomen. Daardoor zouden we pas vlak voor half negen aankomen. Als de kabouter kon toveren.

Parel checkte Facebook en zag dat er al vier likes waren op haar bericht over onze vakantie. Ze noemde de namen. Ik kende ze niet. Misschien kende zij ze ook wel niet.

In de rij het meest links van ons remde een auto, de rij achter hem stopte, noodgedwongen. Voor hem reden ze door, dus er ontstond ruimte; waardoor hij zijn auto half op de baan rechts van hem kon zetten. De rechterrij liet hem er niet zomaar tussen. De auto’s achter de man, die niet konden doorrijden, begonnen te toeteren. Een auto in de rechterrij maakte gelukkig plaats voor de invoegende auto. Die auto ging in de nieuwe rij weer stilstaan, er ontstond opnieuw ruimte voor hem en hij zette de auto half op de rechterbaan, duidelijk met de bedoeling om van baan te wisselen. Er werd door veel auto’s getoeterd. Ook de kabouter hield zijn hand erboven, aarzelde.

‘Ik denk dat hij er hier af moet,’ zei de kabouter. Het leek me niet, want de afslag was er al bijna en de auto reed nog niet helemaal rechts.

Ongeveer vijf meter na de afslag was het de auto gelukt om helemaal in de rechterbaan te komen, onze baan. Hij reed zijn auto de vluchtstrook op, zette ’m in zijn achteruit en nam de afslag.

We vloekten allemaal, van verbazing en bewondering over zo veel durf en domheid.

‘Soms bedenken mensen veel te laat waar ze naar op weg zijn,’ zei de kabouter. Dat leek me juist.

Op de een of andere manier bracht dat Parel bij het volgende verhaal.

Ze vertelde dat ze eens een docent hadden die op een dag een omgekeerd leeg blad op de tafel van elke student had gelegd. Op zijn teken mochten ze het omdraaien en ze zagen een leeg blad met in het midden een zwarte stip. De opdracht was dat ze er allemaal een essay over moesten schrijven. Dat deden ze en nadat ze het hadden ingeleverd, vroeg hij wie er over de zwarte stip had geschreven. Iedereen stak natuurlijk zijn hand op.

Hij verscheurde alle essays en lachte. ‘Dit is een levensles,’ zei hij. ‘We zijn gewend om altijd naar het bijzondere te kijken, het verstorende, het zwart. We moeten leren om te kijken naar het grote lege witte vel waar alle ruimte zit.’ Daarna wilde iedereen daar wat over schrijven, maar dat mocht niet meer.

Ze keek me aan en ik glimlachte. ‘Laat me raden,’ zei ik. ‘Jij hebt het wel gedaan. Thuis.’

‘Het ging niet,’ antwoordde ze. ‘Er valt niets te schrijven over een wit vlak vol ruimte, behalve zoetsappige rotzooi.’

Voordat ze weer verder zou vertellen zei ik tegen haar: ‘Bek houden nou even.’

De kabouter lachte. Nadat hij uitgelachen was zei hij: ‘Daarom gaat het nooit stuk tussen jullie. Jullie kunnen elkaar de waarheid zeggen, jij in ieder geval, Willemijn. En Parel pikt het van je. Wat er ook gebeurt, ik denk dat jullie er altijd samen uitkomen.’ Daarna vertelde hij dat Parel natuurlijk een meisje is dat je in toom moet houden, dat ze vreselijk eigenwijs kan zijn en kan doordraven. Dat ze het niet van een vreemde had en… Al snel luisterde ik maar half, want hij had het al vaker verteld en ik vroeg me net als anders af wat voor zin het had om iemand in een hokje te stoppen, met gebruiksaanwijzing erbij.

Ik wist in ieder geval van mezelf dat ik niet altijd ‘zo’ was, maar ook vaak ‘zus’. Dat ik trouwens ook meestal niet tegen Parel en haar praatjes op kon, omdat ik er dan niets tegen in durfde te brengen en soms durfde ik het wel maar was ik te lui en soms deed ik het en snoerde haar de mond. Het was niet steeds hetzelfde, ik was niet steeds dezelfde. En Parel ook niet.

‘Hoe is dat eigenlijk allemaal verlopen met je oma?’ vroeg de kabouter opeens.

‘Goed,’ zei ik. ‘Pittig, maar goed.’ De huid van mijn gezicht trok zich strak over mijn botten.

Toen ik mijn mond opende en sloot en zo mijn kaak probeerde te ontspannen, zag ik dat hij via de spiegel naar me keek.

‘Muziekje?’ vroeg hij.