RENNER MET REDE

Thomas Sijtsma

Renner met rede

Wielrennen volgens Koen de Kort

Nieuw Amsterdam

© 2017 Thomas Sijtsma

Alle rechten voorbehouden

© 2017 dankwoord Koen de Kort

Omslagontwerp Pankra

Omslagbeelden © Cor Vos en Wouter Roosenboom

Foto auteur © Cor Vos

Foto’s in fotokatern: privécollectie, tenzij anders vermeld

ISBN 978 90 468 2081 0

NUR 480

www.nieuwamsterdam.nl/thomassijtsma

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2017, met ISBN 978 90 468 2080 3

Inhoud

Vooraf

1 Frustratie en communicatie

2 Presteren

3 De opmaat

4 Waardering

5 Thuis

6 Schimmige ploegen

7 Argwaan

8 Ideale schoonzoon

9 Nieuwe koers

10 Ten aanval

11 Ongeluk

12 Trek-Segafredo

Dank

Vooraf

De Sierra Nevada maakt een verlaten indruk. Op weg naar de top kom ik slechts twee auto’s tegen en een wielrenner; een amateur met een dikke buik. De schemering valt langzaam. De wielrenner moet zich haasten. Hij daalt naar het licht van de stad. Granada ligt aan de voet van de imposante berg. Als hij doorrijdt, is hij voor donker thuis.

Op de top van de Sierra Nevada ligt Monachil er troosteloos bij. Grijze rolluiken bedekken ramen en deuren. Restauranthouders en kroegbazen hebben hun etablissementen gesloten. Hotels? Niet open. De omzet staat net zo stil als de skiliften die al maanden niet gebruikt zijn. De enige beweging in het skioord wordt veroorzaakt door de langer wordende schaduwen die meedraaien met de ondergaande zon.

Als ik de gehuurde Fiat 500 parkeer loopt vanuit het Centro de Alto Rendimiento een wielrenner zonder dikke buik me tegemoet. Koen de Kort is met zijn ploeg Giant-Alpecin op hoogtestage. ‘Treurig hè?’ roept De Kort. ‘Jij wilde weten hoe het is om als wielrenner door het leven te gaan. Nou, zo dus.’

Het Centro de Alto Rendimiento is een hotel waar regelmatig topsporters verblijven als ze op hoogtestage zijn. Naast wielrenners zijn dat in juni, twee weken voor de Tour de France start in Utrecht, ook Italiaanse zwemmers en een onbekende volleybalploeg. Pers en andere pottekijkers worden bij de receptie geweerd. Hier wordt gesport, gegeten en geslapen. Dag in dag uit.

Samen met ploegmaats John Degenkolb, Marcel Kittel, Warren Barguil en Tom Dumoulin traint De Kort er dagelijks op hoogte. Na het fietsen harken ze borden vol pasta naar binnen om zich vervolgens terug te trekken in de summiere kamers van het hotel. Daar belt De Kort met familie en vrienden, speelt hij op zijn spelcomputer en leest af en toe een boek. Naar buiten gaan is geen optie. Het is uitgestorven.

Al maanden volg ik Koen de Kort op de voet. Hoe denkt hij over de problemen die in het wielrennen spelen? Hoe is het om wielrenner te zijn? De Brabander is open en nodigt me uit op plaatsen die voor hem van belang zijn. In rennershotels, bij hem thuis in Girona, op zijn bruiloft. Zelfs zijn ouders krijgen te horen dat ze met mij koffie moeten drinken in zijn ouderlijk huis in Liempde.

Tijdens drie weken Tour de France is ons contact het intensiefst. Dagelijks schoof ik aan in het hotel waar Giant-Alpecin verbleef. Veel aspecten van het wielrennen kwamen in die ontmoetingen ter sprake: de veiligheid van de renners, de lange, voorspelbare en slaapverwekkende koersen en het altijd terugkerende onderwerp van doping in de sport.

Iedereen heeft een mening, maar die komt vaak maar mondjesmaat uit het peloton. De Kort vult die leegte in met gedachten, ideeën en woorden. Door zijn enorme ervaring kent hij de wetten van het peloton. Bovendien durft hij zich uit te spreken.

Het schrijven van dit boek viel samen met het vertrek van De Kort bij zijn werkgever Giant-Alpecin. De vriendenploeg van weleer viel uiteen. De Kort was toe aan een nieuw avontuur en spreekt.

Over waardering, de weg naar de top, vriendschappen, tegenslagen, massasprints, de knechtenrol, de wielermedia, doping, zondaars, veiligheid, zijn toekomst bij Trek-Segafredo. Het wielrennen door de ogen van een renner met rede.

1 Frustratie en communicatie

Hij smijt zijn peperdure fiets van Giant op het dorre, gele gras van een achterafveldje. Een handvol zwetende journalisten en wielerfans slaan het tafereel gade. Ze houden afstand. Het is al ruim een week bloedheet in de Tour de France. Vanaf de start in Utrecht maken de airco’s overuren. Achter de sporthal in Plumelec zien journalisten en wielerfanatici de Brabander zoals ze hem zelden zien. De renner heeft nu even geen oog voor de kosten van het materiaal, geen oog voor de pers of fans. Wat kan hem het schelen! Zijn dag is klote, veel meer dan klote zelfs. Gewoon ruk. Mede door zijn schuld is Team Giant-Alpecin slechts terug te vinden op plek 16 in de rituitslag van de ploegentijdrit.

BMC, Team Sky en Movistar rijden over de 28 kilometer bijna 1 minuut 40 harder. Dat kan niet, dat mag niet. Je ziet het Koen denken, maar ook zijn ploeggenoten.

Hij rekent het zichzelf aan. Ondanks het ontbreken van de eerder afgestapte Tom Dumoulin een week eerder, normaal gesproken de motor in de ploegentijdrit, is het ver onder de maat. Ze hebben Warren Barguil in de top van het klassement staan, niet ver van Chris Froome, Alberto Contador en al die andere grote namen. Nooit eerder heeft zijn ploeg een vooruitgeschoven pion in het klassement van een grote ronde gehad. Voor hem, voor Warren, nota bene in zijn eigen streek Bretagne, wilden ze zo graag een topprestatie neerzetten. Gelukkig staat de Fransman na deze tiende etappe nog voor de Nederlanders Robert Gesink en Bauke Mollema in de strijd om het geel. Dat dan nog wel. Voor het Nederlands georiënteerde Giant-Alpecin blijft die concurrentiestrijd gewichtig.

John Degenkolb, Simon Geschke, Warren Barguil, Georg Preidler en Albert Timmer zijn al op het veldje aangekomen. Het vijftal is bij elkaar gebleven tijdens de ploegentijdrit, de anderen konden niet volgen. Ze zitten op de uitgeklapte campingstoelen die door de verzorgers provisorisch op het veldje zijn neergezet. Moe, onverstoorbaar, kijken ze voor zich uit. Ze kijken niet op of om als Koen de Kort zich woedend bij hen voegt. Ze vegen het zweet nog een keer van het voorhoofd. Uit de bidon wordt nog een teug genomen. Er wordt geen woord gesproken.

Hij wil ook zitten, het liefst ver weg van alles en iedereen, vooral niemand te woord staan. De mensen van de pers merken het en staan gewapend met bandrecorders, pennen en kladblokken op gepaste afstand. Persvoorlichter Bennie Ceulen biedt de jongens op de klapstoelen fruit aan. Een banaan? Appel misschien? De Kort wil het niet. Ook de andere gelosten, Ramon Sinkeldam en Roy Curvers, komen gedesillusioneerd aan.

Een meisje van een jaar of twaalf, roze shirt en dito schoenen, is de eerste van buiten de ploeg die toenadering zoekt. Als enige durft ze. Ze heeft het op zijn bidon gemunt. Krijgt ze niet, laat hij met een boze blik weten. Hij lijkt bijna van zichzelf te schrikken. Nooit wijst hij fans af. Zeker niet een kind. Met de rug tegen de camper, die hem en zijn ploeggenoten straks naar het vliegveld bij Vannes rijdt, kijkt hij om zich heen. De journalisten houden nog steeds afstand, geschrokken van het afwijzen van de jonge fan. Morgen is in Pau de eerste rustdag in de Tour de France van 2015. Eindelijk, het ging zo hard de afgelopen dagen. In deze ronde lijken geen rustige dagen te zitten. Nog voor de avond invalt, vliegen de renners 800 kilometer zuidwaarts in de richting van de Pyreneeën.

Niet Albert Timmer, maar hij, Koen de Kort, had de vijfde man moeten zijn in de ploegentijdrit. De vijfde man van wie de tijd telde in de rituitslag. Het scharnier van de ploeg. Zo was het ook afgesproken. Het parcours van 28 kilometer door Bretagne was glooiend, De Kort verwerkt dat beter dan teamgenoten Timmer, Curvers en Sinkeldam. Die drie mochten lossen nadat ze zich leeg hadden gereden. De Kort niet, hij had een belangrijke rol van ploegleiders Marc Reef en Rudi Kemna gekregen. Met de ervaring van De Kort had Barguil zijn plek in het klassement moeten consolideren. De Kort weet dat zijn aandeel nihil was. De teleurstelling van de ploegentijdrit overstemt het goede gevoel van voorgaande dagen.

Zijn beste vriend in het peloton, John Degenkolb, ziet bij de camper de frustratie bij De Kort groeien. Met al die persmensen die iets van hem moeten, wordt het er niet beter op. Er valt iets te halen bij De Kort, de renner die gewoon zegt wat hij denkt. De verstikkende hitte van bijna 35 graden en de brandende zon maakt de frustratie nog groter. De Duitser neemt hem apart. Met de hand op zijn schouder fluistert hij iets in het oor van de teleurgestelde renner. Zijn collega’s nemen hem niets kwalijk, maakt hij duidelijk. ‘Zullen we de benen even losfietsen?’ De Kort gehoorzaamt en samen onttrekken ze zich een half uur aan de karavaan. Gebroederlijk aan elkaars zijde laten ze het veldje achter zich en trappen de velden van het platteland van Bretagne in. Velden met lang wuivend gras aan weerszijden van het brokkelige asfalt zijn de enige getuigen van hun vertrouwelijke gesprekken. Even het hoofd leegmaken voordat ze naar het vliegveld gaan.

Waar lag die slechte dag van De Kort nou aan? In het heuvellandschap van Bretagne zou hij aan moeten kunnen haken en niet al op een kwart van de ploegentijdrit moeten lossen. Hij is toch geen pannekoek? Eerder deze Tour beweerde hij nog een van zijn betere grote rondes te rijden. Niet één keer, maar bijna elke dag. Misschien tegen beter weten in, om zichzelf moed in te spreken. Maar misschien is het ook echt zo. Niets is zo ongrijpbaar als de vorm en het gevoel van de renner.

Aan de wattagemeter van De Kort is af te lezen dat hij met zijn benen het peloton kan pijnigen. Hij heeft de goede vorm. Op deze dag in juli ligt het niet aan zijn benen. De innerlijke woede richt zich op iets anders. ‘Ik was helemaal niet slecht vandaag, het was mentaal. Dit zat fout in mijn kop. Een tegenslag en ik was helemaal van slag. Dat mag niet, maar toch gebeurde het.’

Het euvel ontstond al bij de verkenning van het parcours, vertelt Koen als hij is bedaard en de maaltijd van teamkok Janneke Pieterson bij de caravan naar binnen werkt. Het rondje met Degenkolb heeft hem goedgedaan. Al doet hij niet zijn best zijn woede te verbergen. ‘Vanochtend wilde ik het parcours bekijken. Even inspecteren hoe de heuvels en de bochten lopen. Het probleem was dat de ploegleiding op de communicatie wilde rijden, ik kreeg dus niet de tijd om goed om me heen te kijken. In een ploegentijdrit zie je niets anders dan het achterwiel van je voorganger. Je focust je op iedere beweging van hem, dan moet je anticiperen. Bij de verkenning was dat net zo. We rijden dan in onze vaste volgorde van de ploegentijdrit en concentreren ons op de communicatie vanuit de ploegwagen. Tijd om goed te kijken en informatie tot me te nemen was er niet. Ik werd weinig wijzer over die 28 kilometer. Maar oké, de meerderheid van de ploeg beslist en de meerderheid wilde het zo. Dan schik ik mij daarin. Mijn persoonlijke aanpak is normaal gesproken totaal anders. Ik wil de omgeving in me opnemen en weten wat me te wachten staat. De communicatie oefenen we wel vaker.’

Na de verkenning van Giant-Alpecin was de frustratie in het lichaam van Koen gekropen. Hij kropte het op, probeerde het te vergeten, voor de start keerde het terug in zijn lijf. De apparatuur die hem in verbinding moest stellen met ploegleiding en teamgenoten werkte niet. Hij was er al bang voor. In zijn tijdritpak zat het zendertje verpakt in een zakje op zijn rug. Door het hevige zweten, was dat niet ideaal. Vanwege het strak zittende snelpak kon de renner maar moeilijk bij de zender. Het was bijna onmogelijk het zendertje nog goed af te stellen.

‘Ik had door de verkenning al veel onrust in mijn lijf toen het geluid in mijn oortjes slecht hoorbaar was. Dat gebeurde in het verleden wel vaker door het hevige zweten. Het was weer bloedheet. Dat ding kon het vocht niet aan. Ik had de ploeg nog gevraagd het te checken, maar dat gebeurde niet. Er was geen tijd. Ik vroeg het meerdere keren en kort voor de start merkte ik dat het nog niet gemaakt was. De onrust maakte plaats voor woede, heel zwak van mij. Zo stonden we aan de start. Ik probeerde nog met mijn hand iets te doen aan het probleem, maar daardoor kwam ik ook nog eens op de verkeerde zender terecht. Daar heb je het gelazer al, dacht ik nog. Vanaf dat moment wist ik dat het niets werd vandaag.’

De achtmansequipe kwam van het startpodium af in de uitgedachte volgorde. Voor De Kort reed de Oostenrijker Georg Preidler, ze hebben hetzelfde postuur, achter hem Roy Curvers. ‘Vanaf de eerste meters moest Roy mij op de hoogte houden van onze voortgang. Hoe lang was een klim? Hoe ver zijn we? Hoe voelt de rest zich? Zelf ging ik steeds rechtop zitten om te kijken waar een klim stopte. Was deze heuvel nou één kilometer of langer? Zulke informatie had ik niet omdat ik in de verkenning de omgeving niet in me op kon nemen. Ik vind dat cruciaal. Je gaat dan uit de houding en verliest gewoon de focus van het moment om toch te kijken hoe de weg loopt. Van Roy kon ik niet verlangen de hele tijdrit naar mij te schreeuwen. Dit alles kost zo veel energie en geeft zo veel stress. Ik knakte gewoon. Alles liep leeg en ik had even zoiets van: “stik er maar in”. Niet goed, ik weet het.’

De Kort kon het er niet bij hebben. Hij knakte tijdens de belangrijke ploegentijdrit. ‘Alles waar ik bang voor was gebeurde. Eerst de parcoursverkenning, toen de radio, het zat allemaal tegen. Na een aantal kilometers wilde ik er gewoon mee stoppen. Klaar. Mentaal was ik op dat moment heel zwak. De eerste week van deze Tour de France was überhaupt al veel te stressvol. De rit naar Neeltje Jans, de kasseienrit, de klassementsrenners die bang zijn tijd te verliezen en zich in de eerste rijen van een massasprint melden, de hysterie rond de start in Utrecht, het uitvallen van Dumoulin en de verschillende aankomsten die mislukten voor Degenkolb, het kwam er in de ploegentijdrit allemaal uit. Echt slecht waren de benen niet hoor, ik voel me nog steeds heel sterk.’

Een van de kopmannen van de ploeg weet dan hoe De Kort uit het dal getrokken kan worden. ‘Degenkolb voelde de situatie na de finish perfect aan,’ zegt Koen later in de Tour, terugkijkend op zijn boze uurtje in Plumelec. ‘Hij is mijn maat en weet hoe ik in elkaar steek. Zo gefrustreerd ben ik inderdaad maar zelden. Je bent getuige geweest van een zeldzame dag. Met Degenkolb ben ik een half uurtje gaan fietsen. Even niemand om mij heen, alleen Degenkolb en een lege weg. Als kopman weet hij dan precies het juiste te zeggen om me mij weer goed te laten voelen. Toen we terugkeerden was het onprettige gevoel al weggezakt en had ik zin in de resterende weken van de Tour de France. Excuses voor mijn reactie, jij kon er natuurlijk ook niets aan doen.’

De meeste renners hebben een haat-liefdeverhouding met de ploegentijdrit, een van de zwaarste disciplines in het moderne wielrennen. Naast de individuele tijdrit, die maar door een gedeelte van het peloton op de toppen van hun kunnen wordt gereden, is de tijdrit in teamverband de enige rit die van begin tot eind vol gas wordt gereden. Kort ogenblik van rust? Vergeet het maar. Verstoppen? Geen denken aan. Sinds het onderdeel in 2012 is opgenomen in het programma van het wereldkampioenschap wielrennen is het steeds professioneler geworden. Eén ding weet iedere renner zeker: pijn doet het in elk geval.

Degenkolb voelde zich kort voor de start in Vannes opgelucht omdat stoomlocomotief Tom Dumoulin dit keer niet meer onderdeel van het team was. De Limburger maakte er in ploegentijdritten een gewoonte van de rest de vernieling in te rijden. De grappende Duitser zag het wel zitten die zondag.

‘Vooral als je voor Dumoulin in het treintje zit, heb je een afschuwelijke dag. Zodra je uit bed stapt op de ochtend voor een ploegentijdrit, weet je één ding heel zeker: ik ga vandaag verschrikkelijk afzien,’ zegt Degenkolb. Volgens de uitleg van de Duitser zit het gevaar van de ploegentijdrit in de periode dat je de koppositie in het treintje overgeeft aan degene na jou en het moment dat je aan moet pikken in het laatste wiel. Je hebt jouw teamgenoten daarvoor op sleeptouw genomen en jezelf totaal uitgewrongen. Als dan een specialist als Dumoulin het tempo omhoogjaagt, moet je iets overhebben om weer in te pikken. Dat is vaak een flinke krachtsinspanning, want hij gaat zo hard.

Degenkolb: ‘Communicatie is dan enorm belangrijk. Dumoulin weet dat hij sterker is en heeft geleerd niet vanaf seconde één alle registers open te trekken. Hij wacht met zijn krachtsinspanning tot het laatste karretje weer deel uitmaakt van de trein. In zijn jeugdige overmoed vergat hij dat in het verleden nog weleens. Dan raakten we bij elke beurt van Dumoulin een renner kwijt. Hij was net zo’n hulk die zijn eigen krachten niet kende. We waren er bang voor.’

Koen de Kort beaamt de woorden van zijn vriend en is allang blij dat hij meestal in de sandwich tussen Georg Preidler en Roy Curvers zit. ‘Voor mij is het lekker dat Preidler voor mij zit. Hij is voor een wielrenner redelijk lang en is net iets smaller dan ik. Hoe groter de voorganger, hoe minder weerstand je ondervindt van de wind. Iemand als Marcel Kittel, die echt een heel sterke tijdrit in de benen heeft, heeft iedereen het liefst. Die gast is bijna 1 meter 90 lang en weegt 85 kilo. Die vangt alle wind voor je op. Met die brede schouders is het net een windscherm. Maar zoals Degenkolb zegt is het inderdaad belangrijker wie achter jou zit. We vrezen eigenlijk allemaal Dumoulin een beetje. Die snelheden die hij gedurende zijn aflossing op de weg legt, zijn bijna onmenselijk. Ik heb nog nooit iemand zien lachen in zijn wiel. Als je dan jouw beurt hebt gehad en probeert te herstellen, is het vreselijk.

Dumoulin is zo belachelijk sterk in de tijdrit,’ vervolgt De Kort terwijl hij de specialist van zijn team imiteert. De Brabander legt zijn twee ellebogen op het tafeltje voor zich neer. Met zijn hoofd kijkt hij net over zijn vuisten voor zich uit. Op zijn rug kan een dienblad met biertjes rusten. ‘Voor of achter hem zitten is ondraaglijk bijna. Hij zit zo aerodynamisch op zijn fiets en produceert zulke hoge wattages. Bij ons is de volgorde bepaald op lichaamsomvang en kracht. De klimmers zitten bij elkaar en rijden relatief kort op kop. De sterke mannen doen lange aflossingen. Achteraan in de trein rijden is sowieso kut. Als Tom gaat rammen, is het harken. Dan rijd je met je hol open.’

Terwijl De Kort met een hoofd vol zoutsporen van opgedroogd zweet nog even doorgaat over zijn zwarte dag in Bretagne, kijk ik om me heen of ik kopman Warren Barguil of een ploegleider zie staan. Barguil hapt onverstoord stukken van zijn appel af en staat vooral de Franse pers te woord. Zij moeten toch de pest in hebben over dit optreden? Maar de wielerwereld blijkt vergevingsgezind, ook binnen een ploeg als Giant-Alpecin. Het heeft vast te maken met het feit dat deze heren nog twee weken met elkaar door Frankrijk fietsen en elkaar daarbij heel hard nodig hebben. De jonge ploegleider Marc Reef (29) reageert realistisch. ‘We hebben het besproken, maar kijken daarna ook snel verder naar de rest van de Tour de France. Dat is het ritme van zo’n ronde. Renners kunnen veel van elkaar hebben. Boze gezichten heb ik niet gezien.’

De ploegentijdrit arceert De Kort nooit met uitroeptekens in zijn agenda bij een grote ronde, het is niet zijn ding. Hij denkt dat bijna niemand in het peloton met veel plezier aan de start staat. ‘De tijdrijders vinden dat de teamgenoten niet hard genoeg gaan, die gaan zich ergeren. Als je zelf de mindere van het stel bent, zit je van begin tot eind boven jouw maximum te fietsen. De rest gaat voor je gevoel dan veel te hard. Dat doet verschrikkelijk veel pijn, kan ik je vertellen. Het is moeilijk om te omschrijven hoe dat exact voelt, maar vergelijk het maar met duizenden prikjes in de benen terwijl je naar adem snakt. Het is voor niemand leuk.

Tijdens de rit zijn jouw ogen gericht op het achterwiel van de man voor je, voor de rest ontgaat je alles. Via de communicatie in je oren, die bij mij dus niet werkte, word je op de hoogte gehouden. Bij ons is dat voornamelijk inhoudelijke informatie: hoe ver is het nog, komen er lastige passages aan, gaat de weg omhoog of omlaag. Die info is noodzakelijk voor mij en die kreeg ik dus niet. Bij andere ploegen waar ik in het verleden reed, bijvoorbeeld Liberty Seguros, zat de ploegleider als een waanzinnige in zijn microfoon te tetteren. Vooral Zuid-Europeanen als Manolo Saiz hebben daar last van. Niet lekker als je al helemaal stuk zit, maar het had me nu wel geholpen.’

De veelbesproken communicatie tussen ploegleiding en renners was een van de oorzaken van de slechte ploegentijdrit van Koen de Kort. Snel na de finish ging de beschuldigende vinger naar het communicatiemiddel waarmee ploegleiders de hele wedstrijd contact hielden met de renners. Met goedwerkende oortjes was hij tot het einde bij zijn teamgenoten gebleven, beweert hij. Later kon hij het relativeren. Hij wilde laten zien dat het goed zat, zijn benen, zijn hoofd, maar het lukte niet en daar had hij niet zo op moeten reageren. Het besef was er snel.

Sinds de introductie van de moderne communicatiemiddelen in het peloton is er discussie. Voor- en tegenstanders zijn al twintig jaar lang aan het touwtrekken. Dan was er een verbod, dan was het weer toegestaan en op een later moment mocht alleen op het hoogste WorldTour-niveau gereden worden met communicatiemiddelen. Zo besloot de Internationale Wielerunie UCI dat de oortjes vanaf 2009 maar eens verboden moesten worden. ‘De leden zijn van mening dat de oortjes de aard van het wielrennen aantasten. Daarbij is ook rekening gehouden met de wens van een meerderheid van de mensen die bij het wielrennen zijn betrokken om deze middelen te verbieden,’ zo luidde het persbericht in september 2009. Twee maanden eerder, tijdens de Tour de France die gewonnen werd door Alberto Contador, had de wielerbond nog geëxperimenteerd met een oortjesverbod in twee ritten. Ploegen en renners kwamen in verzet, één etappe werd in wandeltempo verreden, de andere proefdag werd geannuleerd. Einde experiment.

Volgens de UCI was in 2009 een meerderheid van de wielerwereld dus voor een oortjesverbod. De koers zou er interessanter en spectaculairder door worden. De renners hebben minder wedstrijdinformatie en moeten dus impulsiever koersen, zo was de gedachte. De organisaties van grote etappekoersen, zoals de Tour de France, storen zich vooral aan de voorspelbare sprintetappes. De ritten met een voorspelbaar koersverloop van een vroege kopgroep die kort voor de finish wordt bijgehaald door inspanningen van ploegen met winkansen in de massasprint. Daar kun je de klok op gelijkzetten. Het zijn juist de etappes waar Giant-Alpecin de afgelopen jaren mee heeft gescoord. In 2013 en 2014 won de ploeg in totaal acht van deze massasprints. Alle acht verliepen ze precies volgens dat scenario.

De koers op deze manier interessanter proberen te maken lijkt discutabel. De Duitse oud-renner Jens Voigt reageerde al eens fel op een dergelijk voorstel. ‘Straks laten ze ons nog twee dagen zonder helm rijden, of knippen ze de remkabels door, gewoon omdat het ze interessant lijkt.’

Een definitief verbod kwam er nooit. Bij de Omloop Het Nieuwsblad, in het vroege voorjaar van 2011, werd opnieuw een wedstrijd zonder oortjes verreden. Sinds dat jaar mocht alleen nog in de WorldTour met communicatie gereden worden. De Omloop had dat predicaat niet. Er was wederom veel verzet, maar UCI-voorzitter Pat McQuaid boog of barstte niet. Als een ploeg toch met communicatiemiddelen startte, dreigde de Ier hoogstpersoonlijk met het afgelasten van de race. De polemiek over dit thema bleef bestaan. Rond het wereldkampioenschap van 2015 in Richmond werd opnieuw een beslissing genomen, het verbod op oortjes werd weer afgeschaft. Ook op niveaus net onder de WorldTour waren de oortjes weer toegestaan.

De Kort zit, in tegenstelling tot bijvoorbeeld zijn huidige ploeggenoot bij Trek-Segafredo Bauke Mollema, in het kamp van de voorstanders van de communicatiemiddelen in het wielrennen. Best logisch als jouw ploeg in de aanloop naar massasprints veel waarde hecht aan informatievoorziening. In zijn blog voor Cyclingnews schrijft klassementsrenner Mollema van Trek-Segafredo tijdens de Tour de France dat het afschaffen van de oortjes vooral meer veiligheid in het peloton oplevert. Hij wijt een deel van de valpartijen aan de stress die veroorzaakt wordt door de tetterende ploegleiders in het communicatiesysteem van het team. Zeker de kopmannen en hun belangrijkste helpers krijgen het bevel vooraan te zitten bij cruciale punten in de koers. Een golf van opwinding is vaak zichtbaar in het peloton, tijdverlies of een slechte uitgangspositie is natuurlijk dodelijk. Het gevolg is meer stress, te veel renners die op de eerste rij willen zitten, en door het gebrek aan ruimte ontstaan valpartijen.

Mollema schrijft in zijn column dat hij zich gesteund voelt door een groot deel van zijn collega’s. ‘Ik denk dat het beter is om de renners in het peloton meer verantwoordelijkheid te geven. Laat ons zelf beslissen over onze positie in het peloton. We kunnen zelf vooraf het parcours bekijken en zo bepalen wanneer de klimmetjes opdoemen. Dat is beter dan een ploegleider die ons dat constant vertelt in onze oortjes. Kijk bovendien eens naar de kleinere koersen. Vinden daar meer crashes plaats? Volgens mij niet. De belangen in wedstrijden van de WorldTour zijn natuurlijk veel groter, ik begrijp dat dit ook een reden kan zijn.

Zonder de ploegradio moeten renners zelf opletten wat er gebeurt in de wedstrijd,’ vervolgt Mollema. ‘De coureurs krijgen van de wedstrijdleiding de verschillen te horen. Dat kan een klein probleem vormen. Door miscommunicatie kunnen tijdsverschillen verkeerd of helemaal niet aankomen bij de renners. Hier moet nog een oplossing voor worden gezocht.’ De geboren Groninger ziet eigenlijk maar twee voordelen van de oortjes in het peloton. De eerste is wanneer de renner zich lek heeft gereden en assistentie vanuit de ploegleiderswagen nodig heeft. De andere heeft te maken met ambulances die worden ingezet. Dan ziet Mollema het belang wel in van de oortjes.

In de Giro van 2009 werd waarschijnlijk het meest belanghebbende bewijs voor het gebruik van oortjes geleverd. Wielrenner Jos van Emden attendeerde zijn ploegleiders van Rabobank erop dat ploeggenoot Pedro Horrillo in een ravijn lag. Het duo lag ver achter in de koers, maar dankzij de dadendrang van Van Emden werd het leven van Horrillo gered. Zonder de oortjes had hij niemand kunnen bereiken.

De Kort benoemt meer van deze voordelen die vooral in medisch opzicht belangrijk zijn. In de Tour werd de koers nog tijdelijk gestopt toen na de massale valpartij met Dumoulin geen ambulances meer in koers waren. Maar bij het doornemen van de argumentatie van Mollema schudt hij voornamelijk zijn hoofd met de kortgewiekte, donkere haren. ‘Ik ben het op bijna alle punten niet met hem eens. Het verbieden van oortjes lijkt me niet de opzet van een eerlijke wedstrijd. Eigenlijk zegt hij dat renners die het parcours niet goed kennen gewoon pech hebben en het maar beter moeten weten. Want als je de informatie achterhoudt, is het veiliger voor de renners die het parcours wel kennen.’

De argumenten van De Kort zijn nog niet op. ‘Dat wedstrijden interessanter worden zonder oortjes is flauwekul. Is een basketbalwedstrijd ook interessanter als de spelers de tussenstand niet weten? Het idee slaat nergens op. We hebben de informatie wat betreft de achterstand op de koplopers of andere koersinformatie gewoon nodig, dat is de basis van de wedstrijd. Anders ziet het er belachelijk uit. Renners die juichend over de streep komen terwijl ze tweede zijn, ploeggenoten die in twee afzonderlijke groepen kopwerk doen en meer van dat soort onzin. Mollema zegt dat een oplossing voor het goed doorgeven van koersinformatie nog ontbreekt. Die oplossing is er wel: rijden met een radio.’

De Kort erkent dat stress ontstaat door de ploegleiders die veel druk leggen op hun renners. Bij Giant-Alpecin is de informatievoorziening zakelijk en direct. In de Tour de France van 2015 heeft Giant-Alpecin als ploegleiders Christian Guiberteau en Marc Reef in de volgwagens. Ze zijn rustig en proberen met gerichte aanwijzingen de rust in de ploeg te bewaren. Zelfs als de nood hoog is.

‘Een ploegleider veroorzaakt inderdaad meer stress door niet alleen informatie te geven, maar ook druk op de renners te leggen,’ legt De Kort uit. ‘Zelfs als de ploegleider zegt dat er een belangrijk punt nadert, kun je nog steeds voor jezelf beslissen of je wel of niet naar voren rijdt. Je hebt dan in ieder geval wel dezelfde informatie als andere renners in het peloton. Dan is het een eerlijke strijd. Ploegleiders moeten zelf ook beseffen wat ze doen. Ik denk dat de manier binnen onze ploeg de juiste opzet is. Dat geschreeuw is niet nodig. Alleen de noodzakelijke informatie doorspelen, niet meer, niet minder.’

Voor Koen is het een uitgemaakte zaak. De oortjes zijn onmisbaar in het moderne wielrennen. ‘Het verbod op oortjes is bovendien van de baan, dus blijkbaar is de UCI het gewoon met mij eens.’

2 Presteren

In het Zuid-Franse Pau, de plek waar voormalig wielrenners Adrie van der Poel, Theo Middelkamp, Gerrie Knetemann, Henk Lubberding, Léon van Bon en Erik Breukink ooit hun handen ten hemel hieven na een Touretappe, probeert Koen de Kort na negen dagen Tour de France verkoeling en rust te vinden in het appartementencomplex bij een drukke rotonde op het industrieterrein van de stad. De Tourkaravaan heeft Bretagne verlaten. Een verbetering is het niet. ‘We zitten elk jaar in deze accommodatie, nu zelfs drie dagen lang. Als je het vergelijkt met waar Team Sky en BMC nu vertoeven, is dit erbarmelijk. Onze airco doet het niet en kijk hoe gruwelijk warm het is. We zweten non-stop. De mussen vallen van het dak. De ASO zegt de sterren van de hotels eerlijk te verdelen over drie weken Tour de France. Ik heb het nooit geteld, maar ik heb mijn twijfels.’

Die twijfels blijken gegrond. Als ik laat die dag, diep in de avond, de rekensom op mijn balkon van de hotelkamer maak, kom ik toch uit op een verschil in het nadeel van Giant-Alpecin. Juist op de rustdagen hebben de renners behoefte aan comfort en luxe. Die andere hotels waar ze meestal niet eens twaalf uur in totaal verblijven, zijn minder belangrijk. Maar wanneer je drie weken achtereen fietst en dan een dag rust krijgt, juist dan wil je echt relaxen. Het verschil die dag tussen Giant-Alpecin en Team Sky? Ik hoef maar ‘Campanile Pau’ te googlen en daarna op ‘Parc Beaumont Pau’ om antwoord te krijgen.

De klaagtoon zit een beetje verstopt in de woorden van De Kort. Een paar dagen eerder had hij op een stretcher geslapen, een foto die online werd geplaatst toonde het bewijs. Waarom? De toegewezen kamer had alleen een tweepersoonsbed. De Kort kwam als eerste in de kamer en gunde Degenkolb het bed. De stretcher kon hij uit de bank klappen. De knecht zorgde ook buiten de koers voor zijn kopman. Van de ploegleiding kreeg hij een waarschuwing. In het openbaar klagen over slaapplekken mocht niet. De Tourorganisatie ASO pikte dat niet. In een tweede waarschuwing heeft De Kort geen trek.

Het is de dag na de slechte ploegentijdrit en De Kort heeft zijn rust gevonden. De karavaan heeft zich de afgelopen dag ruim 700 kilometer zuidwaarts verplaatst. De renners vliegen, de journalisten en andere volgers rijden langs de westkust naar de Pyreneeën, een tocht die vaak gepaard gaat met een korte nacht om de persconferenties op de rustdag te halen. In de Franse nacht kachelt een stoet aan wielerwagens over de wegen naar het zuiden. Bij elk tankstation wordt iedereen met een accreditatie van de Tour hartelijk begroet. De renners liggen dan al uren te slapen.

Ondanks het uitblijven van etappewinst en het moordende tempo van de eerste negen ritten, heerst er een ontspannen sfeer in de vestiging van hotelketen Campanile in Pau. Renners van Giant-Alpecin en geïnteresseerde journalisten lopen gemoedelijk door elkaar heen in de brandende zon en iedereen neemt de tijd voor elkaar.

Persvoorlichters Bennie Ceulen en Geert Broekhuizen snellen van journalist naar journalist om de afspraken duidelijk te maken. Iedereen krijgt zijn moment met de gewenste renner.

De Kort is in zijn sas. Hij grapt links en rechts en geeft een ontspannen interview bij televisiecollega’s van de nos. Samen met radioverslaggever Steven Dalebout lijkt het alsof ze op campingstoeltjes hun vakantie in Frankrijk bespreken. Thuisblijver en teamgenoot Tom Veelers is via de radio in verbinding met hen gesteld en samen bespreken ze de eerste week. Over de linkerschouder van Koen is in de verte het hooggebergte te zien. Morgen wordt er voor het eerst echt geklommen. De aankomst ligt die dag op Col de Soudet in La Pierre Saint-Martin.

‘Ik geloof de renners niet die zeggen dat ze een rustdag niet lekker vinden omdat ze dan uit het ritme worden gehaald,’ zegt De Kort wanneer hij niet veel later plaatsneemt in het gras in de schaduw. Met zijn handen plukt hij in het gras en een van de sprietjes laat hij in zijn mondhoek rusten. Hij heeft zijn verplichte interviews. Michael Boogerd was er zo een, reageer ik. Ontspannen legt hij twee armen om zijn goedgebruinde knieën, waar hij ze elkaar vast laat pakken. Zijn ogen zitten verstopt achter een trendy zonnebril. ‘Iedereen kan die rust gebruiken, vooral na de negen etappes die we nu hebben gehad. Pas tijdens de zesde rit heb ik voor het eerst een paar collega’s van andere ploegen gesproken. Dat maak ik zelden mee. Normaal maak je bij elke koers praatjes met bekenden, mijn handen hebben nu bijna een week onafgebroken in de beugels gezeten. De eerste vijf dagen was het constant koers, we hebben gewoon geen ontspanning gehad. Je bent vijf à zes uur per dag aan het koersen. Donderdag heb ik even gebabbeld met Alberto Contador, Wout Poels en Richie Porte. Drie jongens die ik regelmatig spreek in het peloton. Maar daar bleef het bij.’

De rustdag heet dan wel een ‘rustdag’, de renners liggen niet de hele dag bij het zwembad zoals normale stervelingen tijdens een rustdag zouden doen. Bij dit matige hotel, in tegenstelling tot de kwaliteit van het verblijf van andere teams, is er sowieso geen zwembad om in te poedelen. Andere manieren van ontspanning worden ook niet aangeboden.

De rustdag van De Kort heeft een strakke planning. Om 09.00 uur is het ontbijt gepland in de eetzaal. Daar schuift het team gezamenlijk aan, renners bij elkaar en begeleiding bij elkaar. De Kort blijft vandaag een half uurtje langer liggen. Hij is geen vroege slaper en die extra tijd die hem is gegund, neemt hij graag mee op de rustdag. ‘Onze ploeg eet eigenlijk áltijd samen, ook als het even niet zo goed gaat. Dat is een groot verschil met andere teams. In de rondes zit je regelmatig met andere teams in het hotel en dan zie je ze soms alleen zitten, of allemaal aan een andere tafel. Spanjaarden zie je bijvoorbeeld een voor een naar beneden komen. Ze eten en staan weer op, gesprekken zijn er nauwelijks. Sommige jongens wisselen niet eens een woord met elkaar. Binnen de ploeg hebben we niet de afspraak gemaakt om met elkaar te eten, dat is eigenlijk gewoon zo gelopen. Maar het draagt wel bij aan het teamgevoel. Niet voor niets worden we vaak regelmatig een vriendenploeg genoemd. Het is gewoon gezelliger bij ons.’