Jan Meeus

DE SCHIEDAMSE
COCAÏNEMAFFIA

Een corrupte douanier,
doorgewinterde criminelen
en duizenden kilo’s coke

Nieuw Amsterdam

© 2019 Jan Meeus

© 2019 Nieuw Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Tekstredactie Louise Koopman en Hans van der Klis

Omslagontwerp Paul Pollmann

Rechtbanktekeningen ANP, Aloys Oosterwijk

Omslagfoto halbergman/Getty Images

Auteursfoto Tessa Posthuma de Boer

NUR 686

ISBN 978 90 468 2235 7

Deze digitale editie is gemaakt op basis van de vijfde druk, 2019 met ISBN 978 90 468 2234 0

www.nieuwamsterdam.nl

Inhoud

Proloog

De hoofdpersonen

1 Dennis van den Berg

De ritselaar

2 Gerrit Groenheide

De douanier

3 Rinus Moerer

De fruithandelaar

4 Cock Steenbergen

De grondlegger

5 André van der Haar

De loopjongen

6 Henk Ebben

De pokeraar

7 René Franken

De strateeg

8 Bianca Groenheide

De echtgenote

9 Mustafa Bayrakdar

De getuige

10 Angelique Hengstmengel

De partner

11 Cornel de Jaeger

De infiltrant

Epiloog

Tijdlijnen van de cocaïnetransporten

Verantwoording

Geraadpleegde literatuur

Proloog

Met een boodschappenlijstje van zijn vrouw Corrie gaat Rinus Moerer op dinsdagochtend naar de supermarkt. Dat doet hij wel vaker sinds zijn vrouw ernstig ziek is. Vlak nadat Rinus de deur van zijn eenvoudige rijtjeshuis in het West-Brabantse Steenbergen heeft dichtgetrokken, hoort Corrie schoten. Als ze de deur opendoet om Rinus snel weer binnen te laten, ziet ze haar man op de grond liggen. De schutter, een man met een integraalhelm op, kijkt haar in de ogen voordat hij wegrijdt op zijn scooter. Het is 14 april 2014, Rinus zou die week 69 jaar zijn geworden.

De moordaanslag op Rinus Moerer staat niet op zichzelf. In januari 2014 is hij ook al een keer voor zijn woning beschoten en in zijn been geraakt. En op nieuwjaarsdag van datzelfde jaar is in een nieuwbouwwijk in Berkel en Rodenrijs de 44-jarige GGZ-directeur Rob Zweekhorst doodgeschoten toen hij zijn honden aan het uitlaten was. Achteraf is vastgesteld dat de schutter Zweekhorst heeft aangezien voor het daadwerkelijke doelwit: buurtgenoot Dennis van den Berg.

Al snel wordt voor de recherche duidelijk dat er een verband bestaat tussen deze twee liquidaties. De Schiedammer Dennis van den Berg en de geboren Rotterdammer Rinus Moerer kennen elkaar uit de drugshandel. Rinus Moerer heeft, zo lijkt het, jarenlang cocaïnetransporten georganiseerd en Dennis van den Berg heeft vermoedelijk geld geïnvesteerd in ten minste één van die transporten. Dennis claimt dat hij nog ruim een miljoen euro te goed heeft van Rinus Moerer, al zegt hij niet waarvoor.

Een van de transporten van Rinus – 300 kilo cocaïne met een groothandelswaarde van circa 10 miljoen – is op 9 december 2013 onderschept in de Rotterdamse haven. De recherche hoort in de onderwereld dat de aanslagen op Moerer en Zweekhorst met dat transport samenhangen. Op basis van die berichten start het Openbaar Ministerie op 30 april 2014 twee onderzoeken naar drugshandel. De eerste zaak gaat om de onderschepte 300 kilo cocaïne en de tweede betreft cocaïnesmokkel door Van den Berg en een dan nog onbekende douanier.

In de weken daarna worden naast deze twee drugszaken en de onderzoeken naar de liquidaties van Moerer en Zweekhorst nog drie strafrechtelijke onderzoeken gestart die grotendeels betrekking hebben op dezelfde verdachten en feiten. De dossiers van die in totaal zeven onderzoeken zijn de basis voor dit boek over de Schiedamse cocaïnemaffia. Het gaat om tienduizenden pagina’s met verhoren, afgeluisterde gesprekken, financiële gegevens, verslagen van bevindingen en andere, vaak oorspronkelijke documenten.

Ondanks de rijkdom aan informatie hebben strafdossiers ook beperkingen. Ze zijn gericht op het vinden van strafbare gedragingen, waarbij het gewone leven alleen in beeld komt door de lens van justitie en politie. Die is per definitie selectief. Daarom heb ik ook gesprekken gevoerd met vrijwel alle betrokkenen en heb ik de behandeling van de strafzaken ter zitting intensief gevolgd.

Alles bij elkaar levert dat een beeld op van een criminele vete die draait om niet nagekomen afspraken, miljoenen aan drugsgeld en de vraag wie de controle had over een corrupte douanier. Zijn naam: Gerrit Groenheide, een carrièreambtenaar uit het Westland die zijn hele werkzame leven bij de douane heeft doorgebracht. Dat Groenheide is ontmaskerd heeft alles te maken met het feit dat de smokkelaars ruzie kregen over geld. Het heeft, zoals zo vaak, geleid tot wantrouwen en geweld. Uit angst voor elkaar is er informatie gelekt, waarmee de recherche het smokkelnetwerk heeft kunnen ontrafelen.

Naast Dennis van den Berg komt een groep mannen in beeld die opvallend vaak banden hebben met Schiedam, vandaar ook de titel van dit boek. Zo is daar Henk Ebben, een zestiger die al in de jaren negentig het doelwit was van een groot politieonderzoek naar drugshandel en onderwereldmoorden. Niet verdacht maar wel vaak genoemd is Cock Steenbergen, een Schiedammer die in het begin van de jaren negentig in verband werd gebracht met cocaïnesmokkel uit Suriname. En dan is er nog René Franken, een veroordeelde drugshandelaar die in de jaren negentig een kroeg runde in Schiedam waar Dennis van den Berg regelmatig aan de bar zat. In de slipstream van Franken duikt de naam op van een oudgediende uit Utrecht en omgeving: André van der Haar, een kamper die al in de jaren tachtig betrokken was bij de grootschalige smokkel van hasj.

Dat zo veel mannen met een lange carrière in de drugshandel opduiken rond een corrupte douanier, illustreert de snelle verandering in de Nederlandse onderwereld. In de jaren tachtig en negentig werd het grote geld verdiend met de smokkel van hasj en heroïne. Daar is in de jaren negentig de productie van wiet en xtc bij gekomen als serieuze bron van inkomsten. Maar sinds een jaar of tien is de smokkel van cocaïne dé grote moneymaker in de onderwereld.

Cocaïnesmokkel is een miljardenbusiness en een serieus deel van die handel is in handen van criminele organisaties die in Nederland zijn geworteld. Dat heeft alles te maken met de centrale positie die de havens van Rotterdam en Antwerpen hebben in de mondiale goederenstroom. In vijf jaar tijd is de hoeveelheid onderschepte cocaïne in die twee havens bijna vervijfvoudigd tot 70.000 kilo in 2018.

Op basis van dat cijfer schatten opsporingsinstanties dat er alleen al in 2018 zo’n 200.000 kilo cocaïne via deze havens naar Europa is gesmokkeld. De groothandelswaarde van die vloedgolf van cocaïne ligt rond de vijf miljard euro. Die bedragen worden nog duizelingwekkender als je bedenkt dat de prijs van cocaïne die in Nederland op straat wordt verkocht of naar Engeland en Scandinavië wordt geëxporteerd nog een keer over de kop gaat.

Wat er precies aan de criminele strijkstok blijft hangen is heel moeilijk te berekenen, maar het gaat zeker om een nettowinst die in de miljarden loopt. Het grote geld dat omgaat in de cocaïnehandel leidt tot grof geweld en grootschalige corruptie. En dat zijn ook de thema’s die terugkomen in het verhaal van de Schiedamse cocaïnemaffia, die volgens insiders in een jaar of drie zo’n 7000 kilo cocaïne zou hebben ingevoerd, goed voor een geschatte nettowinst van honderd miljoen euro.

Het onderzoek naar de Schiedamse cocaïnemaffia is ook voor justitie en politie confronterend: Gerrit Groenheide is zeker niet de enige douanier die corrupt is. Maar het is moeilijk te zeggen hoe diep het integriteitsprobleem zit in de organisatie die in de frontlinie staat van de strijd tegen de cocaïnesmokkel in de Rotterdamse haven. Bovendien zijn ook over de opsporing zelf ongemakkelijke feiten naar boven gekomen. In het strafdossier zitten verschillende serieuze aanwijzingen dat ook binnen het Openbaar Ministerie en de recherche sprake is van corruptie.

Het onderzoek naar corruptie is gecompliceerd, vooral door een ander fenomeen dat in het onderzoek naar de Schiedamse cocaïnemaffia terugkeert: de criminele informant. Dat tipgevers uit de onderwereld een prominente rol spelen in de aanpak van drugssmokkel is niet nieuw. Net zomin als de vaststelling dat criminelen de politie met informatie voeden om er zelf beter van te worden. Naast geweld is het lekken van informatie ook in het Schiedamse milieu een effectieve manier gebleken om onderwereldconflicten te beslechten.

Dit boek reconstrueert de geschiedenis van de Schiedamse cocaïnemaffia aan de hand van de persoonlijke geschiedenis van elf hoofdpersonen. Hoe zijn ze in deze wereld terechtgekomen? Wat drijft ze? En waarom komen ze niet los van de drugshandel? Hun verhalen leveren inzicht in de onweerstaanbare aantrekkingskracht van de drugseconomie, de mores van de onderwereld en het moeizame gevecht van justitie en politie tegen de georganiseerde misdaad.

De hoofdpersonen

Wim Ken Aalten (Zeist, 1982) Contactpersoon van onder anderen René Franken en Rinus Moerer die in Colombia cocaïnetransporten verzorgt. Hij wordt op 20 april 2013 in zijn Colombiaanse woonplaats Barranquilla van dichtbij beschoten, maar overleeft de aanslag op zijn leven.

Ernst van Balen (Schiedam, 1964) Rotterdamse hondenfokker en tatoeage-artiest die Gerrit Groenheide leert kennen via de broer van Gerrits vrouw Bianca. Hij geeft de naam van de douanier door aan Dennis van den Berg, aldus de hoofdrolspelers in dit boek. Van Balen ontkent deze lezing van de gebeurtenissen en heeft tegen de recherche verklaard dat hij niet meer actief is in het criminele milieu. Hij is ook niet vervolgd voor betrokkenheid bij drugshandel of corruptie, maar wel veroordeeld voor het witwassen van een geldbedrag dat hij via een hypotheek heeft geleend van een bedrijf dat is gelieerd aan Dennis van den Berg. In die zaak loopt hoger beroep.

Mustafa Bayrakdar (Aksaray, Turkije, 1967) Wordt in de jaren negentig geworven als informant van de politie, maar valt in 1999 door de mand als blijkt dat hij nog altijd betrokken is bij drugshandel. Is goed bevriend met René Franken. Hij wordt eind 2015 benaderd als getuige omdat het onderzoek naar Franken vast dreigt te lopen. Dan blijkt dat hij douanier Gerrit Groenheide eind 2014 heeft gezien in de omgeving van Henk Ebben.

Dennis van den Berg (Schiedam, 1970) Schiedammer die in de handel in grootschalige btw-fraude belandt, waarvoor hij in 2006 en 2008 wordt gepakt en veroordeeld. Hij tipt in 2012 zijn vriend René Franken over douanier Gerrit Groenheide. Daarna krijgt hij ruzie met Franken. Is het doelwit van een moordaanslag op 1 januari 2014, waarbij Rob Zweekhorst per vergissing wordt doodgeschoten. Hij is in 2017 veroordeeld tot ruim tien jaar cel voor cocaïnesmokkel en omkoping. In die zaak loopt hoger beroep.

Henk Ebben (Rotterdam, 1952) Rotterdamse beroepscrimineel die in de jaren negentig is veroordeeld voor betrokkenheid bij drugshandel en een liquidatie. In 2013 komt hij opnieuw in beeld bij de recherche. Eind 2014 introduceert René Franken hem bij Gerrit Groenheide voor de smokkel van cocaïne. In 2017 wordt hij veroordeeld tot veertien jaar cel voor cocaïnesmokkel en omkoping. In die zaak loopt hoger beroep.

Marco Ebben (Rotterdam, 1992) Zit samen met zijn vader Henk Ebben in de drugshandel. Belangrijk bewijsmateriaal tegen de familie Ebben wordt verzameld in zijn nieuwe woning waar hij in het najaar van 2014 intrekt na het uitzitten van een korte gevangenisstraf. Hij is in 2017 veroordeeld tot zes jaar cel voor betrokkenheid bij drugshandel. In die zaak loopt hoger beroep.

René Franken (Rotterdam, 1967) Exploiteert jarenlang een café in Schiedam, waar hij bevriend raakt met Dennis van den Berg. Hij wordt in 1999 samen met Mustafa Bayrakdar gepakt voor betrokkenheid bij heroïnesmokkel, waarvoor hij wordt veroordeeld. Daarna raakt hij betrokken bij cocaïnesmokkel. In 2012 werft hij douanier Gerrit Groenheide. Hij wordt in 2017 vrijgesproken van cocaïnehandel maar veroordeeld tot vier jaar cel voor omkoping. In die zaak loopt hoger beroep. Hij wordt inmiddels ook verdacht van betrokkenheid bij de moord op Rob Zweekhorst.

Bianca Groenheide (Schiedam, 1968) Werkt voor de douane, waar ze Gerrit Groenheide leert kennen. Bianca en Gerrit trouwen in 1998 en krijgen een dochter. Haar broer Patrick begint tegen Ernst van Balen, een kennis van Dennis van den Berg, over het werk van haar man Gerrit. In het voorjaar van 2013 wordt bij haar een hersentumor ontdekt, waaraan ze in september 2016 overlijdt.

Gerrit Groenheide (Den Haag, 1960) Werkt sinds 1981 voor de douane en komt in 2009 terecht bij de afdeling Pre-Arrival, waar containers uit risicolanden worden gecontroleerd. Hij wordt in 2012 naar eigen zeggen gedwongen om mee te werken aan smokkel van cocaïne door René Franken. In 2017 wordt hij veroordeeld tot veertien jaar cel voor corruptie en betrokkenheid bij cocaïnesmokkel. In die zaak loopt hoger beroep.

André van der Haar (Utrecht, 1956) Woonwagenbewoner André van der Haar is in de jaren tachtig en negentig betrokken bij grootschalige hasjsmokkel. Hij leert in de gevangenis René Franken kennen, die hem in 2013 introduceert bij Gerrit Groenheide. Justitie verdenkt hem van het opzetten van het cocaïnetransport van 3000 kilo dat in november 2014 wordt onderschept. Daarvan wordt hij vrijgesproken. Hij wordt wel veroordeeld tot drie jaar cel voor omkoping. Hoger beroep in zijn zaak is ingetrokken.

Angelique Hengstmengel (Rotterdam, 1968) Dochter van transportondernemer Peter Hengstmengel. Ze krijgt eind 2012 een relatie met Dennis van den Berg. In 2015 wordt Angelique aangehouden op verdenking van witwassen, waarvoor ze in 2018 wordt veroordeeld tot twee jaar celstraf. In die zaak loopt hoger beroep.

Peter Hengstmengel (Rotterdam, 1944) Vader van Angelique Hengstmengel. Hij leent geld aan zijn dochter en haar vriend Dennis van den Berg voor de aankoop van een woning. In de zomer van 2015 wordt hij samen met zijn dochter Angelique aangehouden. In 2018 wordt hij veroordeeld tot een voorwaardelijke celstraf voor witwassen.

Cornel de Jaeger (Amsterdam, 1966) Alias van een voormalig bouwvakker uit Amsterdam die via een Colombiaanse vriendin in de cocaïnemaffia verzeild raakt. Hij werkt ook als informant voor de Amerikaanse DEA. Hij levert diensten aan het Colombiaanse kartel waarmee René Franken zaken doet en komt in 2016 met hulp van het TCI naar Nederland voor een afspraak met Gerrit Groenheide.

Richard Lengton (Rotterdam, 1963) Voormalig rechercheur van de Rotterdamse recherche en de toenmalige Criminele Inlichtingendienst, die in de jaren negentig betrokken is bij het onderzoek naar Cock Steenbergen. Hij wordt ontslagen en veroordeeld nadat is gebleken dat hij informatie uit het onderzoek naar Steenbergen heeft gelekt. Hij wordt later nogmaals veroordeeld voor het vervalsen van paspoorten en duikt in 2015 op in het gevolg van Henk Ebben. Hij is in de zaak rond Ebben niet als verdachte aangemerkt.

Kobus Lorsé (Apeldoorn, 1945) Woonwagenbewoner die in de jaren tachtig betrokken raakt bij grootschalige handel in hasj. Hij komt daarna in beeld bij onderzoek naar cocaïnesmokkel door de Surinaamse legerleider Desi Bouterse, waarvoor hij wordt veroordeeld. Volgens Henk en Marco Ebben heeft hij geïnvesteerd in de partij van 3000 kilo die in november 2014 is onderschept.

Rechercheur Marcel (Rotterdam, 1955) Als lid van de Rotterdamse recherche betrokken bij het veelbesproken fluistergesprek met René Franken.

Michiel (Oud en Nieuw Gastel, 1962) Werkt als klusjesman voor het bedrijf Joba Logistics van Rinus Moerer, met wie hij goed bevriend is. Hij is lid geweest van motorclub Satudarah en staat op de dodenlijst die in het voorjaar van 2014 in Rotterdam rondgaat. Hij wordt als verdachte gehoord in het onderzoek naar de onderschepte 300 kilo cocaïne, maar is in die zaak nog niet vervolgd.

Ferry Moerer (Rotterdam, 1960) Jongere broer van Rinus Moerer en eigenaar van fruitoverslagbedrijf Fruit Forces in Rotterdam. Ferry heeft volgens het Openbaar Ministerie voor zijn broer Rinus contacten in Costa Rica onderhouden en is vervolgd voor betrokkenheid bij de smokkel van de onderschepte 300 kilo cocaïne. Hij staat op de dodenlijst die in 2014 in de Rotterdamse onderwereld circuleert. Hij is vrijgesproken voor betrokkenheid bij de 300 kilo-zaak. Voor het voorbereiden van andere cocaïnetransporten heeft de rechtbank hem veroordeeld tot drieënhalf jaar celstraf.

Rinus Moerer (Rotterdam, 1945) De feitelijke eigenaar van fruitbedrijf Joba Logistics uit Fijnaart. Heeft in het verleden samengewerkt met de Rotterdammer Cock Steenbergen. Organisator van het cocaïnetransport van 300 kilo dat op 9 december 2013 is onderschept. Werkt onder anderen samen met René Franken en Dennis van den Berg voordat hij op 14 april 2014 wordt geliquideerd.

Omar (Amsterdam, 1977) Zoon van de befaamde hasjhandelaar Mushtaq uit Pakistan, die al zaken deed met de Nederlandse godfather Klaas Bruinsma. Via contacten van zijn vader leert hij Rinus Moerer kennen. Hij wordt als verdachte gehoord in het onderzoek naar 300 kilo cocaïne die in december 2013 wordt onderschept. Hij is daarvoor nog niet vervolgd.

Jimmy Riegman (Spijkenisse, 1974) Oudste zoon van Henk Ebben. Jimmy heeft de achternaam van zijn moeder aangenomen. Hij rijdt in maart 2015 René Franken naar een afspraak en raakt betrokken bij de schietpartij waarbij Franken zwaargewond raakt. Hij zegt dat hij heeft geschoten omdat Franken een pistool heeft getrokken. Voor die schietpartij is hij in 2017 veroordeeld tot veertien jaar cel. In die zaak loopt hoger beroep.

Rechercheur Roard (Zoetermeer, 1975) Als lid van de Rotterdamse recherche betrokken bij de verhoren van René Franken.

Sjef (Rotterdam, 1958) Werkt jarenlang als boekhouder voor Dennis van den Berg. Hij verzint een constructie via België waardoor het lijkt alsof Van den Berg door een uitzendbureau wordt ingehuurd. Hij verzorgt ook een aantal financiële zaken voor Gerrit Groenheide. In 2018 wordt hij veroordeeld tot vier jaar cel voor witwassen van crimineel geld. In die zaak loopt hoger beroep.

Cock Steenbergen (Rotterdam, 1944) Rotterdamse ondernemer die in de jaren zeventig verzeild raakt in de drugshandel, maar jarenlang aan politie en justitie weet te ontsnappen. Na langdurig onderzoek wordt hij in 2002 veroordeeld voor grootschalige drugshandel. Hij is een goede vriend van Rinus Moerer en staat op de dodenlijst die in 2014 in het Rotterdamse circuleert.

Johan Verhoek (Leidschendam, 1954) Voormalige woonwagenbewoner die in de jaren tachtig uitgroeit tot een van de grotere hasjhandelaren van Nederland. Hij is goed bevriend met André van der Haar en René Franken. Zijn naam wordt door een aantal verdachten genoemd, maar van betrokkenheid bij cocaïnesmokkel zijn geen bewijzen gevonden. Hij is in deze zaak niet als verdachte aangemerkt.

Rudy Vriendts (Rotterdam, 1957) Wordt in 2012 door Rinus Moerer gevraagd om directeur te worden van fruitbedrijf Joba Logistics. Hij meldt zich na de onderschepping van de 300 kilo cocaïne eind 2013 bij de douane en de recherche, maar wordt tot zijn verbazing niet teruggebeld.

1

DENNIS VAN DEN BERG

De ritselaar

Dennis van den Berg snakt naar een sigaret als hij met een pakje blauwe Gauloises en een aansteker in de aanslag het politiebureau in Berkel en Rodenrijs uit loopt. Voor het grijsgroene gebouw neemt hij gulzig een trek, maar de kalmerende werking van de nicotine blijft uit. Dennis heeft zojuist te horen gekregen dat iemand hem wil vermoorden. In de schemering grijpt hij naar zijn telefoon. ‘Ik sta op een dodenlijst,’ zegt hij tegen zijn vriendin Angelique. ‘Ze moesten dus toch mij hebben bij die schietpartij op nieuwjaarsdag.’

Het is donderdag 9 januari 2014. Dennis is die middag iets voor vieren het politiebureau aan de Raadhuislaan binnengegaan voor een afspraak met twee agenten. Een groot aantal andere bewoners van het nieuwbouwwijkje in Berkel en Rodenrijs waar Dennis in 2006 met zijn vrouw Marga en hun dochtertje is gaan wonen, ging hem voor. De gesprekken zijn onderdeel van het onderzoek naar de schietpartij op 1 januari 2014 waarbij buurtbewoner Rob Zweekhorst is doodgeschoten toen hij zijn honden uitliet. Dennis ligt op dat moment in scheiding en woont elders. Maar hij komt nog wel regelmatig in Berkel om zijn dochtertje te bezoeken en de hond uit te laten. Dennis is gek op het beest, een kruising tussen een flatcoat en een bordercolli.

Een uur lang beantwoordt Dennis vragen: over zijn huwelijk met Marga, zijn negenjarige dochter, de vaste momenten waarop hij de hond uitlaat en over zijn vrienden en vijanden. Dennis vertelt de agenten dat hij die nieuwjaarsdag eten is gaan halen, grandmother’s fish van zijn favoriete chinees in Hillegersberg. Als ze bijna klaar zijn met eten, horen ze ambulances en politiewagens met loeiende sirenes de straat in rijden. Dennis gaat naar buiten met zijn hond, maar komt snel weer terug vanwege het lawaai en het vuurwerk. Daar is zijn hond bang voor.

Zonder hond gaat Dennis terug om te kijken wat er aan de hand is, maar de straat is al afgesloten. Dennis ziet in de verte een lichaam liggen, omringd door agenten en ambulancepersoneel. Later hoort hij dat Rob Zweekhorst het slachtoffer is, een buurtgenoot die hij niet kent. De dochter van Dennis zit op dezelfde school als de kinderen van het slachtoffer. Daar zijn ze elkaar ongetwijfeld weleens tegengekomen, maar Dennis kan zich niet herinneren dat hij Zweekhorst ooit heeft gesproken. Dennis heeft überhaupt weinig contact met zijn buren. De meeste bewoners vinden Dennis een patjepeeër, met die opzichtige witte BMW van hem.

Aan het einde van het getuigenverhoor verandert de toon van het gesprek op het politiebureau. ‘Kan het zijn dat iemand jou heeft dood willen schieten?’ vraagt een van de agenten. Ze vermoeden dat Zweekhorst bij vergissing is vermoord. Van den Berg, die doorgaans zó snel praat dat hij de helft van zijn woorden inslikt, weet niet wat hij moet zeggen. Hij komt niet verder dan ‘nee’. Ergens wist hij meteen dat ze hem moesten hebben op die nieuwjaarsdag. Dennis wil roken en even rustig zijn gedachten ordenen, maar de twee vrouwelijke agenten drukken door. ‘Word je bedreigd?’ vraagt de agente. ‘Kan je echt niet vertellen waarom mensen zeggen dat jij het slachtoffer had moeten zijn?’

Van den Berg is geen onbekende van de politie. Hij is twee keer vervolgd voor btw-fraude en weet dus wat het is om verhoord te worden. Maar het is echt anders als iemand het op je leven heeft gemunt. Als hij bij het bureau wegrijdt in zijn BMW X6 belt hij met Sanne Schuurman, de advocaat die hem al bijna tien jaar bijstaat. Rustig blijven, niets over de telefoon zeggen en gewoon naar huis gaan, krijgt hij te horen. Van den Berg en Schuurman maken een afspraak voor later die week.

Wat Dennis zijn advocaat niet heeft verteld is dat zijn criminele carrière een nieuwe wending heeft genomen. Dennis van den Berg is via een vriend in de drugssmokkel terechtgekomen. Een milieu waarin geld belangrijker is dan vriendschap, en conflicten niet zelden eindigen met een liquidatie. Intimidatie en fysiek geweld zijn de Schiedamse bluffer Van den Berg niet vreemd. Maar moord, dat heeft hij niet eerder meegemaakt. Hoe heeft het zover kunnen komen?

Dennis van den Berg werd geboren op 15 november 1970 in Schiedam. Vader Jan-Willem en moeder Dolly kregen naast Dennis nog een dochter, die zeven jaar jonger is. Pa verdiende zijn geld in de haven, zoals heel veel Schiedammers in die tijd. Hij was stuwadoor, een zwaar en gevaarlijk beroep. Nadat hij bij een ongeluk zijn rug ernstig had beschadigd, kwam pa Van den Berg in de WAO terecht. Dat was nog voordat containervervoer het werk van vrijwel alle stuwadoors overbodig maakte.

Als kind was Dennis een lieve jongen, die weinig ruzie maakte en vaak opkwam voor zijn jongere zusje, aldus zijn moeder Dolly. Dennis had wel een zwakke plek: hij kon er niet tegen als hem onrecht werd aangedaan. Zoals die ene keer toen een klasgenootje een schrift van Dennis door het lokaal gooide en Dennis daarvan de schuld kreeg. Toen hij daarvoor werd gestraft, vertelt Dolly, liep hij weg van school. ‘We hebben uren naar hem lopen zoeken.’

Een studiebol was Dennis niet. Hij maakte met moeite de mavo af en pogingen om een meao-diploma te halen mislukten. Dennis ging liever stappen dan dat hij boven de boeken zat. Nadat hij met een smoes over een huidziekte aan de militaire dienstplicht had weten te ontkomen, kwam Dennis bij een transportbedrijf terecht waar hij vrachtwagens moest laden en lossen. Zwaar werk voor een karig loon.

De jonge Dennis had al snel in de gaten dat hij zo niet oud wilde worden. Hij had gezien hoe het met zijn vader was afgelopen. Hij mocht dan de zoon van een havenarbeider zijn, hij was niet in de wieg gelegd voor het zware werk. In de avonduren begon Dennis met een cursus boekhouden. De commerciële dienstverlening leek hem wel wat. Uiteindelijk kwam hij in de telecom terecht.

Rond het jaar 2000 verdiende Dennis serieus geld met de handel in telefoons. Samen met een partner had hij een winkel: Teleplan. Toen Nokia de klassieke 3210 verving door een nieuw model, begon hij overal restpartijen van het oude toestel op te kopen. Het bleek een winstgevend handeltje te zijn. Iedereen die een carkit voor dit toestel had laten bouwen en niet wilde overstappen op het nieuwe model, kon bij hem terecht. Met de tussenhandel verdiende hij veel geld, zoveel dat hij zijn partner uitkocht en voor zichzelf begon.

Nadat de handel in Nokia-telefoons was opgedroogd, werd Dennis in 2005 directeur en grootaandeelhouder van DFS Digitalisering, een bedrijf dat zich bezighield met de import en export van geheugenchips en andere computeronderdelen. Althans, ze deden net alsof. Het bedrijf was een dekmantel voor fraude met btw. Het bedrijf van Dennis inde btw namens de overheid, maar Dennis en zijn kompanen droegen het geld niet af aan de overheid en staken het in eigen zak. De truc is om zo’n grote wirwar van bedrijven op te zetten dat de fiscus de fraude zo laat ontdekt dat de geïnde btw al is weggesluisd. Het is zeer lucratief. Iedere euro omzet betekent bij een btw-tarief van 19 procent dus 19 cent winst. Een centenspel dat, mits goed gespeeld, miljoenen kan opleveren.

Met zijn commerciële achtergrond was Dennis de ritselaar van een omvangrijke groep mensen die bij de fraude betrokken was. Hij zorgde dat de bestellingen gedaan werden en regelde dat het geld werd weggesluisd zodat de fiscus het niet meer kon vinden op het moment dat de fraude ontdekt zou worden. Het is een subtiel en complex spel met één grondregel: de fraude komt altijd uit. Bedrijven moeten namelijk ten minste één keer per jaar aangifte doen van de geïnde omzetbelasting. Op dat moment moet al het geld zijn weggesluisd. Het bedrijf dat de btw moet afdragen gaat daarna failliet: het wordt ook wel een plof-bv genoemd. Hoe subtieler dit spel wordt gespeeld, des te kleiner de kans dat de betrokkenen worden gepakt.

In het geval van Dennis van den Berg ging het eind 2005 voor de eerste keer mis na een routinecontrole van de Belastingdienst. In de zomer van 2006 werd hij samen met een aantal partners aangehouden. Maar ze hadden geluk. Nadat Dennis en zijn medeverdachten werden vrijgelaten, belandde het strafdossier op de plank. De zaak werd pas in 2012 aan de rechtbank voorgelegd.

Ondanks de aandacht van justitie ging Van den Berg gewoon door met zijn handel. Eind 2007 kwam hij opnieuw in beeld, dit keer na een tip uit de onderwereld aan het Team Criminele Inlichtingen (TCI). Volgens dit speciale rechercheteam, dat informatie in de onderwereld verzamelt, was Dennis, net als in 2005, de spil van een groep mensen die een btw-carrousel had opgetuigd. ‘Dennis wordt op zijn beurt aangestuurd door mannen met en van het grote geld,’ zo luidde de conclusie van de tipgever. De tip was aanleiding voor een nieuw onderzoek en in 2008 werd Van den Berg samen met zeker tien andere verdachten opnieuw aangehouden.

Het lukte de recherche alleen niet om te achterhalen waar het geld was gebleven. Een van de partners van Van den Berg uit die tijd vermoedt dat een deel van het geld is geïnvesteerd in de drugshandel. Frauduleus geïnde btw als startkapitaal voor de drugshandel? Het zou zomaar kunnen, al is onduidelijk of Van den Berg daar direct bij betrokken is geweest. ‘Dennis had een grote mond, maar was geen doorgewinterde crimineel,’ aldus de partner die niet bij naam genoemd wil worden. ‘Ik vond Dennis wel een sympathieke kerel. Voor hem was ik niet bang, maar voor de mensen boven Dennis wel.’