UURTJE FACTUURTJE

Van dezelfde auteur:

Draag nooit een gele trui

Alex van der Hulst

UURTJE FACTUURTJE

Over hardwerkende freelancers, creatieve zzp’ers, hippe zelfstandigen en carrière maken zonder baas

Nieuw Amsterdam

© 2017 Alex van der Hulst

Alle rechten voorbehouden

Deze uitgave kwam tot stand door bemiddeling en medewerking van Maarten Boers – literair agent

Omslagontwerp Pankra

Illustraties © Wijtze Valkema

Foto auteur © Marcel Krijgsman

NUR 400

ISBN 978 90 468 2247 0

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2017, met
ISBN 978 90 468 2246 3

Voor Pa

INHOUD

Inleiding – Je bent gek als je geen zzp’er bent

DE GARFIELD-ZZP’ER

Waarom iedere goede zelfstandige een kat moet hebben

Sylvia Witteman

DE CAFEÏNE-ZELFSTANDIGE

Ik begin zo, even YouTube afkijken

Annechien 1 – De wegen des werkontwijkend gedrags zijn ondoorgrondelijk

DE SOCIALE-MEDIAVERSLAAFDE ZZP’ER

Doe als Jezus

Richard Engelfriet

DE START-UPZELFSTANDIGE

Dood aan de nieuwsbrief

Annechien 2 – Uw innerlijke Connie Breukhoven

DE CHAOOT

Ieder kwartaal ben ik Fred Teeven

Paul Nederveen

DE VERWARDE GELDWOLF

Thuiswerken maakt dik en ongelukkig

Annechien 3 – Gekloot in de marge

DE ONDERNEMER

Wie een app maakt heeft tijd te veel

Floor Nobels

DE ONTSLAGEN VIJFTIGER

Je bent eigen baas, geen CEO

Annechien 4 – Een stukje storytelling naar de mensen toe

DE ZZP-SOLLICITANT

Gebakken lucht verkopen

André Manuel

DE ZEURKOUS ZONDER PERSONEEL

Stop eens met zeuren, freelancers

Annechien 5 – Acquireren voor luie mensen

DE RIJKE ZELFSTANDIGE

Factureren met een aapje

Jankees van Woezik en Rowan Zajkowski

DE ZELFSTANDIGE MET EEN BOEK

Nooit meer vakantie

Annechien 6 – De theorie van de stiltecoupé

DE SAAIE ZELFSTANDIGE

Schoolpleinzelfstandige

Esther Wijga

DE ZELFSTANDIGE MET EEN VERZEKERING

Niks verzekeren, nooit pensioen

Annechien 7 – Put the weight on your shoulders, no time feeling sorry for yourself

DE ZELFSTANDIGE MET EELT

Zo word je rijk op een nieuwjaarsborrel

Peter Kienhuis

DE ZELFSTANDIGE MET KINDEREN

Ik zit even in een open office met kinderen

Wil je ook naast Willy wakker worden?

Annechien 8 – Kijken naar boten

Dankwoord

INLEIDING

JE BENT GEK ALS JE GEEN ZZP’ER BENT

Waarom zou je nog ruziën met je baas over wanneer je op vakantie mag? Of verplicht op cursus moeten, alsmaar die vergaderingen bijwonen en duimen zitten draaien als er een tijdje niks te doen is? Waarom kun je op een werkdag niet even een half uurtje een hazenslaapje doen, koffiedrinken met een goede vriend of vriendin en sportend genieten van het mooie weer? Hoe frustrerend is het dat iemand anders zijn zakken vult met jouw goede werk? Dat jij wel het vuur uit je sloffen loopt en dat je collega die niks kan (en niks doet) net zoveel betaald krijgt? En dat die verdiende promotie er maar niet komt?

De gelukkige zelfstandige heeft al deze frustraties achter zich gelaten. Hetzelfde werk, op jouw voorwaarden, in jouw tijd en jij krijgt er ook nog eens het volle pond voor betaald. Wie wil dat nou niet? Natuurlijk kun je dan gaan klagen over het gebrek aan zekerheid, inkomsten, belastingen, pensioen, verzekeringen en die lastige overheid. Maar de meeste van die problemen zijn zo op te lossen, een beetje onzekerheid is ook wel spannend en verder loopt het allemaal wel los.

Een goede zzp’er is optimistisch, ondernemend en avontuurlijk ingesteld. Wat is er leuker dan een dikke factuur schrijven? Successen vieren we, tegenslagen lossen we op. Daar zijn we immers zelfstandig voor. Uurtje factuurtje wil de leuke kanten van het leven als zzp’er belichten. Natuurlijk komen ook enkele zorgen aan bod, zolang daar maar over gelachen kan worden.

Verwacht geen droge tips over klantcontact, netwerk en belastingaangifte. In plaats daarvan lees je hoe belangrijk de kat is voor een zelfstandige, hoe je met een aapje sneller je geld krijgt, hoe Jezus dat deed met zijn netwerk en wat jouw kwartaaladministratie te maken heeft met Fred Teeven.

Zelfstandigen uit verschillende sectoren vertellen over hun beroep. Beroemd of niet beroemd, veel of weinig inkomsten – iedereen komt dezelfde dingen tegen. Let wel: de volgorde van de geïnterviewden in het boek is willekeurig, ze matchen dus niet met de beschreven types.

En dan is er ook nog het verhaal van Annechien, een ploeterende zelfstandige bij wie het allemaal niet wil vlotten, precies zoals haar moeder al had voorspeld.

Hopelijk weet je het na het lezen van Uurtje factuurtje zeker: je bent gek als je geen zzp’er bent. En was je al zelfstandig, dan ben je blij dat je ooit die stap hebt gezet.

DE GARFIELD-ZZP’ER

Zelfstandige die eten en slapen als voornaamste levensdoel heeft. En dat gaat nu eenmaal handiger vanuit huis dan op kantoor. Zoekt vooral opdrachten die weinig moeite kosten en veel betalen. De Garfield-zzp’er schuilt in ons allen. De een probeert hem te beteugelen, de ander doet niets liever dan hem tot bloei laten komen.

Waarom iedere goede zelfstandige een kat moet hebben

Iemand vroeg me laatst welk dier je als zelfstandige in huis moet nemen. Dat is vragen naar de bekende weg. Een zelfstandige heeft natuurlijk geen hond. Dan kun je net zo goed gelijk een werkloosheidsuitkering aanvragen.

Net op het moment dat je het productiefst bent, in de ochtend dus, willen die hijgbeesten heel lang wandelen. Of overenthousiast duizend rondjes rennen op de uitlaatplek waar ze drie keer per dag komen. In het ergste geval word je daar opgehouden door hondenbezitters die het medische dossier van hun reumatische schnauzer met je gaan doornemen.

Sowieso is alles verloren als je met een drol in een zakje over straat moet lopen. Daarop kan enkel een dag vol onzekerheid en zelfhaat volgen. Ik heb niet eens een hond en ze leiden me al af. Alleen omdat ik met eentje bevriend ben op Facebook die me de hele tijd zit te taggen. Ook zo’n typisch hondentrekje, dat taggen.

Een hond kun je het best vergelijken met een ambitieuze en overenthousiaste stagiair die vrolijk op zoek gaat naar de gevraagde linkshandige schroevendraaier.

En als we toch gaan vergelijken. Een hamster is als de collega die het tot zijn 65e in het bedrijf wil uitzingen: hij eet, poept en slaapt, en loopt nergens heen in zijn looprad. Konijnen zijn als ambtenaren: niemand weet waar ze voor dienen en als je even niet oplet zijn ze met tien keer zoveel. Vissen zijn die jongens in een start-up: leuke kleurtjes, een mond die de hele dag open- en dichtgaat – en uiteindelijk mag iemand anders de boel weer schoonmaken.

Maar we dwalen af. Er is maar één dier dat wel bij de zelfstandige past, de zelfstandigste onder de dieren: de kat. Een zelfstandige met personeel, maar het enige wat hij met dat personeel doet, is het in verwarring brengen. Ik mag dat wel.

Een kat is een lichtend voorbeeld voor de zelfstandige. Met zo min mogelijk inspanning zo veel mogelijk eten binnenhalen. Als jij ’s ochtends een emmer koffie nodig hebt om op gang te komen, draait die kat zich in het zonnetje op zijn rug. De boodschap is duidelijk: je moet harder werken, jongen, als je het zo goed wilt hebben als ik.

Een kat kan je leren onderhandelen. Net als hij je zover heeft dat je hem nog wat extra aandacht of voer wilt geven, keert-ie zich om en gaat hij rustig in de tuin van de buren poepen, daarna begraaft hij aandachtig een kiezelsteen vlak naast de gelegde drol en vervolgens gaat hij quasifilosofisch naar een boom zitten staren. Denk daar maar eens aan als een opdrachtgever je een te lage vergoeding biedt en jij de neiging hebt om kwispelend ja te zeggen.

In ieder managementboek staat hoe belangrijk het is om als creatieveling af en toe uit het raam te staren. Een kat weet dat; een hond daarentegen kan alleen maar kijken als een Engelse toerist in een coffeeshop op de Wallen.

En het belangrijkste argument: een hond moet belasting betalen, een kat niet.

De beste les die ik als zelfstandige van mijn kat leerde, was om altijd optimistisch te zijn. Zag mijn kat bij de voordeur dat het regende, dan probeerde hij gewoon de achterdeur: misschien was het daar wel droog.

Sylvia Witteman

COLUMNIST

‘Koffiebonnetjes bewaren vind ik zo armoedig.’

Heb je ooit een vaste baan gehad?

‘Nee, nooit. Het lijkt me ook vreselijk op een kantoor. Heel storend, al die mensen om je heen. Ik krijg thuis al weinig gedaan als er iemand rondloopt.’

Mis je de aanspraak niet?

‘Daar heb ik Twitter voor. Dat is een soort koffieautomaat op internet. En lekker vrijblijvend: als ik er genoeg van heb, zet ik het uit.’

Heb je ooit overwogen om ergens een kantoorruimte te huren?

‘Dat is nooit echt nodig geweest. Ik kan prima thuis werken. Ik doe ook heel veel dingen door elkaar. Boodschappen bijvoorbeeld, dan ga ik weer even achter het fornuis staan en daarna schrijf ik wat.’

Er zijn zelfstandigen die huishoudelijk werk aangrijpen als uitstelgedrag.

‘Ik probeer huishoudelijk werk tot een minimum te beperken. Schoonmaken doe ik niet, daar heb ik iemand voor. Dus dan komt het vooral neer op boodschappen doen en koken. Ik schrijf voor een dagblad, dus ik kan niet veel uitstellen, er is een strakke deadline. Als er eens een deadline is die verder weg ligt, dan rek ik het wel wat op. Meestal begin ik ’s ochtends meteen met schrijven en ben ik tegen twaalf uur klaar. Daarna ga ik naar buiten.’

Verliep die combinatie tussen werk en privé altijd zo soepel?

‘Toen mijn kinderen kleiner waren, was het iets meer schipperen. Maar dat hangt er ook van af of je er wat geld tegenaan wilt gooien voor kinderopvang.’

Zit je ’s avonds of op momenten dat je niet werkt veel te broeden op onderwerpen voor je columns?

‘Nee, die tijd heb ik wel gehad. Ik heb inmiddels het vertrouwen dat het al jaren goed gaat en dat het de volgende keer ook wel weer lukt. Ik heb inmiddels wel een lijstje met onderwerpen om op terug te vallen, mocht ik geen actueel onderwerp hebben.’

Heb je ooit genetwerkt?

‘Nooit. Ik heb altijd meer opdrachten gekregen dan ik aankon. Vroeger kreeg ik wel minder aangeboden, maar toen wilde ik ook niet zo veel werken. Als me iets wordt aangeboden waar ik echt geen zin in heb, vraag ik het dubbele tarief, soms zelfs het vierdubbele. Dan nog denk ik achteraf weleens: ik ben gek dat ik dit heb gedaan. Ik hoef ook niet overal in te staan, dat gaat uiteindelijk ten koste van de kwaliteit.’

En televisieoptredens om je naamsbekendheid te vergroten?

‘Ik ben voor alles al eens gevraagd, maar ik zeg altijd nee. Het zou me ook in de weg zitten als ik een bekende Nederlander zou zijn. Het is goed voor mijn columns dat ik niet herkend word op straat. Ik ben ook gewoon niet goed in televisieoptredens. Maar ik snap dat ik in een luxepositie zit, er zijn collega’s die er afhankelijk van zijn.’

Wat vind je eigenlijk van de administratieve kant van het zzp’en?

‘Mijn administratie is non-existent. Ik stuur rekeningen en iemand doet mijn belastingaangifte. Ik heb eigenlijk geen kosten. Mijn boekhouder zegt dat ik meer kosten moet maken, maar hoe dan? Het bewaren van koffiebonnetjes vind ik zo armoedig.’

En je schrijft nog weleens over je katten; passen die goed bij je zzp-bestaan?

‘Ach, het zijn van die beesten waar je van alles aan kunt toekennen. En ze vallen je tenminste niet lastig.’

DE CAFEÏNE-ZELFSTANDIGE

De zelfstandige die kantoor houdt in de hippe koffietent. Kan alleen maar op een Apple werken. Heeft het beter voor elkaar dan de sneue collega in de bibliotheek die alsmaar naar buiten moet lopen om te bellen. In het hippe koffietentje ligt wel het gevaar van de cafeïneoverdosis op de loer. Het grootste nadeel hiervan is dat deze zzp’ers in hun cafeïnedelirium talloze nieuwe projecten bedenken waarbij ze zodra er echt werk verzet moet gaan worden, weer afhaken. Deze zelfstandige heeft dan ook niet zelden zes domeinnamen geregistreerd.

Ik begin zo, even YouTube afkijken

‘Staart de deadline door het raam, is de afwas zo gedaan.’ Die tegelspreuk bedacht een befaamd schrijfster. Ook hier krijgt het kastje onder de gootsteen een grondige sopbeurt als er echt werk moet worden gedaan.

Wie zijn die mensen eigenlijk, die om negen uur aan iets beginnen, om elf uur een kopje koffie drinken, om één uur lunchen en zo netjes hun werkdag vullen tot het vijf uur is? Die mensen die hoogstens in het weekend een familiefoto op Facebook plaatsen en alleen in hun pauze even op WhatsApp kijken?

Daar zit geen greintje creativiteit in, zei iemand. Er is geen lol aan ze te beleven. Wees blij dat ze altijd snel hun werk klaar hebben, dan zijn ze ook weer vlug naar huis. Is dat waar of is het een uitvlucht die ervoor zorgt dat we onszelf beter voelen? Ik kan mezelf namelijk haten na een ochtend werk uitstellen.

Het gaat in rondjes. Zo’n ochtend begint met Facebook, dan Twitter, nieuwssites kijken, een van die nieuwtjes inclusief mening op Twitter zetten, Facebook, kijken of er al gereageerd is op Twitter, alle berichten in de WhatsAppgroepen lezen, Tumblr, Instagram, mail, iets terugmailen, nog eens kijken of er gereageerd is op Twitter, plaatje van Tumblr op Facebook zetten, fotootje op Instagram zetten, rondje hartjes uitdelen op Instagram, koffiezetten, dat huis op Funda opzoeken dat je te koop zag staan en waar je binnen wilt kijken, kijken of er reacties zijn op Facebook, koffiedrinken, mail herlezen, roddels lezen op nieuwssites, roddels whatsappen, Twitter, Facebook, mail, en dan iets doen.

En iets doen betekent vaak: iets opzoeken. Ook zo gevaarlijk. Uiteindelijk weet je alles over de voortplanting van de meikever, de braadtijd van sudderlapjes en hoe het met die jongen is afgelopen die twintig jaar geleden in die andere klas op je school zat – maar niet wat je wilde opzoeken. Leuk om altijd te winnen met Triviant vanwege je nutteloze feitenkennis, maar ik zou graag eens op tijd mijn werk afkrijgen.

Wat je nooit moet doen, is iets opzoeken op YouTube. Die snelle uitleg van een lastig probleem mondt namelijk altijd uit in het klikken op de aanbevolen video’s. En dat is de Bermudadriehoek voor de werkdag. Binnen de kortste keren zit je bij Louis C.K., Jimmy Fallon, John Oliver, oude David Letterman-fragmenten en de bloopers uit Seinfeld.

Er zijn mensen die beweren dat er op kantoor meer wordt uitgesteld dan thuis. En dat het daar wordt verhuld met zogenaamd werk, zoals koffie halen, zinloos vergaderen, postits plakken of powerpointpresentaties maken. Daar worden jullie gewoon voor betaald, jongens! Dus wat mij betreft is dat gewoon werk. En als je ziet hoe vies de koffieautomaten en toiletten zijn op die kantoren, dan weet je dat het werkontwijkend gedrag daar nog in de kinderschoenen staat.

Het probleem met alles wat we doen is dat we op dat moment iets anders willen doen. En we denken: zolang je niks doet, kun je het ook niet fout doen. Dus gaan we uitstellen. Dat hebben die bedrijven in Silicon Valley ook door, die al hun software zo maken dat ze afleiding faciliteren. Die niet af te leiden programmeurs lachen zich dood wanneer wij onze glimmende keukenkastjes afspeuren naar Pokémons, terwijl het echte werk blijft roepen.