KLAPROOS

Anne-Fleur van der Heiden

KLAPROOS

Nieuw Amsterdam

Voor Laci

2018 Anne-Fleur van der Heiden

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp bij Barbara,

naar een idee van Kirsten van Teijn

Foto omslag © John Whitham

Foto auteur © Quintalle Nix

NUR 301

ISBN 978 90 468 2289 0

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018, met
ISBN 978 90 468 2288 3

Dingetje doen

Mijn moeder opent de voordeur en zingt lang-zal-ze-leven. In het trappenhuis voor de deuropening staan een dode plant, een vuilniszak en een pan met aangekoekt vet. Ik wuif mijn handen mee op de maat. Las bromt mee vanuit de woonkamer.

Hij blijft zitten waar hij zit, in de hoek van de bank, op het randje naast een antieke kast die van opa en oma is geweest. Onder zijn joggingbroek steken zijn enkels uit, ze glanzen alsof ze met schuurpapier zijn gepolijst. Zijn voeten hebben lichte kuilen in het tapijt gesleten.

Achter de bank staat een sterrenkijker, de lens gericht op een hoek van het plafond, de randen langs de hoeken zijn vergeeld.

‘Hallo liefje,’ zegt Las. Ik buig naar hem toe om me drie zoenen te laten geven. De zoenen van een mond zonder tanden voelen anders, het zachte vlees van de binnenkant van zijn lippen raakt mijn wangen.

Er staat een stoel bij de salontafel met een sjaal om de rugleuning geknoopt. Op tafel liggen cadeaus, ingepakt met kerstpapier. Ik ga zitten.

Las heeft voor taart gezorgd. Hij vroeg welke smaak ik wilde en dat ik wel moest kiezen omdat hij anders de taart door mijn strot zou douwen. Het is een rijstevlaai geworden.

Mijn moeder komt de woonkamer binnen met thee.

‘Ondanks het slechte nieuws over Las gaan we er een leuke dag van maken.’

‘Als je het feestelijk wilt houden, moet je daar ook niet over beginnen,’ zegt Las.

Ze komt aan tafel zitten op het witte kinderstoeltje dat vroeger van mij is geweest. Ze zit wijdbeens met haar borsten op haar knieën, haar buik hangt tussen haar benen.

‘Jammer dat Tygo er niet bij is,’ zegt Las.

‘Ja, jammer,’ zeg ik.

‘Lees eerst je kaart maar eens,’ zegt mijn moeder.

Uit de envelop haal ik een kaart met een afbeelding van een aap. De aap ligt gebak te eten.

‘Blurp,’ heeft Las erbij gezet. Zijn handschrift ziet eruit alsof het met een bibberpen is geschreven. Op de achterkant van de kaart staat: Zesentwintig! En je hebt al zo veel meegemaakt. Ik hoop dat je weet dat je vanaf nu altijd bij ons terechtkunt. Altijd, Pluisje. Liefs, je mammie en Las

‘Leuk hè, die kaart, of vind je hem niet leuk?’ vraagt mijn moeder.

Ik knik en kijk naar beneden, naar het tapijt met dikke zwarte vlekken zoals verharde kauwgom op het trottoir.

‘Pak nu je cadeautjes maar uit, ik ben verdomme de hele ochtend bezig geweest met inpakken!’

Uit het pakpapier komt een spaarpot van het Wereld Natuur Fonds en een reep pure chocola van het huismerk van de Lidl op de Spinozaweg waar Las met de straatkrant mag staan. Als laatste pak ik een glaasje uit om een waxinelichtje in te doen.

‘Kon je ma het weer niet laten,’ zegt Las.

‘Jaha, Las,’ zegt mijn moeder. ‘Die was zo leuk, die kon ik niet laten staan. Ik heb nog iets voor je,’ zegt ze tegen mij. ‘Eerlijk zeggen of je het leuk vindt. Ogen dicht.’

Ik doe mijn ogen dicht en concentreer me. Alles wat ik ga zien is leuk.

‘Joe, doe maar weer open.’

Voor mijn neus hangt een kledingstuk aan mijn moeders wijsvinger, half vest, half jas, de binnenkant is gevoerd en de buitenkant is van witte wol met zwarte prints van huilende wolven.

‘Vintage,’ zegt ze.

Het is een grote maat, maar als het mijn maat was dan vond ik hem echt leuk. Mijn moeder houdt de jas hoffelijk voor me op. Mijn handen komen niet voorbij het boord van de mouwen.

‘Staat leuk,’ zegt mijn moeder. ‘Ik zou hem ook wel willen hebben, maar voor mij is die te klein.’

‘Prachtig,’ zeg ik.

‘Fijn,’ zegt mijn moeder. ‘Maar Noor, als je het niet erg vindt, gaan Las en ik nu even ons dingetje doen.’

Las pakt de televisiegids van tafel. Zijn spullen liggen eronder: een mesje, een pijpje, een stukje folie met een zwarte brandplek, gripzakjes met inhoud.

Mijn moeder loopt naar de keuken. Ik loop achter haar aan tot de deuropening en leun tegen de deurpost. In deze keuken bakten we samen koekjes en vlochten we brooddeeg. De keuken is veranderd. Het zeil is eruit getrokken en het fornuis is bruin door het aangekoekte vet. Op het aanrecht staat vuile vaat opgestapeld. Mijn moeder ziet er ondanks alle zooi uit om te knuffelen in haar geruite pyjamabroek. Nu pas zie ik om haar hals de ketting met een hanger van mijn eerste wisseltand. Mijn moeder heeft hem speciaal voor vandaag opgehaald bij pandjeshuis De Lommer. De spuit in haar handen weerhoudt me ervan haar vast te pakken.

Ik volg haar handelingen. Met de punt van een aardappelschilmesje haalt ze bruin poeder uit een plastic zakje en doet het op een lepel. Ze voegt er wit poeder aan toe en een beetje water.

‘Wat is dat witte poeder?’ vraag ik.

‘Ascorbinezuur,’ zegt ze.

Vroeger zette ik afwasmiddel klaar, of citroensap uit zo’n gele bol met een groene dop.

‘Moes, die dikke Marokkaanse dealer, die komt altijd te laat,’ zegt mijn moeder. ‘Las kan bellen wat hij wil, maar volgens mij is hij nog nooit op tijd geweest. En dan heeft hij ook nog weleens die troep versneden met cafeïne, dan zitten we hier te rillen. Maar goed, Moes is wel de goedkoopste en we mogen tot driehonderd euro bij hem poffen.’

De lepel verhit ze boven het gasfornuis tot het mengsel een bruine vloeistof wordt. Het mengsel trekt ze op in de spuit en voor het groezelige raam houdt ze die omhoog. Met haar nagel geeft ze er een paar tikken tegenaan.

Heel even wil ik weten wat het is wat mijn moeder meemaakt, wat zo heerlijk is dat je niks meer voelt. Ik denk aan een gedicht van een Indiaans meisje in de gevangenis. Just try me once and I might let you go, but try me twice and I’ll own your soul. You’ll regret that you tried me, they always do. But you came to me, not I to you. Niet lang nadat ze vrijkwam vonden ze haar dood met de naald nog in haar arm.

Mijn arm trekt, alsof die zich voorbereidt op een naald die in een ader wordt geprikt. Mijn hoofd is brak, doet pijn en perst mijn hersens samen tot het formaat van een rozijn. Wat heb ik eigenlijk te verliezen? Ik heb geen huis, geen kinderen en ook geen vriend meer. Als heroïne nog het enige is waar ik me zorgen om maak.

‘Oké, mam.’ Ik loop de keuken uit en plof op de bank naast Las. Mijn arm trekt nog steeds, alsof het een goed idee is om er een naald in te zetten. Mijn moeder komt de woonkamer binnen en gaat met haar spullen en een riem aan tafel zitten.

Las kijkt naar haar. ‘Wat is er?’ vraagt mijn moeder.

‘Het is geen goed idee om hier te gaan zitten, Jossie.’

‘Oké,’ zegt mijn moeder en ze draait haar rug naar ons toe en bindt de riem om haar arm.

Ik doe mijn ogen dicht.

Een paar minuten later komt ze naar me toe en geeft me een kus op mijn voorhoofd.

Donderkopje

‘Abortus, abortus!’ riep mijn opa toen hij hoorde dat mijn moeder zwanger was. Opa is niet de biologische vader van mijn moeder, haar echte vader overleed toen ze dertien was. ‘Je moeder heeft niet over kinderen nagedacht, die zag een baby gewoon als een pop die ze leuk kon aankleden,’ zei hij eens tegen me tijdens het avondeten.

Oma vond dat opa zo’n uitspraak niet in mijn bijzijn mocht doen. ‘Nou Cor, zoiets zeg je toch niet!’ Opa schuddebuikte van het lachen. Mijn oma was wel mijn moeders echte moeder.

‘We zijn heel blij met je hoor, Noor, je was welkom en dat ben je nog steeds,’ zei mijn oma.

Om haar verder op de kast te jagen zei opa: ‘Voor jou in de plaats hadden er wel drie Ferrari ’s voor de deur kunnen staan.’

Op mijn geboortekaartje stond een plaatje van twee kikkers die om een vissenkom sprongen: hoera een nieuw donderkopje erbij. Ik weet niet waarom mijn moeder voor deze kaart koos, ik ben enig kind, mijn vader was al vertrokken toen ik nog ronddreef als kikkerdril en mijn moeder was vroeger meer een mollige pad.

Ze werkte als danseres in de bar ‘La Mirage’ in de Witte de Withstraat in Rotterdam. Dat zei ze, maar ze bood ook andere diensten aan. Mijn vader was de uitsmijter van die tent en ook hij verleende extra diensten, in de vorm van gripzakjes met wit poeder. ‘Vanaf nu ben jij mijn vriend,’ had mijn moeder tegen hem gezegd, want ze hield wel van die zakjes. Ze waren een jaar samen toen mijn vader uit het wereldje wilde stappen en een eigen restaurant wilde beginnen, waar hij de gripzakjes onder de tosti’s kon leggen bij de bestelling van een tosti-speciaal. Mijn moeder vond een restaurant minder interessant en zorgde er snel voor dat ze zwanger werd.

De moeder van mijn vader was toneelkleedster en getrouwd met een acteur. In de jaren vijftig brak hij door en werd veel besproken vanwege zijn liefdesleven en temperament. De prijs voor beste toneelspeler had hij geweigerd omdat de jury te veel commentaar had op zijn manier van spelen en tips ter verbetering had gegeven. Mijn moeder vond hem als familie voor haar aanstaande kind uitermate geschikt.

‘Ik heb van je wat ik wil, nu kun je gaan,’ had ze na een positieve zwangerschapstest tegen mijn vader gezegd. Hij wilde geen kinderen en had ook al een ongewenst kind bij iemand anders.

Bij mijn geboorte woog ik acht pond. Mijn moeder zei dat ze tijdens de zwangerschap zeven sigaretten per dag rookte. Dat de dokters het in die tijd goed vonden. Baby’s van rokers zijn meestal kleiner. Kun je nagaan wat er echt van me had kunnen worden. De sigaretten hadden niet echt geholpen, en mijn moeder moest worden ingeknipt. Mijn gebrek aan zuurstof kwam niet door het roken, maar door het nauwe geboortekanaal: ‘Mijn onderkant was helemaal uitgescheurd door een ei, en dat ei dat ben jij.’

Ik schijn een makkelijke baby te zijn geweest. Ik at, dronk, poepte en plaste. Precies wat andere baby’s ook doen. Alleen moest je mij wakker maken om te eten. Misschien had ik toen al door dat het soms beter is om te slapen dan om wakker te zijn.

Later op mijn studentenkamer hing er een babyfoto op mijn prikbord van mij, met een strohoed op mijn hoofd. ‘Hoe kom je aan een ansichtkaart van een mongooltje?’ vroeg een medestudent, bij het zien van de foto.

In België noemen ze kinderen met het syndroom van Down ‘kapotte kindjes’.

Tygo

Ik besluit dat het nog steeds mijn verjaardag is en neem de afslag naar Utrecht-West richting Oog in Al. Sinds kort is het in deze wijk betaald parkeren. Ook met een tweepersoonsauto is het moeilijk een plaatsje te vinden in de stad. Behalve in de wijk waar ik woon, Lunetten. Als je een diagonaal door de stad zou trekken, wonen Tygo en ik allebei aan het uiterste puntje van de diagonaal.

Tygo doet de deur open. Daar sta ik, in een te groot wollen vintage wolvenvest dat ik van mijn moeder heb gekregen.

‘Goed vest,’ zegt hij en doet de deur verder open. Ik ben opgelucht dat ik binnen mag komen.

‘Ik had je al verwacht,’ zegt Tygo. ‘Wil je wat drinken?’

‘Doe maar thee.’

Ik laat hem de cadeautjes zien die ik van mijn moeder en Las heb gekregen.

‘Ik heb geen cadeau voor jou.’

‘Je hebt me niet eens gefeliciteerd.’

‘Ik zeg tegen mezelf dat jij niet meer bestaat, dan hoef ik je niet te feliciteren.’ Tygo staat tegen het aanrecht geleund en schenkt zichzelf een whisky in. Ik zit op de grond, te bestaan zonder dat Tygo het wil, dus sta ik op.

Tygo kijkt me in de hal aan met die grijsblauwe ogen. Dan pakt hij mijn hoofd vast en zoent me.

‘Ga,’ zegt hij.

‘Tygo,’ zeg ik.

Ik pak zijn hand en leid hem naar het bed dat in zijn studio tegen een roodgeverfde wand staat. Er hangt een levensgrote foto boven van zijn ex-vriendin, om hem eraan te herinneren dat liefde pijn doet.

‘Niet doen,’ zegt hij, maar toch trekt hij langzaam zijn kleren uit. Traag trapt hij zijn spijkerbroek naar beneden, als een kind dat zich aan het einde van de dag niet wil uitkleden om te douchen. Hij gaat op me liggen. Ik sla mijn benen om hem heen, streel over zijn rug, over de plek waar een tatoeage van een vlinder zit voor zijn zus.

‘Kwamen we tegelijk klaar?’ vraagt hij. We liggen naast elkaar en staren naar het plafond.

Ik schud mijn hoofd.

‘Synchronisatie was nooit ons sterkste punt.’ Tygo stapt uit bed en kleedt zich weer aan. Vanuit de keuken klinkt gerommel; pillen rinkelen in potjes als hij ze uit de keukenkastjes haalt. Pillen waar hij nooit over wil zeggen waarvoor ze zijn. Ik denk aan een van zijn lievelingsnummers over een man die graag zelfmoord had willen plegen, maar er elke keer niet toe komt. Hij komt op de rand van het bed zitten en strijkt een paar haren achter mijn oor.

‘Je kunt blijven tot je verjaardag voorbij is; en daarmee bedoel ik niet nog eens driehonderdvijfenzestig dagen en één dag.’

Twee keer een ster

We moeten de auto’s van de demonstratietuin door de wasstraat halen. Met mijn puppyogen red ik het niet meer bij mijn collega’s. Ik kom er vandaag niet onderuit om te helpen de auto’s te wassen en de tuin opnieuw in te richten, samen met de showroom, als het rustig blijft.

‘Maar ik was gisteren jarig,’ zeg ik.

‘Daarom, je bent een grote meid geworden,’ zegt Dries en hij geeft me een klap op m’n schouders.

Dries is mijn collega met wie ik nieuwe auto’s verkoop, samen met Ritchey die nog maar een paar maanden bij ons werkt, maar nu al dealtjes probeert te sluiten. Hij wil dat ik de leads van de duurdere auto’s aan hem geef in ruil voor de leads van auto’s in de lagere klasse.

Ik verwissel mijn hoge hakken voor de platte ballerinaschoenen waar Hein, de directeur van het autobedrijf, een hekel aan heeft en moffel m’n tas en schoenen onder het bureau. Oma zei altijd dat ik geen hakken moest dragen want daar zou ik hamertenen van krijgen net als zijzelf, en dan moest ik allemaal speciale zooltjes kopen voor in mijn schoenen.

Bij de in- en uitgang van de wasstraat staat een rij auto’s. Woutje, de weekendhulp uit Maaskantje, spuit de auto’s af voordat ze de wasstraat in gaan en loopt met een borstel alle velgen langs van auto’s die nog door de wasstraat moeten om het vuil alvast los te weken, zoals aangekoekte remvloeistof. Hij steekt zijn hand op en veegt daarna het zweet van zijn voorhoofd. Zijn gezicht zit vol putjes en is door de sporen van acne altijd rood. Het is een goede jongen. Hij zorgt voor zijn vriendin die een kind heeft van een ander. Haar foto’s waren zo mooi dat ik dacht dat hij ze van het internet had geplukt. Zwart stijl haar, symmetrisch gezicht met een kleine neus. Alles aan mij is asymmetrisch, mijn wenkbrauwen, neus, kaak, borstkas, rug en benen. Als er een God bestaat, denk ik dat hij een grapje uithaalde toen hij mij boetseerde.

Ik pak de zwarte Mercedes-Benz E-klasse. Inmiddels is er alweer een nieuw model op de markt. Ik heb een voorkeur voor oudere modellen die meer solide aanvoelen omdat de nieuwe modellen lichter worden gebouwd door de steeds strengere milieueisen. Hoe zwaarder de auto, hoe meer uitstoot, hoe meer bpm er betaald moet worden en hoe ongunstiger de wegenbelasting of de bijtelling voor een auto van de zaak, tenzij het een gedeeltelijk hybride of elektrisch aangedreven auto is.

Ik heb zin om de stoel naar achter te klappen en mijn hoofd een wasbeurt te geven in de vorm van slaap. Toen ik ja zei op deze baan had ik niet verwacht dat het zo intensief zou zijn. Werkdagen van tien uur, daarbovenop de zaterdagen en evenementen en de druk van de verkoop. Elke dag van Utrecht naar Brabant en weer terug.

Nadat ik met Alex was teruggekomen uit Barcelona, werkte ik als hostess op de AutoRai. Hein wilde een vrouw proberen in het verkoopcircuit en zo werd ik benaderd. Het eerste jaar verkocht ik evenveel auto’s als de jongens van de IVA, de opleiding voor de Automotive. Al vinden mijn collega’s dat ik het niet op eigen kracht heb gedaan, omdat Hein me heeft geholpen.

Ik parkeer de E-klasse achteruit, tussen twee andere auto’s in. De auto’s staan als een waaier om het ronde, glazen pand geparkeerd. Hij komt te strak naast de andere en dat mag niet want als klanten de auto willen bezichtigen moeten ze makkelijk in en uit kunnen stappen. Ook het personeel moet de auto’s snel kunnen pakken om voor te rijden en de kans op beschadigingen door openslaande deuren wordt minder groot als ze verder uit elkaar staan.

Ik rij de E-klasse weer naar voren, draai het stuur iets bij en steek hem weer terug naar achteren. De rode lichtjes van de parkeersensoren lopen naar elkaar toe. Volgens mijn collega’s heb je nog een klein beetje ruimte als alle bolletjes rood zijn en de parkeersensoren beginnen te piepen. Langzaam rol ik de auto nog een stukje naar achteren.

Er tikt iets tegen het glas, een vogeltje of een steentje? Ik kijk in mijn achteruitkijkspiegel. Alle bolletjes van de parkeersensoren zijn rood. Mijn collega’s in de showroom kijken verschrikt. De glazen pui van de showroom breekt en valt in stukken uit het kozijn. Als zware hagelstenen vallen de glasscherven op de auto.

Dit gebeurt niet echt, denk ik.

Ik open voorzichtig het portier om te voorkomen dat ik ook nog eens een andere auto beschadig.

In het kozijn van de showroom gaapt een stervormig gat, dat wordt omlijst met glasresten als de tanden van een roofdier dat zijn bek heeft opengesperd. Op het dak en de motorkap van de E-klasse zitten allemaal putjes en witte krassen.

Ik loop de showroom binnen.

‘Wat gebeurde er? Gingen de piepjes niet af?’

‘Ik weet het niet.’

‘Dat wordt Hein bellen. Die gaat helemaal uit zijn plaat,’ zegt Ritchey.

Ik vertrouw die Limburger voor geen meter en ik heb ook niet het idee dat hij echt met me meeleeft, niet omdat hij een Limburger is, maar omdat hij vorige week in mijn salesmap zat te neuzen. Ik kwam aanlopen en hij stond daar met mijn klapper wijd opengeslagen in z’n handen. Ik keek hem aan en hij zei: ‘Ik keek even hoeveel orders je hebt,’ zette hem weer terug en liep weg.

Met de telefoon van de receptie bel ik Hein. Hij neemt na één keer overgaan al op. Kordaat, zoals altijd.

‘Hein, er is iets heel ergs gebeurd,’ zeg ik. Slecht begin. ‘Een ongelukje,’ piep ik. ‘Het glas van de showroom en de auto…’

‘Ik kom eraan,’ zegt Hein, en hij verbreekt de verbinding.

‘En?’ vragen mijn collega’s.

‘Hein komt eraan,’ zeg ik.

‘Nou, maak je borst maar nat.’

Hein is er binnen twee minuten, want hij woont om de hoek. Ik sta bij de receptie, mijn collega’s staan achter me.

‘Lieve schat,’ hij pakt mijn armen vast. ‘Ben je ongedeerd?’

Ik knik.

‘Dat is het belangrijkste,’ zegt Hein. ‘Patricia, zet eens wat koffie voor dat meisje, voor de schrik.’

Hij loopt de showroom uit, neemt het gat in de pui in zich op en trekt een scherfje uit de auto.

‘Wat staan jullie daar nou te staan,’ roept hij tegen mijn collega’s. ‘Zorg dat die auto hier wegkomt en spuit hem schoon. Dat hadden jullie verdomme toch allang kunnen doen?’

Ritchey loopt naar de auto als een circushond die gedwongen wordt door een brandende hoepel te springen.

Kater

Ik was vier en wilde graag een broertje of een huisdier. We woonden aan de Dordtselaan in een portiekwoning met drie verdiepingen. De woonkamer was opgesplitst en had twee schoorstenen, en er waren twee slaapkamers en een badkamer met een ligbad. Soms logeerde Danny bij ons, de vriend van mijn moeder.

Danny kwam uit Schiedam, zijn vader was kolonel in het leger. Hij was een paar jaar jonger dan mijn moeder. Zij was zevenentwintig en Danny was nog bezig met zijn bachelor. Ze ontmoetten elkaar op de Binnenweg, hij was een ronselaar, verzamelde mensen om naar een huis te begeleiden waar drugs werden verkocht.

Als hij bij ons thuis was, zei hij niet zoveel, vooral niet tegen mij. ‘Het is geen stommetje,’ sneerde mijn moeder. Als hij wel wat tegen haar zei, dan was dat meestal heel hard en werd ik naar mijn kamer gestuurd.

Het enige wat ik leuk vond was dat hij een ketting voor mij had meegenomen, een klavertje vier. Mijn moeder vond het ook leuk, want het was van echt goud.

Mijn moeder kwam op een ochtend thuis en kreunde tegen Danny dat ze een kater had. Voordat ze het wist lag ze op de grond als een in elkaar gezakte marionet.

Ik doorzocht het hele huis.

Op school vroeg de juffrouw waarom ik te laat was.

‘Ik weet niet waar die zit, maar mijn moeder heeft een kater,’ antwoordde ik.

De juffrouw fronste haar wenkbrauwen tot driehoekjes zoals de bootjes die we vouwden en zei alleen maar: ‘Ga zitten.’

Een paar ochtenden later hoorde ik gegiechel uit de kamer van mijn moeder. Het was al een paar dagen erg koud. De leidingen van het huis waren bevroren en de moederhaard werkte niet. Het enige wat we hadden, waren twee elektrische kachels. Mijn moeder had mij en mijn bedje voor even naar beneden ‘gepleurd’.

Ik hoorde Danny’s stem door de muren. Het klonk vriendelijker: ‘Vind je dit lekker?’ Het klonk als ontbijt op bed met verse aardbeien. Dat wilde ik ook; enthousiast zwaaide ik de deur van hun slaapkamer open. Mijn moeder zat op Danny. Haar armen steunden langs zijn hoofd en haar borsten hingen als uiers boven zijn gezicht. De handen van Danny omklemden haar billen. Mijn moeder keek met een zijdelingse blik naar me en zei: ‘Noor, als je nog een broertje wilt, moet je nú weggaan.’ Ik knikte en deed de deur zachtjes weer dicht. Een broertje, dat was nog beter dan een kater.

Danny gaf me met een vlakke hand een klap op mijn rug toen ik in bad zat, want ik huilde omdat hij mijn moeder sloeg en hij vond dat ik mijn kop moest houden. Met mijn moeder ging ik daarna naar een blijf-van-mijn-lijfhuis en opa ging met een gummiknuppel naar de flat. Waarschijnlijk had Danny hem zien aankomen; hij vluchtte naar het dak en nam daar de brandtrap.

Danny bleef smeken en zeggen hoeveel hij van mijn moeder hield. Zijn huid zag er grauw uit, zelf verslaafd geraakt aan de basecoke die hij moest verkopen. Hij wilde de ketting met het klavertje vier terug. Mijn moeder liet mijn broertje weghalen.

Fuck a duck

Hein heeft me uit de showroom gehaald en overgeplaatst naar het occasioncentrum, een pand naast de showroom. Ik maak de laatste tijd grove fouten in verkoopberekeningen en ik heb een nieuwe SL 500 in een verschrikkelijke kleurencombinatie besteld. Grijs metallic met exclusief design leren stoelen ‘STYLE titaan grijs gemberbeige’ waarbij de interieurhemel ook gemberbeige wordt geleverd, alleen had ik die melding even over het hoofd gezien, inclusief de kleurcodes en de houten sierdelen in het dashboard. Niemand gaat deze grijze massa voor meer dan twee ton kopen. De stoelen moeten opnieuw bekleed worden met een andere kleur leer. Een foutje van meer dan tienduizend euro.

In de showroom voor nieuwe auto’s hangt nog steeds een houten plaat over de gebroken glazen pui. De leverancier van de glasplaten is failliet, er moet er een speciaal op maat gemaakt worden door een ander bedrijf. Hein is er nu wel chagrijnig onder en nu moet ik hem nog gaan vertellen dat ik bij het fileparkeren een deuk in mijn velg heb gereden. Ik rijd een Smart ForTwo Edition Ten Gold waarvan er maar tien exemplaren op de Nederlandse markt zijn. Een speciale uitvoering van Smart omdat het autootje tien jaar bestaat. De auto’s zijn getuned door BRABUS. Mijn auto heeft leren bekleding, airco, een panoramadak, zwartgelakt 17 inch lichtmetalen velgen en een motor van 98 pk. Als ik wegrij in mijn tweezitter hoor je de motor brullen als een Ferrari raceauto.

Toen ik vorige week een verkeerde meldcode invoerde bij de tenaamstelling van een auto en het bewijs daarvan weggooide, riep Hein: ‘Ik kan jou ook geen seconde alleen laten. Nog één keer en je weet waar het gat van de deur is.’ Maar toen ik daarna moest huilen had hij er wel een beetje spijt van. Misschien moet ik nog maar even niet over die velg beginnen. Die moet niet alleen uitgedeukt worden, maar ook opnieuw gespoten. Het is een geluk dat ik geen lekke band heb.

In het occasioncentrum heb ik een eigen kantoor, met een rood tapijt en in de hoek een grote plant, volgens mij een ficus maar zeker weet ik het niet. Aan de muur hangt een foto van een raceauto, een auto die in de kelder van de showroom staat, waar een soort museum is met allemaal speciale auto’s en collector’s items. Er is op het circuit van Zandvoort mee gereden.

Ik hoef geen auto’s te verkopen, alleen mensen te woord te staan en ik heb een lijst met klanten die ik moet benaderen voor een garantieverlenging. Bijna altijd staan er klanten in deze showroom. Sommige klanten zijn heel vroeg, andere komen voor de gezelligheid, een kopje koffie met nougat, en hebben niet in de gaten dat er nieuwe potentiële klanten in de showroom staan waar nog nieuw geld aan valt te verdienen. Dat we uitgeroepen zijn tot het meest klantvriendelijke autobedrijf heeft dus ook zijn nadelen.

Nu is er even niemand en ik kan me niet op mijn werk concentreren. Ik bel mijn moeder. Het snoer van mijn kantoortelefoon zit in elkaar gedraaid. Ik moet hem eerst uit de knoop halen voordat ik de hoorn tegen mijn oor kan houden.

‘Daar ben je dan, even wachten, dan zet ik de muziek wat zachter, ik was net aan het swingen op Leonard Cohen.’

‘Op wie?’

‘Nou, kind, dat moet je toch wel weten. Leonard Cohen, een joodse singer-songwriter, een ware poëet op muziek. Wacht even, dan laat ik je een stukje horen.’ Ze zet het volume weer harder en houdt de telefoon bij de geluidsbox. Voor zover ik de krakerige klanken kan onderscheiden, klinkt het als een combinatie van jazz en pop. Dan zet ze de muziek weer zachter.

‘Ik heb eigenlijk een probleem,’ zegt ze. ‘Ik kan Celia niet bereiken, mijn maatschappelijk werkster, die heeft een paar dagen vrij genomen of zo. Maar goed, ik vertelde je toch onlangs dat wij een andere zorgverzekeraar moeten nemen? Nou kregen we net een brief van de oude, dat we geld moeten betalen omdat ze de premie niet hebben ingehouden. Nou, Las wordt gek als hij dat hoort. Fuck a duck zeg. Tweehonderdeenennegentig euro en dat hebben we helemaal niet.’

Ik wil zeggen dat ik zou willen helpen, maar dat ik het ook niet heb, maar mijn moeder ratelt door.

‘Dan moeten we een betalingsregeling treffen en we kunnen niet meer dan twintig euro in de maand extra missen. Ik ga ze wurgen. De hele sociale dienst is doorgedraaid en ik ook, ik draai er ook van door.’ Ze maakt er een grommend geluid bij dat overgaat in een snik.

Ik kan er niet tegen als mensen huilen. Mijn moeder huilt veel, dat deed ze vroeger al. Zodra ze begint te huilen is het alsof ik een rode kaart krijg en op de bank van een afstand naar de wedstrijd kijk. Ik kijk omhoog naar het systeemplafond en vraag me af hoeveel platen er boven mijn hoofd hangen.

‘Welke antipsychotica krijg je?’ vraag ik.

‘Zyprexa,’ antwoordt ze. ‘Of eigenlijk Olanzapine, hoezo?’

‘Zomaar,’ zeg ik.

‘Maar de dosering is veel te laag. Ik heb ook zin om die lui van de GGZ te wurgen, maar ik zit eigenlijk te wachten op Las. Hij zou om half twee thuiskomen en het is nu half drie. Noor, je moet er niet raar van opkijken als hij er straks niet meer is. Elke morgen sluip ik naar hem toe om te kijken of hij nog leeft.’

Ik kan me er geen voorstelling van maken dat Las er op een dag niet meer is en dat hij nooit meer op de hoek van de bank zal zitten en ik vraag me af of hij echt zo ziek is.

‘Hoe oud is Las nu eigenlijk?’ vraag ik.

‘Achtenvijftig. Of negenenvijftig. Hij heeft niet eens een begrafenispolis. Lekker is dat, laat hij mij ervoor opdraaien. Ik zei tegen hem, je laat je maar mooi begraven door de Soos. Dan krijgt hij een kluisje of iets dergelijks. Nou ja, ik heb hem gevraagd om over de begrafenismuziek na te denken, maar doet hij dat niet, dan zet ik zelf een leuk muziekje op.’

‘Nou mam, dat zijn geen leuke dingen om over na te denken.’

‘Nee, maar dat moet. Dat moehoet,’ loeit ze. ‘Ik ben toch samen met hem, ik zal wel in shock zijn als hij er niet meer is. O, de bel gaat!’

Ik hoor mijn moeder de buzzer indrukken en in de verte de stem van Las.

‘Las kwam iemand tegen die hem in elkaar wilde slaan, ik bel je vanavond. Ik moet mijn mannetje verzorgen.’ Voordat ik gedag kan zeggen, heeft ze al opgehangen.

Er staat een klant voor de deur van mijn kantoor te wachten. Ik zucht en denk: gewoon even lachen, dat is je werk. ‘Goedemiddag, waarmee kan ik u van dienst zijn?’