In de tuin van het beest

Leïla Slimani

In de tuin van het beest

Vertaald uit het Frans
door Gertrud Maes

Nieuw Amsterdam

De vertaalster ontving voor deze vertaling een projectsubsidie
van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Dans le jardin de l’ogre

© 2014 Éditions Gallimard

© 2018 Nederlandse vertaling Gertrud Maes / Nieuw Amsterdam

Vertaling fragmenten Milan Kundera © Jana Beranová

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Bart van den Tooren

Omslagbeeld © Quintalle Nix

Foto auteur © Catherine Hélie @ Éditions Gallimard

NUR 302

ISBN 978 90 468 2322 4

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018, met
ISBN 978 90 468 2321 7

Voor mijn ouders

Nee, dat ben ik niet. Het is iemand anders die lijdt.
Ik zou nooit zo veel hebben kunnen lijden.

Anna Achmatova
Requiem

Een duizeling is iets anders dan de angst om te vallen. Een duizeling betekent dat de diepte ons trekt, lokt, het verlangen om te vallen in ons wekt, waartegen we ons dan geschrokken verzetten. […] We zouden een duizeling ook dronkenschap van zwakte kunnen noemen. Je beseft je zwakte en je wilt je er niet tegen verzetten, maar je eraan overgeven. Je bent dronken van je zwakte, je wilt nog zwakker worden, je wilt onder ieders oog midden op het stadsplein vallen, je wilt onderaan liggen en nog lager dan onderaan.

Milan Kundera, vertaling Jana Beranová
De ondraaglijke lichtheid van het bestaan

Een week lang houdt ze het vol. Een week lang heeft ze er niet aan toegegeven. Adèle is braaf geweest. In vier dagen heeft ze tweeëndertig kilometer gerend. Ze is van Pigalle naar de Champs-Élysées gegaan en van musée d’Orsay naar Bercy. ’s Ochtends rende ze over de verlaten kades. ’s Avonds over de boulevard Rochechouart en de place de Clichy. Ze heeft niet gedronken en ze is vroeg naar bed gegaan.

Maar vannacht droomde ze ervan en toen kon ze niet meer slapen. Een broeierige droom zonder afloop, die als een warme luchtstroom bij haar binnendrong. Adèle kan alleen nog maar daaraan denken. Ze staat op en drinkt een kop extra sterke koffie in het slapende huis. In de keuken wiebelt ze van de ene voet op de andere. Ze rookt een sigaret. Onder de douche heeft ze de neiging zichzelf te krabben, haar lijf open te rijten. Met haar voorhoofd bonkt ze tegen de muur. Ze wil dat iemand haar vastgrijpt en haar hoofd stukslaat tegen het glas. Zodra ze haar ogen sluit hoort ze geluiden, zuchten, kreten, klappen. Een hijgende naakte man, een vrouw die klaarkomt. Ze zou alleen nog maar een voorwerp willen zijn in een groep die haar verslindt, likt, helemaal opslokt. Willen dat iemand in haar borsten knijpt, in haar buik bijt. Ze wil een speelpop zijn, in de tuin van een beest.

Ze maakt niemand wakker. In het donker kleedt ze zich aan en ze zegt geen gedag. Ze is te nerveus om naar wie dan ook te lachen of een ochtendpraatje te beginnen. Adèle gaat naar buiten en loopt door de lege straten. Bij de metro Jules-Joffrin daalt ze de trappen af, met gebogen hoofd en een beetje misselijk. Op het perron schrikt ze van een muis die over de neus van haar laars rent. In het metrostel kijkt ze om zich heen. Een man in een goedkoop pak beantwoordt haar blik. Hij draagt slecht gepoetste puntschoenen en heeft harige handen. Hij is lelijk. Hij zou kunnen volstaan. Net als de student die zijn arm om zijn vriendin heeft geslagen en haar kusjes in haar hals geeft. Net als die vijftiger die tegen het raam geleund staat te lezen zonder ook maar even naar haar te kijken.

Van de zitting tegenover haar pakt ze een krant van de vorige dag. Ze slaat de pagina’s om. De koppen lopen door elkaar, ze kan zich niet concentreren. Geagiteerd legt ze hem weg. Ze kan daar niet blijven zitten. Haar hart bonkt in haar borst, ze heeft het benauwd. Ze trekt haar sjaal losser, laat hem langs haar bezwete hals glijden en legt hem op een lege zitplaats. Dan staat ze op en knoopt haar jas open. Met haar hand op de deurgreep en een been dat trilt van de spasmen, is ze klaar om te springen.

Ze is de telefoon vergeten. Ze gaat weer zitten en maakt haar tas leeg, laat een poederdoos vallen, trekt aan een beha waarin haar oortjes verstrikt zitten. Onvoorzichtig, die beha, denkt ze. De telefoon mag ze niet zijn vergeten. Als ze die is vergeten, moet ze terug naar huis, een smoes verzinnen, iets bedenken. Nee, gelukkig, daar is hij. Daar was hij de hele tijd, maar ze heeft eroverheen gekeken. Ze stopt haar spullen weer in haar tas. Ze heeft het gevoel dat iedereen naar haar kijkt. Dat het hele metrostel gniffelt om haar paniek en haar gloeiende wangen. Ze klapt de telefoon open en lacht bij het zien van de eerste naam.

Adam.

Het is nu toch mis.

Zin hebben is al toegeven. De dijk is doorgebroken. Waarvoor zou je je inhouden? Daar wordt het leven heus niet mooier door. Nu denkt ze als een opiumverslaafde of een kaartspeelster. Ze is zo tevreden dat ze de verleiding een paar dagen heeft weerstaan dat ze het gevaar is vergeten. Ze staat op, licht de kleverige klink op, en de deur gaat open.

Station Madeleine.

Adèle dringt door de mensenmassa die als een golf op het metrostel afkomt. Ze zoekt de uitgang. Op de boulevard des Capucines begint ze te rennen. Laat hem thuis zijn, laat hem thuis zijn. Bij de warenhuizen overweegt ze even om niet te gaan. Hier zou ze de metro kunnen nemen, lijn 9, die haar rechtstreeks naar kantoor brengt, op tijd voor de redactievergadering. Ze loopt heen en weer voor de metro-ingang, steekt een sigaret op. Haar tas klemt ze tegen haar buik. Een groep Roemeense vrouwen heeft haar in de gaten gekregen. Ze komen op haar af, met een hoofddoek om en een neppetitie in de hand. Adèle versnelt haar pas. Als in trance gaat ze de rue Lafayette in, vergist zich in de richting, loopt terug. Rue Bleue. Ze toetst de code in, gaat het gebouw binnen, rent als een bezetene de trappen op en klopt op de zware deur, op de tweede verdieping.

‘Adèle…’ Adam glimlacht, met dikke ogen van de slaap. Hij is naakt.

‘Niets zeggen.’ Adèle trekt haar jas uit en stort zich op hem. ‘Alsjeblieft.’

‘Je had even kunnen bellen… Het is nog niet eens acht uur.’

Adèle is al naakt. Ze krabt hem in zijn nek, trekt aan zijn haren. Hij lacht spottend en raakt opgewonden. Hij duwt haar ruw van zich af en geeft haar een klap. Ze grijpt zijn penis en trekt hem in zich. Staand tegen de muur voelt ze hem bij zich naar binnen glijden. De angst lost op. Ze hervindt haar zinnen. Haar ziel wordt lichter, haar gedachten bedaren. Ze klauwt in zijn billen, beweegt schokkerig en fel tegen het mannenlichaam, steeds sneller. Ze probeert iets te bereiken, is bevangen door een helse woede. ‘Harder, harder!’ begint ze te roepen.

Dit lichaam kent ze en dat stoort haar. Het is te makkelijk, te mechanisch. Het verrassingselement van haar komst volstaat niet, het blijft Adam. Hun vrijpartij is niet obsceen en ook niet teder genoeg. Ze legt Adams handen om haar borsten, probeert te vergeten dat hij het is. Ze sluit haar ogen en fantaseert dat hij haar dwingt.

Hij is er al niet meer. Zijn kaak verstrakt. Hij draait haar om. Zoals altijd drukt hij met zijn rechterhand Adèles hoofd omlaag, duwt haar voorover en grijpt met zijn linkerhand haar heup. Hij geeft haar een paar harde klappen, kreunt en komt klaar.

Adam heeft de neiging zich te laten meeslepen.

Met haar rug naar hem toe kleedt Adèle zich aan. Ze schaamt zich ervoor dat hij haar naakt ziet.

‘Ik kom te laat op mijn werk. Ik bel je.’

‘Wat jij wilt,’ zegt Adam.

Geleund tegen de keukendeur rookt hij een sigaret. Met een hand raakt hij het condoom aan dat aan zijn penis bungelt. Adèle kijkt weg.

‘Ik kan mijn sjaal niet vinden. Heb jij hem gezien? Het is een grijze kasjmieren, ik ben er erg aan gehecht.’

‘Ik zal hem zoeken. Dan krijg je hem de volgende keer.’

Adèle probeert er ontspannen uit te zien. Het is zaak niet de indruk te wekken dat ze zich schuldig voelt. Ze loopt de open space door alsof ze terugkomt van een nicotinepauze, glimlacht naar haar collega’s en gaat aan haar bureau zitten. Cyril steekt zijn hoofd uit zijn glazen hok. Hij wordt overstemd door ratelende toetsenborden, telefoongesprekken, printers die artikelen uitspuwen en gesprekken bij de koffieautomaat. Hij schreeuwt: ‘Adèle, het is bijna tien uur!’

‘Ik had een afspraak.’

‘Ja, dat zal wel. Je loopt twee artikelen achter, je kan me wat met je afspraken. Ik wil ze over twee uur.’

‘Je krijgt ze heus wel. Ik ben bijna klaar. Na de lunch, goed?’

‘Ik ben het zat, Adèle! We gaan hier niet de hele tijd op jou zitten wachten. De krant moet zakken, verdomme!’

Met zwaaiende armen laat Cyril zich op zijn stoel vallen.

Adèle zet haar computer aan en steunt met haar gezicht in haar handen. Ze heeft geen idee wat ze zal schrijven. Ze had dat artikel over de sociale spanningen in Tunesië nooit op zich moeten nemen. Ze vraagt zich af wat haar bezielde toen ze haar hand opstak bij de redactiebespreking.

Ze moet de telefoon pakken. Haar contacten ter plaatse bellen. Vragen stellen, informatie vergelijken, bronnen aan het praten krijgen. Ze moet zin maken, geloven in degelijk werk, met de journalistieke nauwkeurigheid waarmee Cyril hen onophoudelijk om de oren slaat, terwijl hij zelf bereid is zijn ziel te verkopen voor een goede oplage. Ze zou aan haar bureau moeten lunchen, met haar koptelefoon op en haar handen op het toetsenbord dat vol kruimels ligt. Van een broodje happen in afwachting van een geweldig met zichzelf ingenomen persattaché die haar belt met de eis haar artikel te lezen voordat het gepubliceerd wordt.

Adèle houdt niet van haar vak. Ze haat het idee te moeten werken voor de kost. Bekeken worden is de enige ambitie die ze ooit heeft gehad. Ze heeft serieus geprobeerd actrice te worden. Toen ze in Parijs aankwam, heeft ze zich ingeschreven voor lessen, waar ze zich ontpopte als een middelmatige leerling. De docenten zeiden dat ze mooie ogen had en iets raadselachtigs bezat. ‘Maar actrice zijn betekent kunnen loslaten, meisje.’ Lang bleef ze thuis wachten tot het leven zich zou aandienen. Niets van wat ze zich had voorgesteld gebeurde.

Ze zou het heerlijk hebben gevonden de echtgenote te zijn van een rijke, vaak afwezige man. In weerwil van de fanatieke meute actieve vrouwen om haar heen, zou Adèle hebben willen rondhangen in een groot huis, met als enige zorg mooi te zijn als haar man thuiskwam. Ze zou het prachtig vinden als ze betaald werd voor haar talent om mannen te plezieren.

Haar echtgenoot verdient goed. Sinds hij als gastro-enteroloog is begonnen in het Georges Pompidou-ziekenhuis draait hij de ene dienst na de andere en neemt hij veel waar voor collega’s. Ze gaan vaak met vakantie en hebben een groot huurappartement in het ‘mooie 18e’. Adèle is een verwende vrouw, terwijl haar man met trots denkt dat ze heel onafhankelijk is. Maar zij vindt dat het niet genoeg is. Dat dit leven bekrompen en armzalig is, veel te alledaags. Hun geld ruikt naar werk, zweet en lange nachten in het ziekenhuis. Het smaakt naar verwijten en slecht humeur. Het staat geen lanterfanten of decadentie toe.

Adèle is bij de krant binnengekomen dankzij een kruiwagen. Richard is bevriend met de zoon van de hoofdredacteur en hij heeft het met hem over haar gehad. Dat vond ze niet erg. Zo werkt het voor iedereen. In het begin wilde ze het goed doen. Ze kickte op de gedachte bij haar baas in de smaak te vallen, hem te verrassen met haar efficiency en zelfredzaamheid. Ze toonde enthousiasme en lef, en wist interviews los te peuteren waar niemand op de redactie van durfde dromen. Maar daarna kreeg ze door dat Cyril een domme vent was die nog nooit een boek had gelezen en dat hij niet in staat was haar talent op waarde te schatten. Haar collega’s, die hun verloren ambities verdronken, begon ze te minachten. Uiteindelijk kreeg ze een hekel aan haar beroep, dit bureau, dit beeldscherm, aan die hele zotte vertoning. Ze kan er niet meer tegen telkens weer ministers te bellen die haar afsnauwen en uiteindelijk een paar holle, volkomen afgezaagde uitspraken doen. Ze schaamt zich voor de honingzoete stem die ze opzet om in het gevlei te komen bij een persattaché. Het enige wat voor haar telt is de vrijheid die de journalistiek meebrengt. Ze verdient slecht maar ze reist. Ze kan verdwijnen, geheime afspraken verzinnen en hoeft zich niet te verantwoorden.

Adèle belt niemand. Ze opent een nieuw document en is klaar om te schrijven. Ze verzint citaten van anonieme bronnen, de beste die ze kent. ‘Een bron dicht bij de regering’, ‘een vaste bezoeker van de achterkamertjes’. Ze vindt een goede ankeiler, voegt een beetje humor toe ter ontspanning van de lezer, die nog gelooft dat hij informatie krijgt. Ze leest een paar artikelen over het onderwerp, vat ze samen en doet wat knip-en-plakwerk. Het kost haar nog geen uur.

‘Je artikel, Cyril!’ roept ze terwijl ze haar jas aantrekt. ‘Ik ga lunchen, we bespreken het wel als ik terug ben.’

De straat is grijs en lijkt verstard door de kou. De gezichten van de voorbijgangers staan strak, hun huid ziet groenig. Alles geeft zin om naar huis te gaan, naar bed. De clochard voor de Monoprix heeft meer gedronken dan anders. Hij ligt op een luchtrooster te slapen. Zijn broek is afgezakt, je ziet zijn rug en zijn billen, overdekt met korsten. Adèle en haar collega’s gaan naar binnen bij een restaurantje met een groezelige vloer, en zoals altijd zegt Bertrand net iets te luid: ‘We hadden nog zo gezegd dat we hier niet meer zouden komen, de baas is actief voor het Front National.’

Maar ze komen toch, vanwege de open haard en de goede prijs-kwaliteitverhouding. Om niet verveeld te raken voedt Adèle het gesprek. Ze vertelt van alles, rakelt vergeten roddels op en vraagt haar collega’s naar hun plannen voor de kerst. De ober komt de bestelling opnemen. Als hij vraagt wat ze willen drinken, stelt Adèle wijn voor. Haar collega’s knikken zwakjes, trekken bedenkelijke gezichten, of beweren dat ze geen geld hebben en dat het niet verstandig is. ‘Ik betaal,’ zegt Adèle, die rood staat en van haar collega’s nog nooit één drankje aangeboden heeft gekregen. Het kan haar niet schelen. Nu trekt zij aan de touwtjes. Zij trakteert en na een glas saint-estèphe, in de geur van het houtvuur, heeft ze het gevoel dat ze haar mogen en haar dankbaar zijn.

Om half vier verlaten ze het restaurant. Ze zijn een beetje doezelig door de wijn, het overdadige eten en het haardvuur waarvan de geur in hun jassen en hun haar is getrokken. Adèle steekt haar arm door die van Laurent, wiens bureau tegenover het hare staat. Hij is lang en mager, en zijn goedkope valse tanden geven hem een paardengrijns.

In de open space is niemand aan het werk. De journalisten zitten achter hun scherm te dommelen. Achterin staan mensen in groepjes te praten. Bertrand plaagt een jonge stagiaire die zo onvoorzichtig is zich te kleden als een sterretje uit de jaren vijftig. Buiten op de vensterbanken staan flessen champagne te koelen. Iedereen wacht op een redelijk uur om zich te bezatten, weg van gezin en echte vrienden. Op de krant is de kerstborrel een begrip. Een geprogrammeerd moment van liederlijkheid, waarbij het erom draait zo ver mogelijk te gaan en je ware aard te tonen tegenover collega’s met wie je de volgende dag een strikt professionele relatie hebt.

Op de redactie weet niemand het, maar voor Adèle bereikte de kerstborrel het voorgaande jaar grote hoogten. In één nacht verwezenlijkte ze een fantasie en verloor ze elke professionele ambitie. In de vergaderzaal van de hoofdredacteuren heeft ze het met Cyril gedaan, op de lange, zwartgelakte houten tafel. Ze hadden veel gedronken. De hele avond hing ze om hem heen, lachend om zijn grapjes, en elk moment dat ze even alleen waren greep ze aan om hem schuchtere, oneindig tedere blikken toe te werpen. Ze deed alsof ze vreselijk van hem onder de indruk was maar zich ook geweldig tot hem voelde aangetrokken. Hij vertelde haar wat hij van haar dacht, de eerste keer dat hij haar had gezien. ‘Ik vond je zo kwetsbaar, zo verlegen en welopgevoed…’

‘Een beetje geremd, bedoel je?’

‘Ja, misschien wel.’

Heel vlug likte ze met haar tong langs haar lippen, als een hagedisje. Dat bracht hem van zijn stuk. Het redactielokaal liep leeg, en terwijl de anderen de plastic bekertjes en de verspreid liggende peuken opruimden, verdwenen zij naar de vergaderzaal, boven. Ze besprongen elkaar. Adèle maakte de knoopjes van Cyrils overhemd los, van de Cyril die ze zo knap vond toen hij alleen nog maar haar baas was en hij voor haar, in zekere zin, verboden was. Maar daar op die glanzende zwarte tafel bleek hij een buikje te hebben en onhandig te zijn. ‘Ik heb te veel gedronken,’ zei hij ter verontschuldiging voor zijn halve erectie. Hij ging achterover op de tafel liggen, greep Adèle bij haar haar en duwde haar hoofd tussen zijn dijen. Met zijn penis diep in haar strot onderdrukte ze de neiging om te kotsen of te bijten.

Toch had ze ernaar verlangd. Elke ochtend werd ze vroeg wakker om zich mooi te maken en een andere jurk te kiezen, in de hoop dat Cyril naar haar zou kijken en haar, op haar goede dagen, een bedekt compliment zou maken. Haar artikelen had ze af voor de deadline, ze opperde reportages ver weg, kwam naar zijn kamer met oplossingen en nooit met problemen, allemaal met het doel hem te behagen.

Wat had werken nog voor zin, nu ze hem had gehad?

Vanavond blijft Adèle bij Cyril uit de buurt. Ze vermoedt wel dat hij eraan denkt, maar hun verstandhouding is uiterst koel geworden. De idiote sms’jes die hij haar in de dagen erna had gestuurd, vond ze onverdraaglijk. Toen hij haar op een avond schuchter had voorgesteld een hapje te gaan eten, had ze haar schouders opgehaald. ‘Waarom? Ik ben getrouwd en jij ook. Dat wordt alleen maar een lijdensweg voor ons allebei, denk je niet?’

Vanavond is Adèle niet van plan zich in haar doel te vergissen. Ze plaagt Bertrand, die haar gek maakt door voor de zoveelste keer tot in detail te vertellen over zijn verzameling Japanse manga’s. Zijn ogen zijn rood, hij heeft ongetwijfeld een jointje gerookt, en zijn adem ruikt nog scherper en zuriger dan anders. Adèle zet haar beste beentje voor. Ze veinst sympathie voor de te dikke documentaliste, die vanavond een lachje waagt, terwijl er gewoonlijk alleen maar gezucht en gesteun uit haar mond komt. Adèle raakt op dreef. De champagne vloeit rijkelijk, dankzij een politicus aan wie Cyril een lovend portret op de voorpagina van de krant heeft gewijd. Ze is opgewonden. Ze voelt zich mooi en haat het idee dat haar schoonheid misschien nutteloos is, dat haar vrolijkheid nergens toe dient.

‘Jullie gaan toch niet naar huis? We gaan uit! Kom nou…’ smeekt ze Laurent met stralende ogen en met zo veel enthousiasme dat het wreed zou zijn haar wat dan ook te weigeren.

‘Zullen we, jongens?’ vraagt Laurent aan de drie journalisten met wie hij staat te praten.

In het halfduister, met achter het open raam zachtpaarse wolken, kijkt Adèle naar de naakte man. Met zijn gezicht in het kussen gedrukt ligt hij verzadigd te slapen. Hij zou evengoed dood kunnen zijn, zoals van die insecten die de coïtus niet overleven.

Adèle stapt uit bed, met haar handen gekruist voor haar blote borsten. Dan tilt ze het laken op van het slapende lichaam, dat in elkaar kruipt op zoek naar meer warmte. Ze heeft hem niet naar zijn leeftijd gevraagd. Zijn gladde, vettige huid en de dienstbodekamer waar hij haar mee naartoe heeft genomen, doen vermoeden dat hij jonger is dan hij voorgaf. Hij heeft korte benen en vrouwenbillen.

Het ochtendlicht valt kil in de rommelige kamer. Adèle kleedt zich aan. Ze had niet met hem mee moeten gaan. Meteen toen hij haar kuste, zijn zachte lippen op de hare drukte, wist ze dat ze zich had vergist. Hij zou haar geen vervulling kunnen bieden. Ze had ervandoor moeten gaan. Een excuus vinden om niet mee naar die zolderkamer te gaan. Zeggen: ‘We hebben het al heel leuk gehad, toch?’ Zonder iets te zeggen had ze uit het café weg moeten gaan, weerstand moeten bieden aan die handen die haar omvat hielden, aan die glazige blik en die zware ademhaling.

Het had haar aan moed ontbroken.

Wankelend waren ze de trap op gelopen. Met elke trede verflauwde de betovering en maakte de vrolijke dronkenschap plaats voor misselijkheid. Hij begon zich uit te kleden. In haar eentje tegenover de banaliteit van een ritssluiting, het prozaïsche van een paar sokken en de onhandige gebaren van een dronken jongen voelde ze haar hart samentrekken. Stop, niks zeggen, ik heb geen zin meer, had ze willen zeggen. Maar ze kon niet meer terug.

Liggend op zijn gladde bovenlijf had ze niets anders kunnen doen dan er een vluggertje van maken, simuleren, haar kreten overdrijven zodat hij aan zijn trekken zou komen en zijn mond hield, zorgen dat ze ervan af was. Had hij zelfs maar gemerkt dat ze haar ogen sloot? Woedend had ze haar ogen stijf dicht geknepen, alsof ze walgde van zijn aanblik, alsof ze al aan volgende mannen dacht, echte, goede mannen, elders, die ten minste vat op haar lichaam zouden hebben.

Zachtjes trekt ze de deur van het appartement dicht. Op de binnenplaats van het gebouw steekt ze een sigaret op. Nog drie trekjes en dan belt ze haar man.

‘Bel ik je niet wakker?’

Ze vertelt dat ze bij haar vriendin Lauren heeft geslapen, die vlak bij de krant woont. Ze vraagt naar haar zoontje. ‘Ja, de avond is prima verlopen,’ zegt ze tot slot. Voor de verweerde spiegel in de hal van het gebouw trekt ze een effen gezicht en kijkt naar zichzelf terwijl ze liegt.

In de lege straat hoort ze haar eigen voetstappen. Ze slaakt een kreet als een man haar bijna omver rent in een poging de bus te halen, die al vaart mindert. Om tijd te rekken en er zeker van te zijn dat ze thuiskomt in een leeg appartement, waar niemand iets zal vragen, gaat ze lopend naar huis. Ze luistert naar muziek en gaat op in het koude Parijs.

Richard heeft de ontbijtboel afgeruimd. De vuile kopjes staan in de gootsteen, aan een bordje kleeft nog een stukje brood. Adèle gaat op de leren bank zitten. Ze doet haar jas niet uit en klemt haar tas tegen haar buik. Ze verroert zich niet meer. Pas als ze een douche heeft genomen, zal de dag beginnen. Als ze haar bloes, die naar verschaalde tabak ruikt, heeft gewassen. Als ze de kringen onder haar ogen heeft verborgen onder haar make-up. Maar voor nu rust ze uit in haar eigen vuil, zwevend tussen twee werelden, baas over het heden. Het gevaar is geweken. Er valt niets meer te vrezen.

Met een vermoeid gezicht en een droge mond komt Adèle aan op de krant. Sinds de vorige avond heeft ze niets gegeten. Ze moet iets binnenkrijgen om haar rotgevoel en de misselijkheid weg te werken. Bij de slechtste bakker uit de buurt heeft ze een koud, droog chocoladebroodje gekocht. Ze neemt een hap, maar kauwen kost haar moeite. Het liefst zou ze zich in de toiletten willen oprollen en slapen. Ze is moe en ze schaamt zich.

‘Zo, Adèle? Niet te moe?’

Bertrand buigt zich over haar bureau en werpt haar een samenzweerderige blik toe, waar ze niet op reageert. Ze gooit het chocoladebroodje in de prullenbak. Ze heeft dorst.

‘Jij was in topvorm, gisteravond. Niet te veel hoofdpijn?’

‘Het gaat wel, dank je. Ik heb alleen een kop koffie nodig.’

‘Als jij een slok op hebt, ben je haast onherkenbaar. Wij zien je als het nuffige prinsesje met haar keurig geordende leventje. Maar in feite ben je een echt feestbeest.’

‘Schei uit.’

‘Je hebt ons heel wat lol bezorgd. En wat kan jij dansen, zeg!’

‘Zo, Bertrand, ik moet aan de slag.’

‘Ja, ik ook, ik kom om in het werk. Ik heb bijna niet geslapen. Ik ben bekaf.’

‘Sterkte, dan.’

‘Ik heb je niet zien weggaan, gisteravond. Die jonge knul, heb je die thuisgebracht? Heb je zijn naam genoteerd of was het gewoon zomaar?’

‘En jij, noteer jij de namen van de hoeren die je mee naar je kamer neemt als je op reportage in Kinshasa bent?’

‘Toe maar! Het is maar een grapje, het is al goed. Zegt je man er niets van als je ’s nachts om vier uur ladderzat thuiskomt? Vraagt hij niets? Als mijn vrouw dat zou doen…’

‘Hou je mond,’ onderbreekt Adèle hem. Stikkend van woede en met vuurrode wangen brengt ze haar gezicht tot vlak voor dat van Bertrand. ‘Praat nooit meer over mijn man, hoor je me?’

Met geheven handpalmen deinst Bertrand achteruit.

Adèle verwijt zichzelf dat ze zo onvoorzichtig is geweest. Ze had nooit moeten dansen, nooit zo toegankelijk moeten zijn. Ze had niet bij Laurent op schoot moeten gaan zitten en met onvaste stem en stomdronken een nare jeugdherinnering vertellen. Ze hebben haar achter de bar met die jongen zien scharrelen. Ze hebben haar gezien, maar veroordelen haar niet. Het is veel erger. Nu zullen ze denken dat ze iets met haar gemeen hebben en zich vrijpostigheden kunnen permitteren. Ze zullen er met haar om willen lachen. De mannen zullen denken dat ze ondeugend, gewaagd en makkelijk is. De vrouwen zullen haar behandelen als een roofvijand, de meest vergevingsgezinde zullen over haar zeggen dat ze kwetsbaar is. Maar allemaal hebben ze het mis.

Zaterdag heeft Richard voorgesteld naar zee te gaan. ‘We vertrekken morgenvroeg, Lucien kan in de auto slapen.’ Voor dag en dauw is Adèle wakker om haar man, die de files wil vermijden, niet te ergeren. Ze pakt de tassen in en kleedt haar zoon aan. Het is een koude maar heldere dag, een dag die de gemoederen prikkelt en elke lethargie verbiedt. Adèle is opgewekt. In de auto zit ze, monter door het dappere winterzonnetje, zelfs te babbelen.

Rond lunchtijd komen ze aan. De Parijzenaars hebben de verwarmde terrassen bezet, maar Richard is zo slim geweest om te reserveren. Dokter Robinson laat niets aan het toeval over. Hij hoeft de menukaart niet te bekijken, hij weet waar hij trek in heeft. Hij bestelt witte wijn, oesters en wulken. En driemaal sole meunière.

‘Dit zouden we iedere week moeten doen! Gezonde buitenlucht voor Lucien, een intiem etentje voor ons, geweldig toch? Het doet me echt goed. Na de week die ik in het ziekenhuis achter de rug heb… ik heb het je niet verteld, maar Jean-Pierre, het afdelingshoofd, heeft me gevraagd of ik een presentatie wil geven over het dossier Meunier. Ik heb natuurlijk ja gezegd. Hij was het ook wel aan me verplicht. Maar voor mij is het ziekenhuis binnenkort verleden tijd. Ik heb het gevoel dat ik jullie nooit zie, de kleine en jou. Ze hebben me weer benaderd voor de kliniek in Lisieux, ze wachten tot ik groen licht geef. Ik heb een afspraak gemaakt voor het huis in Vimoutiers. In de vakantie bij mijn ouders gaan we er kijken. Mama is er al geweest, ze zei dat het perfect was.’

Adèle heeft te veel gedronken. Haar oogleden zijn zwaar. Ze lacht naar Richard. Ze bijt op haar wang om hem niet in de rede te vallen en van onderwerp te veranderen. Lucien wordt ongedurig, hij begint zich te vervelen. Hij wiebelt op zijn stoel, grijpt een mes, dat Richard afpakt, en daarna gooit hij het zoutvaatje, waarvan hij de dop heeft losgeschroefd, over de tafel. ‘Lucien, ophouden!’ beveelt Adèle.

Het kind duwt zijn hand in zijn bord en plet een wortel tussen zijn vingers. Hij lacht.

Adèle veegt de hand van haar zoon af. ‘Zullen we de rekening vragen? Jij ziet ook wel dat hij het niet meer trekt.’

Richard schenkt zich nog een glas in.

‘Je hebt niet gezegd wat je van het huis vindt. Ik ga niet nog een jaar in het ziekenhuis doen. Parijs is niet voor mij gemaakt. Dat geldt ook voor jou, trouwens, je zegt steeds dat je je dood verveelt bij de krant.’

Adèle kijkt strak naar Lucien, die zijn mond vult met muntlimonade en die over tafel spuugt.

‘Richard, zeg er iets van!’ gilt Adèle.

‘Wat bezielt jou? Ben je nou gek? Iedereen kijkt naar ons,’ zegt Richard, die haar verbijsterd aankijkt.’

‘Sorry. Ik ben moe.’

‘Kun je niet gewoon genieten van een fijn moment? Je bederft alles.’

‘Sorry,’ herhaalt Adèle en ze begint het papieren tafelkleed droog te deppen. ‘Het jochie verveelt zich. Hij moet zijn energie kwijt, meer niet. Eigenlijk zou hij een broertje of een zusje moeten hebben, en een grote tuin om in te spelen.’

Vergevingsgezind lacht Richard naar haar.

‘Wat vond je van de advertentie? Dat huis leek je leuk, toch? Meteen toen ik het zag, dacht ik aan jou. Ik wil dat we ons leven veranderen. Ik wil dat we een geweldig leven hebben, begrijp je?’

Richard neemt zijn zoon op schoot en streelt zijn haar. Lucien lijkt op zijn vader. Hetzelfde fijne, blonde haar, dezelfde amandelvormige mond. Ze lachen veel samen. Richard is gek op zijn zoontje. Soms vraagt Adèle zich af of ze haar eigenlijk wel nodig hebben. Of ze geen gelukkig leven konden hebben, met z’n tweeën.

Ze kijkt naar hen en begrijpt dat haar leven nu altijd hetzelfde zal zijn. Ze zorgt voor haar kinderen, maakt zich druk over wat ze eten. Op vakantie zal ze naar oorden gaan die zij leuk vinden, ieder weekend zal ze proberen hen te vermaken. Zoals alle mensen uit de middenklasse overal ter wereld zal ze hen ophalen van gitaarles, naar een voorstelling brengen of naar school, alles zoeken wat hen maar ‘omhoog helpt’. Adèle hoopt dat haar kinderen niet op haar zullen lijken.

Ze komen aan bij het hotel en nemen hun intrek in een smalle kamer, in de vorm van een kajuit. Geen fijne plek, vindt Adèle. Ze heeft het gevoel dat de muren naar elkaar toe bewegen, alsof ze haar in haar slaap langzaam zullen pletten. Maar ze heeft behoefte aan een dutje. Ze doet de luiken dicht – sluit de mooie dag, waarvan je hoort te profiteren, buiten – stopt Lucien in bed voor zijn middagslaapje en gaat liggen. Als ze haar ogen nog maar nauwelijks dicht heeft, hoort ze haar zoon roepen. Ze verroert zich niet. Ze heeft meer geduld dan hij, uiteindelijk zal hij er genoeg van krijgen. Hij schopt tegen de deur, ze vermoedt dat hij de badkamer in is gegaan. Hij draait de kraan open. ‘Ga met hem buiten spelen. We zijn hier maar één dag, dat arme jochie. Ik heb net twee dagen dienst gehad.’

Adèle staat op, kleedt Lucien weer aan en gaat met hem naar een speeltuintje dat in het verlengde van het strand ligt. Hij klautert de gekleurde speeltoestellen op en af. Onvermoeibaar roetsjt hij van de glijbaan. Adèle is bang dat hij van het hoge plateau zal vallen waar de kinderen elkaar verdringen en ze loopt eromheen om hem te kunnen opvangen.

‘Zullen we teruggaan, Lucien?’

‘Nee, mama, niet nu,’ zegt haar zoon bevelend.

Het speelterreintje is piepklein. Lucien pakt een auto af van een jongetje, dat begint te huilen. ‘Geef hem zijn speelgoed terug. Kom, we gaan naar papa, in het hotel,’ smeekt ze terwijl ze hem aan zijn arm trekt. ‘Nee!’ schreeuwt haar zoontje, die naar een schommel rent en daar bijna zijn kaak tegen breekt. Adèle gaat op een bank zitten, maar staat dan weer op. ‘En als we eens op het strand gingen spelen?’ stelt ze voor. Op het zand kan hij zich geen pijn doen.

Adèle gaat op het ijskoude strand zitten. Ze zet Lucien tussen haar benen en begint een gat te graven. ‘We gaan zo diep graven dat we water vinden, let maar op.’

‘Ik wil water!’ roept Lucien enthousiast, als hij haar na een paar minuten ontglipt en begint te hollen naar de grote plassen water die bij eb op het strand zijn achtergebleven. Het kind valt in het zand, staat weer op en springt in de modder. ‘Lucien, kom terug!’ roept Adèle schel. Het kind draait zich om en kijkt lachend naar haar. Hij gaat in de binnenzee zitten en plonst met zijn armen in het water. Adèle komt niet overeind. Ze is woedend. Hartje december en hij wordt kletsnat. Straks vat hij kou en dan kan zij de zorg op zich nemen, meer nog dan nu. Ze neemt het hem kwalijk dat hij zo stom is, geen greintje gezond verstand heeft, zo egoïstisch is. Ze denkt erover op te staan, hem met geweld mee naar het hotel te slepen en dan aan Richard te vragen hem in een warm bad te stoppen. Maar ze komt niet in beweging. Ze wil hem niet dragen, dat kind is zo zwaar geworden en hij schopt haar met zijn stevige benen wanneer hij tegenstribbelt. ‘Lucien, kom onmiddellijk hier!’ gilt ze, onder de ogen van een stomverbaasde oudere dame.

Een blonde vrouw met slordig haar, die ondanks het seizoen een korte broek draagt, pakt Lucien bij de hand en brengt hem naar zijn moeder. Zijn spijkerbroek is opgekropen tot boven zijn mollige knietjes en hij is vrolijk en beduusd. Adèle zit nog op de grond als de dame met een sterk Engels accent zegt: ‘Ik geloof dat dit knulletje graag wil zwemmen.’

‘Dank u wel,’ antwoordt Adèle, die zich vernederd voelt en nerveus is. Ze zou languit in het zand willen gaan liggen, haar jas over haar gezicht trekken en de strijd opgeven. Ze heeft zelfs de fut niet om te keer te gaan tegen het kind, dat staat te klappertanden en haar lachend aankijkt.

Lucien is een last, een druk waar ze zich met moeite naar voegt. Het lukt Adèle niet te achterhalen waar de liefde voor haar zoon ergens zit tussen al haar gemengde gevoelens: paniek om hem aan een ander te moeten toevertrouwen, ergernis bij het aankleden, uitputting als ze de weerspannige wandelwagen een helling op duwt. De liefde is er, daar twijfelt ze niet aan. Een ongepolijste liefde, die lijdt onder het leven van alledag. Een liefde die geen tijd voor zichzelf heeft.

Adèle heeft een kind gemaakt om dezelfde reden waarom ze is getrouwd. Om bij de wereld te horen en zich te beschermen tegen alles waarin ze verschilt van anderen. Door echtgenote en moeder te worden heeft ze zich omgeven met een aura van achtenswaardigheid dat niemand haar kan afnemen. Ze heeft voor zichzelf een schuilplaats gebouwd voor bange avonden en een comfortabele vluchtweg voor liederlijke dagen.

Zwanger zijn vond ze fijn.

Los van slapeloosheid en zware benen, een beetje rugpijn en bloedend tandvlees had Adèle een voorbeeldige zwangerschap. Ze stopte met roken, dronk niet meer dan één glas wijn per maand en dat gezonde leven gaf haar voldoening. Voor het eerst in haar leven had ze het gevoel dat ze gelukkig was. Haar puntige buik gaf haar een sierlijke welving. Haar huid glansde en ze had zelfs haar haar laten groeien, dat ze naar opzij droeg.

Ze was in haar zevenendertigste week en liggen was heel ongemakkelijk geworden. Die avond zei ze tegen Richard dat hij maar zonder haar uit moest gaan. ‘Ik drink niet en het is warm. Ik zie echt niet wat ik op dat feest zou moeten doen. Veel plezier en maak je om mij geen zorgen.’

Ze ging naar bed. De luiken waren nog open en ze kon de menigte door de straat zien lopen. Uiteindelijk stond ze op, moe van het proberen in slaap te vallen. In de badkamer plensde ze koud water in haar gezicht en bekeek ze zichzelf langdurig. Ze keek omlaag naar haar buik en daarna weer naar haar gezicht. Zal ik ooit weer worden zoals eerst, vroeg ze zich af. Ze was zich intens bewust van haar eigen metamorfose. Ze zou niet hebben kunnen zeggen of dat haar blij maakte of dat ze heimwee koesterde. Maar ze wist dat er iets in haar stierf.

Ze had zichzelf voorgehouden dat een kind haar zou genezen. Ze had zichzelf ervan overtuigd dat het moederschap de enige uitweg was voor haar onbehagen, de enige oplossing om abrupt te breken met die vlucht voorwaarts. Ze had zich erin gestort als een patiënt die zich uiteindelijk neerlegt bij een onvermijdelijke behandeling. Ze had dit kind gemaakt, of liever gezegd, dit kind was bij haar gemaakt zonder dat ze weerstand bood, in de dwaze hoop dat ze er baat bij zou hebben.

Een zwangerschapstest hoefde ze niet te doen. Ze wist het meteen maar praatte er met niemand over. Ze koesterde haar geheim. Haar buik groeide en toch bleef ze de komst van een kind rustig ontkennen. Ze was bang dat de mensen in haar omgeving alles zouden verpesten met hun voorspelbare reacties en hun banale gebaren van handen die zich uitstrekten naar haar onderbuik om de rondheid ervan te meten. Vooral in gezelschap van mannen voelde ze zich alleen, maar die eenzaamheid deerde haar niet.

Lucien werd geboren. Algauw was ze weer gaan roken. Bijna meteen weer gaan drinken. Het kind zat haar luiheid in de weg en voor het eerst van haar leven zag ze zich gedwongen voor iemand anders te zorgen dan voor zichzelf. Ze hield van dit kind. Ze koesterde voor het baby’tje een intense lichamelijke liefde die ondanks alles tekortschoot. De dagen thuis leken haar eindeloos lang. Soms liet ze hem huilen in zijn kamer en verborg ze haar hoofd onder een kussen, in de hoop te kunnen slapen.

Ze snikte bij de hoge kinderstoel, die onder de etensspetters zat, met vóór haar een verdrietig kind dat niet wilde eten.

Ze vindt het fijn om hem bloot tegen zich aan te drukken voordat ze hem in zijn bad zet. Ze vindt het heerlijk om hem te wiegen en te kijken hoe hij wegdoezelt, dronken van haar tederheid. Sinds het babybedje is verruild voor een kinderbed, is ze begonnen bij hem te slapen. Zonder geluid te maken sluipt ze de echtelijke slaapkamer uit en kruipt ze in bed bij haar zoon, die haar grommend begroet. Ze duwt haar neus in zijn haar, in zijn hals of in zijn handpalm en ademt zijn zurige geur in. Wat zou ze graag willen dat dit haar voldoening zou geven.

De zwangerschap heeft haar toegetakeld. Ze heeft het gevoel dat ze er lelijk, slap en oud uit is gekomen. Haar haren heeft ze kort laten knippen en sindsdien heeft ze de indruk dat haar gezicht een en al rimpel is. Toch is Adèle met haar vijfendertig jaar nog steeds een knappe vrouw. De jaren hebben haar zelfs krachtiger gemaakt, intrigerender, voornamer. Haar trekken zijn verhard, maar haar fletse blik is intenser geworden. Ze is minder hysterisch, minder opgewonden. Door jarenlang roken is haar schelle stem, waar haar vader haar mee plaagde, verzacht. Ze ziet zo bleek dat je de kronkelingen van de adertjes op haar wangen zou kunnen natekenen alsof je ze overtrekt op calqueerpapier.