HET AMSTERDAM VAN

JOHAN
CRUIJFF

Johan Cruijff voor stadion De Meer

Sytze de Boer

HET AMSTERDAM VAN

JOHAN
CRUIJFF

Nieuw Amsterdam

www.nieuwamsterdam.nl

Tekst © 2018 Sytze de Boer

Foto’s © 2018 De rechten op de foto’s berusten bij de genoemde instanties of personen. De uitgever heeft getracht alle rechthebbenden te achterhalen. Mocht u desondanks menen aanspraak te kunnen maken op enig recht, dan kunt u contact opnemen met Uitgeverij Nieuw Amsterdam, info@nieuwamsterdam.nl.

Ontwerp omslag en binnenwerk Paul Pollmann

Foto omslag Guus de Jong

Foto frontispice Peter Elenbaas

ISBN 9789046824047

NUR 491

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018, met

ISBN 9789046823361

INHOUD

Inleiding

Betondorp

Oost

De Pijp

West

Jordaan

Centrum

Zuid

Buitenveldert

Amsterdam-Zuidoost

Schiphol

Vinkeveen

Slotwoord

INLEIDING

‘Amsterdam is een unieke stad, een dergelijke sfeer tref je nergens ter wereld aan. Ik ben en blijf dan ook Nederlander, Amsterdammer en Ajacied,’ zei Johan Cruijff toen hij al langere tijd in het buitenland verbleef. ‘Als dat eigenwijze Amsterdamse lefgozertje voel ik de Amsterdamse mentaliteit aan.’ Een echtere Amsterdammer dan Cruijff zal lastig te vinden zijn.

Dat zou je opmerkelijk kunnen noemen omdat hij maar de helft van zijn leven Amsterdam (of buitengewest) als vaste woonplaats had. Maar gebleken is dat je Cruijff wel uit Amsterdam kunt halen, maar Amsterdam niet uit Cruijff. Bovendien: avontuurlijke Amsterdammers blijven niet in hun stad hangen. Zij bevaren de wereldzeeën en worden kosmopoliet. En de Amsterdammer laat zich er graag op voorstaan een wereldburger te zijn, afkomstig uit het grootste dorp of de kleinste wereldstad op de aardbol.

Uit de haven van Amsterdam vertrokken in de Gouden Eeuw veel schepen op ontdekkingsreis. Adriaen Block die in 1613 werd uitgezonden naar Amerika om de gebieden (het huidige New York) te verkennen die eerder door Henry Hudson waren ontdekt. Hudson was in dienst van de Amsterdamse VOC. Even later voer Amsterdammer Dirck Hartogh met zijn schip de andere kant op. Hij zette uiteindelijk voet op Australische bodem.

Cruijff ging in 1973 op ontdekkingsreis naar Barcelona, iets wat hij al langer in zijn hoofd had. Toch had dat besluit heel wat hoofdbrekens gekost: ‘Barcelona is wel ver, Nel!’ verzuchtte hij tegen zijn moeder. Het was in een tijd dat Spanje een dictatuur en een achtergebleven land was. En er bovendien niet meerdere vluchten per dag die kant opgingen. Uiteindelijk vertrok hij. Later volgde een verhuizing naar Amerika, om na omzwervingen definitief domicilie te kiezen in Catalonië. Waar hij als een echte Amsterdammer ook wel kon klagen over zijn geboortestad: ‘In Barcelona zijn de mensen minder chagrijnig dan in Amsterdam.’

In combinatie met de vele internationale wedstrijden en optredens in de media maakte dat Cruijff tot een Amsterdamse kosmopoliet. Zijn naam raakte bekend bij miljarden wereldburgers. Overigens een kosmopoliet die kapucijners met spek en stamppot tot zijn favoriete maaltijden bleef rekenen. Gerechten die hij zich ook liet smaken na zijn definitieve vertrek uit Nederland. Hij zou nog regelmatig terugkeren naar zijn geboorteplaats; om z’n moeder of Ajax te bezoeken of als analist bij de NOS op te treden. En om te skeeleren in het Vondelpark, vlak bij z’n pied-à-terre in Amsterdam-Zuid.

De Jordaan geldt als de meest typisch Amsterdamse wijk. Cruijffs ouders en grootouders waren allen rasechte Jordanezen, zijn broer Henny werd er geboren en pas een jaar voor Johan ter wereld kwam, verhuisde het gezin Cruijff naar Betondorp, een onderdeel van de wijk Watergraafsmeer. Veel andere leden van de omvangrijke familie bleven in de Jordaan en werden natuurlijk nog geregeld bezocht. De Jordaan kenmerkt zich door haar vrijpostige bewoners, voorzien van een handelsgeest en met plagerige gein als liefhebberij. Daarnaast kwam de onderling solidaire bevolking geregeld in opstand tegen het gezag. Allemaal eigenschappen die als een rode draad door het leven van Cruijff lopen. Ontzag voor de macht bleef hem vreemd. Terwijl vanaf halverwege de jaren 60 in het centrum van de stad provo’s de politie sarden, kwam Johan in het geweer tegen bestuurlijk voetbalgezag (‘Ik ben een Amsterdammer die zegt waar het op staat’). De ludieke ‘Kabouter’-protestpartij vond hij leuk, om er vervolgens snel aan toe te voegen geen verstand van politiek te hebben.

Behalve stadsmens was hij ook erg op zijn gemak in de rust, ruimte en overzichtelijkheid van Betondorp. Om die reden waren zijn ouders in 1946 naar Amsterdam-Oost getrokken. Net als vele duizenden Amsterdammers in latere decennia zouden verhuizen naar een huis met tuin in Purmerend, Hoorn en Almere. Johan ging na zijn bruiloft naar het nóg landelijker Vinkeveen.

Weliswaar komen zijn voorouders tot in de 19e eeuw uit Amsterdam, maar daarvóór is bijvoorbeeld ook Fries bloed in zijn stamboom te ontdekken. Ook dit is klassiek Amsterdams: tallozen hebben er wortels in de provincie.

In zijn juniorentijd bij Ajax leerde Jopie de stad kennen, simpelweg door die te doorkruisen aan de hand van het competitieschema. Hij speelde tegen nu vaak niet meer bestaande clubs op inmiddels bebouwde terreinen. Zoals op het Mosveld van de Volewijckers in Amsterdam-Noord.

Eenmaal op vrijersvoeten kwamen daar de uitgaansgelegenheden in het centrum van de stad bij. Vooral de Leidsepleinbuurt was booming in de swinging sixties. Johan leerde er zijn grote liefde Danny Coster kennen. Waarna hij geregeld een bezoek zou brengen aan zijn schoonouders in de chique Apollobuurt. Amsterdam-West (Shoetique), -Zuidoost of Buitenveldert: er is altijd wel een link met Cruijff te vinden.

Zijn niet-gelovige ouders stuurden hem in 1953 naar een protestants-christelijke lagere school. Onder het ruimdenkende motto: je moet gewoon alles weten en alles leren. Als jij later naar de kerk wilt, dan ga je naar de kerk. Wil je niet, dan ga je niet. Maar dan weet je in ieder geval overal van. Een principe dat Johan later ook op zíjn kinderen zou overbrengen als hij hen in Vinkeveen bij een katholieke school inschrijft.

Er is ook sprake geweest van een Joodse invloed, zij het niet in religieuze zin. Zijn Joodse oom Barend Tak, getrouwd met een zus van Nel, was zijn voogd en medeondertekenaar van contracten toen Johan nog minderjarig was. Zijn bazen tijdens zijn baantjes als tiener waren Eliazer (Leo) van de Kar en Hartog (Harry) Blitz. Bij Ajax ontstond een hechte band met de Joodse verzorger Salo Muller, en Jaap van Praag was voorzitter van de club. Met diens zoon en latere voorzitter Michael ontstond zelfs een vriendschap (feitelijk is Michael niet Joods). Verder was de halfzus van Danny getrouwd met Johnny Pop wiens ouders in vernietigingskamp Sobibor waren vermoord. Hun zoon Pascal werd streng in de joodse leer, verhuisde naar Jeruzalem en was enige tijd Johans zaakwaarnemer.

Hoewel van zijn ploeggenoten alleen Bennie Muller Joods was (Sjaak Swart was dat half) en de term ‘Jodenclub’ daarom voor Ajax niet het juiste stempel was, kon er wel sprake zijn van Joodse invloeden door Joodse ondernemers rond de club en door een Joodse kleedkamersfeer. Niet in de laatste plaats vanwege de Mokumse gein, waar de practical joke een belangrijke plaats innam.

Maar het meest Amsterdams was Cruijff uiteraard als Ajacied. ‘Ajax is mijn club. Eens een Ajacied, altijd een Ajacied. Er staan ontstellend veel talenten op, daarom blijft het een unieke club.’ Een Ajacied met meer Ajaxgenen was en is er niet. Aan de hand van zijn (stief)vader kende het Ajax- stadion al snel geen geheimen meer en maakte hij zich van jongs af aan de mores van de club eigen. Daar voegde hij zijn ongekende voetbalkwaliteiten en eigen inzichten aan toe waarmee hij zijn club liet opklimmen tot de wereldtop. Dat was uiteraard mede dankzij trainer Rinus Michels en medespelers als Piet Keizer maar bovenal op basis van Johans ondernemerszin, rebelsheid en pioniersmentaliteit. Eigenschappen waardoor de unieke dwarsdenker vaak botste met de conservatieve bestuurders. Van invloed op de eeuwige liefde voor zijn club en zijn stad is dat nooit geweest. Drie maanden nadat hij door Ajax aan de kant is geschoven, gaat het in zijn laatste Telegraaf-column nog gewoon over ‘mijn club’. Drie dagen later, op 24 maart 2016, zou ’s werelds bekendste Amsterdammer overlijden. In zijn stad blijven ook nadien genoeg sporen over voor een blijvende herinnering.

Jopie al vroeg in de prijzen, hier met de B1.

BETONDORP

‘Ik verbeeld me niets, ik ben een gewone jongen uit Betondorp,’ zei Cruijff in 1989 over de wijk waar hij tot zijn huwelijk in 1968 woonde. ‘Het was eigenlijk een dorp aan de rand van de stad.’ Het dorp met zijn typische architectuur in een aangenaam groene omgeving heeft een opvallend hoog aantal beroemdheden voortgebracht. Vooruitgang boeken, jezelf opwerken, was hier het ‘linkse’ motto. Behalve Johan Cruijff hebben onder anderen fotograaf Ed van der Elsken, schrijvers Nescio en Jan Mens en de broers Karel en Gerard (van het) Reve hier gewoond. Die laatste oordeelde als een van de weinigen niet al te gunstig over zijn verblijf in ‘cementwijk’: ‘In deze hele buurt, de huizen en de tuinen, daken, straten en pleintjes, heeft voor mij altijd een sfeer gehangen van onpeilbare weemoed.’ Johan daarentegen sprak uitsluitend in lovende bewoordingen over Betondorp: het zit in mij, zei hij, en zou er nooit meer uitgaan. ‘Het was eigenlijk allemaal best vrolijk. Allemaal gezinnen met jonge kinderen. Je had het gevoel “buiten” te wonen. Je ging hier naar school en kwam niet buiten het dorp.’

Tuindorp Watergraafsmeer, zoals het officieel heet, werd in de jaren twintig van de vorige eeuw gebouwd om arbeiders een betere kans te geven. De enorme groei van het aantal Amsterdammers had geleid tot belabberde woonomstandigheden in wijken als de Jordaan, Indische Buurt en De Pijp. Er moest een einde komen aan de te kleine, donkere behuizing en slechte hygiëne voor de arbeiders. Die hadden recht op een eigen woning met veel groen, licht, lucht en ruimte, vooral voor hun kinderen, zo vond de sociaal-democratische wethouder Floor Wibaut.

De opzet van de wijk, met een centraal plein (Brink) waar bijna alle straten samenkwamen, moest zorgen voor geborgenheid en gemeenschapszin. Naast woningen van beton zijn er ook huizen van rode baksteen, zoals het laatste huis van moeder Nel Cruijff. De straatnamen in Betondorp, zoals Brink, Veeteeltstraat en Oogststraat, verwijzen naar een natuurlijk en gezond leven op wei en akker. Betondorp moest het platteland in de stad brengen. ‘Mijn broer Henny en ik hadden niet het idee dat we in Amsterdam woonden. Auto’s waren er nauwelijks waardoor we op straat konden voetballen.’

De stad hield hier op. Er graasden koeien, verderop lagen Diemen en Duivendrecht.

Akkerstraat 32

woonhuis en groentezaak (1947-1959)

Hoek Tuinbouwstraat: een benedenhuis zoals zovele in Betondorp. Op 1 maart 1946, ruim een jaar voor de geboorte van Johan, betrok de familie Cruijff (Manus, Nel en de eenjarige Henny), afkomstig uit de Jordaan, hier het woonhuis annex groentezaak. Beide bevonden zich op de begane grond. Erachter waren twee tuinen, een voor de voorraden van de winkel, een voor het gezin. Het paste allemaal net, maar vergeleken bij de smalle en morsige steegjes van de toen nog arme volksbuurt de Jordaan was het een hele vooruitgang.

De groentewinkel van Manus Cruijff met daarachter het woonhuis in de Akkerstraat.

Er waren in de wijk, zoals toen gebruikelijk, veel middenstanders. Zo waren er nóg drie andere groentewinkels in Betondorp, maar toch slaagden de Cruijffs erin zich een plek te veroveren in de harten van de bewoners. Ook de kleine Jopie bracht vaak bestellingen rond en bezorgde fruitmanden bij zieken.

‘Denkend aan vroeger,’ zei Cruijff al op jonge leeftijd, ‘is altijd het eerste dat ik voor me zie onze groentewinkel op de hoek. De winkel was vrij groot, daarachter een hal en dan het woongedeelte. Iedere morgen ging mijn vader om zes uur naar de markthallen in West om groente en fruit te halen. Mijn moeder deed het huishouden waardoor Henny en ik op de winkel moesten passen. Als vader en moeder het druk hadden, tilden wij vanzelf met hen mee.’ Tijdens het helpen van klanten kreeg Johan bovendien al snel het hoofdrekenen onder de knie. Cruijff zei ook: ‘Ik hield van mijn vader en bewonderde hem, want hij werkte verschrikkelijk hard.’ Dat gold ook voor zijn moeder. ‘Hoewel mijn moeder het druk had, maakte ze toch steeds tijd vrij voor Henny en mij. ’s Avonds na het eten liet ze de boel de boel en ging steevast aan de grote tafel spelletjes met ons doen.’ Aan zijn rimpelloze jeugd komt op 8 juli 1959 abrupt een einde: ‘Op de dag dat ik op de lagere school mijn diploma kreeg. Daar kwam de meester vertellen dat ik naar huis moest, al zei hij niet wat er aan de hand was. Voor onze winkel stond een ziekenwagen. “Papa is niet goed geworden” zei mijn moeder. Even later hoorden we dat onze vader was overleden aan een hartverlamming. Hij was pas 45 jaar.’

Johan even terug onder het poortje waar hij voetbalde als het regende.

In het Ajax Clubnieuws staat korte tijd later het volgende zwartomrande bericht:

Wijlen de heer Cruijff behoorde tot onze trouwste donateurs en was altijd bereid veel voor ‘zijn’ Ajax te doen. Geheel onverwacht is hij van ons heengegaan, zullen wij voortaan zijn vertrouwde figuur moeten missen. Manus, beste kerel, rust zacht.

Het bestuur der AFC Ajax

‘Het leven als groenteboer werd een beetje te zwaar voor mijn vader, hij wilde een sigarenzaak beginnen. We zouden gaan verhuizen, maar door zijn dood raakte ik alles kwijt. Het huis waar ik was opgegroeid, en mijn vader.’

Akkerstraat

poortje

Tegenover het huis is een poort. ‘Als het regende, gingen we koppen onder de poort,’ zei broer Henny. ‘Wat me sterk is bijgebleven, zijn de series rinkelende ruiten, die steeds weer aan diggelen gingen tijdens onze felle voetbal-partijtjes op straat,’ vulde Johan aan. ‘De verzekering kan het gewoon niet aanslepen, zuchtte mijn moeder soms. En nog erger: door die kapotte ruiten raakte de zaak een aantal klanten kwijt.’

Akkerstraat 31

boekhandel P. Nuis

In het andere hoekpand op het kruispunt met de Tuinbouwstraat zat boekhandel P. Nuis (‘Elke week nieuwe boeken’ was in advertenties te lezen). Daarin bevond zich ook nog een zogenaamde leesbibliotheek, met leenboeken die voor de openbare bibliotheken te gewoontjes waren. Het kan niet anders of hier leende Johan het boek Klop maar op ’n deur van Willard Motley. Eind jaren 60 was het zijn veelgememoreerde antwoord op de vraag naar zijn laatst gelezen boek.

Vader Manus Cruijff was er een vaste klant. Detectives van Edward Multon waren zijn favoriet.

Op de stoep van deze boekhandel werd het beroemde filmpje opgenomen waarin Johan op negenjarige leeftijd z’n vriendje Leo Happé door de benen speelt. De maker ervan is Arend van der Wel, in die tijd een verwoed amateurfilmer. Van der Wel speelde van 1950 tot 1955 bij Ajax en was een huisvriend van de familie.

Weidestraat 37

woonhuis (1959-1968)

Na het plotselinge overlijden van Johans vader moest de winkel worden verkocht – zelfs de auto werd van de hand gedaan – en verhuisde de weduwe Nel Cruijff-Draaijer met haar twee zoons (14 en 12) naar dit adres. Het waren zware tijden, maar, zei moeder Nel keer op keer, ‘met elkaar komen we er best doorheen’. Gelukkig woonden er heel wat familieleden in de buurt. ‘De hele familie stond pal achter ons,’ zei Johan daar later over. ‘Dat was een enorme steun. Mijn moeder had niet alleen de warmte van een moederkloek. In heel veel opzichten is het een formidabele vrouw. Ze heeft bij Ajax de kleedkamers schoon gemaakt en zelfs op zondag hielp ze nog in de kantine.’

Johan, Nel en Henny Cruijff in 1968 op de bank in de huiskamer aan de Weidestraat.

Vier jaar later wordt Ajax’ terreinknecht ‘ome’ Henk Angel Johans stiefvader en komt bij het gezin inwonen. ‘Ome Henk was een fantastische man, ik heb louter prettige ervaringen met hem gehad. Hij was een tweede vader voor mij en een fijne opa voor de kinderen.’

Tijdens het eten zat Johan vaak ademloos te luisteren naar zijn verhalen over wat er bij Ajax speelde. Vervolgens komt ook oma Kee, de moeder van Nel, in huis in haar laatste levensjaar. ‘Ze kan mijn kamertje wel krijgen,’ moet Johan toen hebben aangeboden. ‘Dan komt Johan bij mij,’ zei Henny en die heeft toen van zijn eigen geld een stapelbed gekocht. Oma Kee overlijdt in 1968.

‘Het klaarstaan voor een ander heb ik al vanuit mijn jeugd meegekregen,’ zei Johan in een van de vele terugblikken op zijn jeugd. ‘Mijn moeder kwam uit een gezin van tien kinderen. Dus heb ik niet alleen een broer, maar ook negen ooms en tantes en tientallen neven en nichten. Binnen zo’n grote familie gaat het de een beter dan de ander. De een heeft ook andere kwaliteiten dan de ander. Het mooie was, dat als er iets moest gebeuren, er altijd wel iemand was die je kon helpen. De een wist wat over verwarmingen, de ander kon goed schilderen.’

Tijdens de kerstdagen van 1967 maakt Danny Coster voor het eerst haar opwachting in de Weidestraat. Een jaar later verhuist het pasgetrouwde paar Cruijff-Coster naar Vinkeveen.

Veeteeltstraat 102

woonhuis familie Grootenboer

Vader Grootenboer, overtuigd socialist, wilde betere omstandigheden voor zijn gezin en verhuisde van Amsterdam-West naar Betondorp. Zoon Rolf en Johan zouden vanaf 1952 een leven lang bevriend blijven. Ze stonden bekend als ‘Jopie’ en de ‘Dooie’. Johan werd nu eenmaal vaak Jopie genoemd en Rolf stond niet bekend als bijzonder levendig. ‘We weten precies wat we aan elkaar hebben,’ zei Johan later in zijn autobiografie Mijn verhaal. En: ‘We vulden elkaar qua humor aan. Ik was de aangever, hij kopte de voorzetten in.’

Grootenboer: ‘De hele dag voetballen in het dorp, school deed je er even tussendoor.’ Johan: ‘Waar ik ook woonde of vertoefde, op zondagavond zocht ik altijd contact met hem om te horen hoe Ajax had gespeeld. Niet alleen het eerste elftal, maar ook alle jeugdelftallen. Met hem heb ik nog steeds heel intensief contact.’

Als Cruijff zich bij de NOS meldde voor een analyse van de Champions League, zei hij: ‘De Dooie komt mee.’ Dan wist iedereen bij de NOS wat hij bedoelde. De zwijgzame Rolf Grootenboer zou die avond weer plaatsnemen in een hoekje van de ruimte met televisieschermen. En dikke kans dat zijn ook al weinig spraakzame broer Frans eveneens zijn opwachting maakte.

Tuinbouwstraat 134

woonhuis familie Happé

Vanuit het huis van de familie Cruijff bezien het tweede bovenhuis links van de poort. Vroeger was het nummer 98.

Leon (oftewel Leo) Happé is klasgenoot op de Groen van Prinstererschool aan de Zaaiersweg. En samen met Rolf Grootenboer enige tijd zijn beste vriend. Leo en Johan worden in 1957 tegelijk bij Ajax aangenomen als ‘welp’. Leo laat zich op het beroemde filmpje op straat de bal door Johan tussen de benen spelen.

Na het overlijden van Manus Cruijff werd het gezin hier dikwijls opgevangen. Nel en haar zoons kwamen er eten en vader Bertus hielp mee in de groentezaak. Johan speelde met Leo maar ook diens zusje Corrie voelde genegenheid voor de magere jongen aan de overkant. ‘Johan is als een broertje voor me,’ zei Corrie later. ‘Een echte lieverd was hij. Als kinderen waren we onafscheidelijk.’

Johan is die hulp die hij toen heeft ondervonden nooit vergeten. Het contact bleef lang bestaan en als Johan langskwam bracht hij vaak een bloemetje mee. Op zijn beurt noemde vader Bertus hem ‘gewoon een doodgoeie gozer’.

Onderlangs, speeltuin met veld.

Brink 2

schoenenzaak Hoogenbosch

De schoenenzaak (‘geen stap zonder Hoogenbosch schoenen’) had een goeie aan de familie Cruijff.

Henny: ‘Elke zaterdagavond om kwart voor zes werden er schoenen gekocht voor Johan. Hij versleet iedere week een paar Robinsons, van 12,95 gulden. Met die nieuwe schoenen liep hij er tenminste zondags nog een beetje knap bij.’

Brink 22

slagerij Korrel

Hier deed Nel boodschappen voor haar gezin. De slager spreekt het verhaal tegen dat het daarbij om extra grote en sappige biefstukken ging om Johan aan te laten sterken.

Onderlangs 62

woonhuis Barend Tak en Riek Draaijer

Riek Draaijer, de zus van moeder Nel en dus de tante van Johan, verhuisde al eerder van de Jordaan naar Betondorp. Ze was getrouwd met Barend Tak, jeugdleider en -commissielid bij Ajax.

Op familiebezoek raken Manus en Nel ook besmet met het Betondorpvirus. De aangename leefomgeving doet het echtpaar besluiten de Jordaan te verlaten. Na het overlijden van vader Manus wordt oom Barend voogd van Johan. Zijn handtekening staat dan ook mede onder de eerste contracten van Johan.

Onderlangs

speeltuin met veld tussen hoek Onderlangs/ Tuinbouwstraat en Akkerstraat

De speeltuin met toestellen en een veldje stond onder beheer van Melis. Het lag in het verlengde van het huidige Cruyff Court. Johan bracht er ontelbare uren door. Boezemvriend Rolf Grootenboer: ‘Tussen de middag renden we als een gek naar Onderlangs, dan konden we twee uur voetballen op een gravelveldje in de speeltuin. Om tien voor twee blies de beheerder op zijn fluitje, als sein dat we weer terug naar school moesten. Onze bal lieten we in de speeltuin liggen. Dus als we na schooltijd om tien over vier weer kwamen aangerend, konden we verder voetballen, precies op de plek waar we gestopt waren.’

Hier werd ook gevoetbald tegen soms wel vijf jaar oudere jongens van het nabijgelegen tehuis De Vluchthaven, een halfopen instelling voor moeilijk opvoedbare jongeren. Kleine Jopie ging er dan fel tegenaan om te bewijzen dat hij zijn mannetje wel stond. Ook broer Henny was vaak van de partij en duidde later het speeltuinveldje als Johans voetballeerschool: ‘We speelden op grind, je was op een gegeven moment zo bedreven dat je niet meer op je bek ging. Want dat doet pijn hoor, op dat grind.’

Onderlangs

Cruyff Court (ter hoogte van de Weidestraat)

Op 5 juni 2014 geopend, uiteraard in aanwezigheid van de naamgever zelf. Hij vertelde toen dat er veel door hem heen ging nu hij weer op de plek stond waar hij een fantastische jeugd had gehad, waar hij met vriendjes op straat speelde. De straat was zijn leven geweest. De officiële opening van het Cruyff Court (op dat moment nummer 181) werd verricht door burgemeester Eberhard van der Laan.

Burgemeester Eberhard van der Laan opent op 5 juni 2014 het Cruyff Court in Betondorp, samen met de naamgever.

Johan zit tweede van links. Voor de gelegenheid in een elftal plus reserve.

Duivendrechtselaan 109

woonhuis Jany van der Veen

Jany van der Veen staat te boek als Cruijffs ontdekker. Nog voor Johan lid van Ajax werd, zag Van der Veen hem vaak in Betondorp spelen. Een tienjarige Johan noemde hij ‘een gifkikkertje eerste klas’ en tegen zijn eigen dochter Attie: ‘Dat jongetje daar wordt later een hele grote voetballer.’

Wanneer de familie Van der Veen later naar de Hogeweg verhuist, krijgt Jany als jeugdtrainer van Ajax Johan onder zijn hoede.

Zaaiersweg 15

Groen van Prinstererschool (1953-1959)

Het pand werd in 1926 gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School. Tot 1997 was het de plek van de Groen van Prinstererschool. Cruijff mocht graag terugblikken op zijn jaren op die christelijke lagere school, hij had het er prima naar zijn zin: ‘Voor de les werd er gebeden en ik weet nog wel dat ik die verhalen rond de Kerst schitterend vond. Ik zat wel op de school met de Bijbel, maar we deden er thuis niks aan.’ Spijbelen deed Johan niet: ‘Hoewel ik niet gek op leren was, had ik wel het besef dat ik het moest doen.’ Toch blonk hij in zeker één vak uit: ‘Met rekenen was ik de kinderen uit mijn klas altijd dik de baas want we moesten de klanten toch vertellen hoeveel drieenhalf pond worteltjes kostte. Als een vak me echt interesseerde, deed ik mijn best en was ik goed. Maar als ik in een vak geen enkele aardigheid had, dan voerde ik daarvoor geen moer uit. Taal bijvoorbeeld. Al dat ontleden en al die grammatica.’

Een van zijn favoriete meesters was Paul Ritchie. Meester Ritchie: ‘Er stond een houten bak in de klas, daar lag de bal in. Dan ging de bel en was het altijd Johan die de bal pakte. Nooit iemand anders, altijd Johan.’

Op het veld achter de school, ’t Zandje, werd uren en uren gevoetbald.

Het pand is inmiddels omgebouwd tot een woon- en werkplek. Op ’t Zandje staat nu de Mormonenkerk.

Uiterst recht, tweede rij van onderen, zit Johan. Boven hem staat een van zijn favoriete meesters en schoolhoofd Paul Ritchie.

Landbouwstraat 48

woonhuis Nel Cruijff-Draaijer (1984-2007)

Een jaar na het overlijden van haar man Henk Angel verhuist Nel naar haar derde adres in Betondorp. Daar zal ze de rest van haar leven (ze komt in 2007 te overlijden) zelfstandig blijven wonen.

Johan komt er vaak op bezoek. Broer Henny en echtgenote zijn in de laatste jaren van Nels leven mantelzorgers. Familielid en filmmaker Eddy Terstall in 2012: ‘Nel was in haar laatste jaren fragiel en kwetsbaar. Ze was zeer oud. Maar ze was weerbaar en scherp. Ze was een kritisch en eigenzinnig burger en had overal een mening over. Bij tante Nel was het nooit saai. En met slappe praatjes kwam je niet weg. Dan zat ze er direct bovenop.’