EEN STRALENDE TOEKOMST

REBECCA

MAKKAI

EEN

STRALENDE

TOEKOMST

Vertaald door

Harm Damsma en Niek Miedema

Nieuw Amsterdam

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel The Great Believers. Viking, imprint van

Penguin Random House LLC, New York

© 2018 Rebecca Makkai Freeman

© 2019 Nederlandse vertaling Harm Damsma en Niek Miedema / Nieuw Amsterdam

De Shakespeare-vertalingen op blz. 100 en 471-472 zijn van de hand van

Peter Verstegen

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Nancy Resnick

Omslagbewerking bij Barbara

Foto auteur © Ryan Fowler

NUR 302

ISBN 978 90 468 2583 9

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2019, met

ISBN 978 90 468 2485 6

Wij geloofden in een stralende toekomst.

Nooit heb ik zo veel gegeven om mensen als om hen die tegelijk met mij hun eerste lentes beleefden, de dood voor ogen hadden, uitstel van executie kregen, en nu de lange, stormachtige zomer doormaken.

– F. Scott Fitzgerald in ‘My Generation’

De wereld is een wonder, maar de porties zijn klein.

– Rebecca Hazelton in ‘Slash Fiction’

1985

Dertig kilometer hiervandaan, dertig kilometer naar het noorden, ging de uitvaartdienst nu beginnen. Yale liep over West Belden Avenue en keek op zijn horloge. Hij zei tegen Charlie: ‘Hoe leeg denk jij dat die kerk is?’

Charlie zei: ‘Daar gaan wij ons niet druk om maken.’

Hoe dichter ze bij Richards huis kwamen hoe meer vrienden ze zagen die dezelfde kant op gingen. Sommigen waren in hun nette kleren, alsof dit de eigenlijke uitvaart was, anderen droegen een spijkerbroek of een leren jasje.

Er zaten vast alleen familieleden daar in die kerk, plus vrienden van de ouders, en de pastoor. Als ze in een ontvangstruimte sandwiches hadden klaargezet zouden ze de meeste kunnen weggooien.

Yale vond de liturgie van de wake van de vorige avond in zijn zak en vouwde die tot iets wat leek op een van de happertjes die zijn vrienden vroeger in de bus maakten, van die dingen waarop, als je een flapje openklapte, je toekomst voorspeld stond (‘Beroemd!’ of ‘Vermoord!’). Aan deze zaten geen flapjes, maar er stonden wel woorden op elk vlakje, soms ondersteboven, en allemaal afgebroken door de vouwen: ‘Pater George H. Whitb’; ‘dierbare zoon, broer, rust in’; ‘Vaste rots van mijn beh’; ‘geen bloemen, maar gif’. Waarmee, bedacht Yale, alsnog Nico’s toekomst was voorspeld. Nico was inderdaad een rots geweest. En bloemen zouden niet baten.

De huizen in deze straat waren hoog en weelderig. Op alle bordessen lagen nog pompoenen, maar niet veel met een uitgesneden gezicht. Het waren eerder kunstige opstellingen van kalebassen en maiskolven. Smeedijzeren omtuiningen, opendraaiende toegangshekjes. Toen ze het tuinpad van Richards huis (een elegant herenhuis, twee-onder-een-kap met een even elegant buurhuis) op liepen, fluisterde Charlie: ‘Zijn vrouw heeft de hele tent ingericht. Toen hij getróúwd was. In ’72.’ Yale schoot op een wel heel ongelukkig moment in de lach, uitgerekend toen Richard met een plechtige glimlach de deur van zijn huis openhield. Het kwam doordat hij een Richard voor zich zag die een heteroleven leidde in Lincoln Park met een inrichtingsgerichte vrouw. Yale zag er meteen slapstick bij: Richard die snel een man wegmoffelde in de kast wanneer zijn vrouw nog even terugkwam omdat ze haar Chanel-tasje was vergeten.

Yale trok zijn gezicht in de plooi, keek Richard aan en zei: ‘Wat een prachtig huis heb je.’ Achter hen kwam een golf van mensen opzetten die Yale en Charlie de woonkamer in stuwde.

Binnen straalde de inrichting met zijn met chintz beklede sofa’s, velours stoelen met bewerkte armleuningen en oosterse tapijten niet zozeer 1972 als wel 1872 uit. Yale voelde dat Charlie hem een kneepje in zijn hand gaf voordat ze de meute in doken.

Nico had duidelijk gemaakt dat er een feest moest komen. ‘Als ik straks als geest kom buurten, dacht je dat ik dan gesnotter wil zien? Dan ga ik heel erg spoken. Als jullie daar zitten te janken, gooi ik een lamp door de kamer, begrepen? Dan ram ik een pook in je reet, en niet op een lekkere manier.’ Als hij nog maar twee dagen dood was geweest hadden ze het vast niet kunnen opbrengen om zijn wens te vervullen. Maar Nico was drie weken geleden gestorven en de familie had de wake en de uitvaart uitgesteld totdat zijn opa, die ze in geen twintig jaar hadden gezien, een vlucht uit Havana kon krijgen. Nico’s moeder was namelijk het resultaat van een kortstondig pre-Castrohuwelijk tussen een diplomatendochter en een Cubaanse muzikant, en nu was die bejaarde Cubaan bepalend voor de planning van de uitvaart, terwijl Nico’s geliefde van de afgelopen drie jaar die avond niet eens welkom was in de kerk. Yale kon er niet aan denken zonder razend te worden, en dat zou Nico niet hebben gewild.

Hoe dan ook, ze hadden allemaal drie weken gerouwd en nu barstte Richards huis uit zijn voegen van de geforceerde feestelijkheid. Daar had je bijvoorbeeld Julian en Teddy die stonden te zwaaien vanachter de balustrade die op de eerste etage om het vertrek heen liep. Daarboven was nog een verdieping te zien, en de hele ruimte werd bekroond door een riant rond dakvenster. Dit huis was meer een kathedraal dan die hele kerk was geweest. Iemand gilde het veel te dicht bij Yales oor uit van het lachen.

Charlie zei: ‘Ik heb de indruk dat we ons dienen te amuseren.’ Yale was ervan overtuigd dat Charlies Engelse accent sterker naar voren kwam als hij sarcastisch was.

‘Ik wacht nog op de gogodansers,’ zei Yale.

Richard had een piano en daarachter zat iemand ‘Fly Me to the Moon’ te spelen.

Waar waren ze in godsnaam met zijn allen mee bezig?

Een magere man die Yale nog nooit eerder had gezien, omarmde Charlie. Iemand van buiten vermoedelijk, iemand die hier had gewoond maar was verhuisd voordat Yale zijn opwachting had gemaakt. Charlie zei: ‘Je bent jonger geworden! Hoe heb je dat voor elkaar gekregen?’ Yale wachtte tot hij zou worden voorgesteld, maar de man was inmiddels druk aan het vertellen over iemand anders die Yale niet kende. Charlie was de spin in heel wat webben.

Een stem in Yales oor: ‘We drinken cuba libres.’ Het was Fiona, Nico’s kleine zusje, en Yale draaide zich om om haar te omhelzen en haar naar citroen geurende haar te ruiken. ‘Maf, hè?’ Nico was trots geweest op het Cuba-verhaal, maar als hij had geweten tot wat voor chaos de overkomst van zijn opa zou leiden, had hij zijn veto uitgesproken over de keuze voor deze cocktail.

Fiona had hun de vorige avond allemaal verteld dat ze niet naar de uitvaart zou gaan – dat ze in plaats daarvan hier zou zijn – maar toch was het pijnlijk om haar nu te zien en te weten dat ze woord had gehouden. Maar ja, ze had haar familie even grondig afgeschreven als die Nico in de jaren voor zijn ziekte had afgeschreven. (Pas in zijn laatste dagen hadden ze zich hem weer toegeëigend en erop gestaan dat hij zou sterven in een slecht geoutilleerd ziekenhuis met fraai behang, ergens in een buitenwijk.) Haar mascara was uitgelopen. Ze had haar schoenen uitgedaan, maar wankelde alsof ze nog steeds op hoge hakken liep.

Fiona gaf haar glas aan Yale – het was halfvol, en er zat een roze halve kring op de rand. Ze legde een vinger tegen het gleufje onder zijn neus. ‘Ik kan nog steeds niet geloven dat je hem hebt afgeschoren. Het staat je goed, bedoel ik. Je lijkt wel…’

‘Een halve hetero.’

Ze moest lachen en zei: ‘O. O! Dat maken ze daar toch niet van je, hè? Op de universiteit?’ Fiona had een van de geschiktste gezichten om bezorgdheid uit te drukken die Yale ooit had gezien – haar wenkbrauwen trokken razendsnel samen en haar lippen verdwenen zo’n beetje in haar mond – maar hij vroeg zich wel af hoe ze nog emoties voor anderen over kon hebben.

Hij zei: ‘Nee. Het is… Nou ja, ik doe fondsenwerving. Ik praat met een hele hoop oudere alumni.’

‘Om geld los te krijgen?’

‘Geld en kunstwerken. Het is een curieuze dans.’ Yale had de baan bij het nieuwe Brigg Museum in augustus aangenomen, in dezelfde week dat Nico ziek was geworden, en hij wist nog steeds niet goed waar zijn verantwoordelijkheden begonnen of ophielden. ‘Ik bedoel, ze weten van Charlie. Mijn collega’s. Het is geen probleem. Het is een museum, geen bank.’ Hij nam een slokje van de cuba libre. Niet bijster gepast voor 3 november, maar het was die middag wel uitzonderlijk warm en dit was precies waar hij behoefte aan had. Misschien zou het koolzuur van de cola hem zelfs wel oppeppen.

‘Jij had echt een Tom Selleck-snor. Ik vind het geen gezicht als blonde mannen er eentje laten staan. Al die perzikhaartjes. Maar bij mannen met donker haar ben ik er dol op. Je had hem moeten houden! Maar het geeft niet, want nu lijk je op Luke Duke. Op een leuke manier. Nee, je lijkt op Patrick Duffy!’ Het lukte Yale niet om te lachen, en Fiona hield haar hoofd schuin om hem eens goed aan te kijken.

Het liefst zou hij zijn hoofd snikkend in haar haren drukken, maar dat deed hij niet. Hij had zichzelf al de hele dag gevoelloosheid aangemeten en daar klampte hij zich nu aan vast als aan een klimtouw. Als dit drie weken geleden was geweest, hadden ze gewoon samen kunnen huilen. Maar er was een korst op de wond ontstaan en nu was er nota bene ook nog sprake van een féést, met de verplichting om je op de een of andere manier oké te voelen. Vrolijk.

En wat was Nico geweest van Yale? Gewoon een goede vriend. Geen familie, geen minnaar. Eigenlijk was Nico toen Yale hier was komen wonen zijn eerste echte vriend geweest, de eerste met wie hij echte gesprekken had gevoerd, en niet in een bar een beetje over de muziek heen had zitten schreeuwen. Yale had Nico’s tekeningen prachtig gevonden, had hem mee uit genomen en op pannenkoekjes getrakteerd, had hem geholpen met het leren voor zijn staatsexamen en hem verteld dat hij talent had. Charlie had geen belangstelling voor kunst, net zomin als Nico’s geliefde Terrence, dus nam Yale Nico mee naar tentoonstellingen en lezingen over kunst, en stelde hij hem voor aan kunstenaars. Maar toch. Hoorde Yale, als Nico’s kleine zusje zich zo flink kon houden, dan ook niet wat sterker te zijn?

‘Het is voor íédereen zwaar,’ zei Fiona.

Hun ouders hadden Nico op zijn vijftiende verstoten, maar Fiona smokkelde eten, geld en medicijnen tegen zijn allergie naar het huis op Broadway waar hij met vier andere jongens in woonde. Dan nam ze in haar eentje de Sprinter en daarna de El, de metro vanaf Highland Park. Ze was toen elf. Als Nico Fiona aan iemand voorstelde, zei hij altijd: ‘Dit is de dame die mij heeft grootgebracht.’

Niets waar Yale woorden voor kon vinden was de moeite van het zeggen waard.

Fiona zei dat hij beslist een kijkje op de bovenverdiepingen moest nemen als hij de kans kreeg. ‘Het is net Versailles daar.’

Yale kon Charlie niet vinden in de drukte. Hoewel hij uitstraalde geweldig lang te zijn, was Charlie maar iets groter dan gemiddeld, zodat Yale in situaties als deze telkens weer verbaasd was dat hij hem niet met zijn borstelkop, zijn keurig getrimde baard en zijn hangende oogleden boven alles en iedereen zag uitsteken.

Maar nu stond Julian Ames, die naar beneden was gekomen, naast hem. Hij zei: ‘We zijn al sinds de lunch bezig! Ik ben toeter!’ Het was vijf uur en de lucht nam al een inktkleur aan. Hij hing giechelend tegen Yale aan. ‘We hebben de badkamers binnenstebuiten gekeerd. Hij heeft níks, of anders heeft hij het goed verstopt. Ja, iemand heeft achter in de koelkast wat oude poppers gevonden. Maar wat heb je aan poppers als je niet gaat neuken?’

‘Jezus. Nee, hè? Póppers?’

‘Ik bedoel die vraag serieus, hoor!’ Julian rechtte zijn rug. Hij had van voren een lok donker haar waardoor hij er volgens Charlie uitzag als Superman. (‘Of als een eenhoorn,’ voegde Yale daar dan aan toe.) Julian veegde de lok uit zijn ogen en trok een pruillip. Hij was gewoon te perfect. Hij had met het oog op zijn toneelcarrière een neuscorrectie laten doen toen hij uit Atlanta wegging en Yale wou dat hij dat niet had gedaan. Een imperfecte Julian was hem liever geweest.

‘En ik bedoel mijn antwoord serieus. Het slaat nergens op om poppers te gebruiken bij een herdenking.’

‘Maar dit is toch geen begrafenis? Het is een féést. En het is net als…’ Julian kwam weer vlakbij staan en fluisterde samenzweerderig in Yales oor: ‘Het is net als in dat verhaal van Poe, over de rode dood. Buiten waart de dood rond, maar hierbinnen gaan we ons geweldig vermaken.’

‘Julian.’ Yale dronk zijn glas cuba libre leeg en spuwde een ijsklontje terug in het glas. ‘Daar gaat het niet om. En zo loopt dat verhaal ook niet af.’

‘Ik lette nooit zo goed op op school.’

Julian legde zijn kin op Yales schouder, iets wat hij wel vaker deed, waarbij Yale altijd bang was dat Charlie toevallig net op dat moment hun kant op zou kijken. Yale was de afgelopen vier jaar constant bezig geweest Charlie te verzekeren dat hij er niet vandoor zou gaan met iemand als Julian, of als Teddy Naples, die nu gevaarlijk ver over de balustrade hing, met zijn voeten los van de vloer, om iets naar een vriend beneden te roepen. (Teddy was zo klein dat iemand hem vermoedelijk wel zou kunnen opvangen als hij viel, maar toch. Yale kon het niet aanzien.) Charlie had geen enkele reden om zo onzeker te zijn over Yales trouw, afgezien van het knappe voorkomen en de flirterige aard van beide genoemde mannen. En afgezien van het feit dat Charlie altijd onzeker was. Yale was degene geweest die had voorgesteld monogaam te zijn, maar Charlie was degene die maar bleef doorgaan over hoe dat mis zou kunnen gaan. En hij had de twee mooiste mannen van Chicago uitgezocht om zijn angsten aan op te hangen. Yale schudde Julian van zijn schouder, waarop Julian beneveld glimlachte en wegwandelde.

Het was rumoeriger geworden in het vertrek, het geluid weerkaatste van de bovenverdiepingen en er stroomden steeds meer mensen binnen. Twee heel knappe, heel jonge mannen liepen rond met schalen met kleine quiches, gevulde champignons en Russische eieren. Yale vroeg zich af waarom de hapjes niet ook Cubaans waren, zodat ze bij de cocktails zouden passen, maar Richard had waarschijnlijk maar één vast plan voor elk feest: deuren open, bar open, jongens met quiche.

Het was in elk geval heel wat beter dan die rare, schijnheilige wake van de vorige avond. Er had een heerlijke wierookgeur in de kerk gehangen, maar verder was er weinig wat Nico zou hebben bevallen. ‘Hij zou hier nog niet dood gevonden willen worden,’ had Charlie gezegd, en geprobeerd erbij te lachen toen hij het zichzelf hoorde zeggen. De ouders hadden Nico’s geliefde nadrukkelijk voor de wake uitgenodigd, met de toevoeging dat dit ‘een gepaste gelegenheid was voor vrienden om de laatste eer te bewijzen’. Met andere woorden: kom dus vandaag niet naar de uitvaartdienst. Met andere woorden: kom eigenlijk ook maar liever niet naar de wake, maar vind je ons niet ruimhartig? Maar Terrence was de vorige avond wél gegaan, net als acht andere vrienden. Vooral om Terrence te omringen en Fiona te steunen, want zij bleek degene te zijn die haar ouders had overgehaald hun uitnodigingen te sturen. Zij had tegen hen gezegd dat zij, als Nico’s vrienden niet werden uitgenodigd, tijdens de uitvaartdienst zou opstaan en dat hardop zou zeggen. Toch hadden heel wat vrienden bedankt voor de eer. Asher Glass had beweerd dat zijn lichaam in opstand zou komen als hij ook maar één voet in een katholieke kerk zou zetten. (‘Ik zou gaan gillen over kapotjes. Dat zweer ik je.’)

Ze hadden gebroederlijk met hun achten naast elkaar achteraan gezeten, Terrence geflankeerd door een legertje mannen in pak. Het zou mooi zijn geweest als Terrence onopvallend in de groep had kunnen opgaan, maar ze zaten nog niet eens toen Yale al hoorde hoe een oudere vrouw haar man op hem wees. ‘Die daar. Die zwarte meneer met de bril.’ Alsof er nog een andere zwarte man in die kerk was, eentje met goede ogen. Die vrouw was niet de enige geweest die tijdens de dienst steeds achterom had gekeken om klinisch te observeren of, en zo ja wanneer, dit homofiele zwarte exemplaar in tranen uit zou barsten.

Yale hield ergens laag en uit het zicht Charlies hand vast, niet bij wijze van statement, maar omdat Charlie allergisch was voor kerken. ‘Zodra ik knielkussentjes en gezangenboeken zie,’ zei hij, ‘voel ik vijf ton anglicaans schuldgevoel op mijn nek neerkomen.’ Zodoende had Yale ver beneden eenieders blikveld met zijn brede duim over de knokige duim van Charlie zitten wrijven.

Leden van de familie vertelden alleen anekdotes over toen Nico nog een kind was, alsof hij in zijn tienerjaren was overleden. Er zat een mooie bij die werd verteld door Nico’s stoïcijnse, asgrauwe vader. Toen Fiona zeven was, had ze twintig dollarcent gevraagd om snoepjes te kunnen kopen uit de pot die bij de buurtsuper naast de kassa stond. Haar vader had haar erop gewezen dat ze haar zakgeld al had opgemaakt. Fiona was begonnen te huilen. En Nico, die elf was, was midden in het gangpad gaan zitten en had vijf minuten lang aan zijn nog maar nauwelijks loszittende melkkies zitten draaien en trekken, totdat hij eruit kwam. Het bloedde en hun vader, die orthodontist was, was geschrokken van het feit dat de puntige wortel er nog aan zat. Maar Nico had de kies in zijn zak gestoken en gezegd: ‘De tandenfee brengt vanavond een kwartje, toch?’ Dokter Marcus kon geen nee zeggen waar Fiona bij was. ‘Mag ik dat kwartje dan nu lenen?’

De aanwezigen lachten en dokter Marcus hoefde niet echt uit te leggen dat Nico het geld meteen aan zijn zusje had gegeven, en dat het nog een vol jaar had geduurd voordat de nieuwe kies was opgekomen.

Yale keek nu of hij Terrence ergens zag. Het duurde even, maar daar was hij, hij zat halverwege de trap, met zo veel mensen om zich heen dat Yale nog even geen praatje met hem kon gaan maken. In plaats daarvan pakte Yale een van de miniquiches van een langskomende schaal en gaf het hapje door de spijlen van de trapleuning aan Terrence. ‘Je zit een beetje opgesloten daar!’ zei Yale, waarop Terrence de quiche in zijn mond stopte, zijn hand weer uitstak en zei: ‘Doe er nog maar eentje!’

Fiona was van plan geweest haar ouders een loer te draaien en Nico’s as te verwisselen met as uit de haard, om de echte dan aan Terrence te geven. Het was moeilijk te bepalen of ze dat serieus had gemeend. Maar Terrence zou geen as krijgen, en ook niks anders, behalve Nico’s kat, die hij al in huis had genomen toen Nico voor het eerst het ziekenhuis in moest. De familie had duidelijk gemaakt dat er, wanneer ze morgen zouden beginnen met het uitruimen van Nico’s huis, niets naar Terrence zou gaan. Nico had geen testament opgesteld. Zijn ziekte had hem overvallen en hij was al snel ernstig verzwakt. De eerste paar dagen had het alleen maar gordelroos geleken, maar binnen een maand was er sprake van schrikbarend hoge koorts en hersenverweking.

Tot afgelopen zomer had Terrence wiskunde gegeven aan tweede klassen op een middelbare school, maar daarna had Nico permanente zorg van hem nodig gehad, en had Terrence gehoord dat hij zelf ook besmet was. En hoe moest Terrence de herfst doorkomen, en de winter, zonder Nico en zonder baan? Het was niet alleen een geldkwestie. Hij hield namelijk van lesgeven en was dol op zijn leerlingen.

Terrence vertoonde een paar van de vage, eerste symptomen, zoals enig gewichtsverlies, maar nog niks ernstigs, niet voldoende om in de ziektewet te kunnen gaan. Hij had zich nadat Nico ziek was geworden laten testen. Of dat uit solidariteit was, of omdat hij het gewoon wilde weten, wist Yale niet. Niet dat er een soort wonderpil bestond. Yale en Charlie behoorden dat voorjaar, uit principe, tot de eersten die zich hadden laten testen. Charlies krant had de lezers opgeroepen zich te laten testen en een lans gebroken voor voorlichting en veilig vrijen, en Charlie vond dat hij dan ook het goede voorbeeld moest geven. Bovendien had Yale ervanaf willen zijn. Alle onzekerheid was volgens hem sowieso slecht voor zijn gezondheid. In de klinieken kon je je nog niet laten testen, maar bij dokter Vincent wel. Toen ze de gunstige uitslag kregen hadden Yale en Charlie een fles champagne opengetrokken. Het was een sombere heildronk geweest en ze hadden de fles niet eens leeg gekregen.

Julian stond weer in Yales oor te fluisteren. ‘Schenk jezelf nog maar gauw bij voordat de dia’s beginnen.’

‘Krijgen we día’s?’

‘Je kent Richard toch.’

Toen Yale bij de bar kwam stond Fiona daar te praten met iemand die hij niet kende, een man met een ferme kaaklijn, zo te zien hetero. Ze wond haar blonde krullen om haar vinger. Ze dronk te snel, want het glas in haar hand was alweer leeg. En ze had dat gehaald nadat ze Yale haar halflege glas had gegeven, en de hele Fiona woog misschien vijfenveertig kilo. Hij tikte haar tegen de arm en zei: ‘Vergeet je niet te eten?’

Fiona lachte, keek de man aan en lachte nog eens. ‘Yále,’ zei ze. En ze kuste hem op zijn wang, een stevige kus die waarschijnlijk lipstick zou achterlaten. Tegen de man zei ze: ‘Ik heb tweehonderd grote broers.’ Ze leek elk moment om te kunnen vallen. ‘Maar zoals je ziet, is hij het meest het studentje. Kijk maar eens naar Yales handen. Kijk dan.’

Yale bekeek zijn handpalm. Daar was niks mis mee.

‘Nee,’ zei ze, ‘de rug! Zijn het niet net dierenklauwen? Zo behaard!’ Ze liet haar vinger door de dikke donkere beharing vlak bij de pink van zijn linkerhand gaan. Ze fluisterde luid tegen de man: ‘Hij heeft het ook op zijn voeten!’ En toen, tegen Yale: ‘Zeg, heb je mijn tante nog gesproken?’

Yale keek het vertrek rond. Er waren maar een paar vrouwen, van wie geen enkele veel ouder dan dertig was.

Hij zei: ‘Bij de wake?’

‘Nee, ze kan niet autorijden. Maar je móét haar gesproken hebben, want dat heb ik duidelijk tegen haar gezegd. Ik heb het al maanden geleden tegen haar gezegd. En ze zei dat ze je gesproken had.’

‘Je tante?’ vroeg hij.

‘Nee, de tante van mijn váder. Ze was dol op Nico. Dat moet je goed beseffen, Yale. Ze was dól op hem.’

‘Haal maar even wat te eten voor haar,’ zei Nico tegen de man, die knikte. Fiona klopte Yale op de borst en draaide zich om, alsof hij degene was met de onnavolgbare logica.

Hij liet zijn glas bijvullen met bijna pure rum en keek of hij Charlie ergens zag. Was dat zijn bebaarde kin, zijn blauwe stropdas? Maar het gordijn van mensen sloot zich weer en Yale was niet lang genoeg om over iedereen heen te kunnen kijken. En nu deed Richard de lampen uit en stelde een projectiescherm op, en zag Yale alleen nog maar de schouders en ruggen voor zich.

Richard Campo was, als hij al een beroep had, fotograaf. Yale had geen idee hoe Richard aan zijn geld kwam, maar het stelde hem wel in staat een hoop dure camera’s te kopen en verschafte hem alle tijd om, naast het maken van een sporadische bruidsreportage, door de stad te zwerven en het straatleven vast te leggen. Niet lang nadat Yale naar Chicago was gekomen lag hij een keer met Charlie en vrienden van Charlie op Belmont Rocks te zonnebaden, al was dit nog voor Yale en Charlie een setje werden. Het was zalig, ook al was Yale vergeten een handdoek mee te nemen en ook al verbrandde hij altijd. Mannen die het open en bloot met elkaar deden! Een homoplek die afgeschermd lag van de stad, maar met weids uitzicht op Lake Michigan. Een van Charlies vrienden, een man met golvend, vroeg grijzend haar en een limoengroene zwembroek van Speedo, had hen allemaal zitten fotograferen met zijn Nikon, waar hij steeds een nieuw filmpje in deed, waarna hij weer vrolijk verder klikte. ‘Wie is die gluurder?’ had Yale gevraagd, waarop Charlie zei: ‘Misschien wel een genie.’ Dat was Richard. Nu zag Charlie natuurlijk in iedereen een genie en bleef hij mensen net zo lang uithoren tot hij had ontdekt wat hun passies waren, waarna hij hen stimuleerde daar werk van te maken, maar Richard was echt getalenteerd. Yale en Richard hadden elkaar nooit goed leren kennen – hij was tot vandaag nooit bij de man thuis geweest – maar Yale was wel aan hem gewend geraakt. Richard hing altijd een beetje in de buurt rond, keek toe en fotografeerde. Hij was een jaar of vijftien ouder dan de anderen in hun groepje en gedroeg zich vaderlijk liefdevol, en was altijd bereid een rondje te geven. Hij had Charlies krant in de begintijd financieel ondersteund. En wat was begonnen als rariteit was in de afgelopen maanden iets van levensbelang geworden. Als Yale de camera’s hoorde klikken, dacht hij: ‘Dát heeft hij in elk geval vastgelegd.’ Met andere woorden: wat er verder ook gaat gebeuren – over drie jaar, of over twintig – dat moment zal blijven.

Iemand rommelde wat met de platenspeler en terwijl de eerste dia verscheen (Nico en Terrence die vorig jaar op Fiona’s twintigste verjaardag proostten) begon de muziek. Het was de akoestische intro van ‘America’ van Simon & Garfunkel, de versie van het concert in Central Park. Nico’s lievelingssong, die hij zag als een rebels lijflied en niet gewoon als een deuntje over een roadtrip. Op de avond vorig jaar dat Reagan werd herkozen, speelde een woedende Nico het keer op keer af op de jukebox bij Little Jim’s, totdat de hele kroeg lallend zat mee te zingen over lost en counting cars en looking for America. Zoals ook nu weer iedereen meezong.

Yale kon het niet opbrengen om mee te doen, en hoewel hij vermoedelijk niet de enige was die zou moeten huilen, dacht hij niet dat hij het hier nog langer zou uithouden. Hij maakte zich los uit de meute en zette een paar stappen op Richards trap, zodat hij de hoofden van bovenaf kon zien. Iedereen stond geboeid naar de dia’s te kijken. Alleen liep er nog iemand anders weg. Teddy Naples stond bij Richards zware voordeur, trok het jasje van zijn pak weer aan en draaide langzaam de deurknop om. Teddy was doorgaans één brok kinetische energie, wipte voortdurend op zijn tenen en trommelde de hele tijd met zijn vingers mee met muziek die niemand anders kon horen. Maar op dit moment bewoog hij zich als een geest. Misschien had Yale wel gelijk. Als hij niet vast zou zitten achter al die mensen, had hij misschien wel hetzelfde gedaan. Niet dat hij was weggegaan, maar hij moest wel even naar buiten voor wat frisse lucht.

De dia’s: Nico in een sportbroekje met een nummer op zijn borst gespeld. Nico en Terrence die tegen een boom geleund staan en allebei hun middelvinger opsteken. Nico en profil met zijn oranje sjaal en zwarte jas, en een sigaret tussen de lippen. En ineens was daar Yale zelf, naast Charlie, die een arm om hem heen had geslagen, en met Nico aan zijn andere kant, tijdens de oudejaarsreceptie van Charlies krant afgelopen december. Nico was de grafisch vormgever van Out Loud Chicago. Daarnaast had hij een vaste strip in het blad, en was hij ook net begonnen met het ontwerpen van toneeldecors. Hij had dat zichzelf allemaal geleerd. Dit had de proloog van zijn leven moeten zijn. Een nieuwe dia: Nico die stond te lachen om Julian en Teddy, op Halloween, toen ze zich als Sonny en Cher hadden verkleed. Nico die een cadeautje uitpakte. Nico met een schaaltje chocolade-ijs in zijn hand. Nico van dichtbij, met hagelwitte tanden. De laatste keer dat Yale Nico had gezien was hij niet bij bewustzijn geweest en was er ineens schuim – een of ander afschuwelijk wit schuim – uit zijn mond en neusgaten gedropen. Terrence was schreeuwend de gang op gehold om de zusters te roepen en had daarbij zijn knie bezeerd toen hij tegen een karretje van de schoonmaakploeg aan was gerend, en die rotzusters hadden zich meer zorgen gemaakt om de vraag of Terrence ergens op had gebloed dan om wat er met Nico aan de hand was. Maar hier op de dia was Nico’s volle, prachtige gezicht te zien, en dat werd Yale te veel. Hij rende de rest van de trap op.

Hij was bang dat de slaapkamers vol zouden zitten met mannen die poppers hadden genomen, maar de eerste was in elk geval leeg. Hij deed de deur dicht en ging op het bed zitten. Het was inmiddels donker buiten en de spaarzame straatlantaarns van Belden Avenue wierpen slechts een zwak schijnsel op de muren en de vloer. Richard moest na het vertrek van zijn mysterieuze vrouw in elk geval deze kamer opnieuw hebben ingericht. Twee zwarte leren fauteuils flankeerden het brede bed. Er hing een plankje met kunstboeken. Yale zette zijn glas op de grond, ging op zijn rug liggen, staarde naar het plafond en deed de oefening met langzaam ademhalen die hij van Charlie had geleerd.

Het hele najaar had hij zijn best gedaan de lijst met vaste donateurs van het museum uit zijn hoofd te leren. Om het lawaai van beneden buiten te sluiten deed hij wat hij thuis vaak deed als hij de slaap niet kon vatten, namelijk alle donateurs afgaan, beginnend bij de A, en daarna die met een B. Een flink aantal van hen was ook donateur van een ander museum, het Art Institute, en met hen had hij in de afgelopen drie jaar al samengewerkt, maar er waren ook honderden nieuwe namen bij – alumni van Northwestern University, noordoevertypes – die hij ogenblikkelijk moest kunnen thuisbrengen als hij ze tegenkwam.

Hij had de laatste tijd een dof, grijs, enigszins ongemakkelijk gevoel bij die lijsten. Hij herinnerde zich dat hij op zijn achtste aan zijn vader had gevraagd wie er nog meer Joods waren in de buurt waar ze woonden (‘Zijn de Rothmans Joods? En de Andersens?’), waarop zijn vader over zijn kin had gewreven en had gezegd: ‘Laten we daar maar niet aan beginnen, vent. Het loopt van oudsher slecht af als mensen lijsten van Joden gaan maken.’ Pas jaren later had Yale zich gerealiseerd dat dit een particulier idee-fixe van zijn vader was, dat voortkwam uit zijn variant van zelfhaat. Maar Yale was toen jong en ontvankelijk geweest, en misschien was dat waarom het opdreunen van namenlijsten nog steeds schuurde.

Of nee, misschien kwam het wel door het volgende. Hij had de laatste tijd twee lijsten in zijn hoofd gehad. De lijst met donateurs en de lijst met zieken. De mensen die mogelijk kunstwerken of geld zouden doneren en de vrienden die mogelijk ziek zouden kunnen worden. De grote donateurs, degenen van wie je de naam nooit zou vergeten, en de vrienden die hij al verloren had. Maar tot deze avond waren onder degenen die hij had verloren geen goede vrienden geweest. Het waren kennissen geweest, vrienden van vrienden, zoals Nico’s vroegere huisgenoot Jonathan, een paar galeriehouders, een barman, de jongen van de boekhandel. Het ging om misschien zes mensen. Zes mensen van wie hij het wist, mensen die hij zou groeten in een café, mensen van wie hij je de tweede voornaam niet zou kunnen vertellen, en misschien zelfs de achternaam niet eens. Hij was naar drie herdenkingen geweest. Maar nu was er een nieuwe lijst gestart: één goede vriend.

Vorig jaar waren Yale en Charlie naar een voorlichtingsbijeenkomst geweest met een spreker uit San Francisco. Die had gezegd: ‘Ik ken mannen die niemand hebben verloren. Groepen die niet zijn aangetast. Maar ik ken ook mensen die twintig vrienden hebben verloren. Hele flatgebouwen waar een spoor van vernieling door is getrokken.’ En Yale was zo stom geweest dat hij zich had vastgeklampt aan het idee dat hij misschien wel in die eerste categorie zou vallen. Wat niet hielp was dat hij, via Charlie, zo’n beetje iedereen in Boystown kende. En het hielp evenmin dat zijn vrienden allemaal een bovengemiddelde prestatiedrang hadden, en dat het er alle schijn van had dat ze ook op dit afschuwelijke nieuwe vlak bovengemiddeld presteerden.

Het was Yales redding, en die van Charlie, geweest dat ze elkaar net op tijd hadden leren kennen en zo snel verliefd waren geworden. Ze waren samen sinds februari ’81 en – tot bijna ieders verwondering – sinds de herfst van datzelfde jaar ook monogaam. In 1981 kon je wel degelijk besmet raken, zeker wel, maar ze waren hier niet in San Francisco en ook niet in New York. Het ging hier goddank allemaal wat langzamer.

Hoe had Yale kunnen vergeten dat hij totaal niet van rum hield? Hij werd er altijd chagrijnig van, hij droogde ervan uit en kreeg het er warm van. En last van zijn maag.

Hij vond een piepkleine, bij deze slaapkamer horende wc, waar hij met zijn hoofd tussen zijn knieën op het koele toilet ging zitten.

Op zijn lijst met mensen die ziek zouden kunnen worden, die niet voorzichtig genoeg waren, die misschien al besmet waren, stond om te beginnen Julian, die sowieso. En Richard. En Asher Glass. En Teddy… godallemachtig, Teddy Naples, die ooit had beweerd dat hij erin was geslaagd tweeënvijftig uur onafgebroken in homosauna Man’s World door te brengen en alleen maar hazenslaapjes had gedaan (door het geluid van seks en bonkende muziek heen) in de privécabines die diverse oudere mannen hadden gehuurd voor hun contacten, en al die tijd op Snickers uit de snoepautomaat had geleefd.

Teddy vond dat je je niet moest laten testen omdat hij bang was dat namen aan testuitslagen konden worden gerelateerd, en dat die informatie door de overheid kon worden misbruikt, zoals met die lijsten met Joden. Althans dat zei hij. Maar misschien was hij wel gewoon doodsbang, zoals iedereen. Teddy was bezig met een promotieonderzoek in de filosofie aan Loyola University en had de neiging op de proppen te komen met uitvoerige filosofisch onderbouwde dekmantels voor doodgewone gevoelens. Teddy en Julian hadden soms ‘iets’ samen, maar doorgaans fladderde Teddy gewoon eindeloos heen en weer tussen Kierkegaard, bars en clubs. Yale had altijd het idee dat Teddy er minstens zeven afzonderlijke vriendengroepen op na hield en dat hij deze niet tot het puikje daarvan rekende. Hij was er niet voor niets alweer vandoor gegaan. Het kon zijn dat de dia’s hem te veel waren geweest, net als voor Yale, of dat hij even naar buiten was gegaan om een luchtje te scheppen, maar dat betwijfelde Yale. Teddy moest nog ergens anders zijn, hij had betere feestjes om heen te gaan.

En dan had je nog de lijst met kennissen die al ziek waren, die de wondjes op hun armen verborgen konden houden, maar niet die op hun gezicht, die verschrikkelijk hoestten, broodmager werden, in afwachting waren van verdere verslechtering, in het ziekenhuis lagen, of naar huis werden overgevlogen om in de buurt van hun ouders te sterven, waarna in de plaatselijke krant werd vermeld dat ze aan een longontsteking waren overleden. Op dit moment ging het nog om enkelingen, maar er was nog alle ruimte op die lijst. Veel te veel ruimte.

Toen Yale uiteindelijk weer in beweging kwam was dat om bij de wasbak een handvol water over zijn gezicht te gooien. Hij zag er in de spiegel vreselijk uit, met wallen onder zijn ogen en een bleekgroene huid. Zijn hart voelde raar, maar zijn hart voelde eigenlijk altijd raar.

De diavoorstelling zou nu wel afgelopen zijn en als hij de meute van bovenaf zou kunnen bekijken, zou hij Charlie moeten kunnen vinden. En dan zouden ze ervandoor kunnen. Misschien konden ze zelfs een taxi nemen en kon hij met zijn arm op het raampje leunen. Wanneer ze thuis waren zou Charlie zijn nek masseren en willen dat Yale theezette. Dan zou hij zich weer prima voelen.

Hij deed de deur naar de hal open en hoorde een collectieve stilte, alsof ze allemaal hun adem inhielden om naar iemand te luisteren die een toespraak hield. Alleen kon hij die toespraak niet echt horen. Hij keek naar beneden, maar er was niemand in de woonkamer. Ze waren ergens anders heen gegaan.

Hij liep langzaam de trap af omdat hij nergens door wilde worden verrast. Van elk plotseling geluid zou hij moeten overgeven.

Beneden in de woonkamer klonk alleen het snorren van de grammofoonplaat, die nog doordraaide terwijl het laatste nummer al was afgelopen en de toonarm met de naald op zijn steun rustte. De tafels en de armleuningen van de stoelen stonden vol met bierflesjes en halfvolle glazen cuba libre. De schalen met canapés waren op de eettafel achtergelaten. Yale dacht even aan een inval, een politie-inval, maar dit was een privéwoning en ze waren allemaal volwassen, en veel illegaals was er niet gebeurd. Misschien had iemand wat wiet bij zich gehad, maar wat dan nog?

Hoelang was hij boven geweest? Twintig minuten misschien. Hooguit dertig. Hij vroeg zich af of hij mogelijk op het bed in slaap was gevallen, of het niet al twee uur ’s nachts was. Maar nee, tenzij zijn horloge was gestopt was het pas kwart voor zes.

Hij moest zich niet aanstellen, ze waren natuurlijk gewoon in de achtertuin. Huizen als dit hadden een achtertuin. Hij liep door de verlaten keuken en door een werkkamer met boekenwanden. Daar was de deur, maar die zat op slot. Hij tuurde naar buiten, met beide handen boven zijn ogen tegen het glas: een gestreept zonnescherm, een hoop met dode bladeren, de maan. Geen mensen.

Yale draaide zich om en riep: ‘Hallo! Richard! Jongens! Hallo!’

Hij liep naar de voordeur, die merkwaardig genoeg ook vergrendeld was, en morrelde net zo lang tot die openging. Er was niemand in de donkere straat.

Het vage, bespottelijke idee bekroop hem dat de wereld was vergaan, dat er een of andere apocalyps had plaatsgevonden die alleen hem was vergeten. Hij moest om zichzelf lachen, maar tegelijkertijd zag hij ook nergens hoofden bewegen achter de ramen bij de buren. In de huizen aan de overkant brandde licht, maar dat brandde er in dit huis ook. Aan het eind van de straat sprong een stoplicht van groen op oranje op rood. Hij hoorde vaag verkeersgedruis in de verte, maar dat kon ook best de wind zijn. Of zelfs het meer. Yale hoopte op een sirene, een claxon, een hond, een vliegtuig dat langs de avondhemel trok. Niets van dat alles.

Hij ging weer naar binnen en deed de deur dicht. Hij riep nog eens: ‘Jongens!’ En kreeg nu het gevoel dat er een grap met hem werd uitgehaald en dat ze ineens lachend tevoorschijn zouden komen. Maar dit was toch een herdenkingsbijeenkomst? Ze zaten niet meer in de vijfde klas. Mensen waren niet meer de hele tijd op zoek naar manieren om hem te pesten.

Hij zag zichzelf weerspiegeld in Richards tv. Hij was er nog, hij was nog zichtbaar.

Over de rugleuning van een stoel hing een blauw windjack dat hij herkende als dat van Asher Glass. De zakken waren leeg.

Hij moest hier weg. Maar waarheen dan?

De asbakken zaten vol peuken. Geen enkele daarvan was half opgerookt, geen enkele in haast uitgedrukt. Op de tafels tegen de muur en op de bar hadden exemplaren van Nico’s striptekeningen gelegen, maar die lagen nu verspreid over de kamer – vermoedelijk meer als gevolg van het feest dan van de afloop ervan – en Yale raapte er eentje op van de vloer. Een opzichtig uitgedoste travestiet genaamd Martina Luther Queen. Met een flauw onderschrift over een natte droom.

Hij liep door alle kamers op de begane grond en deed alle deuren open – bijkeuken, kledingkast, bezemkast – totdat hij stuitte op een muur van koude lucht en een betonnen keldertrap. Hij vond het lichtknopje en ging de trap af. Wasmachines, dozen, twee roestige fietsen.

Hij ging de trap weer op en klom meteen door naar de tweede verdieping – nog een werkkamer, een zweetkamertje waar halters lagen, bergruimtes – en ging toen weer terug naar de eerste etage, waar hij alle deuren opende. Rijkversierde mahoniehouten bureaus, hemelbedden. Een grote slaapkamer, met overal wit en groen. Als dit het werk van die vrouw was geweest, kon het er best mee door. Een foto van Diane Arbus aan de muur, die van het jongetje met de handgranaat.

Naast Richards bed stond een telefoon, die Yale vol opluchting pakte. Hij luisterde naar de kiestoon – geruststellend – en draaide langzaam zijn eigen nummer. Geen gehoor.

Hij moest een stem horen, iemands stem, dus liet hij de kiestoon terugkomen en belde Inlichtingen.

‘Naam en stad graag,’ zei de telefoniste.

‘Hallo?’ Hij wilde zeker weten dat ze geen bandje was.

‘Met Inlichtingen. Weet u de naam van degene die u wilt bellen?’

‘Ja, Marcus. Nico Marcus in North Clark Street in Chicago.’ Hij spelde de namen.

‘Ik heb hier een N. Marcus op North Clark. Wilt u dat ik u doorverbind?’

‘Nee… nee, dank u.’

‘Blijf even aan de lijn voor het nummer.’

Yale hing op.

Hij maakte nog een ronde door het huis en liep uiteindelijk naar de voordeur. Hij riep tegen niemand: ‘Ik ga ervandoor! Ik ga!’

En stapte het donker in.

2015

Toen ze net boven de Atlantische Oceaan waren schrok de man in de stoel bij het raampje ineens wakker. Hij had vanaf O’Hare zitten slapen en Fiona had geprobeerd zichzelf te vermaken met geile fantasieën over hem. Het inflight magazine lag al een uur opengeslagen op haar schoot en het enige wat ze had gedaan was het hoekje van de pagina met het kruiswoordraadsel keer op keer strak oprollen. De man had het lichaam van een rotsklimmer, met de bijbehorende kleren, haardos en baard (alle drie onverzorgd, zijn krulhaar viel tot aan zijn kin, de korte broek zat onder de blauwe inktvlekken). Hij had zitten slapen met zijn voorhoofd tegen de stoel voor hem, en toen hij rechtop ging zitten en verdwaasd om zich heen keek, besefte Fiona dat ze zijn gezicht nog helemaal niet gezien had. Ze had hem een gezicht toebedacht, zodat deze tronie – hoewel die knap en verweerd was – de verkeerde leek. Uit de spieren op zijn blote onderbenen en de huid op zijn armen had ze al afgeleid dat hij te jong voor haar was. Even in de dertig.

Hij trok zijn rugzak onder zijn stoel vandaan en begon die te doorzoeken. Hij had de plek bij het raampje, Fiona zat aan het gangpad. Hij voelde in zijn zakken en om zich heen op de stoel. Hij ging nog een keer door zijn rugzak en haalde daar van alles uit: opgerolde sokken, een plastic zakje met een tube tandpasta, en het bescheiden tijdschrift Scope. Hij wendde zich tot Fiona en zei: ‘Zeg, had ik wat te drinken?’ Ze wist niet zeker of ze het goed had verstaan. Hij had misschien aangeboden een cocktail voor haar te bestellen, maar het klonk als een prangende vraag, niet als een flirterige.

‘Pardon?’ zei ze.

‘Heb ik wat te drinken gekocht? Op deze vlucht?’ Hij sprak enigszins met dubbele tong.

‘O. Je hebt zitten slapen.’

‘Fuck,’ zei hij, en hij liet zijn hoofd zo ver achteroverhangen dat zijn adamsappel naar het plafond wees.

‘Is er wat?’

‘Ik heb mijn portemonnee in de bar laten liggen.’ Hij fluisterde het, alsof het hardop zeggen het tot waarheid zou maken. ‘Op O’Hare.’

‘Je hele portemonnee?’

‘Ja, een grote leren. Je hebt hem niet toevallig zien liggen?’ Hij kreeg ineens een idee en keek in de stoelzak voor de tijdschriften, en toen in die van Fiona. ‘Fuck, ik heb gelukkig nog wel mijn paspoort, maar fuck.’

Ze vond het vreselijk voor hem. Dit soort dingen overkwamen haar ook in haar wilde jaren. Dan had ze haar handtas laten slingeren in een of andere club en zat ze ineens aan de verkeerde kant van de stad en kon ze niet meer naar huis komen.

‘Moeten we de stewardess roepen?’

‘Die kan weinig doen.’ Hij schudde verbijsterd zijn hoofd, waarbij zijn krullen tegen zijn baard zwiepten. Hij stootte een kort, bitter lachje uit. ‘Fucking alcoholisme, man. Fuck me. Fuck.’

Ze kon niet uitmaken of hij het meende of niet. Welke alcoholist sprak er nou zo openlijk over? Maar aan de andere kant, zou je het erover hebben als het niet zo was?

Ze zei: ‘Heb je vrienden in Parijs die je kunnen helpen?’

‘Ik zou dit weekend bij iemand gaan logeren. Ik denk niet dat ze me langer laat blijven.’

Ineens drong het tot Fiona door. Dit was een bedeltruc. Dit was zijn zielige verhaal. Het was de bedoeling dat zij hem met moederlijke bezorgdheid zou bekijken en hem honderd dollar zou geven, met de woorden: ‘Misschien heb je hier wat aan.’ Als ze van zijn leeftijd was geweest, zou hij ook nog hebben geprobeerd haar te verleiden.

‘Wat een ramp,’ zei ze. Ze trok een medelevend gezicht en sloeg de bladzijde van haar tijdschrift om. Ze had ook kunnen zeggen: Ik heb heel wat ergere problemen dan jij, makker. Ze had ook kunnen zeggen: Er zijn wel ergere dingen om kwijt te raken.

Toen de cabineverlichting werd uitgedaan draaide Fiona haar lichaam naar het gangpad en legde haar hoofd tegen haar dunne kussentje.

Slapen zou ze vast niet, maar het was prettig om te doen alsof ze ging slapen. Ze moest straks in Parijs honderdduizend besluiten nemen en de afgelopen week was er een geweest van panische voorbereidingen, maar deze acht uren kon ze godzijdank niks doen. Als je in een vliegtuig zat, of zelfs gewoon in een bus, benaderde je als volwassene de verrukkelijke hulpeloosheid van je vroegste kindertijd weer. Ze had zich altijd redeloos jaloers gevoeld als Claire ziek was. Dan bracht Fiona haar boeken, zakdoekjes en warme limonade, en vertelde ze haar verhaaltjes, maar zou ze het liefst met haar van plek hebben willen ruilen. Deels om haar dochter de narigheid van het ziek zijn te besparen, maar ook om bemoederd te worden. Dit waren de enige momenten waarop Claire Fiona’s zorg kon velen, de enige momenten waarop ze zich op Fiona’s schoot nestelde en in slaap viel, met een lijf dat koortshitte afgaf en de zachte haren om haar voorhoofd en hals die opkrulden en aan haar zweet plakten. Dan streelde Fiona haar hete oortje, haar gloeiende kuit. Toen Claire ouder was, was het niet meer hetzelfde – ze wilde alleen gelaten worden met haar boek of haar laptop – maar liet ze Fiona nog wel soep brengen en mocht ze eventjes op de rand van haar matras zitten. En dat was al heel wat.

Ze moest toch wat geslapen hebben, maar door het tijdverschil en de cabineverlichting en doordat ze tegen de zon in vlogen wist ze niet goed of het een half uur of vijf uur later was. Haar buurman zat met zijn wang op zijn schouder te snurken.

Het vliegtuig slingerde ineens en er kwam een stewardess langs die twee vingertoppen tegen alle lockers duwde. Alles goed dicht. Fiona zou wel permanent in het vliegtuig willen wonen.

Haar buurman werd pas wakker toen het ontbijt werd rondgebracht. Hij bestelde lamlendig een koffie. ‘Maar liever,’ zei hij tegen Fiona, ‘zou ik een whisky willen.’ Ze bood niet aan om hem er op een te trakteren. Hij trok het schermpje voor zijn raam op. Nog donker buiten. Hij zei: ‘Ik vind dit geen fijne vliegtuigen. Die 767’s.’

Ze hapte. ‘Hoezo?’

‘In een vorig leven heb ik er zelf op gevlogen. In een van mijn vele vorige levens. Ik vind de hoek waaronder het landingsgestel is opgehangen niet fijn.’

Hoorde dit ook bij de bedeltruc? Was dit het begin van zijn zielige verhaal, over hoe hij zijn baan was kwijtgeraakt en wie weet ook zijn vrouw? Hij zag er niet oud genoeg uit om vorige levens te hebben gehad, of een vorig leven dat lang genoeg was om op zulke grote vliegtuigen als deze te hebben gevlogen. Moest je daar geen jarenlange ervaring voor hebben?

‘Is het niet veilig?’ zei ze.

‘Ach, weet je, het is allemaal volkomen veilig en het is allemaal volkomen onveilig. Je vliegt met een noodvaart door de lucht, hè? Dus wat wil je.’

Hij leek nuchter genoeg om niet over haar schoot heen te gaan kotsen of zijn hand daar te leggen. Hij was alleen wat druk. Tegen beter weten in bleef ze met hem praten. Het gaf haar iets te doen. En ze was wel benieuwd wat hij nog meer zou gaan zeggen, hoe de bedeltruc zich zou ontwikkelen.

Hij vertelde haar dat hij elk toestel waarop hij vloog altijd een naam had gegeven, en zij vertelde hem dat haar dochter álles een naam had gegeven, tot tandenborstels, legopoppetjes en elke afzonderlijke ijspegel achter het raam van haar kamer aan toe.

‘Dat is te gek,’ zei hij, wat nogal overtrokken klonk.

Toen ze op de landingsbaan waren vroeg hij of ze al eens eerder in Parijs was geweest. ‘Eén keertje,’ zei ze, ‘met school.’

Hij lachte. ‘Dan wordt het nu vast anders, hè?’

Ze kon zich weinig van die reis herinneren, afgezien van de andere leden van de Franse Club en de jongen met wie ze had gehoopt te zoenen, maar die in plaats daarvan in bed was betrapt met Susanna Marx. Ze wist nog dat ze wiet had gerookt en alleen maar croissants had gegeten. En Nico ansichtkaarten had gestuurd die hij pas zou krijgen nadat ze alweer thuis was. Dat ze in de rij had gestaan bij het Louvre en de Eiffeltoren en daar het gevoel had gehad dat die plekken haar meer zouden moeten doen. Ze had alleen maar Frans gekozen uit opstandigheid jegens haar moeder, die vond dat ze Spaans moest leren.

Fiona vroeg of hij er zelf weleens was geweest, maar zei er meteen achteraan: ‘Nou ja, als je piloot bent geweest…’ Ze was vergeten dat ze hem niet geloofde.

‘De op een na beste stad ter wereld,’ zei hij.

‘Wat is de beste dan?’

‘Chicago,’ zei hij, alsof dat vanzelf sprak. ‘In Parijs hebben ze geen Cubs. Ze doen hier überhaupt niet aan honkbal. Logeer je op de linker- of op de rechteroever?’

‘Ertussenin eigenlijk. Een vriend van me woont op het Île Saint-Louis.’ Het beviel haar wel dat haar reis nu eerder de indruk wekte een glamoureus uitje dan een wanhoopsdaad te zijn.

De man floot bewonderend. ‘Fijne vriend.’

Misschien had ze het niet moeten zeggen, en niet de schijn moeten wekken dat ze rijk was en vatbaar voor bedeltrucs. Maar omdat ze zich binnen deze versie van haar verhaal zo prettig en knus voelde, vervolgde ze: ‘Hij is… heb je weleens van de fotograaf Richard Campo gehoord?’

‘Ja natuurlijk.’ Hij keek haar aan in afwachting van het vervolg. ‘Echt? Is hij die vriend van je?’

Ze knikte. ‘We kennen elkaar al heel lang.’

‘Jezusmina,’ zei de man. ‘Meen je dat? Ik ben een enorme kunstfanaat. Ik verwar hem altijd met Richard Avedon. Campo heeft toch die sterfbedfoto’s gemaakt?’

‘Dat is hem. Ruiger dan Avedon.’

‘Ik wist niet dat hij nog leefde. Wauw. Wauw.’

‘Ik zal hem maar niet vertellen dat je dat gezegd hebt.’ Ze had eerlijk gezegd geen idee hoe Richard eraan toe was. Hij was tachtig en werkte nog altijd, en toen hij een paar jaar geleden in Chicago was voor zijn tentoonstelling in het MCA had hij wel een kromme rug, maar zat hij vol energie en dweepte hij volop met de negenentwintigjarige Franse publicist die naar verluidde de liefde van zijn leven was.

Het duurde erg lang voor het toestel naar de gate mocht. Hij vroeg of ze van plan was musea te bezoeken met Richard Campo, waarop Fiona hem vertelde dat ze hier eigenlijk heen was gekomen om haar dochter op te zoeken. Dat was waar, althans in de meest optimistische betekenis van die woorden. ‘En ook haar dochtertje. Mijn kleindochter.’

Hij lachte, tot hij besefte dat ze het serieus meende. ‘Je ziet er anders niet…’

‘Dank je,’ zei ze.

Tot haar opluchting ging het stoelriemenlampje met een ping uit. Geen tijd meer voor de man om vragen te stellen waarop ze het antwoord niet wist. (Welk arrondissement? Hoe oud is je kleindochter? Hoe heet ze?)

Ze wachtte tot er ruimte was om te gaan staan. ‘Zou je portemonnee niet in je koffertje kunnen zitten?’ Ze wees naar de lockers.

‘Ik heb mijn koffer op O’Hare afgegeven.’

Ze geloofde hem nu iets meer, maar niet genoeg om hem geld aan te bieden. Ze zei: ‘We kunnen samen een taxi nemen, dat is misschien handig voor je.’

Hij grijnsde. Hij had mooie tanden. Vierkante en wit. ‘Voor een taxi heb ik nog net genoeg.’

Eindelijk was er ruimte en kon ze gaan staan. Haar knieën gaven een knak. ‘Veel succes,’ zei ze. En ook al kon hij onmogelijk weten hoezeer zij het nodig had, zei hij: ‘Jij ook.’

Ze tilde haar handbagage uit de locker. Door de pilvormige raampjes zag ze een roze zon opkomen.

1985

Tot zijn opluchting zag Yale een auto over Belden Avenue rijden. En aan de overkant van de straat maakte iemand de deur van zijn huis open.

Als hij sneller zou lopen zou hij over een half uurtje thuis kunnen zijn, maar hij liep zo langzaam als hij kon. Hij had geen zin om in een lege flat aan te komen of – nog erger – Charlie daar aan te treffen, die klaarzat om hem te vertellen wat er voor vreselijks was gebeurd waardoor iedereen Richards huis had verlaten. Een ramptelefoontje, een nieuw sterfgeval. Misschien hadden ze de tv aangezet en was er nieuws uit Rusland, iets wat zo verontrustend was dat ze allemaal linea recta naar huis hadden gemoeten om maatregelen te treffen.

Hij sloeg af, Halsted Street in, een lange rechte route naar zijn eigen bed. Hij keek in etalages, bleef staan bij voetgangerslichten, ook als hij had kunnen oversteken. Hij liet mensen voorgaan. Misschien verwachtte hij dat het hele gezelschap hem achterop zou komen en hem zou vertellen dat ze op kroegentocht waren gegaan en zich al hadden afgevraagd waar hij bleef.

Hij liep veel verder door dan nodig was, voorbij zijn eigen straat. Bij elk café waar hij langskwam keek hij naar binnen – en als de ramen van spiegelglas of zwartgeverfd waren, deed hij even de deur open – om te zien of Charlie, Fiona of iemand anders van de groep er soms was.

In een vochtig halletje hing een man tegen een sigarettenautomaat, met een hand in zijn gulp. ‘Hé,’ zei de man. Hij was stomdronken en had een mond vol kwijl. ‘Hé, knapperd. Ik heb werk voor je.’

Bij de volgende kroeg, die bijna leeg was, hadden ze de tv aan de muur om een of andere reden op 60 Minutes in plaats van op porno of muziekclips staan. De gigantische stopwatch die de seconden wegtikte. Geen kernoorlog in ieder geval. Geen extra journaal.

Yales benen waren moe en het was laat. Toen hij bij het politiebureau was stopte hij en liep langs de andere kant van de straat terug, helemaal tot aan de hoek van Briar Street. Hij liep de straat in en keek of er licht brandde op de bovenste etage van het drie verdiepingen hoge huis. Dat was niet het geval.

Hij ging niet naar binnen. Hij liep langzaam verder door in de richting van het meer, tot aan het blauwe huisje met de zwarte luiken en de glanzende zwarte deur. De meeste huizen in deze straat waren even groot als de voormalige villa vol structurele gebreken waarin het appartement van Yale en Charlie zich bevond, maar Yale had dit kleine, tussen twee stenen reuzen ingeklemde huisje altijd aantrekkelijk gevonden. Het was compact en verzorgd, en niet al te pronkerig, vandaar dat hij zichzelf sinds hij het bord te koop voor de deur had zien staan meermalen de gedurfde vraag had gesteld of Charlie en hij het zich zouden kunnen veroorloven. Wie kocht er nou ooit een huis? Maar misschien konden zij het best doen. Een stukje van de stad bezitten, iets hebben dat hun eigendom was, waar niemand hen met wat voor smoes dan ook uit kon gooien. Dat zou wat zijn. Misschien zouden ze er wel een trend mee zetten! Als Charlie het deed, zouden andere mannen die het zich konden permitteren volgen.

Hij keek terug naar hun straat. Geen Charlie, geen meute dronken feestgangers. Er waren slechtere plekken om te wachten dan hier. Beter dan het verlaten appartement. Hij ging wat dichter bij het bord van de makelaar staan, om er niet uit te zien als een engerd.

Ze zouden hier feestjes kunnen geven waarbij mensen op de veranda konden roken en kletsen, bier konden gaan bij halen in de keuken en dat mee naar buiten konden nemen, om het op een grote houten schommelbank te gaan opdrinken.

Hij voelde ineens de behoefte om uit alle macht om Charlie te gaan roepen, om zo hard de stad in te schreeuwen dat ze het allemaal zouden horen. Hij drukte zijn voet stevig op het trottoir en ademde door zijn neus. Hij keek naar het prachtige huis.

Yale kon proberen het telefoonnummer van de makelaar in zijn geheugen te prenten – de laatste drie cijfers waren allemaal een twee – en hem deze week bellen. En dan zou dit niet alleen de avond zijn waarop ze niet naar de uitvaart van Nico waren geweest, de avond waarop Yale zich zo gruwelijk alleen had gevoeld, maar ook de avond waarop hij hun huis had gevonden.

Hij begon het koud te krijgen. Hij liep terug door Briar Street en naar boven, naar het appartement. Alles was donker en stil, maar hij keek toch even in de slaapkamer. Het bed was leeg. Het blauwe dekbed lag nog op een hoop aan Charlies kant. Hij schreef het nummer van de makelaar op voordat hij het zou vergeten.

Het was zeven uur, wat verklaarde waarom zijn maag zo rammelde. Hij had voor hij wegging nog snel even wat van de overgebleven slatjes moeten eten.

En ineens had hij een nieuwe theorie: voedselvergiftiging. Hij had zich toch een beetje misselijk gevoeld? Het had alle anderen misschien veel erger getroffen, zodat ze met meerdere auto’s naar het ziekenhuis hadden gemoeten. Het was de eerste redelijke verklaring die hij had bedacht. Hij prees zich gelukkig dat hij geen gevuld eitje had genomen toen die langskwamen.

Hij maakte een dubbele kaassandwich voor zichzelf klaar – drie plakken provolone en drie cheddar, Franse mosterd, sla, ui, tomaat, stevig brood – ging op de bank zitten en zette er zijn tanden in. Dit was een verbeterde versie van waar hij aan de Michigan State University op had geleefd, in de cafetaria op de campus waar de extra’s op je burgers – kaas ook – gratis waren geweest. Hij stopte dan ’s morgens twee sneetjes brood in zijn rugzak waar hij dan ’s middags van alles tussen deed.

Hij belde Charlies moeder. Teresa kwam uit Londen – Charlies ietwat vervaagde accent schitterde bij haar nog in volle glorie – maar ze woonde tegenwoordig in San Diego, waar ze chardonnay dronk en uitging met surfers op leeftijd.

‘Hoe gáát het?’ zei ze. En uit haar luchtige, verraste toon kon hij afleiden dat Charlie haar die avond niet vanuit een ziekenhuis of politiebureau had gebeld.

‘Prima, prima. Mijn nieuwe baan is geweldig.’ Yale belde Teresa wel vaker los van Charlie. Zij was, en dat wist ze, Yales enige moeder in de ware zin des woords. Zijn eigen moeder was een voormalig kindsterretje dat had geprobeerd in een provinciestadje in Michigan een gezinsleven te leiden, maar was er toen Yale drie was vandoor gegaan om weer te gaan acteren. In zijn jeugd had hij haar stiekem gevolgd op tv, eerst in The Guiding Light en later in The Young and the Restless, waarin ze af en toe nog steeds haar opwachting maakte. Haar personage was inmiddels kennelijk te oud om in elke aflevering te kunnen optreden, maar de zoon van haar personage, die trouwens echt een beetje op Yale leek, speelde nog wel een hoofdrol, dus werd er een beroep op haar gedaan als de zoon weer eens was gekidnapt of kanker had.