Trouw

SARAH DOMOGALA

AAN MIJN MAN EN ZIJN MINNARES

Nieuw Amsterdam

Deze uitgave kwam tot stand door bemiddeling
van Marianne Schönbach Literary Agency B.V.

© 2020 Sarah Domogala

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Studio Hes

Foto auteur © Klaas Jan Kliphuis

NUR 320

ISBN 978 90 468 2650 8

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020, met ISBN 978 90 468 2649 2

Voorwoord

Ontrouw.

Ik kan je misschien niet vertellen wat het betekent, maar ik kan je wel vertellen wat het voor mij betekend heeft.

Vier jaar geleden spatte ons huwelijk uit elkaar. Als mensen me vragen hoe het zover gekomen is, dan weet ik niet wat ik moet zeggen. Ik mompel iets over te veel bij elkaar weg zijn, over kleine kinderen, een midlifecrisis. We waren zo gelukkig samen. Twee knappe, jonge mensen, allebei succesvol regisseur, die hopeloos verliefd werden, deden waar ze van droomden, veel reizen, die twee wolken van kinderen kregen. We hielden vol overgave van elkaar, dat is wat ik zeg. We benutten de beste jaren van ons leven, hielden van avontuur, woonden op een afgelegen berg in Frankrijk en zeiden zo vaak tegen elkaar hoe goed we het deden, hoeveel geluk we hadden, hoe trots we op elkaar en op onze kinderen waren. Ik zeg dat er geen tekenen waren dat er iets mis was, tot het misging.

Maar terwijl ik dit zeg, weet ik dat het niet klopt. Het klinkt incompleet. Het klinkt als iets wat ik mezelf probeer te vertellen om de verantwoordelijkheid van wat er gebeurd is af te schuiven. En misschien is dat wel precies het geval.

Aan hem

Someone I loved once gave me
a box full of darkness,

It took me years to understand
that this, too, was a gift.

– Mary Oliver

Soms kan ik in mijn hoofd alles nog goedmaken. Recht strijken. Doen alsof er niets gebeurd is. Zo veel mensen die niets weten, bij wie we nog schoon en onschuldig zijn, het ideale koppel. Dan klim ik in gedachten nog steeds elke dag door het dichte bos over het smalle bergpad omhoog. Ik doe mijn ogen dicht en ik ben er, op onze Franse berg in mijn geliefde kastanjebos, alsof er niets veranderd is. Hier is de open plek, daar de bron, daar de tweelingboom. Het is niet moeilijk, ik ken elke bocht, elke stap uit mijn hoofd. Soms raap ik een kastanje van de grond en stop hem in mijn zak. Toen we hier nog woonden, en jij veel in Nederland was, kwam ik hier in de herfst met de kinderen en lag de bodem bezaaid met tamme kastanjes. We probeerden de bolsters open te wrikken zonder ons te prikken aan de scherpe stekels, wat nooit lukte. Maar de beloning van de gladde kastanje verzachtte de pijn van opengehaalde vingers. De gelukzaligheid van het vinden van dat kleine geschenk, helemaal nieuw en heel en onverwacht. We vulden onze zakken tot we bijna niet meer konden lopen door het gewicht. Straks zouden we ze uit het haardvuur vissen en de machtige, zoete smaak proeven. Met tandenstokers maakten we kastanjespinnen voor op de vensterbank. Maar dat was toen, de kastanjes in mijn zak zitten vol insectengaatjes, de bolsters zijn allang vergaan.

Twee jaar hebben we gewoond in dit kleine gehucht aan de voet van de berg. Ik heb altijd gezegd dat ik verliefd ben geworden op deze plek. Dat een handvol huizen midden in de Franse Pyreneeën mijn hart gestolen had. Maar wat ik niet durfde te zeggen is dat het niet het dorpje was waar ik voor viel. Nee, ook, maar het is niet de hele waarheid. Ik werd verliefd op het kastanjebos. Nee, sorry. Waarom is het zo moeilijk om eerlijk tegen je te zijn?

Ik werd verliefd op een steen. Een enorme kei, een puntige rots in het kastanjebos, omgeven door kleinere stenen met een soort trappetje aan keien ervoor. Die steen heeft mijn leven overhoopgehaald en alles veranderd. Ach nee, ook dat is niet helemaal waar. Je ziet hoe ik gewend ben je de halve waarheid te vertellen.

Speak your mind. Ik hoor het al jaren als een zacht dwingende stem die diep vanbinnen komt. Soms, als ik genoeg moed had, probeerde ik voorzichtig, omslachtig te vertellen wat ik werkelijk voelde of dacht, maar het bleek altijd te veel. Mijn waarheid ketste altijd terug. Te ingewikkeld of ongepast of ongemakkelijk. Net als ieder ander kun ook jij je ergeren aan mijn versie van de werkelijkheid, dus hield ik weer mijn mond, of zwakte mijn waarheid af tot iets acceptabels. Maar nu, nadat ik zo lang geprobeerd heb om liever te zijn, zachter, rustiger, slimmer, normaler, socialer, aantrekkelijker en nu die manieren niet gewerkt hebben, nu zal ik al mijn moed verzamelen om eerlijk te zijn. We kennen allemaal jouw verhaal, het pijnlijke cliché dat al zo vaak geleefd en verteld is. Het verhaal van de overspelige echtgenoot waarin de bedrogen echtgenote gekrenkt achterblijft, in haar stilte. Een stilte die generaties lang is gegroeid en gegroeid tot het ons opgeslokt heeft in haar taboe waarin jij altijd de dader bent en ik altijd het slachtoffer. Waarin onze liefde per definitie voorbij is na overspel en jij je moet wentelen in schuld en ik in schaamte.

Nu verlang ook jij naar woorden die de stilte breken, die je bevrijden van de mythe waarin ook jij vastzit, die ook jou heeft opgeslokt. Nu ben jij hongerig naar mijn verhaal. Het verhaal dat even vaak geleefd, maar onverteld bleef. Uit schaamte. Omdat het altijd ingewikkeld, ongepast en ongemakkelijk is. Maar we weten allebei dat de waarheid het enige is wat ons heeft leren liefhebben, juist in het allerdiepste donker.

Dit verhaal, mijn liefste, een gladde kastanje in een gevaarlijk scherpe bolster, is mijn geschenk aan jou.

Go out in the woods, go out. If you don’t go out in the woods nothing will ever happen and your life will never begin.

– Clarissa Pinkola Estés

Wil je het weten? Ik zit aan de keukentafel. Ons huis is eenvoudig en is over vier etages uitgehakt in een berg waarvan de top boven ons hoofd ‘Tour de Cos’ heet en de voet onder ons huis de oever vormt van een bergrivier. De tafel is rond en is van slank eikenhout gemaakt. Hij is al lang niet in de was gezet en er zitten vlekken op het blad. Ik kijk naar mijn handen die erop liggen. De aderen die zo duidelijk te zien zijn, mijn trouwring aan de linkerkant, mijn verlovingsring aan de rechterkant. Voor me staat een bord met een restje avondeten, maar ik krijg geen hap door mijn keel. Jij staat bij het aanrecht en buigt voorover om een blok in de houtkachel te gooien. Je bent een paar weken thuis nadat je lang in Nederland bent geweest om een film af te maken.

De avond dat je terugkwam uit Nederland hadden we het huis versierd, een taart gebakken en tekeningen gemaakt. De kinderen stonden te juichen bij je binnenkomst en klommen in je, ik zag ze drinken van je energie.

De hele zomer had ik zo verlangd naar dit moment. We zouden de kachel aansteken en bij het vuur samen verder dromen over onze toekomst in Frankrijk. Mijn plan was om voor een jaar een leegstaande boerderij te huren op een nabijgelegen bergtop. Om zelfvoorzienend te leven en de kinderen thuis les te geven. Ik las Noami Kleins boeken en had uitgerekend hoeveel onze sobere leefstijl in Frankrijk de planeet kostte, nog steeds was er tweeënhalf keer onze aarde nodig om die levensstijl te onderhouden. Vroeg of laat zal iedereen gedwongen worden tot twee maaltijden per dag en een semi-zelfvoorzienend leven. Ik was benieuwd wat voor vorm dat zou krijgen, hoe het zou zijn om teruggeworpen te worden op ons gezin, ons contact met de aarde en de natuur te herstellen en wederkerig te maken. Ik stelde je voor om er een project van te maken, om er een film van te maken, over te schrijven. Je had er steeds iets over gemompeld als ik erover begon aan de telefoon, maar ik had het in je afwezigheid uitgewerkt en wilde het je voorleggen.

En toen de kinderen sliepen in hun warme bedjes, trok ik een fles wijn open om met je in de comfortabele stoelen voor de houtkachel bij te praten, en wachtte ik tot je bij me kwam zitten. Maar je kwam niet.

Kom je nou? riep ik licht geïrriteerd de trap op.

Ja, zo meteen, antwoordde je, terwijl je met je telefoon in je hand boven aan de trap bleef staan.

Ik wachtte.

En toen je eindelijk bij me kwam zitten gooide je nog een blok op het vuur en ontweek je mijn blik. Ik begon over hoe fijn het is dat je terug bent, hoe blij ik ben. Ik weet niet of het waar was, maar ik zei het wel.

Ik heb een huis te huur gezien, verder op de berg, met veel land… Zullen we gaan kijken, het lijkt me zo tof om daar…

Ik heb toch al gezegd dat ik het niet weet, onderbrak je me bits.

O, maar ik dacht… geschrokken probeerde ik je blik te vangen, maar je keek naar het vuur. Wat wil je dan?

Je nam je hoofd in je handen. Ik weet het niet. Ik weet alleen dat we hele andere dingen willen, dat we niet hetzelfde willen.

Ik stond op en ging bij het aanrecht staan. Geen idee wat ik daar moest doen, maar ik wist niet wat ik moest zeggen. Ik begreep niet wat je bedoelde, maar het voelde raar. Als iets wat ik niet wilde begrijpen. Je zou wel moe zijn.

Misschien moet je gewoon gaan slapen.

Ja, dat is goed, zei je en je liep naar boven.

Ik haalde mijn schouders op en probeerde de teleurstelling van me af te laten glijden.

Terwijl ik de laatste dingen opruimde besefte ik hoe goed de voorgaande maanden voor me geweest waren. Ik had zo veel tijd alleen gehad, als de kinderen naar school waren, de lange avonden bij het vuur. Praktisch was ik eraan gewend geraakt om in m’n eentje de zorg te dragen, maar het was vooral de stilte die me harmonie had gebracht en me mijn innerlijke stem weer had laten horen. In onze relatie werd ik constant uitgedaagd, moest ik me verhouden tot jouw wensen en dat kostte veel energie. Ik had zo vastgezeten in het idee dat we altijd samen moesten zijn. De kinderen vonden het niet erg als je weg was en diep in mijn hart vond ik het ook niet erg. Op dit moment in mijn leven was het goed voor me om veel alleen te zijn, zei ik tegen mezelf. Het gaf me de mogelijkheid om nieuwe dingen te ontdekken zonder dat ik zelf weg hoefde te gaan of anderen er pijn mee deed. Buiten het zicht van de wereld kon ik mijn eigen wereld ontdekken. In het bos.

Zodra ik ons bed in stapte werd je half wakker en trok me naar je toe. We vrijden met elkaar. Kort, gretig en afstandelijk. Alsof we elkaar niet helemaal meer kenden na al die weken, en nadat we van elkaar af rolden begon je al snel te snurken. Ik stelde mezelf gerust in het donker, het komt wel goed, het is altijd goed gekomen. Maar de volgende ochtend in de badkamer sloeg je je ogen neer. Verbaasd keek ik naar mijn lichaam: wat was er mis? Fysiek was er niets veranderd, maar toen het de volgende keer weer gebeurde, besloot ik de deur op slot te doen en me beter te bedekken in je buurt.

Ik probeerde het dagelijks leven meer sfeer en vrolijkheid te geven, meer betekenis en warmte. Maakte lekker eten klaar, stak de kaarsen aan en schudde de kussens op. Maar je dreef steeds verder af van mij en de kinderen. Je verdween in je boek of tv-serie, snauwde dat we stiller moesten zijn, minder zout op ons ei moesten strooien, dat de gasfles alweer leeg was. Soms was je ineens uitgelaten en zuchtten we van opluchting en deden we allemaal dankbaar mee. Je verdween ook echt, maakte lange ritten door de bergen en als je thuiskwam in het donker zei je dat je gehuild had, dat je zo ongelukkig was. Ik vroeg je steeds opnieuw wat er scheelde, of ik iets voor je kon doen en je antwoordde steeds: je kunt me niet helpen.

En nu, op deze verloren dinsdagmiddag tijdens de lunch, vraag je ineens of ik hét wil weten. Mijn maag wringt zich in een knoop en een vreemde tinteling kruipt langs mijn benen omhoog. Mijn blik strak op mijn handen. Alsjeblieft, nog niet, denk ik. Als ik niets weet is er misschien nog tijd om het anders te laten zijn, om je eraan te herinneren wat geluk was, om wat er ook is ongedaan te maken, om je weer aan onze kant te krijgen. Ik heb geen idee waar je precies bent met je hart en je hoofd, maar ik weet dat je niet meer bij ons bent. Fysiek ben je aanwezig, zoals je steeds zegt als ik je erop wijs, maar met je aandacht ben je opgestaan en ergens anders heen gelopen.

Nee, antwoord ik resoluut. Ik wil nog niet horen hoe je niet meer bij ons wilt zijn. Hoe je vrij wilt zijn. Dat je niet meer in een gezin wilt leven. Want dat is wat ik vrees.

Met tegenzin stop ik een stuk brood in mijn mond en roep de hond, tijd voor onze wandeling. Jij staat ook op en loopt met je telefoon in je handen vier trappen op, naar de bovenste verdieping, waar je bureau staat. Als ik de straat af loop in de richting van het bos voel ik hoe het onheil me op mijn hielen zit.

De lange uren dat de kinderen naar school zijn, zwerf ik met de hond door de bossen rond ons huis. Ik ben eraan gewend geraakt om alleen te zijn. Sinds we hier wonen ben je steeds vaker en steeds langer in Amsterdam. Het valt me tegen om de kinderen en het huishouden alleen te doen op deze onherbergzame plek. Waar alles fysiek zwaar is, waar een supermarkt veertig minuten rijden is, medische zorg een uur. Waar ik met hout sleep om de kachel aan te krijgen. Soms is het hout nat en lukt het me niet om een vuur te maken, dan maak ik kruiken en ga ik om half acht tussen de kinderen in bed liggen om warm te blijven. Toch geeft die eenvoud me meer dan het me kost, ik voel bevrijding in de beperking. Een herwaardering van wat er is, stilte, warmte, een brood. Van schoon water zo uit de bron, een vrolijk gesprekje met de vrouw van de post, de warme zon die over de berg opkomt als het gevroren heeft.

Als je terugkomt uit de stad verbreek je die magie. Na de eerste blijdschap van het weerzien erger ik me steeds meer aan je. Hoe je van alles wilt, dat alles beter moet of sneller of anders, hoe vaak je op je telefoon kijkt. Ik begin me meer en meer af te zetten tegen het leven in Nederland, dat steeds oppervlakkiger en onzinniger op me overkomt. Al die aandacht voor spullen, kleren, erkenning, geld. Al die praatjes. Ik verlang naar het tempo dat er is als ik alleen ben, naar de kwaliteit van de kleine dingen. De geur van natte aarde, het ritme van de rivier, van de zon, het ruisen van de bomen. Ik verlang naar iets wat ik nog niet helemaal begrijp, maar dat alles te maken heeft met minder, met bescheiden, met simpel, met de luwte. Met wat leeft buiten het zicht van de mensenwereld. Soms probeer ik dat verlangen aan je uit te leggen, maar ik kan het niet goed omschrijven, het lijkt te veel op klagen en je raakt geïrriteerd. Je zegt dat ik niet zo zuur moet doen, dat we het als mens nu eenmaal moeten doen in de mensenwereld, dat ik me verstop voor het leven. Misschien heb je wel gelijk. Het wonen op deze stille plek in deze woeste natuur, de adelaar boven mijn hoofd, het zuivere bronwater, de schone lucht en de wuivende wilde bloemen; zo ver weg van alle ruis, alle tumult, reclame, eisen, verwachtingen: het is één grote opluchting. Alsof ik eindelijk even pauze krijg van het leven dat sinds de middelbare school maar doordendert. Ik heb te midden van die hectiek zo vaak heimelijk terugverlangd naar mijn kinderjaren, toen ik lange middagen in mijn eentje door de velden zwierf en praatte met alles wat leeft. Daar was ik thuis en sinds ik ouder werd en die connectie verloren ging, voel ik me opgejaagd wild. Ik weet heel goed hoe ik van jongs af aan geprobeerd heb te overleven in een wereld die alles vreemd vond wat ik normaal vond. Elfjes, kabouters, zwevende bollen licht, engelen, stemmen, de spirit van bomen en stenen. Het had geen toekomst. Als ik wilde leven in de enige wereld die men als waarheid ziet, dan moest ik al mijn andere werelden inleveren. Ik ben gaan observeren hoe mensen zich gedragen, hoe ze zich kleden, wat ze aangenaam gedrag vinden, waar ze vrolijk van worden, waar ze bewondering voor hebben. Net als ieder ander mens was ik op zoek naar liefde en verbondenheid, en zeker na de scheiding van mijn ouders wist ik dat ik daar harder naar zou moeten zoeken dan de meeste mensen. Ik werd een perfectionist, iemand die precies weet wat anderen goed en prettig en bewonderenswaardig vinden en dat probeerde ik me dan eigen te maken op zoek naar erkenning. Dat niet lang daarna de eerste paniekaanvallen opkwamen heb ik pas heel laat gelinkt aan die aanpassingsdrang.

Hier, aan de voet van de berg, heb ik voor het eerst het gevoel dat ik mag bijkomen, even mag uitrusten en opladen. Hier zit ik lange uren aan de oever te luisteren naar de stroom terwijl mijn zenuwstelsel langzaam tot rust komt, schoon wordt gewassen door het geluid van het stromende water, de wind en de zon. Als mensen me voor onze verhuizing vroegen hoe ik het vond om weg te gaan, was dit wat ik zei: ik ben zo opgelucht dat ik straks niemand meer hoef te zijn, me niet meer hoef op te blazen of schrap te zetten.

Dus misschien verstop ik me inderdaad. Misschien is het niet de bedoeling dat ik mijn tijd verdoe met terugkeren naar de vrede uit mijn jeugd. Misschien ben ik terug bij af. Misschien mag ik me niet overgeven aan het moederschap, aan de zorg voor het gezin. De stress van alledag ontvluchten. Misschien moeten we ons er wel juist in werpen, en met volle kracht vooruit, zoals jij zegt. Ik ben opgegroeid in een wereld die helemaal draait om de mens en het idee dat je hard moet werken om je waarde te laten zien. Dat ik mag rusten en thuiskomen in de handen van de natuur past helemaal niet in dat plaatje. Ik snap best dat je je daaraan ergert, je bent verliefd geworden op een eigengereide, ambitieuze regisseur. Mag ik ook iemand anders zijn? Ik durf het je niet te vragen. Ik probeer te zeggen wat je wilt horen, mijn carrière te claimen door te zeggen dat ik binnenkort weer klussen aan ga nemen, en te verzwijgen dat al mijn ambitie is weggesmolten nu ik thuiskom in de natuur.

Hoe meer ik me overgeef aan mijn liefde voor de bomen, het bos, het gras, des te meer het onrustige besef groeit dat het Amsterdamse, wereldse leven voor mij zal ophouden. Dat de plek waar de mensenwereld mij begrijpt zal verdwijnen. Ik heb steeds minder om me aan vast te houden en toch grijp ik niet in. Ik loop iedere dag opnieuw het bos in en vind met iedere stap een stukje van mezelf terug, al weet ik dat het risico bestaat dat ik met iedere stap iets verder bij jou vandaan loop. Dat besef voedt een tinteling in mijn buik, alsof ik iets doe wat eigenlijk niet mag en wat ik niet zou moeten willen.

De eerste keer dat ik je zag viel ik van mijn fiets. We waren eind twintig en wederzijdse vrienden hadden je over mij verteld. Je hebt altijd gezegd dat je al verliefd op me werd nog voordat je me ontmoet had. Dat je verliefd werd op het meisje uit de verhalen van je vrienden, het meisje dat je terug dacht te zien in mijn werk. Ik hield nog even afstand van die gretige, opdringerige jongen en reageerde in eerste instantie niet op je avances. Nadat je me aan het lachen wist te maken, sprak ik toch met je af. Gewoon in de buurt op zaterdagmiddag, daarna had ik nog andere afspraken. Maar toen ik de straat in reed en je zag staan verloor ik mijn evenwicht. Die wilde haren, die gulle, ondeugende lach en de vrolijkste ogen van de wereld. Ik was betoverd. We gingen naar een café en terwijl we elkaar grijnzend aankeken vielen we in een diepe liefde, we tuimelden er over elkaar steeds dieper in. Toen we een paar uur later buiten kwamen waren we verbonden, smoorverliefd, met de belofte van het leven waarvan we droomden. En vanaf dat moment waren we onafscheidelijk. In elkaar verstrengeld brachten we de nachten door en vertelden elkaar waar we van droomden en wat we vreesden. Leven in het buitenland, verhalen vertellen, films maken, kinderen krijgen, een stuk land kopen, dieren houden. We dreven samen op ons bed door de tijd. Blijf bij me, fluisterde ik. Als je maar niet verdwijnt in een of andere sekte, grapte jij.

Ik geef je ruimte om tot jezelf te komen, maar je blijft afstandelijk. Na het avondeten vertrek je direct naar je kamer op zolder en overdag maak je lange wandelingen met de hond of doe je dutjes. Je bent lang weg geweest, het was druk, je moet gewoon wennen. Ik vertel mezelf van alles. Ik mis de man die me in de houdgreep nam bij wijze van knuffel, die altijd zin had om te lachen, die nooit nee zei tegen seks, altijd in was voor een feestje, een zoen, een uitje. We slapen steeds vaker met onze ruggen naar elkaar toe. De beste strategie lijkt om het uit te zitten, te wachten tot je bui voorbij is. Maar na een week thuis kom je op een middag gebroken de trap af naar de keuken. Er is iets mis op je werk. Gedoe over een script, ze halen je eraf als regisseur. Je moet terug naar Amsterdam om het uit te praten. Nee, zeg ik, je bent er net. Ik voel hoe makkelijk je ons aan de kant schuift. Hoe makkelijk het is geworden om terug te gaan naar je vrijgezellenbestaan en hoe moeilijk het voor je is om je leven weer te delen. Je zegt dat je blijft, maar het voelt niet van harte en een week later zeg je dat je echt moet gaan. Ik breng je naar de trein in Spanje en voor het eerst ben je vrolijk.

Je stelt zelfs voor om nog koffie te drinken voor de trein vertrekt. Ik parkeer de auto en samen lopen we naar het terras tegenover het station. De zon schijnt, je bestelt twee cortado en het voelt even alsof we ontsnapt zijn aan alles, alsof onze levens weer één zijn. Heel even. Want je zit alweer onrustig met je telefoon te hannesen. Ik weet niet goed wat ik moet zeggen. Ik wil zo graag weer je vrouw zijn, weer bij je horen, naadloos op je aansluiten, naast je leven. Er komt een verdriet naar boven dat ik nog niet kan toelaten, nog niet. Wat is er? vraag je ineens lief, terwijl je me aankijkt en naar me lacht. Maar het is niet de tijd, niet het moment. Ik lach terug en sta op. Je trein vertrekt zo, zeg ik, ik moet de kinderen van school gaan halen.

Als ik wegrij kom ik langs het terras en zwaai, maar je lacht alweer naar je telefoon en kijkt niet meer op. In de auto naar huis overvalt me een onbedaarlijke huilbui. ’s Avonds als de kinderen in bed liggen weer. De hond komt naar me toe en legt zijn kop op mijn schoot. Ik kan het niet langer ontkennen. Wat gebeurt er met ons?

Met de kinderen ga ik op bezoek bij Nederlandse buren, Peter en Alice, een stukje de berg op. Ze zijn gepensioneerd purser en piloot en hebben zich toegelegd op het sjamanisme. Voor mij is hun grote boerderij als thuiskomen in een warm nest, met een boterham met pindakaas en een surrogaatopa en -oma voor de kinderen. Daar in de lentezon vertel ik voor het eerst over onze verwijdering. Ik vertel het alleen aan haar, ze voelt veilig.

Heeft hij een ander? vraagt ze meteen.

Ik denk het niet, hoor ik mezelf antwoorden. Maar ik heb geen idee waar hij mee bezig is.

Toch wil ik het niet serieus nemen. Ik kan het me niet voorstellen. Wij.

Je blijft langer weg dan aangekondigd. Het is sinterklaas en de kinderen vragen waarom we geen pakjesavond vieren. Met een hoge stem zeg ik dat Sinterklaas niet langskomt in Frankrijk, maar de Kerstman. Mijn moeder stuurt chocoladeletters op. Jij stuurt een foto van jezelf met Sinterklaas. Ik zeg dat alles goed gaat, ik ben gewend je te laten merken dat we je niet nodig hebben. Dat we het zonder je kunnen. Ik bedoel het aardig maar ook weer niet. Later zul je me verwijten dat ik je buitensluit.

De kinderen vragen onophoudelijk naar je. Ik knutsel kerstversiering met ze. Leen de naaimachine van de vrouw van het postkantoor en maak een lappenpop en beddengoed voor een poppenbed. Ik naai een ridderkostuum. Ik bestel een poppenhuis, een trein. Warm chocolademelk op na school, geef eindeloos kusjes op geschaafde knieën. Ga in de schoolpauzes met de kinderen picknicken bij de rivier. Het is december en nog is de zon warm genoeg om ze naakt over de rotsen te laten rennen. Als alles uit elkaar valt, kan ik altijd nog een goede moeder zijn.

Ik vraag wanneer je thuiskomt. Je zegt dat je hebt afgesproken om met een vriend een paar dagen naar Berlijn te gaan, dat je het moeilijk vindt om hem af te zeggen; je bent rusteloos, je weet niet wat je moet doen. Ik probeer je te troosten, maar vanbinnen begin ik te koken. Ik doe lief, maar ben woedend omdat je me laat zitten, voor mijn gevoel voor de zoveelste keer. Met de kinderen, met sinterklaas, met mezelf, met ons leven. Ik zeg er niets meer over, maar kom niet meer in beeld als je wilt skypen met ons. Je gaat logeren bij je ouders en belt ineens laat op een avond dat je een ticket naar huis hebt voor de volgende dag. Je moeder heeft het voor je gekocht. Ga naar je gezin, heeft ze gezegd en je hebt geluisterd. Opgelucht haal ik je de volgende dag van het vliegveld in Spanje.

Als je instapt zeg je dat het stinkt in de auto.

De zachtheid die ik altijd voelde voor je, de nieuwsgierigheid, de openheid, die liefde en vreugde, langzaam trekken ze zich terug. Ik bereid een vreugdeloze pasta en eet niet mee, maak mijn eigen plannen, lees boeken zonder ze met je te delen, vertel je meer niet dan wel. Het is zelfbescherming, maar het voelt kaal. Jij voelt het ook, want de volgende dag wil je naar de bioscoop. Ga mee, zeg je, iets leuks doen samen. Met tegenzin stem ik in, want ik wil juist bij je uit de buurt blijven, bij het onheilspellende gevoel dat je me geeft, maar ik weet ook dat we samen op een berg wonen en twee kinderen hebben, en dat uit de buurt blijven niet kan. Oké, ik ga mee iets leuks doen. Waarbij we niet hoeven te praten, denken we allebei, de zenuwen die door ons lichaam gieren niet hoeven te voelen.

Vanaf het begin van onze liefde ben jij degene geweest die onze relatie onderhield, die romantisch was. Jij was het die me mee uit eten nam, met bloemen thuiskwam, gouden sieraden voor me kocht, me berichtjes stuurde, tussendoor vaak belde en contact zocht. Jij was degene die waakte over onze tijd samen en die avondjes uit plande, kleine reisjes, vuurtjes in de tuin. Ik was de einzelgänger. Maar nu jij niet meer voor ons zorgt, wie gaat het dan doen?

Als we over de bergweg in de richting van het lokale bioscoopje slingeren begin ik te rillen. Het is een rilling die uit mijn kern komt en die alleen maar erger zal worden. Soms is het klappertanden, dan weer wiebelen, maar vaak schokken. De kou kruipt in mijn botten.

Je bent ongedurig en wilt steeds dingen ondernemen als afleiding. Het weekend bezoeken we vrienden in Carcassonne. Ze zijn een twintig jaar ouder Brits homostel dat een luxueuze B&B runt met uitzicht op het oude kasteel waar we met z’n vieren mogen logeren. Ik loop met mijn vriend naar de bakker en pak zijn arm. Het gaat niet goed, hoor ik mezelf zeggen. Ineens kan ik het niet meer ontkennen. Onze relatie staat op de tocht. We zijn er nog niet, maar ik heb die gang in gekeken, het einde gezien.

Later tijdens het diner vraagt onze vriend waarom je het hart van onze relatie niet bewaakt. Dat moet heilig zijn, zegt onze vriend. Je moet het beschermen tegen de buitenwereld, dat moet een solide besluit zijn.

Je haalt je schouders op en zegt dat je niet weet of je het daarmee eens bent. Er verschijnt een superieure glimlach op je gezicht die ik de komende tijd nog veel vaker zal zien, alsof je niets te verliezen hebt.

Die avond trek je me in bed naar je toe. Ik weet niet of ik moet lachen of huilen wanneer je me kust. Wanneer je mijn borsten eindelijk weer aanraakt. Het is zo verwarrend. Elke keer als je ademhaalt denk ik dat je moed verzamelt om me te vertellen dat je bij me weggaat.

De volgende ochtend laat ik bij een chique kapper in een opwelling mijn lange haar afknippen tot op mijn schouders. Ik koop een flesje peperdure shampoo en een kasjmier trui.

Later zegt een vriendin dat vrouwen hun haar afknippen als een teken van onafhankelijkheid. Ik probeer inderdaad mijn autonomie weer te claimen, het gevoel te versterken dat ik van mezelf ben. Maar tegelijkertijd probeer ik je er ook aan te herinneren wie ik ben, waarom je van me hield, wie ik was toen we elkaar ontmoetten, toen we zo vreselijk verliefd op elkaar werden. Thuis zet ik onze vakantiefoto’s van de afgelopen zeven jaar als screensaver op de laptop in de keuken zodat je ze elke dag ziet. Zodat je je misschien herinnert hoe leuk we samen zijn, hoe verliefd, hoe gelukkig als gezin.

Soms houd ik de impasse niet meer vol en ben ik dapper genoeg om ruzie te maken. Als je weer de trap af komt en me negeert, mijn blik ontwijkt, je omdraait en me naar je hangende schouders laat kijken en me laat raden naar wat er met je is, word ik woest. Ik verlang zo naar je warmte, naar je omhelzing, naar wie we waren, dat het pijn doet, dat het gemis mijn borst bijna laat ontploffen. Met een klap sla ik mijn laptop dicht. Ik heb genoeg van die arrogante houding! Van die verschrikkelijke stilte! Vlijmscherp gooi ik het naar je toe en schrik er zelf van. Verbaasd kijk je me aan. Maar de beer is los. Ik schreeuw dat je gewoon door wilt gaan met je vrijgezellenbestaan en ons leven in Frankrijk gebruikt als iets om stoer over te doen in Amsterdam. Dat je alleen maar thuiskomt als het je uitkomt om ‘je droom te leven’. Dat je me gebruikt om voor de kinderen te zorgen. Dat je ons leven consumeert en er te weinig voor teruggeeft. Dat je een profiteur bent. Ik sis dat ik het niet accepteer.

Je hoort me aan en slaat je ogen neer. Je hebt gelijk, zeg je zacht. Mijn hart slaat over. Geef me alsjeblieft wat tijd. We staan nu allebei in de keuken en kijken uit het raam. Naar het uitgestrekte bos in honderdduizend kleuren groen zover we kunnen zien.

Ik denk aan de ruzies tussen mijn vader en moeder, die begonnen net zo. Mijn vader steeds meer afwezig en reislustig, en uiteindelijk verliet hij ons. Hij wilde vrij zijn en in zijn ambitie is hij vergeten wat we voor hem betekenden, door de vanzelfsprekendheid dat we er altijd waren, verloren we zijn interesse. Mijn moeder heeft me eens verteld dat het haar spijt dat ze niet meer gevochten heeft, niet langer heeft geprobeerd om hem bij ons te houden. En ik weet dat je mijn vader niet bent en ik niet mijn moeder, en dat de situatie anders is, maar ik zal vechten. Omdat ik weet hoe dit ons einde kan betekenen. En het einde van onze liefde kan ik accepteren, daar ben ik woedend genoeg voor, maar het einde van ons gezin, daarvan kan ik de hartbrekende gevolgen niet eens overzien. Voor ons gezin zal ik vechten tot de laatste snik, omdat ik weet wat het waard is. Alles.

Ik kijk op en zeg dat we het huis gaan schoonmaken, samen. Je knikt. In de uren die volgen poetsen we alles. Ik heb muziek opgezet en soms zingen we zelfs mee.

Niet lang daarna gaan we een paar dagen samen naar Nederland, de tickets waren al geboekt. Amsterdam is koud en druk. Ik voel me er niet meer thuis, krijg bijna geen adem, alles is zo vol, ik kan de aarde niet voelen. Jij bent als een vis in het water, met snelle grappen en high fives voor iedereen die we tegenkomen. Jij gaat werken in je hippe spijkerbroek en ik ga met de kinderen chocolademelk drinken, naar de film en nieuwe schoenen voor ze kopen. De wereld is snel hier en ik voel me een tuthola die zich achter de behoeften van haar kinderen verbergt.

Als ik ’s avonds in bed lig beeld ik me in dat het geruis van de A10 de rivier voor ons huis is.

Eenmaal terug in Frankrijk wil je steeds dingen gaan kopen. Een ijskast, de grootste kerstboom die we kunnen vinden en een Renault 4 als kerstcadeau voor mij. Ik sta erop om hem van mijn spaargeld te betalen, maar dat wil je niet. Het was een droom sinds we hier woonden, een Renault 4, waar onze moeders ons in rondreden toen we klein waren. Het is romantisch. En verwarrend. Als je een auto voor me koopt wil je misschien toch niet bij me weg. Misschien is er hoop. Misschien heb ik het allemaal fout gezien. Misschien wil je wel nog een toekomst met mij, met ons.