Voor Silveijn

Stephan de Vries

Onoverwinnelijk

Veteranen over hun missie en de strijd daarna

Nieuw Amsterdam

© 2022 Stephan de Vries

© 2022 Nieuw Amsterdam

Ontwerp omslag Paul Pollmann

Foto omslag Dennis van Lingen (Rob Severs, sergeant-majoor van de mariniers)

Foto auteur Lizet Swinnen

NUR 686

ISBN 978 90 468 2665 2

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt op basis van de eerste druk, 2022 met ISBN 978 90 468 2949 3

INHOUD

Voorwoord – Gijs Tuinman

Inleiding

Vuren vrij

Overleven, nog steeds

Willen is kunnen

Hollen zonder stilstaan

Eén mijn is een mijnenveld

Onzichtbare strijd

Een been voor het leven

Nawoord

Dankwoord

Noten

Fotokatern

INVICTUS

Out of the night that covers me,

      Black as the pit from pole to pole,

I thank whatever gods may be

     For my unconquerable soul.

In the fell clutch of circumstance

     I have not winced nor cried aloud.

Under the bludgeonings of chance

     My head is bloody, but unbowed.

Beyond this place of wrath and tears

     Looms but the Horror of the shade,

And yet the menace of the years

     Finds and shall find me unafraid.

It matters not how strait the gate,

     How charged with punishments the scroll,

I am the master of my fate,

I am the captain of my soul.

     Willam Ernest Henley, 1875

VOORWOORD

In 2016 presenteerde generaal b.d. Otto van Wiggen zijn boek Niemand is belangrijker dan het team. Zijn bevindingen zijn gebaseerd op jarenlang onderzoek naar de gevechtsbereidheid van Nederlandse militairen en het soort leiderschap dat daarvoor nodig is. Ik heb vele avonden met Otto gesproken. We hebben situaties herbeleefd en geanalyseerd, en ik heb me daarbij altijd afgevraagd wat de Nederlandse militair drijft, motiveert, doet twijfelen of zelfs beangstigt. Maar bovenal waarom hij zijn eigen veilige positie opoffert om anderen te beschermen en te ondersteunen.

De titel van Otto’s boek is een waarheid die door de krijgsgeschiedenis heen wordt ondersteund: niemand is belangrijker dan het team. We weten het allemaal: een team dat goed is voorbereid, waarvan de leden elkaar door en door kennen en het geheel meer is dan de som der delen, wordt onder druk hechter en is onverslaanbaar. Een militaire eenheid gaat vaak nog een stap verder en baseert zich in de kern op onvoorwaardelijk en wederzijds vertrouwen. Het vertrouwen dat ik iets voor jou doe, zonder daar direct iets voor terug te verlangen. Anders gezegd: zonder de wederkerigheid van een transactie, zoals bijvoorbeeld in de zakelijke wereld. Een hecht team met een opdracht geeft voldoende aanknopingspunten voor militairen om zingeving te vinden in hun missie, ook in alle hevigheid en gewelddadigheid die daarmee gepaard gaan. Zo’n team, waarbij de afzonderlijke leden zich vanuit een positieve grondhouding ondergeschikt voelen aan de groep en juist daar hun energie uit halen, is onoverwinnelijk.

Herkenbaar? Maar hoe zit dat dan met het individu? Militairen die worden uitgezonden ondergaan een transformatie. Niet alleen door de ervaringen die zij opdoen, maar ook door hoe we als samenleving tegen hen aankijken. Na terugkomst ben je opeens ‘veteraan’. En daar wringt soms de schoen. Als samenleving beschouwen we militairen en militaire eenheden als krachtig of zelfs onoverwinnelijk, maar van veteranen hebben we een ander beeld. Die zien we regelmatig als beschadigd, getraumatiseerd en ‘in de knoop met zichzelf’. Veteranen hebben ‘dingen’ gezien en meegemaakt die het lastig voor ze maken om na terugkomst soepel te re-integreren in de samenleving.

Het bovenstaande beeld van de Nederlandse veteraan dient rechtgezet te worden: veteranen zijn niet zielig, depressief of beschadigd. De meeste militairen die terugkomen van hun missie houden daar juist een positief gevoel aan over. Hun uitzending heeft hun zingeving geboden en levenslessen opgeleverd. Maar niet iedereen keert in een betere vorm van zichzelf terug uit een militair conflict. Daar moeten we als veteranen, collega’s, werkgevers, politiek en bovenal als samenleving oog voor houden. We moeten elk van hen datgene bieden dat hij of zij nodig heeft om er weer bovenop te komen.

In opdracht en in dienst van de Nederlandse samenleving trekken wij, militairen, de gevechtslijn over. Daar waar anderen stoppen, begint ons werkterrein. Daar zijn we goed in. Als team zijn we vaak zelfs onoverwinnelijk. Maar het is goed te beseffen dat de missie en het team in de jaren na terugkeer langzaam naar de achtergrond verdwijnen. Dat de duiding van de context en de missie een andere lading krijgen. Dat geldt met name voor de offers die militairen brengen. Soms betalen zij met hun leven, zoals ik zelf heb ervaren met Kevin van de Rijdt die in 2009 in Afghanistan sneuvelde. Of ze raken zwaargewond, zoals Rob Severs die zijn been verloor en op de voorkant van dit boek staat. Niemand is belangrijker dan het team, maar de vraag rijst dan wel: wie offert zijn eigen veilige positie op voor een van deze mannen of vrouwen?

Misschien moeten we ‘niemand is belangrijker dan het team’ wel vervangen door ‘niemand is belangrijker dan de samenleving’. Tegelijkertijd is diezelfde samenleving, ons grootste team, op haar beurt niet belangrijker dan het individu. De verhalen in dit boek zijn verhalen van veteranen die laten zien hoe onoverwinnelijkheid er op individuele basis uitziet, van paralympisch atleet tot en met een liefdevolle vader of moeder en een goedgemutste vriend of vriendin. Zij helpen ons stil te staan bij het feit dat veteranen niet zielig zijn en wijzen ons erop dat wij onszelf als onderdeel van het grotere team, de samenleving, af en toe ondergeschikt moeten maken aan diegenen die met gevaar voor eigen leven ten strijde zijn getrokken. We moeten veteranen de hand reiken, niet omdat ze beschadigd zijn, maar juist omdat we in de positie verkeren om ze te ondersteunen en in staat te stellen de stap naar onoverwinnelijkheid te maken.

En daarmee is de cirkel rond: onvoorwaardelijk en wederzijds vertrouwen tonen door iets van jezelf op te offeren voor een ander, op weg naar onoverwinnelijke teams, militairen, veteranen en uiteindelijk een onoverwinnelijke samenleving. Wie wil dat nou niet?

Luitenant-kolonel Gijs Tuinman

Ridder in de Militaire Willems-Orde

INLEIDING

Nederland telt momenteel ruim 100.000 veteranen. Op allerlei manieren hebben zij zich als militair ingezet voor vrede, veiligheid en een beter leven voor mensen over de gehele wereld. Bij het woord ‘veteraan’ denkt menigeen wellicht in eerste instantie aan de dappere geallieerde soldaten die vochten tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar de ‘veteraan’ is geen fenomeen uit het verleden. Nog altijd gaan elk jaar Nederlandse militairen op missie naar verre conflictgebieden. In de afgelopen decennia vertrokken zij naar Kosovo, Bosnië, Afghanistan, Mali, Irak, Zuid-Soedan en naar veel andere landen waar hun inzet nodig was, en nog altijd is. Landen waar chaos en bruut geweld aan de orde van de dag zijn en waar de dagelijkse realiteit totaal onvergelijkbaar is met het vredige leven in Nederland. Als de militairen na afloop van hun missie huiswaarts keren, gaan ook zij daarna als ‘veteraan’ door het leven.

Wat veteranen meemaken tijdens hun missies en operaties is voor velen van ons een onbekende wereld, en ver van ons bed. Zo nu en dan horen we er iets over in de media, vooral bij slecht nieuws na een ernstig voorval. Als er militairen zwaargewond zijn geraakt, omgekomen zijn of als er burgerdoden zijn gevallen. Een volledig beeld van de missies hebben we over het algemeen niet. Van de persoonlijke ervaringen die militairen tijdens en na hun uitzending opdoen krijgen we vaak nog veel minder mee, terwijl op missie gaan om uiteenlopende redenen een zeer bepalende ervaring in hun leven is. Bijvoorbeeld om wat veteranen hebben bereikt in een door oorlog verscheurd land; de bijdrage die ze hebben geleverd aan het verbeteren van de kwaliteit van het leven van veel mensen. Ze kunnen daar terecht trots op zijn. Anderen denken juist geëmotioneerd terug aan heftige gebeurtenissen en angstige momenten, of aan de grote gevaren waar zij en hun strijdmakkers aan blootgesteld waren tijdens vuurgevechten en bomaanslagen.

Ondanks die gevaren komen veruit de meeste veteranen na een missie ongeschonden thuis. Zij kunnen verdergaan met hun leven op een manier die niet wezenlijk afwijkt van die voorafgaand aan hun uitzending. Met een unieke levenservaring rijker gaan zij op weg naar de volgende uitdaging, soms in de vorm van nieuwe missies, soms buiten de krijgsmacht. Zij pakken de draad moeiteloos weer op.

Maar niet iedereen heeft dat geluk. Sommige militairen betalen de allerhoogste prijs en sterven in het harnas op het slagveld. In de afgelopen twee decennia stierven er tientallen Nederlanders op missie, de meesten in Afghanistan. Anderen keren wel terug naar huis, maar komen nooit echt meer thuis. Voor hen is hun uitzending en de rauwe kennismaking met oorlog een ervaring waarbij ze voor altijd een stukje van zichzelf verliezen. Soms blijft dat onzichtbaar voor de buitenwereld: hun onschuld, gemoedsrust of levensgeluk. In de ergste gevallen hebben veteranen niet de wil of kracht om verder te leven vanwege sterke gevoelens van onmacht, angst of schaamte. De weg van herstel is dan vaak lang, eenzaam, emotioneel slopend en bovendien onvolledig.

In weer andere gevallen betalen veteranen de prijs van hun inzet met bloed. Wat zij dan verliezen is juist heel zichtbaar. Zij zijn de mannen en vrouwen die geconfronteerd worden met ernstige fysieke verwondingen, zoals het verlies van ledematen. Bij terugkomst moeten zij leren leven met een lichaam dat zeer ingrijpend is veranderd en waarmee ze niet langer alles optimaal kunnen doen. Voor allen geldt dat de strijd die zij voeren doorgaat, lang nadat hun missie voorbij is.

Wanneer militairen gewond raken, mentaal of fysiek, komt er iemand anders terug uit de oorlog. Sommigen moeten letterlijk opnieuw leren lopen, zoals Rob (hoofdstuk 3), die in Afghanistan met zijn voertuig op een bermbom reed en bij de vernietigende klap een van zijn onderbenen verloor. Of Wouter (hoofdstuk 7), die als marechaussee een ernstig motorongeluk kreeg en vanwege constante pijn uiteindelijk voor een amputatie van een onderbeen koos. Anderen moeten opnieuw leren leven en functioneren in de maatschappij. Luuk, Alina, Annelies en Jiry bleven met hun hoofd achter in de conflicten waar zij jaren eerder fysiek uit teruggekeerd waren. Het lukte hun lange tijd niet te accepteren en te verwerken wat zij tijdens hun missie hadden meegemaakt. Zij hadden de oorlog wel verlaten, maar de oorlog verliet hen niet en nestelde zich hardnekkig in hun herinneringen.

Luuk (hoofdstuk 1) heeft moeten leren leven met de verschrikkelijke gevolgen van een tragisch misverstand, dat zich afspeelde in de chaos van een aardedonkere Afghaanse winternacht. Jarenlang droeg hij die ervaring met zich mee als een loodzwaar geheim en zijn leven werd beheerst door een knagend schuldgevoel.

Alina (hoofdstuk 2) nam op haar beurt zo veel gevoelens van machteloosheid, kwetsbaarheid en frustratie mee terug uit Kosovo, dat ze terug in het veilige Nederland nog jaren bezig is geweest met verwerken en overleven.

Rob (hoofdstuk 3) werd in paniek wakker in een ziekenhuisbed en kreeg vervolgens het vernietigende nieuws dat de artsen zijn rechteronderbeen hadden geamputeerd. Wat volgde was een lang en pijnlijk revalidatietraject dat deze geharde marinier danig op de proef stelde en zijn kijk op het leven drastisch heeft veranderd.

Annelies (hoofdstuk 4) hoorde in Afghanistan op luttele meters afstand een raket neerkomen. Het projectiel ontplofte niet, maar ook zonder explosie bleek die ervaring een enorme impact op haar verdere leven te hebben. Gecombineerd met intense gebeurtenissen tijdens twee andere uitzendingen ontketende dat veel spanning, onrust en angst die ze daarna nooit meer volledig is kwijtgeraakt. Heftige ervaringen hebben jarenlang haar leven beheerst en nog altijd wordt ze iedere dag geconfronteerd met de ingrijpende gevolgen van een meervoudige posttraumatische stressstoornis, die doorwerken in vrijwel elk aspect van haar leven.

In Srebrenica is hospik Peter (hoofdstuk 5) als eerste bij sergeant Edwin, die vlak daarvoor op een antipersoneelsmijn is gestapt. Edwins situatie is ernstig, maar door kalm te blijven en de juiste vragen te stellen redt Peter diens leven. Peter keert zelf terug naar Nederland zonder fysieke of mentale verwondingen en is daarmee een uitzondering in dit boek. Zijn verhaal is een aangrijpend voorbeeld van hoe gewondenverzorgers niet zelden een sleutelrol vervullen wanneer het noodlot toeslaat. Door kordaat te handelen kunnen zij slachtoffers überhaupt een kans op herstel geven.

Na zijn terugkomst van twee uitzendingen in Afghanistan knapt er iets bij Jiry (hoofdstuk 6). Hij heeft een kort lontje, is rusteloos en heeft regelmatig intense dromen. De combinatie van PTSS en een aantal ingrijpende gebeurtenissen verandert zijn leven in een wilde rit die maar niet wil eindigen.

Een marechaussee die het liefst iedere dag actief is en midden in het leven staat, zo is Wouter (hoofdstuk 7) het beste te omschrijven. Tot hij op een dag tijdens zijn dienst een ernstig ongeval krijgt en zijn leven overhoop komt te liggen. Naast ernstige fysieke klachten ontwikkelt hij een aanpassingsstoornis. Uiteindelijk blijkt een radicale oplossing de enige weg naar herstel. Wouters verhaal verschilt van de andere zes verhalen in dit boek omdat het laat zien dat militairen niet alleen op uitzending, maar ook in Nederland gevaarlijk werk doen waarbij ze ernstig gewond kunnen raken.

Het motto van dit boek is een gedicht van de Engels dichter William Ernest Henley (1849-1903) getiteld ‘Invictus’ (‘Onoverwinnelijk’). Henley werd op zijn zestiende geconfronteerd met tuberculose in het bot, waardoor zijn linkerbeen geamputeerd moest worden. Zo’n tien jaar later werd ook gevreesd voor zijn rechterbeen, maar een kundig arts wist hem dat noodlot te besparen met een aantal chirurgische ingrepen. Toen Henley in 1875 van die operaties herstelde en door een zware periode ging die overschaduwd werd door zijn ziekte, schreef hij ‘Invictus’. Het gedicht gaat over de strijd die Henley voerde tegen het onheil dat zich aandiende tijdens zijn lange ziekbed.

Henley mag dan direct geput hebben uit zijn eigen hachelijke situatie, zijn dichtregels hebben zo veel universele lading dat zij ook betrekking kunnen hebben op andere mensen die een strijd voeren nadat zij geconfronteerd zijn met grote tegenspoed. De woorden die Henley aan het papier toevertrouwde gaan over vallen en weer opstaan, over worstelen en bovenkomen, en bovenal over de onvermoeibare menselijke veer- en wilskracht. Hoe donker de periode ook is waar men als mens doorheen moet, hoeveel pijn, verdriet en angst dat ook betekent en hoe uitzichtloos de situatie ook mag lijken, we zijn in geen geval speelbal van de omstandigheden. Integendeel, zo houdt Henley ons voor, hoe meedogenloos de werkelijkheid soms ook is, uiteindelijk zijn en blijven we de baas over ons eigen leven en hoe we daar invulling en betekenis aan geven (‘I am the master of my fate, I am the captain of my soul’).

Het gedicht staat symbool voor alles waar het bij de Invictus Games om gaat. Dit grote, internationale sportevenement is in 2014 opgezet door de Britse prins Harry en richt zich specifiek op zowel fysiek als mentaal gewond geraakte militairen en veteranen. Het doel van de Invictus Games is om hun herstel door middel van sport te stimuleren, hun revalidatie te ondersteunen en breder begrip en respect te genereren voor diegenen die hun land dienen of gediend hebben, en daar soms een hoge prijs voor betalen. Jaarlijks doen ook Nederlandse militairen mee aan de Invictus Games in een brede selectie van sportdisciplines, zo ook de personen die centraal staan in dit boek. In al hun verhalen zijn de Invictus Games een belangrijke factor gebleken bij hun moeizame strijd richting herstel.

In het verlengde van het krachtige gedicht van Henley is dit boek een ode aan alle veteranen die, ondanks alle misère die zij onderweg tegenkomen, hun lot in eigen hand nemen. Het is een ode aan Luuk, Alina, Rob, Annelies, Peter, Jiry en Wouter, die in de volgende hoofdstukken hun indringende verhalen met ons delen. Zij nemen de lezer mee naar hun wereld en laten zien wat militairen op missie ervaren in gebieden die worden verscheurd door oorlog en geweld, en welke strijd zij daarna voeren als ze gewond zijn teruggekeerd. Ze bewijzen daarmee dat degenen die hun kwetsbaarheid durven omarmen en tegenspoed met opgeheven hoofd tegemoet treden werkelijk onoverwinnelijk zijn.

Vuren vrij

LUUK – AFGHANISTAN

Luuk tuurt vanuit zijn schutterskoepel de Afghaanse nacht in. Het is ijzig koud, rond het vriespunt, en aardedonker. Er is niet eens een zwak schijnsel van de maan dat iets van het landschap prijsgeeft. Geen enkele ster laat zich aan de hemel zien. Het is zo’n nacht die nooit dag lijkt te worden. Wolkjes waterdamp verlaten zijn mond bij iedere ademhaling en lossen op in het duister. Er is niets of niemand te zien, ook niet door de warmtekijker. Wie niet beter weet zou denken dat het gebied vredig en uitgestorven is. Maar dat er zich in de omgeving wel degelijk talibanstrijders schuilhouden die elk moment opnieuw kunnen toeslaan, hebben de kogels die net rakelings over zijn voertuig vlogen in één klap duidelijk gemaakt.

Luuk knippert een paar keer met zijn ogen. De vermoeidheid van een lange dag heeft zich in zijn benen genesteld. Hij voelt het nauwelijks. In zijn oren klinken de stemmen van collega’s over de radio. Er is nog steeds niets te zien. Of nu toch? Hij knijpt zijn ogen wat meer samen om nog scherper te kunnen kijken. Plotseling doemen twee schimmen op in het groene beeld van zijn warmtekijker. Het zijn onmiskenbaar mensen. Met wapens en op een afstand van zo’n 400 meter, schat hij in. Maar wie het zijn is niet te zien. Uniformen zijn niet te ontwaren op een warmtebeeld. Laat staan kenmerkende details van gezichten. Zijn het talibanstrijders? De mannen die enkele minuten geleden Luuk en zijn collega’s hebben beschoten en nu dus een legitiem doelwit zouden kunnen zijn? Of zijn het Nederlandse militairen? Collega’s van de Alpha-compagnie die vandaag een andere, parallelle route hebben afgelegd en na heftige gevechten een slaapplek hebben gevonden in een huizencomplex iets verderop? Terwijl de vragen door zijn hoofd spoken, houdt hij de handgrepen van het 25mm-kanon stevig vast. De loop staat geduldig wachtend gericht op de donkere, kale vlakte voor hem.

Luuk besluit het zekere voor het onzekere te nemen. Hij meldt zijn waarneming via de radio aan de pelotonscommandant en vraagt of er gecheckt kan worden of de kans bestaat dat het eigen eenheden zijn. Het bericht volgt de hiërarchische lijn omhoog naar de bataljonscommandant, die op een hoger gelegen post meekijkt met de operatie. Even blijft het stil op de lijn. Een paar minuten gaan voorbij. Alert blijft Luuk de twee schimmen op het scherm volgen. Zijn ademhaling is kalm en regelmatig. Wie de situatie vanaf een afstandje zou bekijken, zou zien dat die eigenlijk niet heel anders is dan de talloze oefeningen die hij heeft meegemaakt. Dit had voor hetzelfde geld ergens op de hei in Nederland kunnen zijn. Al is er het niet onbelangrijke verschil dat de vijand en de kogels hier wel echt en dodelijk zijn. Voordat hij zijn gedachtegang kan afmaken, krijgt Luuk het verlossende woord: er bevinden zich geen Nederlandse militairen buiten de gebouwen. Iedereen is binnen. Eén plus één is twee: de schimmen moeten dus wel vijandelijke strijders zijn. Hij ziet ze nog steeds bewegen op zijn warmtebeeld. Af en toe lijken ze even te verdwijnen en blijft zijn scherm leeg, maar ze komen steeds weer tevoorschijn. Ze kruipen, staan op en lopen weer verder.

Luuk vraagt toestemming om het vuur op de personen te openen. Weer een korte stilte. ‘Vuren vrij,’ klinkt het dan zakelijk aan de andere kant van de lijn. Hij voelt hoe adrenaline zijn lichaam wordt ingepompt en de controle overneemt. De tijd lijkt te vertragen, zijn gedachten zijn helder en scherp. Hij doet waarvoor hij is opgeleid, kijkt op zijn scherm en zet zijn richtmiddelen op de bewegende schimmen. De loop van het kanon draait soepel mee. Luuk slikt een keer, wacht een moment tot hij opnieuw beweging ziet en haalt dan resoluut de trekker over. Een, twee, drie bulderende vuursalvo’s verscheuren de stilte van de nacht. Zware, doffe klappen vervliegen met een galmende echo in de ijle lucht. De tracers, de kogels met lichtspoor, snijden zich als helrode strepen door de duisternis op hun vernietigende weg naar het doel. Een vierde, vijfde en zesde salvo volgen. Als hij niets meer ziet bewegen ontspant Luuk zijn vingers en laat hij de trekker los.

Ongehinderd door wolken legt de lentezon een warme gloed over het kalme water van de Bosbaan, de roeibaan in het Amsterdamse Bos. Het licht weerkaatst op een enkele oneffenheid die zich in het water vormt. Vanaf de steigers wordt een aantal roeiboten uit het water getild en weggedragen. De ochtendtraining is zojuist tot een einde gekomen. Voordat de middagsessie begint trekken de roeiers van het Aegon Nationaal Roeiteam zich terug in of rond het gebouw van de Koninklijke Nederlandse Roeibond (KNRB) voor een stevige maaltijd en een moment van ontspanning.

Ook Luuk heeft er met zijn team een intensieve ochtend op zitten en kiest een plekje in de zon om te ontspannen. Hun doel is plaatsing voor de Paralympische Spelen van 2020 in Tokio. Met een gelaten blik tuurt hij de 2200 meter lange en 118 meter brede baan af. Een zacht briesje streelt twijfelend over het water, dat aan weerszijden is ingesloten door flarden bos; een vredige oase vlak bij de hoofdstad. Het is zo’n omgeving die je gemoedelijk wijst op de schoonheid van het leven. Het contrast kan niet groter zijn met die koude winternacht, begin 2008, in de buurt van Deh Rawod in de Afghaanse provincie Uruzgan. Een nacht waarin chaos, verwarring en pech zich vermengden tot een sinistere cocktail die het leven van verschillende jongemannen voorgoed verandert en vervlecht.

Een van de mannen wiens leven een abrupte wending neemt tijdens die noodlottige nacht is Luuk. Het is geen toeval dat de in 1987 geboren Drent al op jonge leeftijd aanklopt bij Defensie. In het vijfde jaar van de havo besluit hij geen examen te doen. Liever dan te studeren houdt hij zich bezig met fysieke uitdagingen en grenzen opzoeken. Misschien niet gek met een vader die een lange staat van dienst heeft als militair. Hij diende in Bosnië en heeft de treinkaping bij De Punt in 1977 van zeer dichtbij meegemaakt. Veel wordt daar thuis overigens niet over gesproken. Zijn vader is meer een doener dan een prater. Toch krijgt Luuk er genoeg van mee om het ‘virus’ ook te pakken te krijgen.

Zo groeien Luuk en zijn broertje Maaik op in de buurt van het opslagdepot in Coevorden, waar tijdens de Koude Oorlog Amerikaans militair materieel wordt opgeslagen en onderhouden. De tanks en pantservoertuigen worden al snel een vertrouwd beeld in het dagelijkse leven van de jongens. De machtige wapensystemen rijden tussen de oefeningen af en aan, van het depot naar de laad- en losplaats bij het treinstation in Coevorden en weer terug. De broers mogen zelfs een paar keer samen aan boord klimmen en meerijden. Vooral de immense Abraham-tanks maken een onuitwisbare indruk op Luuk. Brute vuurkracht op rupsbanden. Ten tijde van de Eerste Golfoorlog – Irak was Koeweit binnengevallen en een coalitie onder leiding van de Verenigde Staten greep in – maken de jongens mee hoe het depot volledig wordt leeggehaald. Al het materieel is nodig in operatie Desert Sabre, het gigantische grondoffensief van de Amerikanen, waarbij Koeweit wordt heroverd op Irak.

Het leven in de buurt van het depot, samen met de verhalen die zijn vader zo nu en dan meebrengt naar huis, planten in Luuks jonge hoofd de zaadjes voor zijn toekomstdroom. Hij wil militair worden. Zodra de mogelijkheid zich voordoet meldt hij zich aan bij de Koninklijke Landmacht. Bij de Koninklijke Militaire School (KMS) in Weert om precies te zijn, de plaats waar jonge mannen en vrouwen tot onderofficier worden gesmeed. Wat hem daar precies te wachten staat weet hij niet helemaal, maar zijn doel is helder: officier worden. De weg ernaartoe is geen vanzelfsprekendheid. Dat blijkt als het eerste obstakel zich aandient: de KMS laat hem niet toe tot de opleiding. Te jong en onervaren, luidt het oordeel. Hij moet eerst maar wat meer eelt op zijn ziel krijgen in de opleiding tot soldaat. Het brengt Luuk niet van de wijs. Hij doorstaat de selectietesten met glans en in 2006 mag hij zelf kiezen tussen drie elite-eenheden van Defensie: het Korps Commandotroepen, het Korps Mariniers of de Luchtmobiele Brigade. Hij kiest voor de laatste eenheid en meldt zich in Schaarsbergen. De opleiding zal een half jaar duren, met als bekroning de felbegeerde rode baret. De eerste stap is gezet.

De eerste weken van de opleiding bestaan uit een kennismaking met de rauwe werkelijkheid van het leven als infanterist. Dat betekent het aanleren van basisvaardigheden totdat je ze kunt dromen. Schuttersputjes graven, wapens uit elkaar halen en weer in elkaar zetten, schieten, camoufleren, marcheren, navigeren en ga zo maar door. Kortom: leven en overleven in het veld. Gevormd worden tot een moderne krijger, in weer en wind en bij nacht en ontij. Het zijn lange dagen en korte nachten. Het programma biedt voldoende kille realiteit om de romantische randjes van de droombeelden van de nieuwkomers af te schaven.

Alsof dat geen uitdaging genoeg is, doemt ook op deze route een obstakel op. Het begint met een licht trekkend gevoel in zijn scheenbeen. Het lijkt niet meer dan een onschuldige spierpijn door de fysieke belasting in de opleiding. Een gevoel dat wegtrekt zodra zijn spieren warm zijn, waardoor de blessure in een vroeg stadium gemakkelijk onopgemerkt kan blijven. Maar de pijn is niet van plan om te vertrekken, of om zich lang te verschuilen. Sterker nog, hoe langer Luuk ermee doorloopt, des te hardnekkiger dient die zich aan. Tot het moment waarop een verdikking in zijn been zichtbaar wordt en iedere stap een martelgang is: scheenbeenvliesontsteking. Een combinatie van tijd, rust en ontstekingsremmers is de enige remedie. Maar tijd is hem niet gegund, de opleiding wacht niet. Dus moet Luuk zijn eerste poging bij de Luchtmobiele Brigade halverwege staken om te herstellen.

Het stelt zijn vastberadenheid opnieuw op de proef. Een militaire opleiding moeten staken is niet zelden het eindstation voor rekruten. Het is een moment waarop hun karakter wordt getest en de handdoek in de ring gooien een aantrekkelijke optie kan zijn. Niet voor Luuk, die zeker weet dat dit zijn toekomst is. Hoewel hij voorspoedig revalideert, bereikt hij niet helemaal zijn oude niveau. Als hij terug mag keren in de opleiding is dat om die reden niet bij de Luchtmobiele Brigade, maar bij de Pantserinfanterie in Assen, dicht in de buurt van zijn geboortegrond. Zonder verdere kleerscheuren haalt hij de eindstreep. Dat hij geen rode baret in ontvangst mag nemen is een teleurstelling, maar hij is nu wel klaar voor het echte werk bij een operationele eenheid. Een mijlpaal is bereikt. En hij valt met z’n neus in de boter. De Alpha- en Charlie-compagnieën van 44 Pantserinfanteriebataljon, onderdeel van het Regiment Infanterie Johan Willem Friso uit Havelte, zijn aangewezen om aan het einde van het jaar naar Afghanistan te gaan voor een uitzending van een half jaar. Het zal de vijfde Nederlandse rotatie binnen de Task Force Uruzgan zijn die daarnaartoe gaat.

Ruim vijf jaar eerder is de Verenigde Staten, samen met het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Afghaanse Noordelijke Alliantie Afghanistan binnengevallen om de taliban te bestrijden. De aanval volgt op de terroristische aanslag van 11 september 2001, waarbij vliegtuigen zich onder andere in de Twin Towers in New York hebben geboord. De aanslag, waarbij bijna 3000 mensen zijn omgekomen, is gepleegd door terreurorganisatie Al-Qaida. Omdat de taliban onderdak bieden aan de kopstukken van Al-Qaida, inclusief hun leider Osama Bin Laden, en weigeren hen uit te leveren, besluit de Verenigde Staten in oktober 2001 de aanval op de taliban in Afghanistan te openen.

De militaire operatie verloopt voorspoedig en al aan het eind van het jaar zijn de taliban verdreven. Bin Laden wordt echter niet gevonden en hoewel zijn gastheren op de vlucht zijn geslagen, zijn de taliban niet verslagen. Dat blijkt in de maanden en jaren na de inval, wanneer zij zich herpakken. Directe, openlijke confrontaties met de Amerikanen worden uit de weg gegaan, maar door middel van aanslagen en guerrilla-acties weten de taliban blijvend dood en verderf te zaaien. In 2006 neemt een internationale troepenmacht onder de naam isaf (International Security Assistance Force) in delen van Afghanistan bepaalde taken over van de Verenigde Staten. Nederland levert ook troepen voor de isaf en wordt verantwoordelijk voor de provincie Uruzgan in Zuid-Afghanistan. Ook de rotatie van het 44 Pantserinfanteriebataljon maakt daar onderdeel van uit.

Luuk vindt het geweldig: direct in de praktijk brengen waarvoor hij is opgeleid. Actie, dat is waar je het voor doet als militair. Een half jaar lang bereidt de eenheid van ongeveer 400 man zich voor op het echte werk. Dat betekent veel oefenen op situaties die ze in de praktijk zeer waarschijnlijk zullen tegenkomen. Gemiddeld zijn ze drie weken per maand op pad. Ze krijgen les in de Afghaanse cultuur, de gewoonten en gebruiken, brengen een bezoek aan een moskee en worden op de hoogte gebracht van de gezondheidsrisico’s. Alles om goed beslagen ten ijs te komen.

  Luuk krijgt de functie van boordschutter op de YPR-765, het twaalf ton wegende infanteriegevechtsvoertuig op rupsbanden dat de landmacht in die tijd in gebruik heeft. In de voorbereiding op zijn uitzending volgt hij een opleiding voor die specifieke rol. In korte tijd moet hij zich de werking van het boordwapen, het Oerlikon 25mm-kanon, eigen maken. Hij heeft er tot die tijd nog nooit van gehoord. Het blijkt een beestachtig wapen te zijn, dat 570 pantserdoorborende patronen per minuut uitbraakt. Het is het zwaarste Nederlandse grondwapen dat in Afghanistan beschikbaar zal zijn.

De maanden voorafgaand aan de missie beleeft Luuk als een intensieve tijd, waarin hij en zijn collega’s zich zo goed mogelijk voorbereiden op een oorlogssituatie. Want Afghanistan verkeert in oorlog en is een compleet andere wereld dan ze gewend zijn. In november 2007 betreden ze dan eindelijk die wereld. Vanuit Eindhoven vliegen ze via de Verenigde Arabische Emiraten naar Kandahar, om vanuit daar naar Tarin Kowt te gaan. Tarin Kowt is de hoofdstad van de Afghaanse provincie Uruzgan, waar de Nederlandse Task Force Uruzgan sinds augustus 2006 actief is. Vanaf daar gaat de reis verder per helikopter. De indrukwekkende Chinooks met hun dubbele rotors vliegen de mannen richting het zuidoosten naar de eindbestemming Deh Rawod.