HET MOOISTE UIT DE KOERS

Alex van der Hulst

HET MOOISTE UIT DE KOERS

50 ICONEN VAN HET WIELRENNEN

Nieuw Amsterdam

Met dank aan: Wielermuseum Roeselaere, Maarten Boers, Lidewey van Noord, William Fotheringham, Herbie Sykes, Tim Krabbé, Leon Geuyen, appgroep Elro Snackers, John den Braber, Martijn Sargentini, Martijn Hermsen, Marco Gios, Ron Welters, Jos van Nierop en Robert-Jan van Noort.

© 2020 Alex van der Hulst / Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Studio Pankra

Foto auteur © Quintalle Nix

NUR 480

ISBN 978 90 468 2667 6

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2020, met
ISBN 978 90 468 2666 9

INHOUD

Inleiding

Amore & Vita

Hij rijdt vijf per uur te rap voor ons

Klauteren uit het ravijn

Leren helm

Graeme Obree

De kop van Voeckler

Strade Bianche

The finish is on the finish line

De drie van Huy

Brooklyn

Fons De Wolf

De paternoster van Museeuw

Spinergy

Haaghoek

Robert Millar

Elro Snacks

De winnaar betaalt

De kam van Koblet

Zolang ik adem val ik aan

Sierra Nevada

Lejeune

Quäl dich, du Sau

De stofzuiger van Jaksche

Alfredo Binda

Wachten op de kopman

Tonton Tapis

Tre Cime

Jan Raas

Deltaremmen

Als je wint

Geen beeld

Peugeot

Damesfiets

Eyserbos

Hennie Kuiper

Mons-en-Pévèle

De soep van Saronni

La Vie Claire

Time Equipe

Knetemann-kasseien

Jeannie Longo

Croce d’Aune

Ingerekend voor de finish

Cinelli Laser

Voorvork

TI-Raleigh

Didi Thurau

Un uomo solo è al comando

Wielergeschiedenis uitgummen

Z

Bronnen

Inleiding

Het mooiste uit de koers is niet hetzelfde als het populairste uit de koers. De massa stort zich op de Mont Ventoux en Alpe d’Huez, de televisie wordt aangezet voor de Tour de France en de meeste boeken gaan over Eddy Merckx en Bernard Hinault. Toch vinden wielerliefhebbers elkaar bij de minder populaire bergen, renners, shirts en wedstrijden. Wie mee kan praten over de Haaghoek, Robert Millar, Elro Snacks en de Pédaleur de Charme laat zien tot de inner circle van de wielerliefhebbers te horen. Kom je zo iemand tegen dan weet je dat je samen uren kunt doorbrengen met praten over wielrennen. Je deelt een liefde. Het mooiste uit de koers is een liefdesbetuiging aan het wielrennen. Het bezingt de schoonheid van die momenten, renners, wegen, uitspraken, shirts, materialen en dingen uit het wielrennen waar de glans nog niet vanaf is.

Amore & Vita

Het is de felverlichte neonreclame in een nachtwinkeltje dat goedkope souvenirs, chips en bier verkoopt. Zo ziet het shirt van Amore & Vita eruit. Te druk, te fel, te schreeuwerig, op-entop Italiaans. Het is de makers gelukt zo’n twintig sponsoren een plekje te geven op het shirt, waardoor het lijkt alsof je van bovenaf op een druk kruispunt in Napels kijkt. Het wielrennen heeft vele gezichten, van de leegte en stilte van het Noord-Franse, Belgische en Nederlandse boerenlandschap tot de chaotische gekte van Italië. Het shirt van Amore & Vita symboliseert het laatste.

Amore & Vita is niets anders dan het Fanini-team. De ploeg van Ivano Fanini, telg uit een beroemde Italiaanse wielerfamilie, bestaat al sinds de jaren tachtig. Zo dol als hij op het wielrennen is, zo dol is Fanini ook op het Vaticaan. Dat kan best hand in hand gaan, bedenkt Fanini in 1989, wanneer hij de naam verandert in Amore & Vita en het pauselijk beleid een opkontje geeft door heel groot op het shirt No all’aborto te printen. De paus hanteert dan immers een fel anti-abortusstandpunt. Met dergelijke beladen slogans op een wielershirt is de UCI het niet eens, maar tegen de naam Amore & Vita, ofwel Liefde & Leven, kan niemand bezwaar maken.

Wanneer je foto’s bekijkt van alle audiënties die het team heeft bij de paus, ga je denken dat hun clubhuis de Sint-Pieter in Rome was. Er hoeft maar een criterium te worden gewonnen of ze laten de hele boel opnieuw inzegenen.

Zoals je verschillende kerken hebt, heb je ook verschillende shirts. Het truitje van Amore & Vita is een barokke kerk. De teamnaam in het midden van het shirt is nog goed leesbaar. Daaronder oecumenische regenboogkleuren. De echte gekte zit bovenin, waar alle sponsoren vechten voor een plekje. Omdat ze met meer dan vijftien zijn, verliest de sponsoring alle nut. Je maakt al snel het onderscheid niet meer tussen sponsor Pepsi en de pizzabakker om de hoek, die na korting op de Quattro Stagioni ook een plekje op het shirt krijgt.

Zoals je gehypnotiseerd naar flitsende lampjes op de kermis kunt kijken, zo kun je ook het shirt van Amore & Vita zien.

De ploeg is trouwens niet alleen katholiek in naam, maar ook in beleid. Amore & Vita is de ploeg van de vergeving. Al veel sneller dan andere ploegen stellen ze dopinggebruik aan de kaak. Zondaars krijgen na berouw bij deze katholieken een tweede kans. Zelfs Riccardo Riccò, de eeuwige dopingzondaar die liever beweert dat hij ontvoerd werd door marsmannetjes die hem doping gaven dan toe te geven, lijkt even op weg naar Amore & Vita. Tot blijkt dat de ploeg voor hem te zware eisen heeft om nieuw dopinggebruik te voorkomen.

Een drukker shirt dan Amore & Vita is er niet geweest, al komen het zebrashirt van Acqua & Sapone en de aanplakzuil van Androni Giocattoli dicht in de buurt. Het shirt vertegenwoordigt het schreeuwerige, chaotische deel van het wielrennen. Alsof je een reclamefolder leest nadat je zes Red Bulls hebt weggetikt.

Hij rijdt vijf per uur te rap voor ons

Arme Frans. Hij is de wanhoop nabij. Terwijl naast hem Eddy Merckx erbij staat alsof hij uitlegt hoe hij een puzzel van vier stukken in elkaar heeft gezet, weet Frans het even niet meer. ‘Fred jong, hij rijdt vijf per uur te rap voor ons.’ Aldus Frans Verbeeck tegen interviewer Fred De Bruyne na afloop van de Ronde van Vlaanderen in 1975. Tenminste, zo herinneren de Belgen het zich. In werkelijkheid zegt Verbeeck het iets anders, maar het is ook weer typisch Nederlands om anderen op feiten te gaan wijzen, dus dat doen we even niet. Verbeeck leunt moedeloos op de balustrade. Hij heeft de lichaamshouding van een man wiens auto net is afgekeurd, terwijl die toch maar 5000 kilometer heeft gelopen, voorheen van een oud vrouwtje was en hij er slechts duizend euro voor hoefde te betalen. Hoe kon hem dit nu gebeuren?

Arme Frans Verbeeck. De man die zijn vrouw iedere vrijdag bloemen schenkt, haar vraagt naar haar gevoelens, ook nog eens heerlijk kookt en er dan achter komt dat zij een affaire met de buurman heeft. ‘Fred jong, hij kwam een kopje suiker lenen bij ons.’

Frans Verbeeck traint de hele winter keihard. Hij gedijt prima in het voorjaar. Een goed renner, geen grootheid, maar wel meer dan een subtopper. Winnaar van de Amstel Gold Race, Waalse Pijl en Omloop Het Volk. Podiumplekken in andere grote klassiekers. In 1974 tweede in de Ronde van Vlaanderen. In 1975 wint hij de E3 Prijs. De winst in de Ronde van Vlaanderen de week erna kan hem dan haast niet meer ontgaan. Maar er is er eentje die altijd het feestje verpest: Eddy.

Verbeeck wordt er moedeloos van. Talloze keren staat hij op de tweede plek achter Merckx. In Luik-Bastenaken-Luik en Gent-Wevelgem bijvoorbeeld. En ook nu maakt hij geen kans. Merckx rijdt hem uit het wiel op De Muur, Verbeeck haalt hem bij en toch demarreert Merckx weer. Op een reuzenverzet. Verbeeck moet de dag van zijn leven hebben gehad. De rest van het peloton finisht op een enorme achterstand. Verbeeck is al op 104 kilometer van de finish uit het peloton ontsnapt. Het enige wat afbreuk doet aan zijn wereldprestatie is dat hij al die tijd achter een ander heeft gereden. Verbeeck kon 'Hem’ volgen en daarom was hij misschien wel in zijn beste vorm ooit. Maar ja, winnen van Merckx was onmogelijk.

Wat moet je dan nog als je zo goed bent en iemand sprint uit je wiel weg? Je kunt net zo goed van een brommer proberen te winnen. Over brommers gesproken. Iets minder machteloos, maar toch ook zeer verbaasd was Tom Boonen in 2010 na diezelfde Ronde van Vlaanderen. Hij reed 55 kilometer per uur en kwam nog niet dichter bij een ontsnapte Fabian Cancellara. ‘Fred jong, hij reed vijf per uur te rap voor ons.’ Boonen had het kunnen zeggen. Maar omdat niet een Belg won, gingen de Vlamingen speculeren of Cancellara niet op een brommer had gereden. Vijf per uur harder rijden, dat is alleen leuk als Merckx het doet!

De uitspraak van Frans Verbeeck is de uitspraak geworden van alle machteloze renners die geweldig hebben gereden en op het einde toch nog met lege handen staan. Zo hard trainen, zo goed zijn en dan toch nog op iemand stuiten die beter is. Om gek van te worden. ‘Ik weet niet wat dat is,’ zegt Verbeeck ook in zijn reactie. Hij kan alleen maar nog een keer op de balustrade slaan, zijn hoofd schudden en zijn ongeloof kenbaar maken aan Fred.

Klauteren uit het ravijn

Jan Raas ligt in een olijfboom. Het is 1984 en de Zeeuw is in de afdaling van de Cipressa over de vangrail het ravijn in gevlogen. Zijn fiets hangt verderop in een boom. De afdaling van de Cipressa is een berucht moment in Milaan-San Remo. In een special van televisieprogramma Holland Sport daalt Wilfried de Jong met vage foto’s van een gevallen Jan Raas af in het ravijn. Hier moet hij gelegen hebben, zegt hij tussen de olijfbomen.

Er zijn meer beelden van renners die in die bocht van de Cipressa onder de vangrail door het ravijn in donderen. De snelheid is er te hoog en de bocht is scherper dan hij lijkt. Meestal zie je renners over de vangrail heen het ravijn in vallen. Het wordt vaak van achter gefilmd. De renner stuift in een afdaling op de bocht af. Hard genoeg remmen kan niet meer. Een frontale botsing tussen voorwiel en vangrail. Door de snelheid komt het achterwiel omhoog en wordt de renner over de vangrail gekatapulteerd. Wat er dan gebeurt ziet alleen de renner. De camera tuurt daarna over de vangrail om de renner te zoeken. Meestal is die uit beeld.

Omstanders en ploegleiders moeten samen op zoek naar de renner. Wordt de val door niemand opgemerkt, dan zijn renner en fiets weg, en worden ze niet eens gemist. Hoe meer bomen en struiken om de val te breken, hoe beter. Het levert idiote beelden op. Zo is er een foto van de fiets van Jan Bakelants die na een val in een afdaling van de Ronde van Lombardije ergens aan een tak hangt terwijl de Belg daaronder ligt met zeven gebroken ribben en twee gebroken rugwervels. Vlak daarvoor vliegt landgenoot Laurens De Plus tijdens dezelfde wedstrijd voor het oog van de camera het ravijn in, maar komt er zonder ernstige verwondingen van af.

Naast de befaamde val van Wim van Est in het ravijn van de Aubisque staat ook de duik in het ravijn van Johan Bruyneel in het geheugen gegrift. In 1996 mist Bruyneel een bocht in de afdaling van de Cormet de Roselend en hij stuurt zijn fiets net naast het muurtje het ravijn in. De camera registreert hoe Bruyneel tussen het struikgewas naar boven klautert en om een nieuwe fiets vraagt.

Die door adrenaline aangedreven reactie is bij meer ravijnduikers te zien. In 2018 maakt Philippe Gilbert een val van ongeveer vier meter in het ravijn van de Col de Portet-d’Aspet. Je ziet Gilbert een salto maken en in de diepte verdwijnen. Even later komt het beeld van een geschrokken Gilbert op het muurtje langs de weg terwijl het bloed uit zijn knie sijpelt. Hij steekt zijn duim op en stapt weer op zijn fiets. Bij de finish blijkt zijn knieschijf gebroken. Als hij de beelden van de val terugziet, schrikt hij zich plots te pletter. Het moet het engste zijn wat een renner kan overkomen.

Aan die val op de Cipressa houdt Jan Raas een stevige rugblessure over. Hij blijft een jaar lang met pijn in zijn rug doorfietsen en beëindigt dan zijn carrière. Hoe erg de blessures ook zijn, het is bijzaak. Renners die in een ravijn zijn gevallen zijn vooral blij dat ze nog leven.

Leren helm

Er was een tijd dat je strategisch op je hoofd moest vallen. De helm met de leren bandjes (ook wel worstenhelm, Deense helm of leren haarnetje genoemd) had alleen effect als je netjes recht op de gevulde bandjes landde. Je moest er vooral niet te lang over nadenken dat er gemakkelijk een harde stoeprand tussen twee bandjes paste.

Je zag de helmen niet vaak. In de jaren dat deze nog niet verplicht was had ieder zo zijn voorkeur. Een foto van Bernard Hinault vinden met zo’n helm is ondoenlijk. Eddy Merckx droeg hem nog wel eens. Anderen ook. Eric Vanderaerden was een goede ambassadeur van de leren helm. Panasonic-petje eronder, het krullende matje in zijn nek en dan die helm daarbovenop. Terwijl het bij Miguel Indurain weer geen gezicht was. Dat grote hoofd en dikke haar lijkt de helm langzaam te verzwelgen.

In 1986 krijgt de worstenhelm een concurrent. De Amerikaanse fabrikant Giro maakt een helm van een stuk hard piepschuim met een hoesje erover. In 1989 wordt de secondewinst van Greg Lemond in de Tour aan zijn tijdritstuur toegeschreven, maar wellicht was het zijn aerodynamische helm die hem aan de acht seconden hielp op de wapperende staart van Laurent Fignon.

Langzaam wordt de leren helm verdrongen. De grotere helmen moeten het van de draagverplichting hebben om echt door te breken. Het peloton verzet zich hevig tegen helmregels. Het ding zou te heet zijn, te zwaar, onpraktisch en reken maar dat het merendeel het er gewoon stom vindt uitzien.

Wellicht had Fabio Casartelli zijn val overleefd als hij een helm had gedragen die dag. Na de dood van Andrej Kivilev in 2003 is de UCI onvermurwbaar. De helmplicht komt er. Al mogen de renners nog even, heel onhandig, de helm bij de auto inleveren als ze een berg oprijden.

Ieder jaar veranderen de helmen weer. Nog steeds zijn er modellen die renners transformeren in een soort paddenstoel. Over het algemeen worden de helmen alsmaar aerodynamischer, lichter en luchtiger. Met een helm op ben je sneller, is de consensus tegenwoordig.

Dat is aan dovemansoren gericht bij de groep wielertoeristen die de hoogtijdagen van Hinault nog bewust hebben meegemaakt. Vooral oudere mannen op racefietsen hebben de neiging om helmen thuis te laten. Hun leeftijd, gecombineerd met hun grimas en het gebrek aan hoofdbescherming, doet andere wielrenners vermoeden dat deze mannen bezig zijn met een soort euthanasie waarbij het lot een handje moet helpen. Dat mogen ze natuurlijk zelf weten, alleen zullen omstanders hun stukjes schedel straks moeten oprapen, dus het blijft een domme actie.

De worstenhelm blijft bestaan op het hoofd van de retrorijder. De toertochten waar de oude tijden herleven zijn ook de plek waar de leren helm weer getoond mag worden. Bolle koppen worden rollades met al die strakgetrokken bandjes. Een comeback zal deze helm nooit maken, maar helemaal vergeten is hij nog niet. Het is een relikwie uit een tijd dat je met een helm een mooie poging kon doen om veiliger op een fiets te zitten, terwijl je er bij een val bar weinig aan had.

Graeme Obree

Geen amateur heeft zo veel invloed op het profwielrennen gehad als Graeme Obree. De Flying Scotsman valt met succes twee keer het werelduurrecord aan. Tot dan toe een prooi voor de beste professionals. Een profcarrière zit er niet in voor hem. Op papier is hij eventjes prof geweest, in de praktijk rijdt hij niet in de grote wedstrijden mee. Zijn team ontslaat hem vanwege verregaande onprofessionaliteit. Nog voor het seizoen begint mist hij enkele teambijeenkomsten. Een van de bijeenkomsten is in Lille terwijl Obree denkt dat hij in Parijs moet zijn. Later claimt hij dat zijn weigering om doping te nemen de reden voor zijn ontslag is.

Dat is een voetnoot in een carrière die draait om het werelduurrecord en zijn zelfgebouwde fiets. Obree is een typische, koppige einzelgänger. Waar de wielerwereld dingen doet omdat ze nu eenmaal altijd zo gedaan worden, stelt Obree overal vragen. Hij houdt zich voornamelijk bezig met lokale Britse wedstrijden en bedenkt dat hij met een andere fiets en een andere houding veel harder kan fietsen.

In de fietswinkel van een vriend bouwt hij een eigen model tijdritfiets. Hij doopt de fiets Old Faithful. Het is een kleine fiets met een hoog stuur. Obree ligt daar met zijn borst bovenop. Het is een vreemde houding, alsof je met alle kracht het deksel van een pot probeert te draaien. De pers smult van de verhalen dat Obree onderdelen van zijn wasmachine in de zelfgemaakte fiets heeft verwerkt.

Obree heeft meer eigenwijze acties. In een filmpje uit 1994 zie je hoe hij op zijn normale racefiets in de zwaarste versnelling een heuveltje beklimt. Obree valt bijna om, zo langzaam gaat hij. Krachttraining op de fiets, zo verklaart hij die actie.

In een tweede poging lukt het hem om het werelduurrecord van Francesco Moser te verbeteren, een week voordat zijn grote rivaal Chris Boardman zijn poging zal doen. De twee Britten worden altijd vergeleken. Twee tijdrijders: Obree met zijn zelfgemaakte fiets, Boardman met een aerodynamische fiets. Op een gegeven moment rijdt Boardman met een ander Brits ontwerp, de Lotus 108 van Mike Burrows. Een fiets uit één geheel carbon waarmee Boardman olympisch kampioen achtervolging op de baan wordt.

De strijd tussen Obree en Boardman en hun fietsvernieuwingen vallen slecht bij de behoudende bestuurders van de internationale wielerbond UCI. Ze zetten een dikke streep door alle modernisering en draaien de klok terug naar 1979. Het werelduurrecord van Eddy Merckx in dat jaar mag alleen aangevallen worden op fietsen die lijken op die van Merckx. Dus geen Lotus meer of Old Faithful. Later worden de regels iets versoepeld.

Obree is dan vooral in het nieuws als een gewezen renner die worstelt met persoonlijke problemen. Al voor zijn wielertijd doet hij zelfmoordpogingen en in 2001 nog eens. Hij blijkt een fikse bipolaire stoornis te hebben en onthult later dat verborgen homoseksualiteit hem ook nog lange tijd parten heeft gespeeld.

Zijn uitvindingen en koppige houding hebben de UCI gedwongen na te denken over wanneer een fiets nog een fiets is. Fabrikanten moeten nu binnen de door de UCI vastgestelde regelgeving vernieuwingen bedenken. Obree bewijst dat op veel vlakken verbeteringen te maken zijn als je maar eigenwijs durft te zijn. Hij wordt daarin nagevolgd door profs die buiten hun materiaalsponsoren eigen onderdelen ontwerpen of aanschaffen, zoals Adam Hansen (schoenen), Rohan Dennis (tijdritstuur), Jan-Willem van Schip (stuur) en Chris Froome (tandwiel). Koppigheid loont, al is het roeien tegen de stroom in niet voor iedereen weggelegd.

De kop van Voeckler

De kop van Voeckler is lange tijd de grootste ergernis geweest onder Nederlandse wielerliefhebbers. De in Frankrijk populaire Thomas Voeckler heeft er in zijn jaren een handje van om bij iedere ontsnappingspoging zijn gezicht zo te plooien alsof zijn verstandskies zonder verdoving wordt getrokken. Eigenlijk niet eens alleen in ontsnappingen, zodra een camera in de buurt is, begint Voeckler bekken te trekken.

En dat gaat geheel in tegen het mantra van Tyler Hamilton, die in zijn boek De wielermaffia uitlegt hoe je in het peloton vooral niet wilt laten zien dat je moe bent. Ook al zit je stikkapot, het liefst wil je nog met je mond dicht fietsen alsof je een rustig weekendritje maakt. Zolang je concurrenten maar denken dat het voor jou te langzaam gaat, zodat ze er niet over peinzen om te demarreren.

Niet Voeckler dus, die hangt bij een viaduct al over zijn stuur alsof hij ieder moment kan bezwijken. Ook een methode want nog steeds weet niemand dan of je echt moe bent of dat je toneelspeelt. Het laatste is het grootste deel van de tijd het geval bij Voeckler. Zijn landgenoot Julian Alaphilippe heeft er ook een handje van. Tong uit de mond, moeilijk kijken, een beetje dansen op de pedalen.

Pas werd bekend dat het bekken trekken een reden heeft. De Fransen weten namelijk heel goed hoeveel voordeel een motor in je buurt heeft. Als je bekendstaat om je gezichtsuitdrukking zal de motor met de cameraman of fotograaf achterop altijd iets dichterbij komen voor een mooie close-up. En die nabijheid van de motor zorgt ervoor dat je heerlijk uit de wind rijdt.

Het is de grote ergernis van vele wielerprofs, het voordeel dat de motoren en auto’s opleveren voor de renners op kop. Zelfs op een afstand van enkele meters zorgen ze nog voor een luchtvacuüm waar de renners baat bij hebben. Als je maar ver genoeg je tong uitsteekt lok je de motoren naar je toe.

Dat pakken stoïcijnen als Nairo Quintana en Mikel Landa slechter aan. Door hun totale gebrek aan gezichtsuitdrukking weten cameramensen dat een testbeeld nog interessanter is dan een close-up. Dan kunnen ze net zo goed verderop gaan rijden.

Voeckler en Alaphilippe in Frankrijk, Nibali in Italië, Valverde in Spanje, ze lijken in een ontsnapping in eigen land altijd voorafgegaan te worden door een armada van motoren en auto’s. Het zou niet verbazen als er ooit een helikopter achter ze komt hangen om ze vooruit te blazen. Maar goed, toen Jan Raas in 1979 wereldkampioen werd in Valkenburg, spraken de Italianen ook over de tulpenzwendel. Het gerucht gaat altijd dat juryleden vaker een oogje dichtknijpen bij renners uit eigen land.

Wie geen zin heeft in toneelspel kan altijd nog achter de auto’s gaan plakken of een zogenaamde bidon collé (plakbidon) pakken. Dat laatste houdt in dat je bij de ploegleiderswagen een bidon gaat halen en dat de chauffeur van de auto een flinke dot gas geeft zodra je de bidon vastpakt, waarna de renner gelanceerd wordt. Het scheelt even trappen. Het enige nadeel is dat de wagens meestal achter het peloton rijden en dat het vooral helpt om terug te keren in de grote groep. Wie vooraan rijdt heeft het meeste voordeel van gekke bekken en behulpzame motoren.

Strade Bianche

Wielerliefhebbers zijn sadisten. Het liefst hebben ze renners zo modderig mogelijk. Pas als hun hele gezicht onder de modder zit is het goed. Parijs-Roubaix moet modderig zijn, de beklimming van de Gavia in de sneeuwstorm was de beste beklimming ooit en als de Koppenberg er niet nat en glad bij ligt telt het eigenlijk niet. Vanuit die wens werd de Strade Bianche populair. Een race over de grindwegen van Toscane waar de renners in het slechtste geval met een kleimasker finishplaats Siena binnenrijden.

De renners rijden over de Senese klei, ofwel de Crete Senesi, ten zuiden van Siena. De grijze klei wordt mattaione genoemd, het is afzetting van de zee die er in het plioceen lag. Ergens op de route ligt een boerderij. Voor wielerliefhebbers een van de bekendste boerderijen in Italië, want hij ligt precies aan de gravelweg die ieder jaar volop wordt gefotografeerd. De kronkelende weg ligt in een klein dal tussen twee heuvels in. Het is een zijstraatje van de Strada Provinciale 71 naar Lucignano d’Asso. Vanaf de heuvel waarop dat dorpje ligt kun je het peloton in de verte zien aankomen. Aan de horizon boven op de andere heuvel staan een villa en een eenzame boom. Achter de renners en de volgkaravaan zie je het stof opwaaien.

De befaamde strook is populair bij fotografen, omdat je vanaf de heuvel neerkijkt op de kronkelende gravelweg. Het is het einde van het langste gravelsegment van de Strade Bianche, meer dan tien kilometer lang. Alleen die boerderij staat op de foto’s in de weg. Een onooglijke en vieze keuterboerderij als je het via Google Maps van dichtbij bekijkt. Een witte labrador loopt er rond die wegvalt tegen het witte gravel. Fotografen proberen terecht de boerderij links uit hun beeld te houden, waardoor de eenzame boom aan de horizon centraal in beeld komt te staan.

De wegen mogen oud zijn, de koers is dat niet. Strade Bianche is een van de jongste wedstrijden en is pas begonnen in 2007 als variatie op de l'Eroica, een bekende tocht voor recreanten op antieke fietsen. Dat je daar voor je plezier als recreant fietst op je dooie gemak, maakt het niet automatisch een fijne profkoers.

Het is de vraag hoe leuk renners die aansprekende routes vinden. Meestal is publieksvermaak tegengesteld aan rennersvermaak. Wij kunnen iedere keer weer praten over die ijzige editie in 1980 van Luik-Bastenaken-Luik, voor de renners is het een licht traumatische gebeurtenis.

De laatste jaren worden renners steeds vaker van de geasfalteerde paden af gestuurd. Stond het halve peloton vroeger nog met een lekke band na tien meter grind, tegenwoordig maken zandwegen deel uit van vele wedstrijden. Het materiaal kan weer net zo goed tegen onverhard terrein als in de jaren dat er amper geasfalteerde wegen waren. Dat opent mogelijkheden voor eerder onbegaanbare bergpaadjes en toeristische uitstapjes door Toscane. Leuk voor de kijker, minder leuk voor de renners, die liever een brede asfaltweg hebben. Daar profiteer je immers het meest van de zuigkracht van het peloton. Als de renners ons romantisch ingestelde wielerschrijver terug zouden kunnen pakken, zouden ze ons werk laten doen op een antieke computer met WordPerfect 5.1 en dan filmen hoe zo'n kantoorklerk zit te foeteren op zijn trage tekstverwerker. Zo moet het voor ze voelen.