Achter de façade

Mireille Geus

Achter Roman

de façade

Nieuw Amsterdam

© 2023 Mireille Geus

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Dog & Pony

Omslagbeeld © Victoria Rudik / Pexels

Foto auteur © Quintalle Nix

NUR 301

ISBN 978 90 468 2889 2

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023, met
ISBN 978 90 468 2888 5

Ons leven is wat onze gedachten ervan maken.

– Marcus Aurelius (Romeins keizer en filosoof 121-180)

1

Het gesprek met de bekende tv-host, die alleen lacht als de camera’s aan staan, verloopt soepel. Appeltje-eitje-interview. Toch ervaar ik een gevoel van onheil, onprettige tintelingen die vanaf mijn achterhoofd mijn lichaam in trekken, spanning in mijn ledematen.

Terwijl het nergens voor nodig lijkt. De redactie van het programma heeft in overleg met mij de juiste vragen voorbereid. Een paar vragen over het nieuwe boek van de minister, maar niet te veel, want ik heb net als een dokter geheimhoudingsplicht. Verder vragen waardoor ik mijn expertise kan tonen. Vragen waardoor ik mijn woorden door de lucht kan laten buitelen als acrobaten. De beroemde host leest ze niet foutloos op.

Hoe komt het dat alle bekende mensen, alle mensen van kaliber, alle rijke industriëlen die hun verhaal willen vertellen, bij uw praktijk als schrijfcoach terechtkomen? Hoe komt het dat mensen bij het woord schrijfcoach aan u denken, en alleen aan u? Hoe komt het dat er zoveel mensen een succesvolle publicatie op hun naam kunnen schrijven nadat ze door u zijn gecoacht? Hoe komt het dat de minister met uw hulp De Achterkamergesprekken schreef, waardoor zijn carrière als politicus ten einde was, maar hij als schrijver een vliegende start maakte? Hoe doet u dat? Wat is uw geheim?

Ik had erop gestaan dat ze me met u aansprak, tegenwoordig hebben mensen zo weinig oog voor decorum, zo weinig op met etiquette, fatsoensregels en egards. Maar ik ben ouder dan zij en verdien respect. Over mij wordt niet geroddeld, terwijl de bladen vol staan over deze vrouw: waar ze sport, hoe vaak (altijd te weinig), met wie ze het doet (met te veel), hoeveel geld ze heeft (te veel volgens de meute maar te weinig volgens haarzelf).

Mijn hele leven heb ik er hard voor gewerkt, voor alles wat ik heb. Mijn eigen penthouse in de hoofdstad, met uitzicht over de grachten. Mijn twee beeldschone kinderen, die het zeker goed gaan doen in het leven. Oké, mijn huwelijk werd een fiasco, maar beter toegeven en scheiden dan doormodderen, toch? Niet te lang aan denken nu.

Het was allemaal mijn schuld natuurlijk, ik was koud en egoïstisch uiteraard. Hij deed nooit iets verkeerd. Dat ik de stekker eruit trok kwam volgens hem omdat ik vluchtte en er niet voor wilde vechten. Maar wat is vechten?

Ik zag het aankomen, want ik let altijd op, ik ben altijd scherp, analyseer blik, geur, gebaar en hij begon steeds vaker aan mijn kop te zeuren over eerlijkheid en openheid en vertrouwen en ik zei steeds duidelijker dat hij zijn bek moest houden. Dat patroon herhaalden we veelvuldig, totdat het me niets meer kon schelen en ik zei dat hij kon vertrekken.

Natuurlijk maakt mijn karakter deel uit van mijn succes als schrijfcoach. Er zijn vast mensen die warmer zijn dan ik. Die sneller emotioneel zijn, die minder overzicht hebben, die vooral aan de ander denken en veel minder aan zichzelf. Zo ben ik niet, maar ik ben wel in staat om meer te luisteren dan te spreken. Ik kan geheimen bewaren, ik kijk nergens van op en heb er ook geen oordeel over. Ik ben betrokken, maar kan ook afstand houden en ik ken de weg naar succes.

De druk, dat mensen verwachtingen van me hebben, dat ze op me rekenen, die kan ik aan. Het lukt me goed om te genieten van mijn rijkdom en status, ik ben vrijgevig naar mijn kinderen. Nu Barry zestien is en Evelien zeventien, kan ik vaak gecharmeerd zijn door de omgang met ze. Er komt met regelmaat wat zinnigs uit, ze kunnen zichzelf vermaken en het is een genot om naar ze te kijken, ze zijn knap. Ik ben niet perfect, maar ik doe mijn best.

Terwijl ik me met een glimlach door de sleetse vragen heen sla – altijd inspireren, altijd positief zijn – voel ik dat mijn nekharen overeind gaan staan. Mijn handen beginnen te tintelen en het gevoel trekt tergend langzaam via mijn armen richting mijn nek. Nonchalant schik ik mijn zijden sjaaltje, koket, denk ik, seks uitstralen, dat verkoopt.

‘Wat mijn geheim is? Ik kan toveren.’ Ik glimlach, ik denk aan de glimlach van Julia Roberts en ik blijf glimlachen, best moeiteloos.

Natuurlijk heb ik een geheim. Iedereen die ertoe doet, heeft een geheim. Je hebt een onzichtbare drang nodig om je te bewijzen, om je kop boven het maaiveld te willen uitsteken, om verder te gaan dan alle anderen. Maar mijn geheim blijft mijn geheim, voor altijd. Ik ken de mensen wel die een geheim willen delen, ik word al misselijk van dat woord delen alleen al.

De presentatrice gluurt naar haar kaartje. Hoeveel vragen moet ze nog?

‘Mag ik nog wat champagne?’

Meteen grijpt ze met haar dunne vingertjes naar de fles. Ik houd mijn glas op en blijf ’m ophouden. Ze stopt op driekwart met schenken, kijkt me vragend aan. Ze kan toch wel gewoon doorschenken? Zolang ik het glas ophoud? Nu moet ik knikken, uiteraard, er zit genoeg in, een restauranthoeveelheid, honderd milliliter schenken ze daar, wat een lachertje. Thuis gooi ik er met gemak de helft meer in.

Straks thuis trek ik de dure gordijnen dicht, neem plaats op mijn designbank en masseer mijn voeten. De schoenen zijn mooi, ze knellen alleen verschrikkelijk, ook al verzekerde de verkoopster met die dikke reet me dat ze zalig zaten. Ze verkochten alleen maar schoenen die comfortabel waren, dat kon niet anders bij een high-endwinkel, een ander woord voor peperduur. Maar ik ga er nooit meer naartoe.

‘Kunt u onze kijkers nog wat laatste tips geven?’

Tips? Ik had met de redactie afgesproken dat ik één tip zou geven. Niet meerdere. Kan deze presentatrice niet vervangen worden door iemand die wel kan lezen? Close reading lijkt me toch wel een van de basisvaardigheden van een tv-host. Ik schep niet op als ik zeg dat ik die kunst tot in de finesses beheers. Goed lezen. Precies lezen. Exact weten wat er staat.

Naast tekst kan ik ook mensen goed lezen, hoe ze kijken, hoe ze zitten, voorovergebogen, puntje van de stoel, wiebelen, wat ze doen, wrijven, kin, voorhoofd, slapen, handen, gewoonten, tong tegen verhemelte drukken en vacuüm zuigen, tong langs de lippen strijken, snuiven, mond naar neus bewegen en de frequentie van dat alles. Door goed op te letten, met zorg te observeren, kan ik doordringen tot de kern van de ziel en daar begint het werk. Mijn werk.

Een grote slok champagne verfrist mijn mond. Helaas gaat mijn mond ook tintelen. Eerst mijn onderlip, er is iets mis. Er gaat iets vervelends gebeuren, al snel, al heel snel. Soms is mijn onderbewustzijn slimmer dan mijn bewustzijn. Dat haat ik, ik heb ergens iets opgepikt, uit de ether, uit de trilling.

De anchor, zo schijn je tegenwoordig te heten als je op tv iets niet foutloos van kaartjes opleest, zit elke vijftien seconden dezelfde volle lok uit haar gezicht te houden, terwijl die er niet in valt. Ze wil afronden, dat ik opzout. Schrijven interesseert haar geen sodemieter, boeken nog minder.

Haar volgende gast is een viriele oud-voetballer, ze wil in zijn ogen verdrinken en ondertussen vertrouwt ze op haar volgende set kaartjes.

Ik heb best zin om die kaartjes kwijt te maken. Dan wordt het pas spannend. Wat kan ze verzinnen, oog in oog met hem, zonder dat anderen het denkwerk hebben gedaan? Kan ze een open vraag stellen? Hoe gaat het met je? Waar ben je mee bezig? Of kent ze alleen de gesloten vragen? Gaat het goed met je? Heb je heimwee naar je succes? Zal ze uitsluitend stamelen? Ze heeft geen inhoud, alleen veel, heel veel wuft haar. Jaloersmakend.

Wat weet mijn lichaam dat ik nog niet doorheb?

‘De beste tip die ik kan geven is dat je altijd je werk serieus moet nemen, jezelf serieus moet nemen en dat je daarom je research serieus moet nemen,’ doceer ik. ‘Niet denken: dat weet ik wel, hoe het daar is, hoe het eruitziet, maar echt op zoek gaan, ernaartoe, eropaf.’

Ik giet de laatste slok naar binnen en glimlach en ze doet mee.

Dan volgt er nog een vervelend intermezzo, ze kijkt zelf ook verbaasd op haar kaartje, giechelt een tikje ongemakkelijk – al haar giechels zijn ongemakkelijk, omdat ze gemaakt zijn en niet natuurlijk.

‘Laatste vraagje,’ zegt ze. ‘Uit wat voor nest komt u? Zakenlui, society, vergelijkbaar met uw clientèle? Of komt u misschien uit een heel ander milieu?’

Ik bevries, ik voel het gebeuren, en ik weet dat iedereen op de bank thuis het zal zien als ik niet nu meteen ingrijp. Dus probeer ik mijn handen te ontspannen, diep een glimlach op. Adem uit. Gebruik ik te weinig moeilijke woorden? Is dat het? Moet ik verificatie zeggen in plaats van onderzoek naar echtheid? Het hebben over de kwaliteitsagenda van de minister, in plaats van zijn puntenlijstje? Er moet nu iets zinnigs uit me komen en vlot ook.

‘Het verleden laten we in het verleden, hè?’

Godzijdank is ze een waardeloze interviewster en weet ze niet wat ze moet zeggen, laat staan vragen.

Buiten beeld trek ik direct mijn pumps uit. Iemand van productie wijst op een stoel, legt zijn vingers op zijn lippen en kijkt me vragend aan. Hij heeft een mooie mond en ik knik, pak mijn schoentjes met één hand op en neem plaats, houd mijn glas omhoog en hij steekt zijn duim op. Gaat hij nu nog wat champagne voor me halen of denkt hij dat ik een proostgebaar maak en vindt hij dat leuk?

Ik zucht zo onopgemerkt mogelijk. Wat een vraag, heb ik me er goed uit gered? Achtje? Negen? Het verleden in het verleden laten, dat is een waarheid als een koe. Maar de onrust, het onheil is er nog steeds. Of nee: het is erger geworden.

Wat een lef heeft ze om zo’n vraag te stellen, zomaar, het was niet afgesproken. De redactie heeft alles met me doorgenomen van tevoren, dat eis ik ook. Ik moet er wat van zeggen.

Het duurt even voor ik naar het tafereel voor me kan kijken. De voormalig voetballer zit dichter bij de anchor dan ik net zat. Hij kijkt zwoel in haar ogen en laat zijn stem dalen, tezamen met zijn blik, waardoor hij optimaal zicht heeft op haar decolleté.

Een kleine C-cup vermoed ik, vorm theezakje, maar nog wel redelijk stevig. Als vanzelf recht ik mijn rug. Mijn tieten heb ik acht maanden geleden voor de prijs van een middenklasseauto laten verbouwen en ze zijn mijn trots. Niemand zou zeggen dat ik achtendertig jaar ben en dat ik twee kinderen heb gezoogd.

Meteen toen ik een beetje geld verdiende liet ik mijn ogen laseren, zodat ik voorgoed was verlost van mijn hevige bijziendheid, waardoor ik als ik mijn lenzen niet droeg zelfs tegen een enorme boom aan kon botsen. Een genetisch defect. Nooit meer last van. Dát is het resultaat van het verleden in het verleden laten, letterlijk.

Mijn haar is mijn volgende project. Ik wil vergelijkbaar haar als de presentatrice voor me, maar ik zweer dat ik er niet zo mee om zal gaan. Het mag er gewoon vol en losbandig bij hangen, ik ga het niet inkaderen of indammen. In mijn hoofd doe ik dat al genoeg, buiten mijn hoofd mag er een tegenwicht zijn.

Goed, voorafgaand aan deze show waren er vele bemoedigingen via sociale media. Er was ook een vreemd bericht bij. Iemand met de schuilnaam de onzichtbare had twee woorden geschreven. Waar iedereen schreef: succes, veel plezier, leuk zo’n optreden, geniet ervan, schreef deze onzichtbare, wel degelijk zichtbaar nu: vuile handen.

Die heb ik niet. Gisteren zat ik bij de manicure, alles is prima in orde, nagelriemen, nagels, nagellak.

De cameraman links van me loopt naar voren, maakt een close-up van de intieme setting, hij heeft een goede kont, rond, niet te hoog of te laag gepositioneerd. Ik wil er wel in bijten, horen wat voor geluid hij dan maakt.

Mijn onheilsgevoel trekt een beetje weg. Mijn lippen voelen weer als van mij. Was het stress? Dat kan niet, want ik ben nooit zenuwachtig voor televisieoptredens.

Tijdens mijn eerste keer gaf de productieleiding me een gouden tip: ‘Jazz, doe alsof je tegen een goede vriendin praat en kijk nooit naar de camera’s, je bent toch schrijfster, dan kun je dat je vast wel inbeelden.’

Ik knikte, maar gaf aan dat mijn laatste boek alweer tien jaar geleden was, nu ik zoveel werk had als schrijfcoach was zelf schrijven er een beetje bij ingeschoten.

‘Nou ja,’ zei de productieleider, ‘je hebt in ieder geval fantasie toch?’ Ik knikte en hij vervolgde: ‘Die camera’s, die zijn er niet. Als je dat gelooft gaat alles vanzelf.’

‘Wat is je beste herinnering?’ fleemt de tv-host.

De oud-voetballer kijkt ondeugend.

‘Dat is ongeschikt voor op televisie,’ fluistert hij en zijn blik duikt weer in haar decolleté. Ze willen hier zeker televisiegeschiedenis schrijven.

Waarom vroeg ze mij niet naar mijn beste herinnering in plaats van naar mijn nest?

Mijn beste herinnering is dat ik voor de eerste keer een grote deal sloot met een bekende Nederlander voor een boekbegeleiding. Ik noemde me net schrijfcoach, had een nieuwe zeer gelikte website laten bouwen en ving meteen een enorme vis. Mijn euforie hield dagen aan.

Tegen anderen zeg ik natuurlijk dat mijn beste herinnering de geboorte is van mijn tweetal, dat ik hen de wereld in slingerde, nou ja, moeizaam perste. Ik denk liever niet meer aan de pijn, het ongemak en de schaamte waarmee het gepaard ging, de slapeloze nachten, het gekrijs. Ik begrijp niet dat vrouwen menen dat dit het beste is wat ze ooit is overkomen, want dan moeten ze verder een afschuwelijk leven hebben. Of formuleren ze het gewoon slordig? Gaat het niet om de geboorte, maar om de geborene? Dat is inderdaad het mooiste dat er is.

Wat is er deze week voorgevallen wat dat ongeruste gevoel rechtvaardigt dat er problemen op de loer liggen?

Ik had een afspraak met de notaris over de afhandeling van de verkoop van het huis waar ik met mijn ex woonde. Dat was netelig, want mijn ex is zelf advocaat, en het bleef in mijn dikke huid steken. Verder ontving ik twee mensen voor schrijfcoaching. De beeldschone actrice die ooit op haar opleiding verkracht was door een docent, iemand waar je het niet van verwachtte, ze had er nooit een woord over gerept tot nu. En de eigenaar van een farmaceutisch bedrijf die een medewerker ontmaskerde die ernstig met de voorraden knoeide. Allebei willen ze dat de wereld de waarheid leert kennen en ik help hen. Om de waarheid te kunnen vertellen moeten de feiten worden ingepakt of veranderd. Het gaat niet om wat er echt is gebeurd, maar om het gevoel dat het hun geeft, dat willen ze de wereld vertellen en over hun eigen rol willen ze het hebben.

Het kost altijd tijd om mensen te leren dat alles wat echt is gebeurd niet per se zo in een verhaal kan, een verhaal is een eigen wereld, kent eigen regels en wetten, heeft een eigen domein. Iets wat in het echt is gebeurd kan voor een verhaal ongeloofwaardig overkomen.

Ik help ze om de waarheid te verzinnen, om een fictieve werkelijkheid te scheppen en om ervoor te zorgen dat de lezer in die wereld kan geloven, erin mee kan gaan, dat ze in de fictionele droom blijven, dat ze nooit wakker worden.

De sessies verliepen zonder stress of problemen, dus de vraag blijft wat er aan de hand is. Vals alarm? Te strak afgestelde zenuwen? Toch te hard gewerkt de laatste tijd? Mijn nekharen lijken één voor één te gaan liggen. Koest, af, het is goed zo.

De cameraman staat weer op zijn oude plek, dus ik kan zijn strakke broek niet meer bewonderen.

‘Wat is je slechtste herinnering?’ vraagt de presentatrice aan de verlekkerd kijkende oud-voetballer. Hij denkt vast nu al aan straks, wat hij zal zeggen of doen om haar mee te krijgen naar zijn hol.

Ik kan je zeggen: doe niet te veel. Less is more, dat schrijfdevies geldt niet alleen voor teksten maar ook voor het leven.

Het gezicht van de voetballer in ruste betrekt.

‘Mijn slechtste herinnering?’ herhaalt hij. ‘Oké, dat is geen vrolijke vraag toch?’

Ze schudt haar hoofd, haar haren wervelen. Nu niet gaan praten, gewoon je kop houden, wachten, dan komt hij wel met iets.

‘Nee, helemaal geen leuke vraag,’ zegt ze en ze lacht stupide.

Weg moment, weg kans op diepgang. Laten we het vooral vrolijk houden, luchtig.

Mijn slechtste herinnering ga ik dus niet in mijn hoofd laten opkomen. Zeker niet. Wat heeft het voor zin? Ik ben zo gewend om niet aan vroeger te denken dat er zelfs geen enkele herinnering bij me opkomt. Alleen een woord, ‘bloedjes’, dat ik snel kan wegvegen.

Dat is mooi. Bedwongen. Al die sores zit goed opgesloten in de achterste delen van mijn brein. Achter dikke, dikke tralies.

Ik zit met pijnlijke voeten in een studio, net op televisie geweest, mijn website zal er straks weer uit klappen, de aanmeldingen via het contactformulier stromen binnen, met smeekbede, zonder smeekbede. Met financiële aanbiedingen die zelfs míjn hart sneller doen kloppen. Er zijn zoveel rijke mensen, zoveel ontzettend rijke mensen en die willen het ook best af en toe laten zien, laten rollen.

Ik ga zeker niet terug naar die dag, die nacht, naar dat moment. Laat me denken aan leuke dingen. Aan mijn lieve Evelien, die vast thuis op me zit te wachten, van jongens kun je zoveel fijngevoeligheid op die leeftijd niet verwachten, maar Evelien zal zelfs als zeventienjarige begrijpen dat ik even stoom wil afblazen. Dat we samen kunnen lachen om die stompzinnige muts die zich tv-presentatrice noemt, dat we plannen kunnen maken met de bakken geld die ik straks weer ga verdienen. Misschien naar Parijs samen, een reisje om uitsluitend te shoppen? Moeder-dochtermomentje, qualitytime?

Mijn nekharen gaan weer overeind staan, de tintelingen kruipen opnieuw onder mijn huid. Onheil, ongeluk, gevaar, dreiging. Waarom? Ga weg, ga weg. Het is tijd voor een andere tactiek. De alles-op-zijn-tijd-tactiek.

Ik gebruik hem ook vaak als schrijfcoach als de schrijver in spe verlamd wordt door angst. Als die een duivel in het hoofd heeft die na elke regel smalend lacht. Die criticus mag pas aan de beurt komen als het schrijfwerk is gedaan en de tekst beoordeeld moet worden. Niet tijdens het schrijven.

Dus lief ongerust gevoel, je mag straks je ongerustheid weer laten zien, volop, ik zal het voelen en doorstaan, ik ga nadenken over waar het vandaan komt, echt, ik vergeet het niet. Ik weet dat het belangrijk is om je serieus te nemen. Maar alsjeblieft, ga nu weg, ik zit in een televisiestudio, ik wil straks nog een drankje doen met de crew en de gasten, het komt nu niet uit. Kom later terug. Hebben we een deal?

2

Ik ben er nog, denkt Theo. Een lam gevoel van teleurstelling trekt langs zijn ruggengraat. Weer een dag, weer een nieuwe lange dag. De zwaarte in zijn lichaam is er meteen, de bekende logheid, alsof aan alle lichaamsdelen gewichten zijn gehangen, alsof hij zelf een gewicht is. Alles trekt hem naar beneden, naar de grond, naar de diepte, naar de koele koude vloer. Waar is hij? Op de vloer, dat weet hij best, op een zeil. Zijn hoofd rust tegen een muur, langzaam beweegt hij het heen en weer, de ogen gesloten. Er kiert al meer dan genoeg daglicht door zijn wimpers. Hij snuift. Hij is duidelijk thuis, vuilnis en boerenland nabij, en ruikt hij ook kots? Is hij gisteren weer te ver gegaan in De Zeven Linden? Kwam het doordat hij haar zag op tv? Haar zelfgenoegzame geschminkte kop?

Als hij zijn hoofd verschuift voelt hij de knop van het keukenkastje, hij laat zijn hoofd ertegenaan rusten. Waar haalt hij de kracht vandaan om vandaag te leven? Hij wil terug in de vergetelheid, terug naar de roes, naar de onrustige slaap, naar er niet bij zijn, niet weten dat hij er is, dat hij bestaat, dat hij leeft. Geen enkele gedachte wil hij hebben, totale leegte, onbewustzijn. Maar natuurlijk is daar juist die herinnering.

Het was een donderdagavond, de avond van de première. Theo was zenuwachtig, blij zenuwachtig, zoals altijd als hij mocht optreden, als hij kon toneelspelen. Dit keer had hij een belangrijke rol, hij was Hamlet. Hij kon hiermee een Gouden Gifbeker winnen. Zijn allergrootste wens. De Gouden Gifbeker kreeg je voor de mooiste sterfscène, de dood met een glimlach om de mond. Luuk, de regisseur, had hem op het oog voor deze prijs.

Theatergroep De kersentuin had de hele zaal vol weten te krijgen. Papa, mama en Jasmine zaten op de eerste rij. Het stuk ging bijna beginnen. Zijn zus zat hem aan te staren en hij stak een pink op als groet. De gong in de koffieruimte klonk en de laatste mensen begaven zich naar hun zitplaatsen.

Urenlang hadden ze samen de tekst geoefend. Hij als Hamlet en zij als Horatius. Terwijl hij rustig wachtte tot het stuk ging beginnen, moest zij dat idee hebben gekregen. Hij kent haar, haar gedachten, die obsessie. Feilloos. Ze wilde geen omstander zijn, ze wilde de spotlights.

Mama staarde voor zich uit, afwezig als altijd, papa snoot zijn neus veel te hard in een niet geheel frisse zakdoek. Op een zeker moment moest ze naar Luuk zijn geslopen en hem gevraagd hebben of ze mee mocht doen. Luuk had meteen gedecideerd zijn hoofd geschud. Dat heeft hij hem later bezworen.

‘Natuurlijk niet,’ zei Luuk. ‘Gerben speelt Horatius toch, en we gaan nu beginnen.’

Jasmine luisterde niet en wist dat Gerben altijd ontzettend nerveus was. ‘Mag ik je rol overnemen?’ vroeg ze simpelweg.

Gerben staarde haar met wijd open ogen aan, knikte verbaasd en stapte langzaam naar achteren… Toen de gordijnen opengingen stond daar dus opeens Jasmine, die plotseling de rol van Hamlet pakte, de hoofdrol, zijn rol! Hij kon niet anders dan Horatius spelen.

Ze vloeiden samen op het toneel.

Na afloop was hij woedend. Zij won de Gouden Gifbeker. Zijn gouden gifbeker. Die was van hem, van hem alleen, hij had die verdiend, niet zij, de trut!

Hij gooide die avond een kruk door de huiskamer. ‘Ik pak je nog wel terug!’ schreeuwde hij.

Zo is het. Langzaam verschuift hij zijn hoofd, slaat harder dan nodig tegen de knop van het kastje aan. Dat doet pijn. Het is tijd om haar terug te pakken. Als hij maar wat meer kracht had, iets meer dan vandaag. Hij opent zijn ogen, het daglicht valt hem aan. Hij sluit zijn ogen. Nee, denkt hij, nee, laat me, laat me, laat me.

3

Mannen gaan voor de bijl voor billen óf voor tieten en de oudvoetballer is duidelijk een tietenman. Hij doet alsof hij naar de goudgele vloeistof in zijn bierglas kijkt, maar ondertussen scant hij alle dames om zich heen.

Met verende tred begeeft hij zich in mijn richting. Hij heeft smaak, dat moet ik hem nageven.

‘Hallo,’ zegt hij.

‘Hallo,’ zeg ik.

Moet ik als bewonderaar hem het eerst vleien of moet hij als alfamannetje de eerste stap zetten?

We zwijgen en drinken. De champagne blijkt geen echte champagne, je merkt het verschil door de zure nasmaak. Het is zelfs niet eens een goede cava. Zo’n omroep moet tegenwoordig kennelijk overal op bezuinigen. Op decor, op drank, op presentatrices. Ik denk niet aan wat voor effect dat heeft op de kwaliteit van de keuze van de gasten. Wij zijn toch allemaal topnotch?

‘Boeiend wat je en u vertelde,’ zegt hij en loenst naar mijn voorgevel.

‘Je én u?’ lach ik. De plastisch chirurg had gelijk, ze naderen de perfectie, mijn twee nieuwe vriendinnen.

‘Vroeger wilde ik ook altijd aangesproken worden met u,’ zegt hij. ‘Ik wilde afstand scheppen, maar mijn mediacoach zei dat ik beter overkom als ik jovialer ben, dichterbij, dat het voor mijn imago beter is als ik een aaibaarheidsfactor heb.’

Hij knikt alsof hij dat woord zelf wil aaien.

‘Ik heb geen aaibaarheidsfactor nodig,’ bits ik.

‘Oké, net gescheiden zeker? Korter dan een jaar?’ Hij vraagt het met een verbluffende trefzekerheid. ‘Ik weet hoe dat is.’

Opeens overvalt me een groot gevoel van eenzaamheid. Er is iets grondig mis met me vanavond. En van drank heb ik inmiddels ook wat te veel gehad. Hij legt zijn hand op mijn rug, ter hoogte van mijn bh-sluiting.

Ik heb wat afleiding nodig, een goed gevoel. Vuile handen.

‘Misschien moet je “je” tegen me zeggen en nog iets liever tegen me doen.’

Ik merk dat ik fluister en meteen pakt hij me bij mijn onderarm. Ik loop gedwee mee, we gaan de studio uit, de gang in, waar het een stuk kouder is. Waarschijnlijk bezuinigen ze op elektra, want het is er ook donker. Hij duwt me tegen de muur en steekt zijn tong in mijn mond. Het is niet onaardig wat hij bewerkstelligt. Hij wrijft over mijn door de kou of door de opwinding hard geworden tepels. Ook al zo goed gemaakt door de plastisch chirurg, al het gevoel is erin gebleven.

‘Wil je verder gaan? Of stoppen?’ Hij hijgt.

Als antwoord trek ik hem mee, de gang door, naar het damestoilet.

Het intermezzo duurt niet lang, maar is wel hevig, een moment ben ik compleet van de wereld. Na afloop fatsoeneer ik mijn zijden sjaal en zie de rode vlekken in mijn hals. Zo kan ik niet terug naar de rest.

We lopen de ontvangsthal in en de oud-voetballer wrijft nog een keer over mijn rug.

‘Soms kan het snel gaan,’ zegt hij en ik weet niet of hij het heeft over zijn orgasme of dat van mij.

Hij trekt weer zijn serieuze gezicht. ‘Heb je nog plaats voor nieuwe mensen in je praktijk?’ vraagt hij.

Mijn hersens zijn nog niet aangekomen in mijn hoofd. ‘Wat?’

‘Ik heb een verhaal dat ik wil vertellen,’ zegt hij, ‘het is een heftig verhaal. Oké, echt heftig, ik denk dat de hele voetbalwereld op zijn kop komt te staan, wekenlang voorpagina’s. Ik ben weleens begonnen, maar ik ben geen schrijver. Na een aantal pagina’s loop ik vast. Op een gegeven moment doe ik alles wat ik maar kan om maar niet te hoeven schrijven. Mijn vrouw was er wel blij mee, want ik heb in die tijd een schuurtje gebouwd en de badkamer opgeknapt.’

‘Vrouw?’

‘Ik dacht dat je wel wist dat ik getrouwd ben,’ zegt hij. ‘Iedereen weet het.’

‘Je zei dat je wist hoe het was om gescheiden te zijn,’ zeg ik, ‘dus ik dacht…’

‘Vorige huwelijk,’ antwoordt hij.

‘Maakt ook niet uit,’ zeg ik.

Dat is ook waar, ik ben helemaal niet op zoek naar een relatie. Ik functioneer het beste als ik alleen ben.

Opeens heb ik ontzettend veel zin om te vertrekken, naar huis, misschien is Evelien nog wakker.

‘Zou jij mijn spullen en mijn jas willen halen, ik kan me zo niet vertonen.’

De oud-voetballer kijkt naar me en glimlacht zelfvoldaan.

‘Het is een jas van Gucci en een tas van Chanel,’ zeg ik, ‘en neem ook mijn schoenen mee.’

Hij salueert, en loopt weg, draait zich halverwege de gang om en slentert terug.

‘Ik doe het op één voorwaarde,’ zegt hij.

‘En die is?’

‘Ik wil je kaartje en een afspraak.’

‘Op kantoor of privé?’ Mijn stem is zakelijk.

Hij aarzelt even en antwoordt dan: ‘Op je kantoor, ik wil verder geen gesodemieter.’

‘Goed,’ zeg ik.

Ik voel niets. Waarom zou ik. Iedereen wil met me werken, vroeg of laat blijkt altijd dat ze met me willen werken. Dat ze daarom met me omgaan, dat ze daarom met me afspreken, dat ze me daarom vleien, dat is ook goed, dat is prima, voor mijn welzijn en voor mijn portemonnee.

Met de juiste jas en tas en schoenen komt hij terug.

‘Ze doet je de hartelijke groeten,’ zegt hij.

‘Wie?’

‘De presentatrice.’

Ik besluit haar straks een overdreven bedankmail vanaf mijn zakelijke mailaccount te sturen Ik wil vaker worden uitgenodigd, ik heb de sociale vaardigheden om met haar om te gaan: even charmant zijn en ze vraagt me nog een keer terug.

‘Bedankt,’ zeg ik.

Ik wil weg maar hij houdt de jas vast.

‘Je kaartje.’

Ik open mijn tas en haal mijn portefeuille eruit.

‘De schrijfcoach, Jazz Kruger, Torenkamer aan de Amstel, Amsterdam. Na eerste gesprek en acceptatie en betaling pas telefoonnummer,’ leest hij voor. ‘Zozo,’ zegt hij, ‘oké, dat is geheimzinnig.’

‘Het is een torenkamer aan de Amstel, doe je best maar.’

‘En een pseudoniem. Wanneer ben je daar?’

‘Probeer het gewoon,’ zeg ik, ‘dan merk je het vanzelf.’

De geheimzinnigheid is onderdeel van mijn succesformule. Ik probeer mijn jas te pakken, maar hij is sterk.

‘Hoe heet je echt?’ vraagt hij.

‘Dat hoef je niet te weten.’

‘Ik wil het weten,’ zegt hij, ‘het is toch geen staatsgeheim?’

‘Jasmine,’ fluister ik.

‘Wat?’

Ik herhaal mijn naam.

‘Jasmine,’ zegt hij en proeft het woord. ‘Mooie naam.’

‘Volgende keer dat we elkaar zien, ben ik weer u en heet ik weer Jazz en is dat in het toilet nooit voorgevallen.’

Hij lacht. ‘Je kunt wat er is gebeurd niet uitvlakken, omdat je er nooit meer aan denkt of nooit meer over wilt praten.’

‘Zeker wel. Als je ergens geen aandacht aan geeft, dan gaat het weg.’

Uit eigen ervaring weet ik dat ik gelijk heb en hij niet. Opeens zie ik dat hij een beetje kaal is en dat zijn wangen hangen. Hij lacht geringschattend.

‘Ik ben ongrijpbaar,’ zeg ik en trek de jas uit zijn verslapte hand, duik de draaideur in en realiseer me dat ik het verkeerd heb gezegd. Ik wilde zeggen: ik ben onbegrijpelijk.

Die verspreking komt vast door de drank en deze vreemde avond waarop ik mezelf niet ben.

4

Op het Media Park wenk ik een taxi. Pas op de achterbank bekijk ik mijn telefoon. Er zijn heel veel felicitaties van bekenden, ik ken veel mensen, heb bijna geen vrienden, wel kennissen, allemaal noteren ze eenlettergrepige woorden over het optreden van vanavond: top, mooi, goed, leuk. Het gaat maar door, alsof mensen alles wat je neerzet met een woord of een duim al recht doen. Alsof welbespraaktheid een schande is.

Maar mijn hart slaat over als ik zie dat ik tien keer ben gebeld door Evelien. Ik bel meteen terug.

‘Eindelijk!’ gilt Evelien. ‘Barry zit op het politiebureau, ik heb papa gebeld en hij komt eraan.’

Soms moet iets eerst in een context worden geplaatst om aan te komen bij het begrip.

‘Wacht, wacht!’ roep ik. ‘Wat bedoel je?’ Ik kijk in de achteruitkijkspiegel.

‘Ben je niet alleen?’ vraagt Evelien.

‘In de taxi.’

‘Hij had te veel gedronken en wilde naar huis,’ vertelt Evelien. ‘Toen heeft hij een fiets gestolen, omdat hij geen geld meer had.’

Ik houd mijn kinderen kort met geld, ze moeten zelf werken en krijgen verder net zoveel als leeftijdsgenoten. Niet omdat ik het niet heb of het ze niet gun, maar ik hecht aan een goede opvoeding, en een goede opvoeding betekent: niet onnodig verwennen.

‘Het was een lokfiets.’

‘Een wat?’

‘Een lokfiets,’ legt Evelien uit, ‘een fiets die de politie op een stille plek neerzet, met een slecht slot, om te zien of iemand hem steelt.’

‘Waar is hij nu?’

Ze noemt het adres en ik herhaal het voor de taxichauffeur, die alleen knikt.

‘Waarom heb je je vader gebeld?’ vraag ik geërgerd nu. ‘Jullie wonen bij mij en hij moet helemaal uit Brabant komen.’

‘Mam, hallo zeg!’ zegt Evelien. ‘Ik kon je niet bereiken, Barry mag alleen door een ouder worden opgehaald en hij is doodsbang.’

‘Ik kom eraan,’ zeg ik. ‘Neem jij ook een taxi daarnaartoe of blijf je liever thuis tot we terug zijn?’

‘Wat denk je?’ snauwt Evelien. ‘Ik ben al onderweg, Ik laat de taxi wel op jou wachten, zodat je kunt betalen.’

Ze verbreekt de verbinding.

Moet ik straks meteen tegen haar zeggen dat ik niet gediend ben van die toon van haar? Of kan ik het beter later zeggen? Wat je denkt, dat moet je zelf weten, gedachten zijn geheim en vrij, maar wat je zegt en doet, dat is iets heel anders.

‘Ik wil nog ergens koffie halen,’ zeg ik tegen de taxichauffeur. Het geeft geen pas om een aangeschoten zoon op te halen en zelf naar alcohol te ruiken.

Even later rijdt hij een drive-in van een groot frietbedrijf binnen en ik bestel een dubbele espresso en een hamburger.

‘Hebt u ook mint?’ vraag ik door de intercom.

‘Wat?’

‘Of je worst lust?’

‘Hè?’

De training voor het voeren van een gesprek met een klant via de intercom heeft deze persoon niet met een voldoende afgesloten, maar ze hebben zeker personeelstekort. Niet vreemd als je iemand zo’n laag uurbedrag betaalt. Ik betaal, de taxichauffeur rijdt door en we wachten verderop tot ze het eten en drinken aanreiken.

‘Zal ik doorrijden of wilt u het hier opeten?’

De chauffeur is bovengemiddeld sociaal vaardig, hij heeft zich nu verzekerd van een goede fooi. Barry zit toch al vast, Evelien moet maar even wachten, mijn ex is er voorlopig nog niet en ik krijg altijd maagpijn van schrokken. Je kunt alleen voor een ander zorgen als je eerst voor jezelf zorgt.

‘Even hier opeten,’ zeg ik en de chauffeur zet de auto soepel aan het einde van de parkeerplaats, stapt uit en steekt een sigaret op.

Ik pak de hamburger uit en het water loopt me in de mond. Vieze dingen zijn vaak lekker. Terwijl ik het inferieure vlees vermaal, probeer ik na te denken.

Dat Barry drinkt is nieuw, dat Barry te veel drinkt is nog nieuwer, dat hij geen rekening houdt met zijn terugreis – waar was hij eigenlijk? – is fonkelnieuw. Hij is een goede planner. Toen ik hem als kind vroeg of hij vandaag een snoepje wilde of morgen twee, koos hij meteen de laatste optie. Een teken van intelligentie. Dat hij zijn primaire behoeften kan uitstellen, iets kan overzien. Waar is dat gebleven? Of is dit een eenmalig foutje? Ik had Evelien op precies dezelfde leeftijd hetzelfde vraagstuk voorgelegd. Ze moest er iets langer over nadenken en koos pas na enig aandringen voor de tweede mogelijkheid.

‘Wil je er een of wil je er twee?’

‘Twee,’ zei ze toen uiteindelijk.

Het kan ook best zijn dat Barry achter mijn rug twee vingers in de lucht hield.

Ik neem een paar slokken koffie, kijk naar de chauffeur die vol overgave rookt. Hoewel ik al twintig jaar gestopt ben, voel ik de rook naar mijn hoofd stijgen als ik tegelijk met hem inadem, een lichte duizeligheid, een vervullend gevoel.

‘We gaan!’ roep ik en hij drukt meteen de peuk uit, blaast de rook voor het instappen uit en stapt in.

Voor het bureau geef ik hem nog wat meer fooi dan ik eerder van plan was. Hij fluit even tussen zijn tanden, opent het voorvakje, haalt er een stripje kauwgum uit en reikt het me aan.

‘Bedankt,’ zeg ik en stap uit.

‘Ook bedankt.’

Evelien zit nog in de taxi als ik aankom. Mijn tweetal is de laatste tijd bijna symbiotisch, alsof de pubertijd ze op hetzelfde moment laat zien dat zij tegen de rest van de wereld moeten knokken.

‘Wat is de schade?’ vraag ik in de raamopening.

De chauffeur is een jonge vrouw, ze kijkt me niet-begrijpend aan.

‘Hoeveel kost deze rit?’ vraag ik. ‘Zij is mijn dochter, ik betaal.’

‘Oké,’ zegt de chauffeuse en ze noemt een onredelijk hoog bedrag.

Ik leg het precies afgepast in haar hand.

‘Kom,’ zeg ik tegen Evelien, ik strek spontaan mijn hand naar haar uit en tot mijn verrassing pakt ze ’m aan, knijpt erin en begint te snikken.

‘Ik kon je helemaal niet bereiken,’ huilt ze, ‘ik was zo bang.’

‘Niet doen, niet doen,’ zeg ik, ‘dat huilen haalt niks uit, we gaan naar binnen en straks lopen we met je broer erbij naar buiten en gaan we lekker naar huis.’

De diender van dienst is een bijzonder dikke agent, het uniform moet voor hem uitgelegd zijn, dit is duidelijk geen one size fits all.

‘Hallo,’ zeg ik tegen hem en hij kijkt in slowmotion op en loopt zo mogelijk nog langzamer naar de desk.

‘Zo, zo, zo, zo, zo,’ begint hij, ‘dat is me wat, hè?’

Misschien mag ik dat zelf bepalen, is niet het meest verstandige antwoord, dus ik knik alleen maar.

‘Eerste keer?’

Opnieuw besluit ik slechts te knikken om er even later aan toe te voegen: ‘Uiteraard.’

‘U zult wel verschrikkelijk geschrokken zijn,’ zegt de dikzak, en hij trekt een zo meelevend mogelijk gezicht, wat moeilijk is tussen al die plooien door. Hij heeft module één van agent en sociaal gedrag met een ruim voldoende afgesloten.

‘Ik kom net van een televisie-optreden,’ zeg ik, ‘en dit was het laatste wat ik had verwacht.’

Dit is in ieder geval de waarheid. Voordat ik me rot schrik moet er heel wat meer gebeuren.

De man legt me uit dat de lokfiets niet op slot stond en dat mijn zoon daardoor dacht dat het geen diefstal was. De fiets leek geen eigenaar te hebben.

‘Ik zou graag naar huis willen,’ zeg ik, het lijkt me een eerlijke ik-mededeling, een klassiek vertel-wat-je-zelf-wilt. Is iets pakken wat van niemand is eigenlijk wel iets ergs?

De agent zoekt naar emoties op mijn gezicht, zodat hij triomfantelijk kan doen of superieur, of beide. Nu hij merkt dat ik niet erg emotioneel ben, moet hij op zoek naar een ander vaatje.

‘Zal ik de delinquent dan maar halen?’ Ah, ironie. Hij sloft tergend langzaam weg.

‘Hij is toch geen delinquent?’ roep ik hem toch nog achterna.

Erin getrapt, niet scherp. Dom.

Terwijl Barry zichtbaar aangedaan aan de andere kant staat, naast de dikke agent, help ik hem de formulieren in te vullen. Naam, adres, datum, leeftijd, mijn naam, mijn beroep, gezinssamenstelling, dingen die ik niet graag aan anderen vertel.

Als ik mijn naam noem, Jazz Kruger, kijkt hij me verbaasd aan.

‘Is dat uw echte naam? Jazz?’

‘Onder deze naam ben ik bekend,’ antwoord ik, ‘ik gebruik geen andere naam.’

‘Uw identiteitspapieren graag,’ zegt hij onmiddellijk.

Zuchtend diep ik mijn ID-kaart op uit mijn tas.

‘Zo,’ zegt hij, ‘u bent heel iemand anders, dat heb ik gelukkig nog op tijd ontdekt.’

Een vrouwelijke collega komt dichterbij.

‘Jazz Kruger?’ vraagt ze.

Ik knik.

‘Was u niet op televisie vanavond?’

Ik knik hard en dankbaar. Kan zij die hele afhandeling niet doen?

‘Je kent haar als Jazz Kruger?’ vraagt de agent.

De collega knikt.

‘Kijk,’ hij geeft haar mijn ID-kaart, ‘zo heet ze echt.’

De vrouwelijke collega kijkt gretig naar mijn echte naam. ‘Jasmine,’ mompelt ze, ‘ook mooi.’

Ik besluit dat het mooi genoeg is geweest. ‘We gaan,’ zeg ik tegen Barry.

‘U gaat hem thuis toch wel een flinke preek geven, hè, en straf?’ vraagt de dikke man.

Ik houd van alle mensen, dik, dun, lang of klein, ze moeten me alleen niet tergen.

‘Ik ga het zien,’ mompel ik.

‘Het is van ontzettend groot belang dat u hem leert over goed en kwaad, over wat wel en wat niet kan.’

Ik schud mijn hoofd voor de verandering.

‘Uw zoon heeft geen misdaad begaan, maar wel een vergrijp gepleegd,’ gaat dikkop door en hij likt nog eens rustig langs zijn vlezige mond. ‘Als u belooft hem straf te geven, dan laat ik hem zo gaan. Ik ga ervan uit dat we hem nooit meer terugzien.’

‘Dus hij krijgt geen boete of een taakstraf of zo?’

‘Dat hangt dus van u af, mevrouw. Ik vertrouw maar op uw goede fatsoen.’

‘Hoogste tijd,’ zeg ik. ‘Kunt u een taxi voor me bellen?’

Ik heb helemaal geen zin om meer tijd te verspillen aan boetedoening, aan straf, aan gesprekken over goed en kwaad met vreemdelingen.

Even later sta ik met twee trillende tieners buiten. Zestienjarige Barry is door de stress helemaal nuchter en bang voor mijn straf en zeventienjarige Evelien is onder de indruk van alles wat er in het politiebureau voorviel. Ik ben alleen maar oud en doodmoe. Waar is die taxi?

We stappen in de taxi, de chauffeur blijkt dezelfde man die me van de studio naar hier bracht. Ik noem mijn adres, mijn kinderen stappen met mij achterin, kleven aan mijn zij, de man en ik grijnzen naar elkaar via de spiegel en als we voor mijn deur uitstappen herhaalt het grote fooienritueel zich.

Binnen in mijn penthouse ploffen we neer op de bank. Ik kijk over het lege terras naar de horizon. Barry begint te huilen, Evelien aait over zijn rug en dat maakt het erger.

Ik schenk voor ons alle drie water in met ijsklontjes uit de ijsklontjesmaker van de koelkast.