Naar het paradijs

Van dezelfde auteur:

Notities uit de jungle
Een klein leven

Hanya Yanagihara

Naar het paradijs

Vertaald door Inger Limburg

en Lucie van Rooijen

Nieuw Amsterdam

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een projectsubsidie

van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel To Paradise. Doubleday,

a division of Random House, Inc., New York

© 2022 Hanya Yanagihara

© 2022 Nederlandse vertaling Inger Limburg en Lucie van Rooijen /

Nieuw Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Citaat p. 651 regel uit Grashalmen van Walt Whitman,

vertaald door Maurits Wagenvoort, Wereldbibliotheek, 1917

Omslagbeeld © Hubert Vos (1855-1935). Iokepa, een Hawaïaanse visser, 1898 /

Alamy Stock Photo

Omslagontwerp Na Kim

Omslagbewerking Nico Richter

Kaarten John Burgoyne

NUR 302

ISBN 978 90 468 2897 7

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022, met

ISBN 978 90 468 2896 0

Voor Daniel Roseberry

die me erdoorheen heeft geholpen

en

Jared Hohlt

voor altijd

INHOUD

BOEK I
WASHINGTON SQUARE

BOEK II
LIPO-WAO-NAHELE

BOEK III
ZONE ACHT

DANKWOORD

BOEK I

WASHINGTON SQUARE

I

Hij had zich aangewend om voor het avondeten een wandeling door het park te maken, tien rondjes, de ene dag zo langzaam als hij wilde, de andere dag met ferme pas, dan de treden naar de voordeur op en naar zijn kamer boven om zijn handen te wassen en zijn das recht te trekken, waarna hij weer beneden kwam voor de maaltijd. Maar toen hij vandaag de deur uit wilde gaan, zei het dienstmeisje dat hem zijn handschoenen aanreikte: ‘Ik moest u er van mijnheer Bingham aan herinneren dat uw broer en zus vanavond komen dineren,’ waarop hij zei: ‘Zeker, Jane, goed dat je me erop attendeert,’ alsof hij het daadwerkelijk vergeten was, en met een knicksje deed ze de deur achter hem dicht.

Eigenlijk moest hij nu sneller lopen dan wanneer hij de tijd aan zichzelf had, maar hij merkte dat hij opzettelijk het tegenovergestelde deed, dat hij juist zijn trage tempo aannam; hij luisterde naar zijn hakken die vastberaden op de tegels klakten in de koude avondlucht. De dag was zo goed als voorbij en de lucht had die dieppaarse inktkleur aangenomen die hem altijd zo pijnlijk herinnerde aan de tijd dat hij op kostschool zat, als hij ’s avonds alles donker zag worden en de contouren van de bomen voor zijn ogen vervaagden.

De winter naderde met rasse schreden en hij had alleen zijn dunne jas aan, maar toch liep hij door, met zijn armen stevig over elkaar en zijn kraag opgezet. Ook nadat de torenklok vijf had geslagen, bleef hij met gebogen hoofd doorlopen; pas na zijn vijfde rondje draaide hij zich met een zucht om, liep noordwaarts over een van de paden die naar het huis leidden en beklom de fraaie stenen buitentrap; nog voor hij boven was ging de deur al open en stak de butler zijn hand uit om zijn hoed in ontvangst te nemen.

‘In de salon, mijnheer David.’

‘Dank je, Adams.’

Hij bleef voor de dichte salondeuren staan, haalde een paar keer zijn handen over zijn haar – een zenuwtrek, net als het gladstrijken van zijn voorlok tijdens het lezen of tekenen, of het lichtjes met zijn wijsvinger onder zijn neus heen en weer wrijven terwijl hij zat na te denken of bij het schaken op zijn beurt wachtte, en al die andere gewoontegebaren die hij niet kon onderdrukken – slaakte opnieuw een zucht en opende beide deuren met een gebaar dat blijk moest geven van de bravoure en vastberadenheid waar het hem ten enenmale aan ontbrak. Ze keken allemaal tegelijk zijn kant op, maar met een onverschillige blik, noch verheugd, noch ontstemd over zijn komst. Hij was als een stoel, een klok, een sjaal die over de rugleuning van de sofa hing, iets wat het oog al zo vaak had waargenomen dat het er inmiddels voorbijgleed, zo’n vast onderdeel van het tableau dat het al aan het decor was toegevoegd nog voor het doek opging.

‘Weer te laat,’ zei John nog voor hij de kans kreeg iets te zeggen, maar zijn toon was welwillend, en hij leek niet in een vitterige bui te zijn, al wist je dat bij John nooit zeker.

‘John,’ zei hij, terwijl hij zijn broer en diens echtgenoot Peter een hand gaf, alsof hij die opmerking niet had gehoord, en toen: ‘Eden,’ terwijl hij zijn zus en vervolgens haar vrouw Eliza op de rechterwang kuste. ‘Waar is grootvader?’

‘In de kelder.’

‘O.’

Ze stonden een poosje zwijgend bij elkaar en heel even kwam in David weer die schaamte naar boven die hij zo vaak voelde wanneer de drie Binghams bijeen waren en niet wisten wat ze tegen elkaar moesten zeggen of eigenlijk hóé ze het moesten zeggen, tenzij hun grootvader erbij was, alsof niet hun verwantschap of hun gezamenlijke verleden voor verbondenheid zorgde, maar alleen zijn aanwezigheid.

‘Drukke dag?’ vroeg John, en David keek vluchtig zijn kant op, maar John stond met zijn hoofd over zijn pijp gebogen en David kon niet zien hoe die vraag bedoeld was. In geval van twijfel kon hij Johns ware bedoelingen meestal wel aflezen van Peters gezicht – Peter zei minder, maar zijn gezicht was sprekender, en David had al vaak bedacht dat ze samen één communicatieve eenheid vormden, want Peter verbeeldde met zijn ogen en zijn kaak wat John zei, en John zette de fronsen, grimassen en glimlachjes op Peters gezicht om in woorden – maar ditmaal bleef Peters gezicht vlak, net zo vlak als Johns stem, dus daar had David niets aan; hij kon dan ook niet anders dan antwoorden alsof de vraag geen bijbetekenis had, wat wellicht ook zo was.

‘Niet echt,’ zei hij, en dat antwoord, dat vanzelfsprekende, onweerlegbare antwoord, bevatte zo’n pijnlijke, evidente waarheid dat er opnieuw een diepe stilte neerdaalde en zelfs John zich leek te schamen voor zijn vraag. En toen probeerde David te doen wat hij wel vaker deed en wat het alleen maar erger maakte: hij begon verantwoording af te leggen, zijn dagen in woorden te vatten. ‘Ik heb zitten lezen…’ Verdere vernedering bleef hem bespaard, want daar kwam hun grootvader al binnen, met in zijn geheven hand een donkere fles wijn onder een viltige, muisgrijze laag stof, en nog voor hij goed en wel binnen was, slaakte hij een triomfantelijke kreet – gevonden! – en gaf hij Adams tegen de regels in opdracht de fles meteen te decanteren, zodat ze hem bij het eten konden drinken. ‘En kijk eens wie ons nog meer met zijn gezelschap heeft verblijd terwijl ik op zoek was naar die vermaledijde fles!’ zei hij, en hij glimlachte naar David en vervolgens ook naar de rest bij wijze van uitnodiging om hem te volgen naar de dis, wat iedereen ook deed, zodat ze konden aanvangen met hun gebruikelijke, maandelijkse zondagsdiner, alle zes op hun gebruikelijke plaats aan de glanzende eikenhouten tafel – grootvader aan het hoofd, David aan zijn rechterhand en Eliza rechts van David, John aan grootvaders linkerhand en Peter daarnaast, met Eden aan het andere uiteinde – en met hun gebruikelijke, op gedempte toon gevoerde, oppervlakkige gesprekken: nieuws over de bank, nieuws over Edens studie, nieuws over de kinderen, nieuws over Peters en Eliza’s familie. Buiten stond de wereld in brand: de Duitsers drongen steeds dieper Afrika binnen, de Fransen baanden zich nog altijd een weg door Indochina, en dichter bij huis waren er nieuwe verschrikkingen in de Koloniën: mensen werden doodgeschoten en opgehangen en afgeranseld en verbrand, gebeurtenissen te gruwelijk om over na te denken en toch zo nabij – maar geen van die kwesties, zeker niet de kwesties die al te dichtbij kwamen, mocht de cocon van grootvaders etentjes binnendringen, waar alles zacht was en het harde plooibaar werd; zelfs de tong was zo voortreffelijk gestoomd dat hij van de graat losliet zodra je hem met de aangereikte zilveren vislepel opschepte. Toch werd het steeds lastiger om de buitenwereld op afstand te houden, en bij het nagerecht, gembersyllabub zo luchtig als melkschuim, vroeg David zich af of de anderen ook aan die kostbare gemberwortel dachten die in de Koloniën was gevonden en opgegraven en naar de Vrije Staten was gebracht en waaraan de kok een fortuin had uitgegeven: wie had er onder dwang die wortels opgegraven? Uit wiens handen waren ze gegrist?

Na het diner namen ze weer plaats in de salon. Matthew had koffie en thee ingeschonken en grootvader schoof wat heen en weer in zijn stoel toen Eliza plotseling opsprong en zei: ‘Peter, ik wil je nog steeds die zeldzame zeevogel laten zien in dat boek waar ik het vorige week over had, en ik heb me voorgenomen om het vanavond niet weer te vergeten; vindt u het goed, grootvader Bingham?’ Grootvader knikte en zei: ‘Natuurlijk, lieve kind,’ en toen stond ook Peter op en liepen ze gearmd de kamer uit, en aan Edens blik was te zien dat ze trots was op haar vrouw, die zo veel oog had voor haar omgeving, die haarfijn aanvoelde wanneer de Binghams onder elkaar wilden zijn en zich altijd tactvol wist terug te trekken. Eliza had rood haar en plompe armen en benen, en als ze door de salon liep, trilden en tinkelden de glazen ornamentjes aan de tafellampen, maar op dit vlak was ze lichtvoetig en snel, en ieder van hen had weleens reden gehad om dankbaar te zijn voor haar fijngevoeligheid.

En dus zouden ze nu het gesprek voeren dat grootvader in januari, bij aanvang van het nieuwe jaar, al had aangekondigd. Elke maand weer hadden ze erop gewacht en elke maand, na elk familiediner – en achtereenvolgens Onafhankelijkheidsdag, Pasen, 1 mei, grootvaders verjaardag en al die andere bijzondere gelegenheden waarvoor het gezelschap bijeenkwam – was het er niet van gekomen, en weer niet, en weer niet, maar nu was het de tweede zondag van oktober en zou het gesprek dan eindelijk plaatsvinden. Ook de anderen begrepen meteen waar het over zou gaan: iedereen werd ineens alert, koekjes met een hap eruit en half leeggedronken kopjes thee belandden weer op hun bordjes en schoteltjes, over elkaar geslagen benen werden naast elkaar gezet en ruggen werden gerecht, alleen grootvader liet zich juist zo diep in zijn stoel wegzakken dat die ervan kraakte.

‘Bij jullie opvoeding heb ik er altijd veel belang aan gehecht om eerlijk tegen jullie te zijn,’ begon hij na een van zijn bekende stiltes. ‘Ik weet dat andere grootvaders een gesprek als dit niet met hun kleinkinderen zouden voeren, hetzij omdat ze het ongepast vinden, hetzij omdat ze zich het geruzie en de grieven die er onherroepelijk uit zullen voortkomen niet op de hals willen halen – waarom zou je, als die ruzies ook uitgevochten kunnen worden wanneer je er niet meer bent en er niet meer bij betrokken hoeft te zijn? Maar zo’n grootvader ben ik niet voor jullie, dat ben ik ook nooit geweest, en daarom lijkt het me maar het beste om vrijuit met jullie te spreken. Let wel…’ – hij zweeg even en keek hen een voor een doordringend aan – ‘dat betekent niet dat ik van zins ben om me nu wél eventuele grieven op de hals te halen. Dat ik jullie dit vertel, betekent niet dat ik nog twijfels koester; ik wil hiermee geen discussie beginnen, maar er juist een beslechten. Ik vertel het aan jullie om misverstanden en speculaties te voorkomen – jullie horen het van mij, met jullie eigen oren, en niet voorgelezen uit een akte in het kantoor van Frances Holson met jullie allemaal in het zwart.

Jullie zullen er niet van ophoren dat ik mijn nalatenschap gelijkelijk over jullie wil verdelen. Uiteraard hebben jullie allemaal persoonlijke voorwerpen en goederen van jullie ouders, maar ik ken ieder van jullie ook een deel van mijn eigen kostbaarheden toe, voorwerpen waarvan ik denk dat jullie of jullie kinderen er blij mee zullen zijn. Welke dat zijn, zullen jullie pas ontdekken als ik er niet meer ben. Ik heb geld apart gezet voor kinderen die er misschien nog komen. Voor de kinderen die er al zijn, heb ik een trust opgericht: Eden, voor Wolf en Rosemary allebei een, en John, ook een voor Timothy. En David, voor jouw eventuele nakomelingen is een gelijkwaardig bedrag gereserveerd.

Het bestuur van Bingham Brothers blijft onveranderd en de aandelen worden onder jullie drieën verdeeld. Jullie behouden je zetel in het bestuur. Mochten jullie besluiten je aandelen te verkopen, dan komt dat je op een forse boete te staan en ben je verplicht ze eerst tegen gereduceerd tarief aan elkaar aan te bieden, en verder dient de verkoop goedgekeurd te worden door de rest van het bestuur. Dit alles heb ik al eerder met ieder van jullie besproken. Dus dit is niets nieuws.’

Hij ging opnieuw verzitten, net als zijn kleinkinderen, want ze wisten dat hij nu tot de kern van de zaak zou komen, net zoals ze wisten – en wisten dat hun grootvader wist – dat twee van de drie ontevreden zouden zijn, ongeacht wat hij had besloten; de vraag was alleen welke twee.

‘Eden,’ begon hij, ‘jij krijgt Frog’s Pond Way en het appartement aan Fifth Avenue. John, jij krijgt Larkspur en het huis in Newport.’

Op dat moment leek de lucht te flakkeren en zich te verdichten, want iedereen besefte wat dit betekende: David zou het huis aan Washington Square erven.

‘En David,’ zei grootvader langzaam, ‘krijgt Washington Square. En het huisje aan de Hudson.’

Hierna oogde hij vermoeid en zonk hij nog dieper weg in zijn stoel – het leek oprechte uitputting te zijn, geen gespeelde – en de stilte hield aan. ‘Dat was het, dat heb ik besloten,’ verklaarde grootvader. ‘En nu wil ik dat jullie er allemaal hardop mee instemmen.’

‘Ja, grootvader,’ mompelden ze alle drie, en toen riep David zichzelf tot de orde en voegde eraan toe: ‘Dank u wel, grootvader.’ Ook John en Eden ontwaakten uit hun trance en volgden zijn voorbeeld.

‘Het is jullie gegund,’ zei grootvader. ‘Maar laten we hopen dat het nog jaren duurt voordat Eden mijn geliefde optrekje bij Frog’s Pond met de grond gelijk maakt.’ Hij lachte naar haar en zij slaagde erin terug te lachen.

Hierna, en zonder dat het expliciet werd uitgesproken, kwam er abrupt een einde aan de avond. John ontbood Matthew met het verzoek Peter en Eliza te roepen en de rijtuigen voor te laten rijden, waarop er handdrukken en kussen werden uitgewisseld en het daadwerkelijke vertrek volgde: iedereen begaf zich naar de voordeur, zijn broer en zus en hun eega’s hulden zich in mantels en omslagdoeken en wikkelden zich in sjaals, wat normaal gesproken een opvallend rumoerig en langdurig ritueel was, begeleid door uitroepen over het eten en vergeten mededelingen en flarden informatie over hun leven buiten de familiekring, maar nu snel en ingetogen verliep, terwijl Peter en Eliza al de verwachtingsvolle, inschikkelijke, meelevende gezichtsuitdrukking hadden aangenomen die iedereen die met een Bingham trouwde zich reeds in een vroege fase van de verbintenis eigen maakte. En toen waren ze weg, na een laatste ronde omhelzingen en afscheidswoorden, waarin ook David werd betrokken, maar zonder enige warmte of oprechtheid.

Na afloop van deze zondagse diners dronk hij met zijn grootvader vaak nog een glas port of een kop thee in diens privévertrek en dan praatten ze na over de avond – kleine observaties, nog net geen roddels te noemen, die van grootvader een tikje venijniger, wat zijn gewoonte en ook zijn recht was: vond David ook niet dat Peter er wat pips uitzag? Vond hij die anatomiedocent van Eden ook niet klinken als een onuitstaanbare kerel? Maar vanavond, toen de voordeur dicht was en ze weer met zijn tweeën waren, zei grootvader dat hij moe was, dat het een lange dag was geweest en dat hij naar bed ging.

‘Natuurlijk,’ had hij geantwoord, al was hem niet om toestemming gevraagd, maar zelf wilde hij ook alleen zijn om na te denken over wat er was voorgevallen, en dus drukte hij zijn grootvader een kus op de wang, talmde nog even in de gouden, kaarsverlichte hal van het huis dat op een dag van hem zou zijn, draaide zich om en liep de trap op, nadat hij Matthew had gevraagd hem nog een schaaltje syllabub te brengen.

II

Hij had niet verwacht de slaap te kunnen vatten, en in zijn beleving had hij inderdaad uren wakker gelegen, dromend zonder echt te slapen, zich bewust van het gesteven laken onder hem en wetend dat hij door zijn lighouding, met zijn linkerbeen in een driehoek, de volgende dag helemaal stijf zou zijn. Toch had hij kennelijk wel geslapen, want toen hij zijn ogen weer opendeed piepten er smalle repen wit licht door het kiertje tussen de gordijnen en hoorde hij op straat paardenhoeven klepperen en op de gang de dienstmeisjes die met emmers en bezems in de weer waren.

Maandag vond hij altijd een vervelende dag. Bij het wakker worden was het onbehagen van de avond ervoor nog onverminderd groot en meestal probeerde hij vroeg op te staan, nog vóór grootvader, om het gevoel te krijgen dat ook hij deelnam aan de stroom van activiteiten waarmee de meesten hun dagen verlevendigden, dat ook hij taken te vervullen had, net als John en Peter en Eden, of afspraken had buitenshuis, net als Eliza, dat dit niet net zo’n onbestemde dag zou worden als alle andere, een dag die hij op eigen kracht vorm moest proberen te geven. Niet dat hij niets omhanden had: in naam stond hij aan het hoofd van de liefdadigheidsstichting van de firma, en hij accordeerde de betalingen aan de vele personen en goede doelen die tezamen een soort familiegeschiedenis vormden – de verzetsleiders in het zuiden, de liefdadigheidsinstanties die vluchtelingen herenigden en onderdak verschaften, de groep die zich inzette voor onderwijs aan Negro’s, de organisaties die zich ontfermden over verstoten en verwaarloosde kinderen, de instellingen die voorlichting gaven aan de vele arme, wanhopige immigranten die elke dag bij hen aan land kwamen, bevolkingsgroepen die ooit het medeleven hadden gewekt van een familielid dat met hen in aanraking was gekomen en vond dat ze hulp nodig hadden – maar zijn verantwoordelijkheid reikte niet verder dan het ondertekenen van de cheques en het goedkeuren van de maandelijkse cijfers en uitgaven, die al eerder aan de juristen en boekhouders van het bedrijf waren voorgelegd door zijn secretaresse Alma, een efficiënte jonge vrouw die in feite de stichting beheerde; hij hoefde er alleen de naam Bingham nog onder te zetten. Hij deed ook vrijwilligerswerk, in verschillende hoedanigheden, zoals verwacht mocht worden van een nog tamelijk jonge man van goeden huize: hij pakte verband, zwachtels en kruidenzalfjes in voor de strijders in de Koloniën, hij breide kousen voor de armen en eens in de week gaf hij tekenles op de weesschool die door zijn familie werd gefinancierd. Maar aan al die goede werken bij elkaar was hij maandelijks hooguit een week kwijt, en de rest van de tijd voelde hij zich eenzaam en doelloos. Soms had hij het idee dat hij alleen maar wachtte tot zijn leven opgebruikt was, en wanneer hij ’s avonds in bed stapte, deed hij dat met een zucht, in het besef dat hij zich weer door een klein stukje van zijn bestaan had geworsteld en een centimeter dichter bij het natuurlijke einde was gekomen.

Vanochtend was hij evenwel blij dat hij zo laat wakker was geworden, want hij wist nog niet goed wat hij van de gebeurtenissen van de vorige avond moest denken en was dankbaar dat hij nu misschien een helderder hoofd had om alles te overpeinzen. Hij schelde om eieren, toast en thee en ontbeet in bed terwijl hij de ochtendkrant doornam – weer een zuivering in de Koloniën, zonder veel details; een wijdlopig essay waarin een excentrieke filantroop, die bekendstond om zijn soms extreme ideeën, er opnieuw voor pleitte om de Negro’s die hier al woonden vóór de oprichting van de Vrije Staten het staatsburgerschap te verlenen; een lang artikel, het negende in evenzoveel maanden, over de festiviteiten ter ere van de Brooklyn Bridge die tien jaar geleden was voltooid en die het handelsverkeer in de stad voor altijd had veranderd, ditmaal met grote, gedetailleerde afbeeldingen van de machtige staanders die zich boven de rivier verhieven – en daarna stond hij op, waste zich, kleedde zich aan, riep naar Adams dat hij op de club zou lunchen en ging de deur uit.

Het was een koude, zonnige dag met die vrolijke, energieke sfeer van halverwege de ochtend: op dit uur was iedereen nog nijver en hoopvol – wie weet was dit wel de dag waarop het leven een heerlijke, langverwachte wending nam, waarop zich een buitenkans voordeed of de conflicten in het zuiden ten einde kwamen, of lagen er vanavond wel twee reepjes spek op het bord in plaats van een – en het was nog niet zo laat dat die hoop voor de zoveelste keer ijdel was gebleken. Meestal had hij geen bestemming in gedachten bij het wandelen en liet hij zijn voeten de richting bepalen; ditmaal ging hij rechtsaf Fifth Avenue in en knikte in het voorbijgaan naar de koetsier, die in de Washington Mews, het straatje achter het koetshuis, het bruine paard inspande.

Het huis: nu hij zich niet meer binnen de muren bevond, kon hij er hopelijk objectiever naar kijken, hoewel hij niet precies wist wat dat eigenlijk inhield. Zijn eerste levensjaren had hij niet eens in dit huis doorgebracht, zij geen van drieën – die eer was ten deel gevallen aan een groot, kil herenhuis een stuk noordelijker, ten westen van Park Avenue – maar hier hadden hij en zijn broer en zus, en daarvoor hun ouders, alle belangrijke familiegebeurtenissen gevierd, en na de dood van hun ouders, die waren bezweken aan de ziekte, waren ze gedrieën hiernaartoe verhuisd. Alles in hun ouderlijk huis wat van stof of papier was, alles waar een vlo in zou kunnen zitten, alles wat verbrand kon worden, hadden ze moeten achterlaten; hij wist nog dat hij had gehuild om een pop met paardenhaar waar hij dol op was en dat grootvader hem een nieuwe had beloofd, en toen ze elk hun kamer in het huis aan Washington Square binnenkwamen, zagen ze hun oude leven tot in detail nagebootst: hun poppen en speelgoed en dekens en boeken, hun tapijten en nachthemden en kamerjassen en kussentjes. Het motto in het blazoen van Bingham Brothers was Servatur Promissum, ‘wat beloofd is, wordt vervuld’, en op dat moment realiseerden de kinderen zich dat ook zij op dat motto konden vertrouwen, dat hun grootvader altijd zou doen wat hij hun beloofde, en in de ruim twintig jaar dat ze nu onder zijn hoede waren, eerst als kind en daarna als volwassene, had hij dat ook altijd gedaan.

Hun grootvader was zozeer heer en meester over de omstandigheden waarin hijzelf en zijn kleinkinderen zich plots bevonden, dat er in Davids herinnering vrijwel abrupt een einde was gekomen aan hun rouw. Dat kon natuurlijk niet waar zijn, noch voor hen als kinderen, noch voor zijn grootvader, die plotseling zijn enige kind moest missen, maar David was zo overdonderd door het zelfvertrouwen, de alomtegenwoordigheid van zijn grootvader en de wereld die hij voor hen had geschapen dat hij zich geen andere versie van die jaren meer kon voorstellen. Het leek wel of hun grootvader niet was overvallen door deze ontwikkeling, maar er al sinds hun geboorte rekening mee had gehouden dat hij op een dag hun voogd zou worden en dat zij in het huis zouden trekken waar hij tot dan toe alleen had gewoond, dat zo volledig was afgestemd op zijn eigen ritme. Later kreeg David het gevoel dat het toch al zo grote huis was uitgedijd, dat er als bij toverslag nieuwe vleugels en vertrekken waren verschenen om ruimte aan hen te bieden, dat de kamer die hij als de zijne was gaan beschouwen (wat hij nog steeds deed) uit het niets was opgedoken omdat hij hem nodig had, en niet simpelweg het resultaat was van de herinrichting van een weinig gebruikte zitkamer. Sindsdien had grootvader geregeld gezegd dat zijn kleinkinderen het huis een doel hadden gegeven, dat het zonder hen slechts een allegaartje van kamers zou zijn geweest, en het zei veel over hem dat ze alle drie, zelfs David, die gedachte onderschreven, dat ze er oprecht van overtuigd waren dat zij iets wezenlijks, iets cruciaals hadden toegevoegd aan het huis, en daarmee aan grootvaders leven.

Hij ging ervan uit dat ze het alle drie beschouwden als hun huis, maar hij zag het graag als zijn persoonlijke schuilplaats, een plek waar hij niet alleen woonde, maar ook werd begrepen. Nu hij volwassen was, kon hij er soms naar kijken met de blik van een buitenstaander, en dan zag hij het als een opslagplaats voor een ordelijke en toch excentrieke verzameling objecten die grootvader had vergaard op zijn reizen door Engeland, Europa en zelfs de Koloniën, waar hij in een korte periode van vrede had verbleven, maar meestal overheerste het beeld dat hij zich als kind van het huis had gevormd, toen hij urenlang van de ene verdieping naar de andere dwaalde, laden en kasten opentrok en onder bedden en banken gluurde, met zijn blote knieën op de koele, gladde parketvloer. Hij kon zich nog levendig herinneren dat hij als kleine jongen eens laat op de ochtend vanuit zijn bed naar een baan zonlicht had liggen kijken die door het raam naar binnen viel en zich realiseerde dat hij hier thuishoorde, en hoe geruststellend die gedachte was. Ook later, toen hij niet in staat was het huis of zelfs zijn kamer te verlaten, toen zijn leven zich had beperkt tot zijn bed, was hij het huis als toevluchtsoord blijven beschouwen, want de muren schermden hem niet alleen af van de verschrikkingen van de buitenwereld, maar ze hielden ook zijn innerlijke zelf bijeen. En nu zou het huis van hem worden, en hij van het huis, en voor het eerst kreeg het huis iets beklemmends, alsof het een plek was waaruit hij niet meer kon ontsnappen, een plek die net zozeer hem bezat als andersom.

Die gedachten hielden hem bezig tot hij bij Twenty-second Street was, en hoewel hij liever wegbleef van de club – hij kwam er steeds minder, omdat hij zijn vroegere klasgenoten niet wilde tegenkomen – dreef de honger hem naar binnen, en hij bestelde thee en worstjes met brood, werkte alles snel naar binnen, vertrok zo snel mogelijk en slenterde over Broadway helemaal naar de zuidelijke rand van Central Park, waar hij rechtsomkeert maakte. Toen hij bij Washington Square aankwam, was het al over vijven en nam de hemel zijn eenzame tint donkerblauw al aan; hij had zich nog maar net opgefrist en omgekleed toen hij zijn grootvader beneden al tegen Adams hoorde praten.

Hij had natuurlijk niet verwacht dat grootvader de gebeurtenissen van de vorige avond in het bijzijn van het personeel ter sprake zou brengen, maar ook toen ze samen in de salon zaten met hun digestief, vertelde grootvader alleen maar over de bank, over de gebeurtenissen van die dag en een nieuwe klant uit Rhode Island die een omvangrijke vloot bezat. Matthew kwam binnen met thee en cake met een dikke laag vanilleglazuur – de kok had het glazuur nog besprenkeld met stukjes gekonfijte gember, wetend hoeveel David daarvan hield. Zijn grootvader verorberde zijn plak cake met snelle, kleine hapjes, maar David genoot er minder van dan anders, omdat hij gespannen afwachtte of zijn grootvader zou terugkomen op het gesprek van de vorige avond en bang was om zelf onbedoeld iets te zeggen waarin zijn ambivalentie zou doorschemeren, bang om ondankbaar te klinken. Eindelijk nam zijn grootvader twee trekjes van zijn pijp en zei zonder hem aan te kijken: ‘Er is nog iets wat ik in de beroering van gisteravond niet met je kon bespreken, David.’

Dit was zijn kans om nogmaals zijn dankbaarheid te uiten, maar samen met de rook uit zijn pijp wuifde grootvader Davids woorden weg. ‘Je hoeft me niet dankbaar te zijn. Het huis is voor jou. Je bent er immers zo aan verknocht.’

‘Zeker,’ begon hij, want zo was het ook, maar hij dacht nog steeds aan die merkwaardige gevoelens van eerder op de dag, toen hij zich die hele wandeling had afgevraagd waarom het vooruitzicht dat hij dit huis zou erven niet een gevoel van veiligheid in hem opriep, maar eerder een soort paniek. ‘Alleen…’

‘Alleen wat?’ vroeg grootvader, die hem op zijn beurt met een merkwaardige blik aankeek, en David, die vreesde dat er aarzeling in zijn stem had doorgeklonken, haastte zich eraan toe te voegen: ‘Ik maak me alleen zorgen om Eden en John.’ Grootvader wapperde weer met zijn hand. ‘Eden en John redden zich wel,’ zei hij afgemeten. ‘Over hen hoef je je geen zorgen te maken.’

‘Grootvader,’ zei hij glimlachend, ‘over mij hoeft u zich ook geen zorgen te maken.’ Daar reageerde grootvader niet op, en beiden voelden zich ongemakkelijk, om de leugen op zich, maar ook omdat het zo’n flagrante leugen was, zo ver bezijden de waarheid dat ontkenning zelfs omwille van het fatsoen niet nodig was.

Uiteindelijk verbrak grootvader de stilte. ‘Ik heb een huwelijksaanbod voor je gekregen – een goede familie, de Griffiths uit Nantucket. Ze zijn natuurlijk begonnen als scheepsbouwers, maar nu bezitten ze een eigen vloot en een kleine maar lucratieve bonthandel. De heer in kwestie heet Charles en is weduwnaar. Zijn zuster, die ook haar eega heeft verloren, woont bij hem in en samen voeden ze haar drie zoons op. In het handelsseizoen verblijft hij op het eiland en in de winter woont hij op Cape Cod.

Ik ken de familie niet persoonlijk, maar ze genieten veel aanzien, zijn nauw betrokken bij het plaatselijke bestuur, en de broer van Griffith, met wie hij en zijn zus het familiebedrijf bestieren, is hoofd van de handelsvereniging. Dan is er nog een zus die in het Noorden woont. Mijnheer Griffith is de oudste, de ouders leven nog en zijn grootouders van moederskant hebben het bedrijf opgezet. Het aanbod is via hun advocaat aan Frances voorgelegd.’

Hij had het idee dat hij nu iets moest zeggen. ‘Hoe oud is hij?’

Grootvader schraapte zijn keel. ‘Eenenveertig,’ zei hij schoorvoetend.

‘Eenenveertig!’ riep hij uit, feller dan zijn bedoeling was. ‘Neem me niet kwalijk, maar eenenveertig! Dat is stokoud!’

Nu glimlachte grootvader. ‘Ach, dat valt wel mee,’ zei hij. ‘In mijn ogen althans. En ook in die van de rest van de wereld. Maar inderdaad, hij is wat ouder. Ouder dan jij in elk geval.’ En toen hij niet reageerde: ‘Jongen, je weet dat je van mij niet hoeft te trouwen als je dat niet wilt. Maar we hebben het vaker over deze optie gehad, en dan leek je er wel oren naar te hebben, anders zou ik dit aanbod niet eens in overweging hebben genomen. Zal ik tegen Frances zeggen dat je het afwijst? Of wil je hem toch ontmoeten?’

‘Ik geloof dat ik u tot last begin te worden,’ mompelde hij na een stilte.

‘Welnee,’ zei grootvader. ‘Je bent me niet tot last. Zoals ik al zei, geen van mijn kleinkinderen hoeft te trouwen als hij dat niet wil. Maar mij lijkt het verstandig om het in overweging te nemen. We hoeven Frances niet onmiddellijk te antwoorden.’

Ze bleven zwijgend zitten. Het was inderdaad al vele maanden geleden – misschien wel een jaar of nog langer – dat hij een aanbod had gekregen, of dat er iemand ook maar enige interesse in hem had getoond, al wist hij niet of dat kwam doordat hij de laatste twee kandidaten zo snel en achteloos had afgewezen, of doordat de verhalen over zijn afzonderingen, die grootvader en hij naarstig hadden trachten te verhullen, toch waren uitgelekt. En de gedachte aan een huwelijk boezemde hem inderdaad een zekere mate van angst in, maar was het tegelijkertijd niet ook zorgelijk dat dit nieuwe aanbod afkomstig was van een familie die ze niet kenden? Het was ongetwijfeld een respectabele familie uit de juiste kringen, anders zou Frances het nooit aan grootvader hebben durven voorleggen, maar dat betekende ook dat grootvader en Frances samen hadden besloten om opties in overweging te nemen van buiten de kennissenkring van de Binghams, die bestond uit de ongeveer vijftig families die de Vrije Staten hadden opgebouwd en waarmee de Binghams zich verbonden voelden, waarmee niet alleen hijzelf en zijn broer en zus, maar ook zijn ouders en daarvoor zijn grootvader hun hele leven hadden verkeerd. Ook Peter behoorde tot die kleine gemeenschap, evenals Eliza, maar inmiddels was duidelijk dat de oudste erfgenaam van de Binghams, als hij wilde trouwen, zijn eega buiten deze elite zou moeten zoeken, dat hij zich op een ander milieu moest gaan richten. De Binghams waren niet hautain of selectief, ze waren niet van het soort dat weigerde zich in te laten met kooplieden en handelaars, met mensen die door ijver en slimheid tot een andere groep waren gaan behoren dan die waarin ze hun bestaan in dit land waren begonnen. Peters familie was dat wel, maar zij niet. En toch had hij het gevoel dat hij tekortschoot, dat alles wat zijn voorouders met zo veel moeite hadden opgebouwd door zijn toedoen verbrokkelde.

Ondanks grootvaders woorden had hij het gevoel dat hij het aanzoek niet zonder meer kon afwijzen: hij was als enige verantwoordelijk voor zijn huidige situatie, en het feit dat de Griffiths nu in beeld kwamen onderstreepte dat zijn keuzemogelijkheden niet onbeperkt waren, ondanks zijn naam en zijn grootvaders fortuin. Hij zei dan ook tegen grootvader dat hij instemde met een ontmoeting, waarop zijn grootvader – met nauwverholen opluchting, anders kon je het niet noemen – antwoordde dat hij Frances onverwijld op de hoogte zou brengen.

Hij was vermoeid geraakt, verontschuldigde zich en ging naar zijn kamer. Hoewel niets aan die kamer nog hetzelfde was als toen hij hier was komen wonen, kende hij hem zo door en door dat hij er zelfs in het donker zijn weg kon vinden. Een tweede deur bood toegang tot zijn werkkamer, die vroeger hun speelkamer was geweest, en daar trok hij zich terug met de envelop die zijn grootvader hem had gegeven voor hij naar boven ging. In die envelop zat een kleine ets van Charles Griffith, en hij bestudeerde het portret zorgvuldig in het lamplicht. Griffith was blond, had lichte wenkbrauwen, een zacht, rond gezicht en een volle maar niet overdreven grote snor; hoewel op de beeltenis alleen het gezicht, de hals en de aanzet van de schouders werden getoond, kon David zien dat de man zwaargebouwd was.

Ineens raakte hij bevangen door paniek; hij liep snel naar het raam, zette het open en snoof de koude, frisse lucht op. Hij realiseerde zich dat het later was dan hij dacht, en beneden op straat was alles verstild. Moest hij nu ineens rekening houden met de mogelijkheid dat hij binnenkort Washington Square zou verlaten, zo kort nadat hij met enig onbehagen had geconstateerd dat hij hier misschien wel nooit weg zou komen? Hij draaide zich om, keek de kamer rond en probeerde zich voor te stellen dat alles wat zich daar bevond – zijn boeken, zijn schildersezel, zijn bureau met zijn papieren en inktpotten en de ingelijste portretten van zijn ouders, zijn chaise longue, al in zijn bezit sinds zijn studententijd en inmiddels zo oud dat de vuurrode biezen waren geplet en gebarsten, zijn paisleysjaal van de allerzachtste wol, een kerstgeschenk van grootvader twee jaar geleden, speciaal voor hem besteld in India, alles wat zijn gemak of genot diende, of allebei – zou worden overgebracht naar een houten huis in Nantucket, met hem erbij.

Maar het lukte niet. Al die dingen hoorden hier, in dit huis: het leek wel of het huis ze zelf had voortgebracht, alsof het levende wezens waren die zouden wegkwijnen en sterven als ze werden verplaatst. Waarop hij zich afvroeg of dat eigenlijk niet ook voor hemzelf gold. Dit huis had hem dan misschien niet voortgebracht, maar toch zeker gevoed en gekoesterd. Als hij wegging van Washington Square, hoe zou hij dan ooit nog weten waar in de wereld hij thuishoorde? Hoe kon hij deze muren achterlaten, die hem onbewogen hadden aangestaard, ongeacht hoe hij eraan toe was? Hoe kon hij deze vloeren achterlaten, waarop hij ’s avonds laat zijn grootvader hoorde aankomen als die in eigen persoon bouillon en medicijnen kwam brengen in de maanden dat hij aan zijn kamer gekluisterd was? Het was niet altijd een vreugdevol huis geweest. Een enkele keer was het er zelfs gruwelijk geweest. Maar waar anders zou het ooit zo volstrekt eigen voelen?