DE MOORD OP BUCKINGHAM PALACE

Van dezelfde auteur:

De moord op Windsor Castle

Hare Majesteit de Queen onderzoekt

DE MOORD OP BUCKINGHAM PALACE

ROMAN

S.J. Bennett

Vertaling Susan Ridder

Nieuw Amsterdam

Oorspronkelijke titel A Three Dog Problem. Uitgeverij Zaffre, imprint van

Bonnier Books, Londen

© 2021 S.J. Bennett

© 2022 Nederlandse vertaling Susan Ridder / Uitgeverij Nieuw Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Nick Stearn en Iker Ayestaran

Omslagbewerking Rouwhorst + Van Roon

NUR 302/332

ISBN 978 90 468 2944 8

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022, met ISBN 978 90 468 2943 1

Dit boek is vóór de dood van prins Philip geschreven, die op 9 april 2021 op 99-jarige leeftijd overleed. Ik draag dit boek vol genegenheid, respect voor een veelbewogen leven en stiekem ook vol spanning aan hem op. Zou hij erom gelachen hebben en het met een grimas door de kamer hebben gesmeten? Ik hoop het.

DEEL 1

SANGFROID

‘Ik zal u, edele heer, laten zien waartoe een vrouw in staat is.’

– Artemisia Gentileschi, 1593-c. 1654

Oktober 2016

Voorwoord

Sir Simon Holcroft was geen zwemmer. Als piloot in opleiding had de algemeen secretaris van de koningin bij oefeningen van de koninklijke marine zo’n duizend jaar geleden heel wat uren in het water doorgebracht. Als het moest, kon hij uit een zinkende helikopter in de Atlantische Oceaan ontsnappen, maar baantjes zwemmen in een binnenbad vond hij maar niks. Nu hij echter bijna de respectabele leeftijd van vierenvijftig had bereikt, was zijn buikomvang vijf centimeter groter dan die zou moeten zijn, en maakte de koninklijke huisarts opmerkingen over zijn cholesterolgehalte. Er moest iets aan gedaan worden, iets anders dan een nieuwe knoop op zijn broekband.

Sir Simon was moe. Hij voelde zich te dik. Hij was gisteren tijdens de lange, ongemakkelijke autorit vanuit Schotland naar Londen tot de conclusie gekomen dat hij te veel Dundeecake had gegeten en niet vaak genoeg had aangeboden om de koningin op haar wandelingen door de natuur te vergezellen. Zijn eerste gedachte toen hij zijn huis op het terrein van Kensington Palace binnenstapte, was dat hij iets drastisch moest ondernemen. De laatste paar weken op Balmoral waren nogal bloederig geweest. Het leek wel alsof de muggen daar een internationale conventie hadden georganiseerd! ’s Ochtends had hij vooral met prins Philip de details van het geplande renovatieprogramma doorgesproken, en ’s avonds had hij aan de telefoon gezeten om de vragen en suggesties van de hertog aan medehovelingen voor te leggen, waarbij hij ook een paar van zijn eigen ideeën had toegevoegd. Als ze hun huiswerk niet behoorlijk gedaan hadden tegen de tijd dat ze het programma aan het parlement moesten presenteren, zouden ze de poppen aan het dansen hebben.

Hij had energie nodig, en kracht. Ondanks zijn gebrek aan enthousiasme leek het zwembad van Buckingham Palace toch de beste oplossing. In het algemeen vermeed het personeel het wanneer de familie er resideerde, maar het probleem was dat wanneer de familie ergens anders logeerde, hij meestal met hen meeging. Toen hij zichzelf die avond echter in zijn slaapkamer in de passpiegel zag, die hij beter niet had kunnen kopen, besloot hij om het risico te nemen en vroeg te gaan. Hij hoopte van harte dat hij daar met zijn met muggenbeten bezaaide lichaam dat de naden van zijn wijde Vilebrequin-zwembroek overbelastte geen enthousiaste en fitte adjudant of, nog erger, de hertog zelf zou tegenkomen.

Sir Simon liep door Hyde Park en Green Park – een van de weinige routes van veertig minuten door het centrum van Londen die helemaal door het groen lopen – en kwam precies om 6.30 uur bij Buckingham Palace aan. Hij had suf genoeg zijn zwembroek onder zijn broek aangetrokken, waardoor ze allebei ongemakkelijk zaten. Hij zette zijn aktetas op zijn bureau, hing het jasje van zijn kostuum aan een houten kleerhanger aan de kapstok, en trok zijn gaatjesschoenen uit. Vervolgens rolde hij zijn zijden das op, vandaag eentje met piepkleine roze koala’s erop, en legde die veilig in de linkerschoen. Daarna hing hij de rugzak met zijn badhanddoek erin over zijn schouder en liep op zijn sokken naar het noordwestpaviljoen. De wijzers op zijn horloge gaven inmiddels 6.45 uur aan.

Architect John Nash had het paviljoen, dat aan de noordvleugel was gebouwd en uitkeek op Green Park, oorspronkelijk als serre ontworpen. Sir Simon vond eigenlijk dat het dat had moeten blijven. Zijn moeder was een plantenmens geweest en hij beschouwde een serre als een ode aan de natuur, terwijl hij verwarmde binnenbaden een beetje nep vond. Toch had de vader van de koningin in de jaren dertig besloten om deze serre om te laten bouwen tot een zwembad waarin zijn prinsesjes konden zwemmen, dus nu was het een bad met Griekse zuilen aan de buitenkant en een beetje versleten art-decotegels aan de binnenkant, die net zo aan vernieuwing toe waren als veel andere hoeken en gaten in het paleis die het publiek niet te zien kreeg.

Het zwembad kon van binnenuit bereikt worden via een deur die vol hing met instructies over wat te doen in geval van brand, en waarschuwingen dat bezoekers niet in hun eentje moesten zwemmen, die hij negeerde. In de gang naar het bad was het al onaangenaam vochtig. Hij was blij dat hij zijn stropdas had achtergelaten. In de herenkleedkamer trok hij zijn overhemd, sokken en broek uit, en drapeerde hij zijn handdoek over zijn arm. Tot zijn verbazing stond er een leeg kristallen drinkglas op een van de banken. Vreemd, want de familie was pas gisteravond teruggekomen uit Schotland. Waarschijnlijk had de jongere generatie een feestje gehouden om hun terugkomst te vieren. Het was verboden om glazen mee te nemen naar het zwembad, maar je kon prinsen en prinsessen nu eenmaal niet vertellen wat ze wel en niet in het huis van hun oma mochten doen. Sir Simon nam zich voor om de huishouding erover in te lichten, zodat die het glas konden weghalen.

Hij nam even snel een douche, liep toen naar het zwembad met ramen die uitkeken op de kussende platanen in de tuin en zette zich schrap voor de schok van het koele water waar hij zijn weelderige vlees in zou laten zakken.

Maar de schok die hij kreeg was van een heel andere orde.

Zijn hersenen weigerden aanvankelijk te registreren wat hij zag. Was het een deken? Een effect van de lichtinval? Er was zo veel rood, zo veel rood dat tegen de groene tegelvloer afstak. In het midden van de vlek lag een been, een vrouwenbeen dat van de voet tot de knie onbedekt was. Het beeld werd op zijn netvlies gebrand en hij knipperde met zijn ogen.

Snel ademend nam hij twee stappen ernaartoe. Na nog twee stappen stond hij midden in de viezigheid en keek vol afschuw naar beneden.

Midden in de grote, donkere plas lag een vrouw in een lichtgekleurde jurk. Ze lag op haar zij. Haar lippen waren blauw en haar ogen waren open maar zagen niets. Ze strekte haar rechterhand uit naar haar voeten. Zowel haar hand als haar voeten zaten onder het geronnen bloed. Haar linkerarm lag uitgestrekt naar de lichtgekleurde rand van het zwembad, waar ook de rand van de donkere plas was. Sir Simon voelde zijn eigen bloed in een boem-boem, boem-boemritme in zijn slapen kloppen.

Voorzichtig knielde hij naast haar neer en drukte onwillig zijn vingers tegen haar nek. Hij voelde geen hartslag, wat ook niet verwonderlijk was met zulke ogen. Hij wilde haar oogleden graag sluiten, maar dacht dat hij dat waarschijnlijk beter niet kon doen. Haar haar waaierde als een losse, rode stralenkrans om haar hoofd en ze keek verbaasd. Of verbeeldde hij zich dat maar? Ze was zo klein en fragiel dat als ze nog geleefd had, hij haar gemakkelijk had kunnen optillen en in veiligheid had kunnen brengen.

Toen hij opstond, voelde hij een scherpe pijn in zijn knie. Hij probeerde het plakkerige bloed van zijn huid te vegen, en stuitte daarbij op iets korreligs. Hij keek naar zijn vingertoppen en zag dat het piepkleine glasscherven waren. Het bloed dat uit de snijwond op zijn been sijpelde, vermengde zich nu met dat van de vrouw. En toen zag hij het: een gebroken whiskyglas dat als een kristallen ruïne in de zee van bloed lag.

Hij herkende haar gezicht, kende haar kapsel. Wat deed zij hier met een whiskyglas? Zijn lichaam wilde niet in beweging komen, maar hij zette zich er toch toe het zwembad uit te lopen en hulp te gaan zoeken. Hoewel hij wist dat er geen redden meer aan was.

1

Drie maanden daarvoor…

‘Philip?’

‘Ja?’ De hertog van Edinburgh keek met een halve blik op van de gevouwen Daily Telegraph die voor hem tegen een pot honing op de ontbijttafel stond.

‘Weet je wel dat ene schilderij?’

‘Welk schilderij? Je hebt er zevenduizend,’ zei hij gewoon om dwars te zijn.

De koningin slaakte innerlijk een zucht. Ze stond juist op het punt om het uit te leggen. ‘Dat van Britannia, dat schilderijtje dat tegenover mijn slaapkamer hing.’

‘Wat, dat vreselijke ding van die Australiër die geen boten kon schilderen. Bedoel je dat?’

‘Ja.’

‘En?’

‘Ik heb dat gisteren in Portsmouth zien hangen, in Semaphore House. Op een tentoonstelling van maritieme kunst.’

Philip zat met een geconcentreerde blik de opiniepagina van zijn krant te lezen en bromde: ‘Logisch, voor een jacht.’

‘Je begrijpt het niet. Ik was daar voor de presentatie van de nieuwe digitale strategie van de marine, waarvoor ze een paar schilderijen in de lobby hadden gehangen.’ De digitale strategie was een ingewikkeld project met als doel de koninklijke marine met de nieuwste technologie uit te rusten, maar de tentoonstelling was een stuk eenvoudiger. ‘Het waren vooral van die werken met grijze marineschepen erop. Er hing er eentje van een J-klasse-jacht met volle zeilen in Southampton, want daar is er altijd wel een van, en daarnaast prijkte onze Britannia uit ’63.’

‘Hoe weet je dat het er een van ons is?’ Hij keek nog steeds niet op.

‘Omdat het dat éne is,’ zei de koningin scherp. Ze voelde zich plotseling enorm teleurgesteld in zijn gebrek aan interesse. ‘Ik ken heus mijn eigen schilderijen wel.’

‘Dat zal best, alle zevenduizend. Vraag een van de bedienden gewoon om het op te halen.’

‘Heb ik al gedaan.’

‘Mooi zo.’

De koningin had zo’n vermoeden dat het artikel in de Daily Telegraph over Brexit ging, vandaar dat haar echtgenoot geprikkelder reageerde dan normaal. Cameron was weg en het was een chaos binnen de partij. Dus al met al: huilen met de pet op… Een schilderijtje van een nietszeggende kunstenaar dat ze lang voordat Groot-Brittannië tot de Europese markt was toegetreden gekregen had, was nu echt niet belangrijk. Ze keek naar de prachtige paarden in de landschappen van Stubbs die aan de wanden van de privé-eetkamer hingen. Lang geleden had Philip een schilderij van haar gemaakt terwijl zij hier de krant zat te lezen. En je zou kunnen zeggen dat hij dat beter had gedaan dan de man die de Britannia had geschilderd. Maar dat schilderijtje was haar nou eenmaal heel dierbaar.

Het was een van haar favoriete schilderijen om redenen die ze nooit met iemand gedeeld had, dus ze wilde het hoe dan ook graag terug hebben.

Een paar uur later kwam Rozie Oshodi de werkkamer van de koningin in de noordvleugel binnen om de rode dozen met Hare Majesteits officiële documenten van die ochtend op te halen. Rozie was een paar maanden eerder na een korte carrière in het leger en vervolgens bij een bank als assistent-secretaris van de koningin komen werken. Ze was relatief jong voor deze functie, maar tot nu toe deed ze het fantastisch, vooral wat betreft de meer onconventionele aspecten van het werk.

‘Is er nog nieuws?’ vroeg de koningin terwijl ze opkeek van het laatste document op de stapel.

Gisteren had Rozie de opdracht gekregen om uit te zoeken hoe het schilderij van het voormalig koninklijk jacht terechtgekomen was op de plek waar het nu hing, en ervoor te zorgen dat het bij de koningin terugkwam.

‘Ja, Majesteit, maar geen goed nieuws.’

‘O?’ Dit verraste haar.

‘Ik heb de faciliteitenmanager op de marinebasis gesproken,’ vertelde Rozie, ‘en hij zei dat het om een vergissing gaat. Dat de kunstenaar meerdere versies van de Britannia in Australië moet hebben geschilderd. Dit schilderij is namelijk door de tweede luitenant-admiraal aan de tentoonstelling in bruikleen gegeven. Er zit geen plaatje met gravering op of zo. Het is afkomstig uit de collectie van het ministerie van Defensie en hangt al jaren in zijn kantoor.’

De koningin keek haar assistent door haar bifocale glazen bedachtzaam aan.

‘Is dat zo?’

‘Majesteit?’

Rozie zag een glimp van strijdlust achter de koninklijke brillenglazen. ‘De tweede luitenant-admiraal heeft helemaal geen andere versie. Hij heeft de mijne. Maar dan in een andere lijst. En je zegt net dat hij hem al heel lang heeft.’

‘Hm, oké.’ Maar aan Rozies gezicht was duidelijk te zien dat ze het helemaal niet snapte.

‘Ga naar hem terug en zoek uit hoe het zit, goed?’

‘Natuurlijk, Majesteit.’

De koningin droogde haar handtekening op het document op haar bureau met een vloeipapiertje en legde het document in de doos. Haar assistent pakte de dozen en liet haar peinzend achter.

2

‘Het is hier levensgevaarlijk.’

‘Kom, kom, James. Je overdrijft.’

‘Zeker niet.’ De thesaurier keek de algemeen secretaris, die achter zijn antieke bureau zat, ernstig aan. ‘Weet je wel hoeveel gevulkaniseerd rubber ze ontdekt hebben?’

‘Ik weet helemaal niet wat dat is.’ Sir Simon trok zijn linkerwenkbrauw op en keek zijn bezoeker nieuwsgierig en tegelijkertijd geamuseerd aan. Hij was als algemeen secretaris verantwoordelijk voor het regelen van de officiële bezoeken van de koningin en voor haar relatie met de regering, maar hij was geïnteresseerd in alles wat op haar van invloed zou kunnen zijn, en daar hoorde ook de bewering bij dat Buckingham Palace levensgevaarlijk was.

Zijn bezoeker, Sir James Ellington, was als thesaurier verantwoordelijk voor de koninklijke financiën. Hij werkte al jaren met Sir Simon samen en maakte regelmatig het tien minuten durende wandelingetje van zijn kantoor op de bovenverdieping van de zuidvleugel naar Sir Simons ruime kantoor met hoog plafond op de begane grond van de noordvleugel. Achter elke stiff upper lip gaat een Engelsman schuil die achter de schermen maar al te graag zijn irritatie deelt. Het viel Sir Simon op dat zijn vriend wel erg door dat gevulkaniseerde rubber in beslag werd genomen. Wat het dan ook was.

‘Het rubber wordt met zwavel bewerkt om het harder te maken,’ vertelde Sir James, ‘en wordt gebruikt om het omhulsel voor kabels van te maken. Althans, vijftig jaar geleden ging het zo. Het is er prima voor geschikt, maar in de loop van de tijd wordt het rubber broos en brokkelig door blootstelling aan lucht en licht en zo.’

‘Een beetje zoals jij vanochtend bent,’ zei Sir Simon.

‘Hou op, je hebt echt geen idee.’

‘Nou, wat is het probleem dan met ons broze gevulkaniseerde rubber?’

‘Het verpulvert. De bedrading had al tientallen jaren geleden vervangen moeten worden. We wisten al dat die er belabberd aan toe is, maar toen er vorige maand een lekkage op de zolderverdieping was, ontdekten ze een heel stel kabels die zowat uit elkaar vielen toen ze werden aangeraakt. Dat betekent dat de elektrische bedrading van het gebouw aan een zijden draadje hangt. Meer dan honderd kilometer draad. Je hoeft maar één slechte verbinding te hebben en… pfff.’ Sir James maakte met zijn elegante rechterhand een gebaar van rook, of een kleine explosie.

Sir Simon sloot zijn ogen even. Alsof zij niet wisten hoe groot het gevaar van brand is. Het had vijf jaar en miljoenen ponden gekost om Windsor Castle na de ramp van ’92 te herstellen. Ze hadden Buckingham Palace elke zomer opengesteld voor het publiek om aan de herstelkosten bij te dragen. Helaas hadden ze toen uit voorzorg een bouwkundig onderzoek laten uitvoeren, waarbij ontdekt werd dat het paleis nog gevaarlijker was dan gedacht werd. Er werden inmiddels plannen gemaakt om herstelwerkzaamheden uit te voeren, maar er werden steeds nieuwe complicaties ontdekt.

‘Wat doen we eraan?’ vroeg hij. ‘Haar laten verhuizen?’

Het was niet nodig uit te leggen wie hij met ‘haar’ bedoelde.

‘Dat is waarschijnlijk het beste, en wel zo snel mogelijk. Maar dat wil ze natuurlijk niet.’

‘Inderdaad.’

‘We hebben het vorig jaar al aan haar voorgesteld, maar ze was er niet bepaald happig op,’ zei Sir James somber. ‘Ik geef haar geen ongelijk. Als ze zou verhuizen, zou dat naar Windsor zijn, zodat ze haar programma kan blijven uitvoeren, maar dan overladen we de M4 met af en aan rijdende ministers, ambassadeurs en genodigden voor tuinfeesten. En het kasteel zou moeten worden aangepast om al die mensen te kunnen ontvangen. Nee, ze zal doorgaan tot het echt niet meer anders kan. Je weet hoe ze erover denkt: ga geen dingen repareren die niet kapot zijn…’

‘Maar ze zijn wel kapot, zeg je,’ constateerde Sir Simon.

Sir James zuchtte. ‘Je hebt gelijk, ze zijn kapot.’ Hij keek omhoog. ‘Buckingham Palace is in slechte staat. Als het een rijtjeshuis in Birmingham zou zijn, zouden de experts een briefje in de brievenbus doen en het gezin verbieden om terug te keren totdat het werk klaar was. Maar dit is een paleis dat volop in bedrijf is, dus dat kan niet. We hebben onlangs de puntjes op de i van het renovatieprogramma gezet, waarbij Hare Majesteit zo veel mogelijk wordt ontzien, maar hierdoor komt er ongetwijfeld nog een of twee miljoen bij. O, en wat ik bijna nog vergat: Mary, mijn secretaresse, die altijd zo efficiënt is, e-mails op tijd beantwoordt en alles weet van wat er op de agenda van het renovatieprogramma staat, die briljante Mary…’

‘Ja?’

‘Die heeft net haar ontslag ingediend. Ik heb niet gehoord wat de precieze redenen ervan zijn, maar ze was vanmorgen helemaal in tranen. Dus…’

Hij werd onderbroken door Rozie, die binnenkwam. Ze had de dozen bij zich, die ze op de consoletafel met het marmeren tafelblad bij de deur zette, vanwaar iemand van de Cabinet Office, het departement ter ondersteuning van het kabinet en de premier, ze later op kon halen.

‘Alles in orde?’ vroeg Sir Simon haar.

‘In het algemeen wel. Hoe kom ik erachter of we het ministerie van Defensie in de jaren negentig een van de schilderijen uit de privécollectie van Hare Majesteit in bruikleen hebben gegeven?’

Omdat dit een vraag was die hem niet interesseerde, stond Sir James op en zei hun gedag.

Terwijl Rozie hem nieuwsgierig nakeek, zette Sir Simon zijn vingers tegen elkaar en dacht na over haar vraag. Hij kon heel goed van het ene probleem op het andere overstappen, zoals een turner aan de ongelijke brug, dacht Rozie vaak, of als een eekhoorn op een hindernisbaan.

‘Hmm, dat kun je het best aan het team van de afdeling koninklijke kunstcollectie vragen,’ zei hij. ‘Dat beheert zowel kunst van de kroon als Hare Majesteits privékunst. Maar waarom willen we dat weten?’

‘De Boss heeft een van haar schilderijen in Portsmouth zien hangen,’ vertelde Rozie. ‘Defensie zegt dat het van hen is. Maar zij zegt dat het een persoonlijk geschenk van de schilder was, en je zou toch denken dat zij het wel weet.’

‘Normaal gesproken wel, ja. Hoe verklaart Defensie dit?’

‘Zij suggereren dat er twee exemplaren van zijn.’

Sir Simon floot zacht. ‘Een boude bewering. Kun je het de kunstenaar zelf vragen?’

‘Nee, hij leeft niet meer. Hij heet Vernon Hooker en is in 1997 overleden.’

‘Heeft hij veel schepen geschilderd?’

‘Honderden. Je moet hem maar eens googelen, dan ziet u het.’

Rozie wachtte, terwijl Sir Simon de naam van de kunstenaar intypte, op ‘Afbeeldingen’ klikte en onbewust terugdeinsde van wat hij zag.

‘Goeie genade! Heeft die man zelf weleens gevaren?’

Rozie was geen expert op het gebied van maritieme schilderijen, maar de reactie van Sir Simon verbaasde haar niets. Vernon Hooker beeldde zijn onderwerpen graag in felle, uitbundige kleuren af en had weinig respect voor licht en schaduw. Er zat meer smaragdgroen, staalblauw en lila in zijn schilderijen dan je van afbeeldingen van vooral de lucht en zee zou verwachten. Maar ja, aan de andere kant hield de koningin ook erg van Terence Cuneo, wiens schilderijen van treinen en gevechtsscènes nauwelijks monochroom te noemen zijn. En tot Rozies verbazing bleek gisteren toen ze Hooker online opzocht dat zijn werk in het algemeen voor duizenden ponden verkocht werd. Het was erg populair bij kunstverzamelaars.

‘Ik neem aan dat ze gelijk hebben,’ concludeerde Sir Simon terwijl hij weer naar zijn scherm keek. ‘Het ministerie, bedoel ik. Er zijn echt tientallen van die dingen. Ik weet zeker dat die Hooker meer voor een fluorescerend koninklijk jacht kreeg dan voor een doodgewoon zeegezicht. Hij heeft er waarschijnlijk heel veel van gemaakt.’

‘Hare Majesteit houdt anders voet bij stuk, en voor zover ik kon vinden, heeft hij geen andere van de Britannia gemaakt.’

‘Nou ja, zoals ik al zei, neem contact op met Neil Hudson van de afdeling koninklijke kunstcollectie en vraag of we het in bruikleen gegeven hebben. Een bruikleen van twintig jaar aan Defensie is lang genoeg.’

‘Oké.’ Rozie ging op een ander onderwerp over. ‘Waarom keek Sir James eigenlijk zo ongemakkelijk daarnet? Ik hoop dat ik niet op een verkeerd moment binnenkwam.’

‘Een existentiële crisis, dat is alles. Komt door dat verhipte restauratieprogramma. En zijn secretaresse gaat weg, en ze hebben iets gevulkaniseerds of zoiets ontdekt. De slechte staat van de elektrische bedrading, daar komt het op neer. Het is blijkbaar levensgevaarlijk in het paleis.’

‘Goed om te weten,’ zei ze luchtig terwijl ze naar de deur liep. ‘Klinkt als een dure grap.’

‘Dat zal het zeker worden. Het budget is nu al meer dan driehonderdvijftig miljoen. We moeten het in november door het parlement zien te loodsen, en ze kunnen zichzelf niet eens een salarisverhoging geven.’

Ze bleef even op de drempel staan. ‘Ja, maar dit is het op één na beroemdste huis ter wereld.’

‘Maar… driehonderdvijftig miljoen?’ Sir Simon sloeg zijn armen over elkaar en staarde vertwijfeld naar zijn computer. ‘Toen het nog maar driehonderd was, klonk het op de een of andere manier nog redelijk.’

‘Het gaat tien jaar duren,’ zei ze, ‘en het is vast vóór tijd en voor minder geld dan gepland klaar, net als Windsor Castle. En vergeet niet, de rekening voor de renovatie van het parlementsgebouw was vier miljard, hoorde ik.’

Nu keek de algemeen secretaris iets opgewekter. ‘Je hebt helemaal gelijk, Rozie. Let maar niet op mij, ik ben aan vakantie toe. Hoe komt het toch dat je altijd zo vrolijk blijft?’

‘Frisse lucht en beweging,’ zei ze beslist. ‘Zou u ook eens moeten proberen.’

‘Een beetje respect voor de ouderen, jongedame. Ik ben behoorlijk fit voor mijn leeftijd.’

Rozie, die echt fit was voor haar leeftijd – ze was dertig –, grijnsde hem vriendelijk toe voordat ze terugging naar haar eigen kantoor, naast dat van Sir Simon.

Hij probeerde het niet te laten merken, maar haar opmerking zat Sir Simon toch wel dwars. Ze was een lange, aantrekkelijke vrouw met een kortgeknipt afrokapsel, een atletisch lichaam en een conditie die nauwelijks minder goed was dan in de tijd dat ze nog bij de Koninklijke Bereden Artillerie zat.

Hij, daarentegen, was een kwarteeuw ouder en zijn knieën waren niet meer wat ze geweest waren. Zijn rug trouwens ook niet. Als jonge helikopterpiloot en toen als diplomaat in dienst van het ministerie van Buitenlandse Zaken was hij nog redelijk atletisch: op de universiteit had hij geroeid, hij was goed op het rugbyveld en een ster bij het wicket. Maar in de loop van de jaren was zijn consumptie van flesjes goede bordeaux omgekeerd evenredig toegenomen in vergelijking met de tijd die hij doorbracht met roeispanen, rugbyballen of cricketbats. Daar moest hij echt iets aan doen.

3

Toen Rozie weer achter haar bureau zat, klikte ze op een serie afbeeldingen op haar laptop. Ze had de faciliteitenmanager van de marinebasis in Portsmouth gevraagd om haar een foto van het schilderij met de Britannia te sturen, zodat ze een idee had waar het om ging. Op de afbeelding die hij gestuurd had, stond het koninklijk jacht met wapperende vlaggen afgebeeld. Er voer een aantal kleine bootjes omheen en op de achtergrond lag een vlak stuk land. Heel even vroeg ze zich af waarom de Boss er zo aan gehecht was. Dit was immers een vrouw die Leonardo’s en Turners in haar bezit had, en op Windsor Castle hing een prachtige kleine Rembrandt waar Rozie met alle plezier haar Mini voor zou verkopen.

De faciliteitenmanager was er heel stellig over geweest. De tweede luitenant-admiraal – de viceadmiraal die over alle personele zaken in de marine ging – had verschillende schilderijen in zijn kantoor hangen, die allemaal op legitieme wijze van het ministerie van Defensie waren verkregen. Werken die in bruikleen waren, werden geregistreerd en werden altijd keurig netjes geretourneerd. Maar dat gold niet voor dit schilderij. Er moesten gewoon twee versies van zijn.

Toch wist de Boss heel zeker dat dit niet het geval was.

Rozie pakte de telefoon en belde. Voor zover de kunsthandelaar in Mayfair wist, waren er geen andere schilderijen van de Britannia van wijlen zijn cliënt, maar ze zou het de zoon van de schilder kunnen vragen.

‘Don is een expert op het gebied van het werk van zijn vader. Hij is achter in de zestig en nog scherp van geest. Hij woont in Tasmanië. Het is daar nu avond, natuurlijk, maar hij wil je vast graag te woord staan.’

Rozie bedacht wat een vriendelijk aanbod dat was, maar toen herinnerde ze zich namens wie ze zou bellen. Nee, de zoon van de kunstenaar vond het waarschijnlijk helemaal niet erg om over het probleempje van de koningin te praten. De meeste mensen vonden dat geen probleem.

Don Hooker was inderdaad zoals de kunsthandelaar beloofd had.

‘Het koninklijk jacht in Hobart, voor de zeilwedstrijd? O ja, ik weet welk u bedoelt. Dat was in ’62 of ’63, zoiets. Hare Majesteit was op een van haar reizen. Ik herinner me nog dat mijn vader erover vertelde. Hij was zo trots op dat schilderij! En hij was een enorme fan van het Koninklijk Huis. En toen kwam ze naar Australië, die mooie dame die met haar schip de hele wereld over voer. Hij volgde al het nieuws over haar en wij moesten er ook naar luisteren, ook al was ik toen nog een jonge jongen en kon het me niet echt veel schelen, om eerlijk te zijn. Maar mijn vader was gek op de koningin. Hij had een kaart aan de muur waar hij met groene prikkertjes op aangaf waar ze was. Ook verzamelde hij ansichtkaarten, bekers, alles. Hij zei dat ze heel gelukkig leek te zijn tijdens die reis en hij wilde haar iets geven ter herinnering eraan. “Een stukje van dat geluk,” zei hij. Hij kopieerde de afbeelding van een krantenfoto, gaf hem wat kleur en zo… Hij heeft er een chic bedankje voor gekregen op briefpapier van het paleis met een groot rood wapen erop. De koningin had de Britannia nog nooit zo kleurig gezien, stond erin. Het is het enige schilderij dat hij van het koninklijk jacht heeft gemaakt. We hebben die brief waarschijnlijk nog wel, ik denk dat hij bij mijn vaders spullen zit. Ik wil hem wel opzoeken als u wilt…?’

Toen Rozie de faciliteitenman van het ministerie van Defensie terugbelde, was hij veel minder overtuigd van zijn theorie dat er meer dan één schilderij moest zijn.

‘Misschien is dat van ons een kopie?’ opperde hij. ‘Ik ben het met u eens dat het heel ongebruikelijk is, maar ik kan u er absoluut van verzekeren dat het niet door het paleis in bruikleen is gegeven.’

Omdat Sir Simon eerder naar de koningin zou gaan dan zij, vroeg Rozie of hij de Boss wilde bijpraten over het schilderij terwijl hij daar was.

‘Zij zegt dat het geen kopie is, dat het haar origineel is,’ vertelde hij Rozie toen hij terug was. ‘Wil je uitzoeken hoe ze eraan gekomen zijn? En zeg erbij dat ze moeten ophouden met tijdrekken. Ze is er behoorlijk ontstemd over.’

‘Hoe weet ze dat het ’t origineel is?’ vroeg Rozie, want de koningin had het schilderij immers maar een paar minuten in weinig licht gezien, op een provisorische tentoonstelling op het hoofdkantoor van de marine tijdens een bezoek voor iets anders.

‘Geen idee, maar ze is erg zeker van haar zaak.’

Als ze er zeker van was, zou Rozie zorgen dat het in orde kwam.

‘Iets meer naar het licht, alstublieft.’

De koningin boog haar nek, die stijf begon te worden.

‘Zo goed?’

‘Fantastisch, Majesteit. Perfect.’

Ze sloot heel even haar ogen. Het was aangenaam rustig in de Gele Salon. Achter de zware vitrage werden de zonnestralen weerkaatst door het gouden standbeeld van de gevleugelde Overwinning op het Queen Victoria Memorial, of ‘de verjaarstaart’, zoals de bewakers het monument noemden. Er viel een warme straal op haar linkerwang. Hoefde ze maar niet in deze ellendige houding te blijven zitten, ze zou anders zo in slaap kunnen vallen…

Maar het moest. De koningin opende haar ogen en liet haar blik rusten op de Chinese pagode in de hoek die negen verdiepingen hoog was en bijna tot het plafond reikte. Haar overgrootoom in de derde graad, George IV, hield niet van halve maatregelen.

‘Heeft u hier genoeg aan?’ vroeg ze.

‘Zeker. Het duurt niet lang meer. Over een paar minuten kunt u zich ontspannen.’

Lavinia Hawthorne-Hopwood, die achter een ezel stond en voorbereidende schetsen van de koningin maakte, was een attente kunstenares. Ze wist dat de meeste mensen het lastig vonden om model te zitten, dus ze probeerde het Hare Majesteit zo gemakkelijk mogelijk te maken. Dat was een van de redenen waarom de koningin graag met haar samenwerkte. Bovendien was dit niet haar eerste rodeo, zoals Harry zou zeggen. (Wat een geweldige uitdrukking. De koningin hield van rodeo’s en was ervan overtuigd dat als de omstandigheden het hadden toegelaten, ze er best goed in zou zijn geweest.)

‘Met welk deel bent u nu bezig?’

‘De ogen, Majesteit, die zijn altijd het lastigst.’

‘Aha.’ Door het raam zag ze verscheidene mensen die stonden te poseren bij de paleispoort. Een van hen leek een paar danspassen te maken. Was dat voor een van die rages op de sociale media waarover Eugenie haar had verteld? De koningin strekte haar nek om het beter te kunnen zien.

‘Ehm, nog heel even, Majesteit…’

‘Wat?’ De koningin had zitten dromen en realiseerde zich dat ze van houding was veranderd. Lavinia was opgehouden met tekenen. ‘Het spijt me. Is het zo beter?’

‘Dank u wel. Nog een minuutje en… Zo, die is af. Hè hè. Wilt u een glas water?’

‘Een kopje thee zou fijn zijn.’

Even later stond er een porseleinen theekopje naast de koningin, dat haar was aangereikt door haar page, Sandy Robertson. Na een heerlijk slokje Darjeeling rekte ze zich discreet uit en wreef over haar zere knie, terwijl de kunstenares haar tekeningen bekeek.

Vlakbij stonden twee camera’s op statief en een standaard met een microfoon voor geluidsopnamen, waarmee de sessie was opgenomen. Een klein team van drie praktisch geklede mensen in T-shirt en lange broek liep zacht heen en weer tussen de apparatuur en hun stoelen, die tegen de muur aan de andere kant van de salon stonden. Een slungelige jongeman in het rode en blauwe uniform van de hofhouding stond in de buurt om te hulp te kunnen schieten of ze te manen een stap achteruit te doen, mocht dat nodig zijn. Er werd een documentaire gemaakt die De kunst van de koningin heette of zoiets. De titel stond nog niet vast. Het ging niet alleen over de kunst die Hare Majesteit bezat, maar ook waaraan ze haar eigen steentje bijdroeg.

Vandaag filmden ze het maken van het meest recente kunstwerk waarvoor ze had toegezegd model te zitten: een bronzen borstbeeld. Er had eigenlijk ook iemand moeten zijn die het filmen vastlegde, mijmerde de koningin, om het verhaal compleet te maken. Of iemand die over de filmopnamen en het tekenen schreef… enzovoort. Ze was er inmiddels aan gewend dat er naar haar gekeken werd en dat mensen kunstwerken van haar maakten, dat ze een bron van fascinatie was en dat er ook gekeken werd naar degenen die naar háár keken.

‘Wordt het levensgroot, het borstbeeld?’ vroeg ze aan Lavinia.

Ze kende het antwoord op deze vraag, maar ze wist ook dat het belangrijk was dat ze over koetjes en kalfjes praatte voor de camera’s, en dat het niet ging over de verschrikkelijke scheiding die Lavinia recent had doorgemaakt, of de arrestatie van haar zoon voor het handelen in drugs op zijn kostschool. De arme vrouw had recht op een beetje privacy.

‘Ja,’ zei Lavinia, terwijl ze naar een aantal tekeningen keek die ze op de tafel naast haar ezel had neergelegd. ‘Iets groter, zelfs. Ze willen dat u opvalt bij de Royal Society.’

‘Mmm. Was de vorige ook groter?’

‘Ik geloof het wel, Majesteit, als ik het me goed herinner. Vond u het mooi?’

‘O ja, ik vond het heel goed. U bent er goed in geslaagd om me…’ – ze maakte haar wangen bol en maakte Lavinia aan het lachen – ‘niet te veel op mijn betovergrootmoeder te laten lijken.’ Zwaar, met een dubbele kin, oud.

Lavinia ging terug naar haar ezel. ‘Mijn doel is om u te laten schitteren. Zelfs in brons. Goed, bent u klaar, Majesteit? Zou u naar mijn hand hier willen kijken? Ja, wilt u uw hoofd nog iets meer draaien? Perfect…’

De kunstenares probeerde een gezellig, onderhoudend gesprek te voeren terwijl ze werkte. Ze haalde meer uit haar modellen wanneer ze praatten dan wanneer ze stil bleven. Het gezicht van de koningin, bijvoorbeeld, lichtte helemaal op wanneer ze ergens enthousiast over vertelde. Wanneer haar gezicht in rust was, kon ze nogal nors en streng kijken, wat een heel verkeerde indruk van haar gaf.

‘Bent u onlangs nog naar interessante tentoonstellingen geweest?’ vroeg Lavinia. Maar ze had meteen spijt van haar vraag. Ze had naar de paardenrennen moeten vragen.

Maar de koningin leek het niet erg te vinden.

‘We openen er volgend jaar een waar ik naar uitkijk,’ zei ze. ‘Canaletto in Venetië. We hebben vrij veel van Canaletto.’ Waarmee ze de grootste verzameling ter wereld bedoelde. ‘George III heeft een groot aantal Canaletto’s van Joseph Smith gekocht, die destijds de consul in Venetië was. Een saaie naam voor een heel interessante man, heb ik altijd gedacht.’

Lavinia hapte naar adem. ‘Jeetje.’

De koningin moest erom gniffelen. Ze had er onlangs nog een geanimeerd gesprek met de beheerder van de koninklijke kunstcollectie over gevoerd. Omdat ze al decennialang in huis hingen, kende ze haar Canaletto’s heel goed, hoewel ze de voorkeur gaf aan haar eigen indrukken van Venetië, opgedaan toen ze aan boord van de Britannia in 1960 – of was het ’61? – van Ancona naar Venetië voer, toen ze samen met Philip een bezoek bracht aan het oude eilandje Torcello, en een tochtje met een gondel in het maanlicht maakte…

Ze dacht aan haar vroegere reizen met het koninklijk jacht. Italië, Canada, de eilanden in de Stille Oceaan… De Britannia was na de oorlog uitgerust, ook een tijd van bezuinigingen. Het interieur was praktisch in plaats van extravagant. Maar dat paste veel beter bij het karakter van de koningin dan de pracht en praal waarmee ze nu omringd werd. Wat waren ze gelukkig toen, Philip en zij en de bemanning. Samen bezochten ze de verste uithoeken van de wereld. Zo veel kostelijke herinneringen, waarvan ‘dat vreselijke ding’ juist een paar heel mooie opriep.

‘Ik zag onlangs een van mijn persoonlijke schilderijen op een tentoonstelling van de koninklijke marine,’ zij ze hardop. Het zat haar nog steeds dwars.

‘Wat leuk,’ zei de kunstenares afwezig.

‘Ik vond het helemaal niet zo leuk. Ik heb het nooit in bruikleen gegeven. De laatste keer dat ik het zag was toen het nog tegenover mijn slaapkamerdeur hing.’

Lavinia keek abrupt op. ‘Och jee.’

‘Inderdaad “och jee”,’ zei de koningin.

‘Hoe is het daar terechtgekomen?’

‘Dat is een heel interessante vraag.’ Even later voegde ze eraan toe: ‘Zo, ik denk dat we klaar zijn.’

Ze klonk vriendelijk maar gedecideerd. De kunstenares keek op en keek toen op haar horloge. Er was precies een uur verstreken en haar model zette de tiara al af die ze tijdens de zitting had gedragen, en die heerlijk misstond in combinatie met haar blouse en vest. Het documentaireteam zorgde onder het toeziend oog van de slungelige jongeman van de hofhouding voor de camera’s. De adjudant van de koningin stond al in de deuropening te wachten, klaar om Hare Majesteit naar haar volgende afspraak te begeleiden.

‘Dank u heel hartelijk, Majesteit,’ zei Lavinia.

De koningin knikte. ‘Ik verheug me erop het geschitter te zien.’

Ze klonk droogjes, maar haar ogen sprankelden.

4

Efficiënt als altijd nam Rozie van de gelegenheid van een afgezegde bijeenkomst gebruik om bij de afdeling koninklijke kunstcollectie langs te gaan, zoals Sir Simon had voorgesteld. De zon scheen en het was fijn even haar benen te kunnen strekken en het probleem van het schilderijtje van de koningin van haar lijst te kunnen schrappen.

Ze stak snel het stoffige roze asfalt bij de zijingang vlak bij haar kantoor over en dook tussen een zwarte taxi en een paar toeristen op huurfietsen door. Het was warm en de lucht was helder, er dreven alleen wat schapenwolkjes over. Ze liep langs de rand van Green Park en kwam toen voorbij het hoge witte Clarence House, de Londense residentie van prins Charles. Daarachter lag haar bestemming, St James’s Palace.

Dit gebouwencomplex was heel anders dan Buckingham Palace; de lage gebouwen waren uit rode baksteen opgetrokken en in tudorstijl gebouwd. Ze waren veel ouder dan de rest. Sir Simon was een groot geschiedenisliefhebber en vertelde haar graag allerlei anekdotes over het paleis. Rozies favoriete verhaal ging over prins James, de jongste zoon van Charles I, die er door Oliver Cromwell gevangen was gezet. Hij had weten te ontsnappen door verstoppertje te spelen met zijn bewakers. De jonge prins maakte het steeds een beetje moeilijker om gevonden te worden, totdat hij op een dag met een gestolen sleutel van de tuinpoort wist weg te glippen. Hij bevond zich al halverwege Westminster toen ze ontdekten dat hij verdwenen was en slaagde er uiteindelijk in om helemaal naar Frankrijk te reizen. Volgens Sir Simon, een oude romanticus, was Charles I hiervandaan naar het schavot in Whitehall geleid. Hij droeg toen drie hemden, zodat hij niet zou bibberen en het zou lijken alsof hij bang was.

Rozie liep naar de personeelsingang aan Stable Yard Road en bedacht dat alle ambassadeurs om haar onbekende redenen nog steeds ‘aan het hof van St James’ werden aangesteld. Bij de poort stond een bewaker in een rode tuniek en een ‘berenmuts’ onbewogen toe te kijken terwijl ze haar pas aan de beveiliger liet zien. Vervolgens werd ze door kilometerslange gangen naar een kantoor op de eerste verdieping geleid, waar ze werd ontvangen door Neil Hudson, de beheerder van de koninklijke kunstcollectie, die haar verbaasd verwelkomde.

‘Wat brengt u in hemelsnaam hier, kapitein Oshodi? Ik was u met alle plezier komen opzoeken, weet u. Het is echt niet nodig me in mijn eigen hol te bezoeken.’

Rozie keek om zich heen. Het zag er niet slecht uit, voor een hol. Vanuit de twee ramen keek je uit op de brede straat die naar Piccadilly voer, op een steenworp afstand van Fortnum & Mason en de Ritz. De ene gelambriseerde wand hing vol met kleine maar uiterst waardevolle kunstwerken, tegen de andere stonden boekenkasten vol boeken. Het walnoten bureau van de kunstexpert, dat zo groot was dat het leek alsof er twee grote bureaus tegen elkaar stonden, lag bezaaid met documenten, presse-papiers, bronzen beeldjes en foto’s in zilveren lijstjes. Er was geen computer te bekennen. Rozie nam aan dat Neil Hudson die in een la opborg wanneer hij bezoek had. Hij zou toch niet meer met een ganzenveer schrijven? Met zijn gele vest en golvende, halflange haar wekte hij wel die indruk.

‘Ik ben gekomen om een schilderij te traceren,’ legde ze uit. ‘Een van de werken van Hare Majesteit. We weten waar het is, maar niet hoe het daar terechtgekomen is. Het is een poosje geleden vermist geraakt.’

‘Stop!’ Neil Hudson hield zijn hand omhoog. ‘Stop, ik kan u ervan verzekeren dat dit niet het geval is. De afdeling koninklijke kunstcollectie raakt geen spullen kwijt.’