KAREN JOY FOWLER

Vertaald door Lucie van Rooijen en Inger Limburg

Nieuw Amsterdam

De vertalers ontvingen voor deze vertaling een projectsubsidie van het Nederlands Letterenfonds

Oorspronkelijke titel Booth. G.P. Putnam’s Sons, imprint van

Penguin Random House LLC, New York

© 2022 Karen Joy Fowler

© 2022 Nederlandse vertaling Lucie van Rooijen en Inger Limburg /

Nieuw Amsterdam

Alle rechten voorbehouden

Omslagbeeld © Granger / Bridgeman Images

Omslagbewerking image realize

Foto auteur © Nathan Quintanilla

NUR 302

ISBN 978 90 468 2983 7

www.nieuwamsterdam.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022, met ISBN 978 90 468 2982 0

Dit boek draag ik op aan drie mensen die mijn leven hebben veranderd – als leermeester, als voorbeeld en als pleitbezorger. Zij zijn geen van drieën meer onder ons, maar ik zal ze mijn leven lang dankbaar blijven.

Voor Chalmers Johnson, Ursula Le Guin en Marian Wood

Amerika verloochent het verleden, verloochent het heden en zweert plechtig ook de toekomst te zullen verloochenen.

– Frederick Douglass

Aan de geschiedenis valt niet te ontkomen.

– Abraham Lincoln

1822

De mensen die er wonen noemen het de boerderij, hoewel het terrein voor de helft vol staat met bomen en overgaat in een dicht woud. Van een perceel niet veel verderop is er een blokhut met twee kamers op twee verdiepingen naartoe gebracht, op rollen ingesmeerd met reuzel. De muren zijn wit gesausd, de luiken rood geschilderd. Aan de ene kant wordt er een keuken aangebouwd, aan de andere kant een slaapkamer en een zolder. De aanbouwsels spreiden zich als vleugels uit vanaf de woonkamer. Veel stelt de blokhut niet voor met zijn lage plafonds, miezerige ramen en scheve trap, en het heeft een hoop geld gekost om hem te verplaatsen; elke man en elke os uit de omtrek moest ervoor worden ingehuurd. Daardoor was bij de buren de indruk ontstaan dat de nieuwe eigenaar niet goed wijs is, en er is nooit aanleiding geweest dat idee bij te stellen.

De blokhut staat nu naast Beech Spring, een bron met water zo helder dat je het niet eens kunt zien. Maar, en de buren vermoeden dat die verplaatsing vooral daarmee te maken had, het is nu ook een geheime blokhut, afgeschermd van de wind en de weg door een wal van eiken-, beuken-, walnoten- en tulpenbomen. Toch weet iedereen dat hij er staat; iedereen heeft immers geholpen hem daarheen te brengen.

De directe buren zijn de familie Woolsey aan de ene en de familie Rogers aan de andere kant. Bel Air, waar het districtsbestuur zetelt, ligt drie mijl verderop; de grote stad Baltimore ligt dertig hobbelige mijlen per koets naar het zuiden en westen.

Het terrein wordt ontgonnen. Er komen perzik-, appel- en perengaarden, velden met maïs, zoete sorghum, gerst en haver, een moestuin met radijzen, bieten en uien. Bij de voordeur wordt een jong kersenboompje geplant, dat liefdevol wordt verzorgd. Er verrijzen een graanschuur, opslagschuur, melkschuur en stallen. Er worden drie grote zwarte newfoundlanders aangeschaft om het terrein te bewaken. Overdag liggen ze aan de ketting en ’s avonds worden ze losgelaten. De buren zeggen dat ze vals zijn.

De zigzaghekken worden gerepareerd en er komen nieuwe bij. Eens in de week worden de brieven bezorgd door een postknecht te paard, die ze al langsrijdend over het hek gooit en op twee vingers fluit, waarop de honden aan hun ketting rukken en uitzinnig beginnen te janken.

Er trekt een geheim gezin in de geheime blokhut.

Zestien jaren gaan voorbij. Het gezin groeit, krimpt, groeit. In 1838 bedraagt het kindertal negen, met inbegrip van het kind dat op komst is en de vier die dood zijn. Uiteindelijk zullen het er tien worden.

Deze kinderen hebben:

Een beroemde vader, een Shakespeare-acteur die vaker op tournee is dan thuis.

Een grootvader van vaderskant, zo mager als een lat, met lang wit haar in een vlecht en kleren die ook al vijftig jaar uit de mode zijn: een kniebroek en schoenen met gespen. Hij is uit Londen gekomen om te helpen tijdens de lange periodes dat de vader van huis is. Voorheen was hij een advocaat die zo sterk sympathiseerde met de Amerikaanse Revolutie dat het grensde aan landverraad en die bezeten was van alles wat met Amerika te maken had. Wie in Londen bij hem thuis kwam, moest een buiging maken voor het portret van George Washington. Nu hij eenmaal hier woont, vindt hij het verschrikkelijk. Hij vergelijkt de boerderij met het eiland van Robinson Crusoë, zichzelf met een schipbreukeling op de verlaten kust. Hij is zelden nuchter en daardoor minder behulpzaam dan gehoopt.

Een verdraagzame moeder, een bedeesde donkerharige schoonheid die ooit als jonge vrouw huisgekweekte bloemen had verkocht op Drury Lane. Ze had hun vader voor het eerst op de planken gezien als koning Lear en toen ze hem later ontmoette, bleek hij tot haar verbazing jong en knap te zijn. Pas nadat hij daar op die straat in Londen de Huilt, huilt, huilt-monoloog had afgestoken, wilde ze geloven dat hij dezelfde man was. ‘Wanneer mag ik je mee uit nemen?’ had hij gevraagd, nog geen twee minuten nadat ze hem had verteld hoe ze heette. ‘Morgen?’ En zij had zichzelf verrast door ja te zeggen.

Tijdens hun kortstondige verkeringstijd had hij haar drieënnegentig liefdesbrieven gestuurd en zijn boodschap kracht bijgezet met zijn ambitie en hartstocht, met de gedichten van Lord Byron en de belofte van avontuur. Al snel besloot ze met hem weg te lopen, eerst naar Madeira en van daaruit naar Amerika.

Die belofte van avontuur was misschien eerder een vage toespeling geweest. Pas nadat ze allebei hun familie in Engeland hadden achtergelaten, pas nadat ze hun eerste kind hadden gekregen, pas nadat ze in Maryland waren aangekomen en een pachtovereenkomst op het stuk grond hadden gesloten met een termijn van duizend jaar, pas nadat hij die blokhut had laten verplaatsen, pas toen vertelde hij dat hij negen maanden per jaar zonder haar op tournee zou zijn. Negen maanden per jaar zou ze hier met zijn dronken vader opgescheept zitten.

Wat wilde ze dan, vroeg hij, zonder haar de tijd te gunnen om te antwoorden; hij wist precies wanneer hij wel of geen stilte moest laten vallen. Als ze te eten wilden hebben, moest hij op tournee. En hij kon haar en de baby natuurlijk niet meenemen. Niets is erger dan getrouwd zijn met een zuur, klagerig serpent, zei hij tot besluit, bij wijze van dreigement. Dat was wel het laatste waar hij zin in had.

En nu woont ze dus al zestien jaar op de boerderij. Al zeventien jaar draagt of zoogt ze vrijwel continu een kind. Pas over drie jaar zal ze daarmee klaar zijn.

Later zal ze aan haar kinderen vertellen dat de gedichten van Byron de doorslag hadden gegeven. Dat bedoelt ze als waarschuwing, maar ze weet dat het niet als zodanig zal worden opgevat. Al haar kinderen zijn dol op mooie liefdesverhalen.

Geen van de kinderen weet dat zij zelf een geheim zijn. Dat komt later als een grote schok. Ze hebben geen reden tot argwaan. Het is net als met de geheime blokhut: iedereen die ze kennen, weet dat ze er zijn.

✯

Lincoln en het voortbestaan van onze politieke instituties

Is het dan zo dwaas om te verwachten dat er op zeker moment in ons midden een man zal opstaan die beschikt over een geniale geest, gepaard aan voldoende ambitie om die genialiteit ten volle te ontplooien? En op het moment dat zo iemand zich aandient, zal het volk zich moeten verenigen, zich moeten verplichten aan de overheid en de wet, en blijk moeten geven van algemene intelligentie om hem te stuiten.

– Abraham Lincoln, 1838

In januari 1838 houdt Lincoln op het Young Men’s Lyceum in Springfield zijn eerste grote rede. Hij zal een maand later negenentwintig worden en is net verkozen voor een derde termijn in het Congres van Illinois. Daarvoor had hij al gewerkt als boer, kantoorklerk, postdirecteur, landmeter, legerkapitein en jurist.

Twee gruwelijke moorden, de eerste op een zwarte man, de tweede op een witte, vormen de aanleiding voor deze toespraak. De eerste betrof de zesentwintigjarige Francis McIntosh, die in St. Louis was gelyncht. McIntosh was aan een boom vastgebonden en levend in brand gestoken. De jury die bijeen was geroepen, had van de rechter opdracht gekregen niet de meute als schuldige aan te wijzen, maar de abolitionisten die de boel hadden opgehitst. Een van hen had hij bij naam genoemd: dominee en krantenredacteur Elijah Lovejoy uit St. Louis. Daarop was Lovejoy naar Alton in Illinois gevlucht, waar hij alsnog was gelyncht. Bij de rechtszaak daarover werd de jury voorgezeten door iemand die zelf aan de lynchpartij had deelgenomen en werd de rechter opgeroepen als getuige à décharge. In geen van beide zaken werd er iemand schuldig bevonden.

De dood van de witte man, Lovejoy, heeft nationale gevolgen. Dit zou het moment zijn geweest waarop John Brown besloot zijn leven te wijden aan het uitroeien van de slavernij. Maar op Lincoln maken beide moorden diepe indruk. In zijn rede noemt hij twee mogelijke bedreigingen voor de republiek. Ten eerste de wetteloosheid van de meute, ten tweede de eerzuchtige dictator die vroeg of laat onherroepelijk zal aantreden. Het gevaarlijkst wordt het als de meute en de dictator zich verenigen.

BOEK EEN

Wat betekent een naam? Dat wat wij een roos noemen, zou met een andere naam net zo zoet geuren.

– William Shakespeare, Romeo en Julia

Rosalie

i

De levenden

Vanaf het trapje dat afdaalt naar Beech Spring kijkt Rosalie, de oudste dochter, naar haar broertje en zusje die bladeren als bootjes in het water leggen. Ze denkt aan Ophelia, drijvend in haar doorweekte gewaad, het lange haar uitgespreid, het gezicht omlijst door bloemen. Ze droomt over hoe het zou zijn als ze mooi en dood was. Het is de maand maart, in het jaar 1838. In juli wordt Rosalie vijftien. Ze mijmert liever over de tragische liefde dan over de zegevierende liefde.

Rosalie is niet dood en ook niet mooi, maar kan zich het eerste beter voorstellen dan het tweede. Ze lijkt op haar vader en oudere broer, maar dan in miniatuur, en met bijna even mannelijke trekken. Ze is eenzelvig, zwijgzaam, gedrongen, en niet geestig of elegant zoals de anderen. Er wordt niets anders van haar verwacht dan dat ze braaf haar moeder helpt. Ze vraagt maar weinig aandacht en krijgt nog minder – het minst opvallende kind in dit opvallende gezin.

De lange winter loopt net ten einde. De troepialen zijn terug, de roodborstjes zullen niet lang op zich laten wachten en Rosalie voelt de verandering in haar adem, in haar aderen. Echt gelukkig is ze niet, maar het komt er wel verrassend dicht bij in de buurt. Ze voelt zich licht. Misschien is de zwaarste tijd voorbij.

Zodra ze zich van dat gevoel bewust wordt, ontglipt het haar. Elke keer dat vader vertrekt voor een tournee is de opluchting bijna tastbaar. De dag waarop de post wordt bezorgd is een uitzondering. Dan leest moeder rond het middaguur een brief van vader. Het is een fijne of een vervelende brief. Moeder zal haar hard nodig hebben of helemaal niet.

De hemel boven de bomen is bleek en leeg en strijkt in spiegelbeeld over het rimpelloze water. Het is niet warm, maar wel droog. Rosalie draagt haar sjaal, haar hoed en stevige schoenen die een paar jaar geleden voor haar broer June zijn gekocht.

Met zijn zestien jaar is June de oudste. Hij is vanochtend aan het werk op het gerstveld omdat vader een artikel heeft gelezen over een nieuwe bemestingstechniek, waar hij natuurlijk meteen mee wil experimenteren. Vader is altijd ongeduldig als het projecten betreft waar hij zelf niet aan meewerkt. Hij berispt zijn eigen vader geregeld om diens gebrek aan werklust. Vader vindt dat grootvader te veel drinkt.

Dat vindt grootvader ook van vader. Als die thuis is, maken ze daar eindeloos ruzie over, meestal vanuit hun vaste stoelen in de Churchville Tavern, waar Bacchus hun twisten van brandstof kan voorzien.

Rosalie weet niet waar haar grootvader op dit moment is. Sinds de dood van haar broertje Henry Byron is grootvader vaak onvindbaar, en meestal gaan ze niet eens naar hem op zoek. Hij komt. Hij gaat. Soms loopt hij een maaltijd mis, maar niet vaak. Hij gaf altijd les aan de kinderen, maar dat deed hij eigenlijk alleen voor Henry; geen van de andere kinderen is begaafd genoeg om zijn interesse te wekken. Dat geldt voor June, die meer spieren heeft dan verstand en ondanks zijn knappe uiterlijk en goedmoedigheid een teleurstelling is omdat ze hadden gehoopt dat hij dokter of advocaat zou worden. En het geldt al helemaal voor Rosalie.

Boven aan de helling verschijnt moeder in de deuropening van de blokhut; ze kijkt uit over het grasveld. Haar armen liggen om haar buik gevouwen en houden hem omhoog als een grote globe. Zonder hulp van Rosalie kan ze haar schoenen niet meer aantrekken of de veters om de haakjes doen.

De zon schijnt op haar gezicht en ze heeft de ogen gesloten om nog meer van de warmte te kunnen genieten. Ze ziet er moe maar vredig uit. Ze ziet er, heel even, uit als een meisje. ‘Er is er hier eentje druk aan het rondzwemmen,’ zegt ze. Dan doet ze haar ogen open en maken de zorgen en bekommernissen haar meteen weer ouder. ‘Je moet Asia niet zo dicht bij het water laten spelen.’ Ze verdwijnt weer in het donkere huis.

Alsof Rosalie Asia niet voortdurend in de gaten houdt.

Alsof Asia ooit doet wat Rosalie zegt! Asia is de jongste, als je de zwemmer in moeders buik niet meetelt. Ze is al twee, maar heeft pas sinds kort een naam en Rosalie vindt haar nog steeds geen Asia. Haar ouders waren uitgekomen op Ayesha of misschien Sidney, maar ze konden niet kiezen. En ineens was daar een brief van vader. ‘We noemen haar Asia,’ schreef hij, ‘want op dat continent heeft God voor het eerst naast de mens gelopen. Met Frigga als tweede naam, omdat ze op een vrijdag is geboren.’ Daar was moeder niet helemaal gelukkig mee, dus nu noemen ze haar stiekem Asia Sidney, wat ze zullen blijven doen tot ze groot genoeg is om het volle gewicht van Frigga te dragen.

Asia is trouwens op een donderdag geboren.

Edwin, Rosalies broertje, is vier. Edwin huilt, en dat doet hij zoals hij alles doet: geluidloos. Hij probeert kiezels en zaadpeulen te verzamelen die als passagiers voor zijn bootjes moeten dienen, maar Asia pakt ze telkens af en gooit ze in de bron.

Rosalie hurkt naast hem neer, stroopt haar mouw op en steekt haar arm in het koude water. Even is ze afgeleid door die magisch vervormde, verlengde vingers. Asia kan niet goed gooien. Edwins kiezels zijn snel gered. Ze geeft hem er drie terug en veegt haar koude hand af aan de zoom van haar rok.

Daar wordt Asia zo woedend om dat ze geen woord kan uitbrengen. Ze wijst snikkend naar het water. Ze begint te stampvoeten en te schreeuwen. Moeder komt weer naar de deuropening. ‘Niets aan de hand,’ zegt Rosalie, maar zo zacht dat alleen Asia en Edwin het horen. Die woorden maken Asia alleen maar kwader, want er is wél iets aan de hand.

Alle peuters hebben driftbuien, zegt moeder, maar de anderen hadden dat niet, althans niet zo erg. Edwin zwicht voor Asia’s furie en geeft haar zijn bootjes en kiezels. Nu heeft Asia alles. In een oogwenk zijn haar wangen droog. Nu al heeft ze de schoonheid die Rosalie ontbeert: donker haar, donkere, fonkelende ogen.

Net als Edwin, die tegen Rosalie aan komt zitten; zijn scherpe, benige schouder drukt pijnlijk in haar bovenarm. Hij ruikt naar de platte broodjes waarmee ze hebben ontbeten. Toen ze op de boerderij kwamen wonen, moest buurvrouw Rogers aan moeder uitleggen hoe je platte broodjes en maïsbrood bakt in de keukenhaard. Nu leert ze het ook aan Rosalie. Als kinderloze vrouw is ze dol op haar buurkinderen, die haar allemaal ‘tante’ noemen. ‘Volgens mij had je moeder nog nooit gekookt,’ heeft tante Rogers ooit tegen Rosalie gezegd, wat kon betekenen dat moeder een echte dame was of dat ze moeder een verbazend slechte huisvrouw vond vergeleken met de andere vrouwen in Bel Air; Rosalie weet nog steeds niet welke van de twee. De broodjes van moeder zijn nu beter, maar niet zo lekker als die van tante Rogers. En eigenlijk ook niet zo lekker als die van Rosalie.

‘De kikker slaapt,’ zegt Edwin. Het klinkt niet als een vraag, maar dat is het wel. Hij wil horen dat hij gelijk heeft. Edwin stelt alleen vragen waarop hij het antwoord al weet.

‘Meneer de Brulkikker slaapt de hele winter door,’ zegt Rosalie. ‘Hij wordt pas wakker als de zomer begint.’

‘Meneer de Brulkikker is heel oud.’ Edwin souffleert haar.

‘Stokoud.’

‘Wel honderd jaar.’

Brulkikkers worden helemaal geen honderd jaar. Ze mogen blij zijn als ze de acht halen. Zegt grootvader. En toch kan Rosalie zich geen zomer heugen zonder het geluid van deze enorme, bolle kikker. Zelfs op zwoele avonden, als de insecten zoemen en de vogels zingen en het water kabbelt en de wind waait en de bomen ruisen en de koeien loeien, dan nog is dat lage, zware gekreun te horen. De buren van een mijl verderop klagen over het lawaai.

‘Minstens honderd jaar. Hij heeft de Amerikaanse Revolutie met eigen ogen gezien. Hij heeft thee gedronken uit de haven van Boston.’ Rosalies stem stokt in haar keel. Voorheen had Henry Byron altijd de verhalen verzonnen over het rijke en gewichtige verleden van meneer de Brulkikker.

Ooit waren een paar buren bij vader komen vragen of hij de kikker wilde afmaken opdat de rust zou weerkeren. Vader weigerde. De boerderij is een veilige haven voor alle schepselen Gods, zelfs voor de giftige koperkopslang. Vader vindt dat mensen geen vlees horen te eten en moeder vertelde dat hij ooit in een saloon was opgestaan, wijzend naar een man die zich te goed deed aan een bord oesters. ‘Moordenaar! Moordenaar! Moordenaar!’ had vader geroepen, met dezelfde stem waarmee hij Macbeth speelde. Soms denk je dat vader een grapje maakt, maar je weet het nooit zeker.

Inmiddels heeft Asia al Edwins bootjes en steentjes in het water gegooid. Ze kijkt hem triomfantelijk aan, maar haar gezicht betrekt zodra ze zich realiseert dat Edwin het niet eens heeft gezien. Ze loopt naar hen toe en Rosalie verplaatst Edwin naar haar andere kant, zodat Asia hem niet kan wegduwen. Zijn knieën buigen door en hij laat zich op haar schoot zakken. Dat wil Asia ook en ze nestelt zich breeduit in Rosalies armen, neemt zo veel mogelijk ruimte in. Er slaat een hete wasem van haar af. Rosalie voelt Edwin kleiner worden.

‘Zal ik over jou vertellen?’ vraagt ze. Hij knikt. Dit is zijn lievelingsverhaal.

‘Op de avond dat jij werd geboren,’ begint ze, ‘was vader Richard III in New York.’

Rosalie herinnert het zich als een afschuwelijke avond, maar zo vertelt ze het niet. De problematische bevalling, moeders ondraaglijke pijn en het moment dat de vroedvrouw tegen June zei dat hij de dokter moest gaan halen, laat ze weg. De gladde grond en haar angst dat June te snel reed en de merrie zou uitglijden, of dat hij niet snel genoeg reed en de dokter te laat zou komen, laat ze weg. Moeder had al zes kinderen gebaard zonder dat er ooit een dokter aan te pas was gekomen.

Wel vertelt Rosalie dat er die avond een sterrenregen was die meer dan een uur aanhield. Dat er net op het moment dat June vertrok een grote meteoor uiteenspatte boven Baltimore – met haar handen bootst Rosalie de explosie na – en dat June doorreed onder een zwerm van vallende sterren.

Ze vertelt dat Edwin het zevende kind in het gezin is en dat hij met de helm is geboren. Het vlies wordt bewaard in een doosje in moeders kast. Het voelt aan als een versleten zakdoek. Edwin heeft het een keer gezien, maar pas als hij ouder is mag hij het ook aanraken.

Al die dingen – de sterren, de helm, het getal zeven – zijn tekenen dat Edwin een bijzonder kind is, vertelt Rosalie. ‘Dit kind zal geesten zien,’ had de vroedvrouw gezegd toen de dokter was vertrokken en zij weer de leiding had. ‘Hij zal nooit verdrinken. Zijn naam zal alom bekend zijn.’ Ze nam Edwin over en bakerde hem nog steviger in. Met een bijna eerbiedig, ceremonieel gebaar gaf ze hem terug.

Voorheen liet Rosalie dat van de geesten altijd weg. Vandaag vergeet ze dat. Ze voelt Edwin verstijven als hij deze nieuwe informatie hoort. Tot nu toe heeft hij nog geen blijk gegeven van grootsheid. Hij is passief, fragiel en nerveus.

In die kloof van tien jaar tussen Rosalie en Edwin bevinden zich alle dode kinderen.

ii

De doden

Frederick was de eerste die doodging. Niet thuis, maar in Boston, waar vader zijn kunnen beproefde als directeur van het Tremont Theatre. Moeder was hem achternagereisd met Frederick, die te klein was om achter te laten. Voor de andere kinderen werd zolang gezorgd door Ann Hall, de vrouw van de boerderijopzichter, en Hagar, een dienstmeisje van wie niemand wist hoe ze verder heette, ook zijzelf niet.

In november, slechts enkele maanden na zijn eerste verjaardag, ging Frederick dood. Rosalie had hem al sinds de zomer niet meer gezien. Ze was er niet bij toen hij zijn eerste woordjes zei, zijn eerste stapjes zette. Ze miste haar moeder vreselijk. Ze was vijf.

Hoe en waarom Frederick is gestorven, heeft Rosalie nooit te horen gekregen – een ongeluk waar niemand iets aan kon doen, begreep ze, of misschien een ziekte. Vaders experiment als directeur had maar twee maanden geduurd, en toen hij weer ging acteren in New York, bleef moeder nog een paar weken in Boston om de terugkeer naar huis voor te bereiden. Toen ze eindelijk thuiskwam, was ze alleen.

Niet veel later volgde vader met Frederick, althans, met een kleine kist waarvan iedereen zei dat Frederick erin lag. Rosalie weet nog dat haar moeder wekenlang nauwelijks iets zei, dat ze voor het slapengaan niet meer binnenkwam om te controleren of hun handen en nek schoon waren of om de kinderen die ze nog wel had een kus te geven. In haar herinnering uitte moeders rouw zich opmerkelijk mat. Geen onbedaarlijke huilbuien, alleen maar een eindeloze, geluidloze stroom tranen. Het leek wel of Frederick bij zijn heengaan haar wezen had meegenomen en alleen een moedervormige huls had achtergelaten.

Rosalie kan zich nog precies het moment herinneren waarop ze besefte dat zij nu verantwoordelijk was voor Henry en Mary Ann. Ze sliep met Mary Ann in één bed en toen Rosalie op een avond stilletjes lag te huilen, begon Mary Ann ook. Ze was nog maar twee en kon niet onder woorden brengen waarom; het enige wat ze zei was dat iedereen aldoor maar huilde.

‘Ik zal niet meer huilen,’ zei Rosalie, en ze deed een niet erg geslaagde poging om haar tranen in te slikken.

‘Mama,’ zei Mary Ann, die nu nog harder begon te huilen. ‘Mama!’

Rosalie begreep – of nam aan – dat Mary Ann huilde omdat ze geen nachtzoen meer kreeg. Ze draaide Mary Ann naar zich toe en gaf haar een kus op het voorhoofd, net zoals moeder altijd deed, maar dan natter. Toen stond ze op en liep vlug de koude kamer door om ook Henry een kus te geven, want blijkbaar was dat nu haar taak.

Ze weet ook nog dat ze een keer met Henry en June de winterkou in werd gestuurd om rustig te spelen, zodat ze niemand voor de voeten zouden lopen. Toen ze met haar rode want de stam van de grote esdoorn aanraakte, bleef die aan de beijzelde bast plakken, als een vurige wond. Haar hand gleed eruit en ze staarde naar haar bleke, naakte vingers. Ze waren met z’n vijven geweest: June, zijzelf, Henry Byron, Mary Ann en Frederick, maar nu waren ze nog maar met z’n vieren. Geen complete hand meer.

Ze miste Frederick; hij was zo’n schattige baby met kuiltjes in zijn ellebogen en twee scherpe tandjes. Als hij door de kamer kroop, wiebelde zijn achterwerk vrolijk heen en weer. ’s Ochtends hoorde Rosalie hem zachtjes voor zich uit brabbelen. Hij werd nooit huilend wakker, zoals met Edwin en Asia nu vaak gebeurde.

Maar Rosalie miste hem op een andere manier dan vader en moeder hem misten. Het was een grote schok voor haar dat hij zomaar in de grond kon verdwijnen. Ze was meer van streek door de boodschap die in zijn afwezigheid vervat was dan door zijn afwezigheid zelf. Als dit met Frederick kon gebeuren, waarom dan niet met haar?

Rondom zijn graf werd een grote begraafplaats voor de familie aangelegd, afgerasterd met ijzerdraad en beplant met stokrozen en jasmijn. Zelfs een vijfjarige kon zien dat er ruim voldoende plaats over was voor alle anderen.

Drie jaar later werd Elizabeth geboren, wat het kindertal weer op vijf bracht. Maar Elizabeth was niet zo sterk als Frederick, en dat baarde Rosalie zorgen. Ze had altijd een loopneus, vaak met schrale plekken eronder. Rosalie besloot zich niet te veel aan haar te hechten.

Dat bleek een verstandig besluit. In een afschuwelijke februarimaand ging zowel Mary Ann als Elizabeth dood. Vader was in Richmond om Hamlet te spelen. Later vertelde hij dat een grappenmaker het doodshoofd dat altijd voor Yorick werd gebruikt, had vervangen door dat van een kind. Zodra zijn vingers het hoofdje aanraakten, zei vader, werd hij bevangen door een gevoel van naderend onheil.

Twee dagen later kwam er een boodschapper het toneel op, onder het stof en stotterend van de haast. Hij vertelde aan vader dat Mary Ann aan cholera was gestorven en dat de kleine Elizabeth en de elfjarige June ook ziek waren. Vader was ogenblikkelijk het theater uit gerend, met de grime nog op en het kostuum nog aan, zonder iets mee te nemen.

Intussen zag Rosalie het hele huis ten prooi vallen aan waanzin. Ze was inmiddels negen. June was ziek en Elizabeth doodziek. Mary Ann was dood en moeder volkomen verward, weerspannig, suïcidaal. Dit was niet de stille verslagenheid die gepaard was gegaan met Fredericks dood. Dit verdriet was een oorlog tegen de wereld.

Elke dag kwam tante Rogers om Ann en Hagar te helpen met verzorgen en troosten, maar moeder wilde niet getroost worden. ‘Laat me toch doodgaan,’ hoorde Rosalie haar wel tien keer per dag zeggen. ‘Ga weg en laat me doodgaan.’ Rosalie bad om vaders terugkeer. Als vader het moeder verbood, zou ze niet doodgaan.

Maar vaders komst bracht geen verbetering. Rosalie rende naar buiten om hem te begroeten toen hij, nog in mantel en maillot, kwam aangalopperen op zijn zwart-witte pony Peacock, die hij opjutte met het plat van Hamlets zwaard. Vader steeg af, gaf de teugels aan Joe Hall, duwde Rosalie zonder pardon opzij en zei dat hij Mary Ann wilde zien, die nu al een week dood en begraven was. ‘Waar is ze?’ vroeg hij. ‘Waar is ze!’ riep hij.

Het was een wolkeloze, zonnige, kraakheldere dag. Moeder, die bij het horen van zijn stem was opgestaan van haar stoel bij Elizabeths bed, verscheen in de deuropening. Ze liep het gras op. Ze had haar nachthemd nog aan, haar haar was één grote kluwen. Hij zat zo onder de grime en het stof dat het leek alsof zijn gezicht wegsmolt. Gruwelijk verwrongen replica’s van haar moeder en vader. Rosalie was bang voor hen allebei.

En toch was ze ook hoopvol. Vader zou alles oplossen. Daarom was hij spoorslags teruggekomen. Ze pakte Henry bij de hand – zijn vingers waren nat omdat ze net uit zijn mond kwamen – en samen liepen ze achter Joe Hall, vader en moeder aan naar de begraafplaats. Nog voor ze er waren riep vader dat hij Mary Ann weer tot leven kon wekken – een oplossing die haar verwachtingen overtrof. Haar hart sprong op. ‘Haal eens een schop,’ zei vader tegen Joe.

Joe verroerde zich niet.

Maar de schop stond vlakbij, schuin tegen het hek. Met drie stappen had vader hem in zijn hand. ‘Ze is dood door mijn toedoen,’ zei vader tegen Joe.

‘De wil van God,’ zei Joe. ‘Het is niemands schuld.’

‘De straf van God,’ zei vader. ‘Ik ben van mijn geloof gevallen, ik leef te achteloos. En dat heeft God gezien.’

De aarde op Mary Anns kist was rul, makkelijk weg te scheppen. Hij begon te graven en moeder vroeg hem snikkend op te houden; hij brak haar gebroken hart, zei ze. En tijdens dit alles kwam Ann Hall ineens aanlopen om Rosalie en Henry mee te nemen. ‘Dit hoeven we niet te zien,’ zei Ann, ook al wilde Rosalie niets liever. Waarom mocht ze er niet bij zijn als Mary Ann haar ogen opendeed?

Samen met Henry zat ze op het gras voor de blokhut tegen Anns benen geleund toen vader met Mary Anns kist in zijn armen het pad op kwam strompelen. Moeder zweefde in haar wolk van waanzin achter hem aan.

Rosalie en kleine Henry werden door Ann naar boven gestuurd. Langzaam liepen ze de trap op totdat Ann niet meer keek, en toen gingen ze samen op een van de bovenste treden zitten. Die was glad en koud en een beetje uitgesleten in het midden, waar iedereen zijn voet neerzette. ‘Het komt goed,’ zei Rosalie tegen Henry. ‘Vader lost het wel op.’

Ze hoorden vader tegen Mary Ann praten, maar verstonden niet wat hij zei. Ze hoorden Mary Ann geen antwoord geven. Toen doorkliefde vaders smartenkreet de hemel en wist Rosalie dat het niet was gelukt. Ze besefte dat ze van meet af aan had geweten dat het hem niet zou lukken, al had het haar zo-even nog onmogelijk geleken dat vader iets níét zou kunnen.

Het dode kind was het enige kind dat ertoe deed. Vader weigerde de kist alleen te laten – hij ging niet eens bij June of Elizabeth kijken. Hij weigerde Mary Ann te laten herbegraven. ’s Avonds laat, toen er niemand op hem lette, glipte hij met kist en kind de blokhut uit om haar ergens op het uitgestrekte terrein te verbergen.

Joe werd gehaald en pas na uren zoeken leidden de honden hem eindelijk naar de juiste plek. Op het pikdonkere weggetje verschenen slingerende lantaarns van de buren die kwamen aanlopen – Rogers en Shook en Mason. De mannen gaven vader drank en duwden hem de slaapkamer in, waar hij tegen ze tekeerging. Terwijl zij hem daar opgesloten hielden, vertrouwde Joe Mary Ann weer aan de aarde toe. Ann was er niet om Rosalie te beschermen. Rosalie zag het allemaal gebeuren.

June bleef in leven, maar Elizabeth ging dood, daar kon vaders aanwezigheid niets aan veranderen. Hij begon een genadeloos regime van boetedoening door steentjes in zijn schoenen te stoppen en er lange afstanden op te lopen. Niemand at een hap van de maaltijden die Hagar bereidde en ze schraapte de borden leeg in de hondenren. Vader zegde al zijn komende verplichtingen af. Hij schreef aan zijn dierbaarste vriend, Tom Flynn, dat zijn vrouw er een eind aan zou maken als hij haar alleen liet.

Ergens in al deze chaos en ellende werd Edwin verwekt. In november van dat jaar werd hij geboren met de sterren en de helm, precies zoals Rosalie hem later vertelde.

Toen vader zijn tournee hervatte, merkte hij dat hij de passie die hij daarvoor nodig had nu alleen nog met drank kon oproepen. Hij speelde in Louisville, waar hij met eigen ogen de uitbundige slachting van de trekduiven aanschouwde, net als een geschokte John James Audubon twintig jaar eerder.

Ondanks haar jonge leeftijd had Rosalie zelf ook een duivenjaar meegemaakt. Ze wist dat je ze hoorde voor je ze zag, geruis van vleugels in de verte, als aanhoudende donder, met daardoorheen een lied als van sledebellen. In één dichte massa kwamen ze over, een zee van vogels die urenlang de zon verduisterde. De hele hemel werd aan het zicht onttrokken, niets dan duiven, in kleurrijke golven, blauw, grijs, purper. Het sneeuwde vogelpoep.

De boeren waren naar buiten gerend om hun velden te beschermen en hun provisiekasten te vullen. Ze schoten in het wilde weg. Richten was niet nodig. Het was toch wel raak. Toen het schieten begon, kronkelde de vogelmassa als een reusachtige slang omhoog. De dode vogels tuimelden neer en de levende stortten zich op de havervelden, die ze in een paar minuten kaalvraten. In ruil voor hun oogst verzamelden de boeren de kadavers in grote korven, ze raapten ze niet eens allemaal op. Met één handvol hagel haalden ze meer vogels naar beneden dan ze ooit op konden.

Maar vader, die er toen niet bij was, zag het nu voor het eerst. Hij werd diep getroffen door de panische kreten van de stervende vogels, die zelfs het geluid van de geweren overstemden. Ze stierven in onvoorstelbare aantallen.

De volgende dag toog hij naar de markt en kocht kruiwagens vol afgeschoten vogels. Daarna kocht hij een doodskist en een plekje op het kerkhof, waar hij een openbare begrafenis hield.

Er kwam heel wat publiek op af. ‘Wat bezielt u om zo’n zondige slachting aan te richten?’ riep vader getergd uit. ‘Om deze bewonderenswaardige schepselen te doden, met hun fraaie kleuren en zachte, welluidende stem? O, gij zijt mannen van steen! Waar is uw mededogen?’

Eerst vond het publiek het vermakelijk. De stemming sloeg om toen hij de onschuldige vogels vergeleek met Christus aan het kruis. Vervolgens zei hij dat vlees eten de zonde was waarvoor Christus aan het kruis was gestorven; zonder de broden en de vissen geen kruisiging, zo redeneerde hij. En tot slot zei hij dat de hindoes het enige ware geloof aanhingen. Hij werd ter plekke gearresteerd.

‘Ik zit achter de tralies omdat ik een stel schoften de waarheid heb verteld,’ had hij zijn vader geschreven, die de brief hardop aan moeder had voorgelezen terwijl Rosalie ongemerkt meeluisterde. ‘Wanneer, o wanneer wordt hij die rare fratsen eens beu?’ verzuchtte grootvader.

In 1835 werd Asia geboren.

In 1836, het jaar dat Rosalie dertien werd, verloren ze Henry Byron. Op dat moment waren ze in Engeland, met het hele gezin en Hagar, maar zonder grootvader. Hoe diep zijn afkeer van Amerika nu ook was, zijn afkeer van Engeland was nog sterker. Bovendien had hij het druk, zei hij. Hij was de Aeneis in het Engels aan het vertalen. Hij probeerde het met behoud van het ritme te bewerken tot een toneelstuk waarin vader kon schitteren.

In de weken vóór hun vertrek had grootvader een maandenlang lesprogramma voor Henry opgesteld, met natuurkunde en literatuur en filosofie. Op zijn vierde kon Henry al eenvoudige hoofdrekensommen maken. Op zijn vijfde kon hij vaders recensies in de krant lezen, en ook het nieuws van de dag. Vanaf een keukenstoel las hij voor terwijl de vrouwen kookten en schoonmaakten, en hij vertederde hen met zijn gelispel bij woorden als ‘spektakel’ en ‘subliem’. Soms stond er in een recensie dat vader ‘beneveld’ was, een woord dat hij verhaspelde zonder te worden gecorrigeerd. Ann Hall vertelde hun dat beneveld geïnspireerd betekende, en lange tijd dachten de kinderen dat beneveld de hoogste lof was, totdat grootvader hen in een onaardige bui uit de droom hielp.

De reis was vaders idee; hij wilde moeder weghalen uit deze omgeving die zo doortrokken was van verdriet, maar voor hem was het ook een nieuwe kans om het Britse publiek te betoveren. Dit was zijn derde poging, en nog steeds weigerden ze hem in hun hart te sluiten en vergeleken ze hem in ongunstige zin met Edmund Kean, hoezeer hij ook bulderde en declameerde. Edmund Kean! Die vader aan het begin van diens carrière tot een contract had verleid dat hem tot bijrollen veroordeelde. Wiens volgelingen alleen naar vaders voorstellingen kwamen om onrust te stoken in de stalles, om te vechten en te schreeuwen, om sinaasappelschillen op het toneel te gooien en zo’n pandemonium te ontketenen dat niemand het stuk kon verstaan. Edmund Kean, allang onder de zoden maar nog steeds zijn meedogenloze aartsrivaal.

Opnieuw werd vader te licht bevonden, niet alleen op het gebied van fysieke kracht maar ook wat inzicht in zijn personage betreft. Volgens de recensies had Kean Richard III vertolkt als een uiterst geraffineerde, energieke, spitsvondige man. Vader had hem gespeeld als een lomperik.

Vader schreef naar huis dat ‘het Engelse theater… is ingedut, entre nous, het gejubel over uitverkochte zalen ten spijt’. Hij klaagde over die ‘zwendelaars in Londen’.

Die maanden in Londen leverden Rosalie de enige scholing op die ze ooit zou krijgen. Ze maakte niet echt vrienden, daar was ze te stil en verlegen voor, maar haar leraren waren dol op haar. Ze verraste de familie met haar kunnen. Vader schreef er zelfs over aan grootvader.

Vóór de reis waren alle kinderen ingeënt tegen pokken. Toch kregen Edwin en Asia het in milde vorm. Hagar moest naar het ziekenhuis, maar ook zij overleefde het. Henry’s inenting sloeg echter niet aan. Hij stierf en zijn dood was nog verschrikkelijker dan die van Mary Ann of Elizabeth.

Henry Byron was altijd de lieveling van het gezin geweest. Hij was een wijs en vrolijk kind. Hun prinsje. Voor Rosalie was hij een rots in de branding, haar trouwe kameraad sinds die verschrikkelijke choleratijd.

Hij klom altijd in bomen, zag nooit gevaar als hij paardreed, kende en koesterde alles op de boerderij en iedereen die daar of daar vlakbij woonde. De zomer voor zijn dood hadden June, Rosalie en Henry als ze klaar waren met hun klusjes eindeloos Camelot gespeeld, een spel in de vorm van een toneelstuk. June was Arthur en Merlijn, Rosalie was Guinevere en Elaine, Henry was Lancelot en Galahad. Het verhaal, dat geheel uit Henry’s koker kwam, bevatte weinig romantiek maar veel duels. Ze speelden onder bomen met zo’n dicht bladerdak dat Rosalie haar hoed kon verruilen voor een bloemenkroon zonder dat ze bij het slapengaan zou worden verraden door roodverbrande wangen of sproeten op haar neus. Ze pikten mantels en houten zwaarden uit vaders kisten en hakten erop los tussen de takken en boomwortels.

‘Haast u terug naar huis, gezwind,’ zei ze openlijk tegen Arthur of stiekem tegen Lancelot, en ze leefde zich zo in dat het moeilijk was om na afloop weer Rosalie te worden. Soms vroeg ze zich af of ze het toneel op had gekund, net als vader, als ze mooi was geweest, net als moeder. Toen was er nog een kans dat ze zou uitgroeien tot een schoonheid. In dat geval zou ze weglopen en zich bij een gezelschap aansluiten en elke dag van haar leven iemand anders zijn. Ze speelden dit spel in het groene licht van het woud, zoals Henry het noemde; dan hoefden ze niet in dat trieste, tragische huis te zijn waar kinderen doodgingen.

Op een dag was Lancelot het bos in gestuurd voor een queeste. Vijf minuten later kwam hij terug. ‘Rosalie! June!’ riep hij. ‘Kom eens kijken!’ Tussen het pad en het woud lag een open plek die helemaal doorliep tot aan het moeras en volledig begroeid was met wilde lelies. Henry kwam op het idee om een bos voor moeder te plukken, een weelde aan lelies, zo veel ze konden dragen, en haar te overstelpen met pure schoonheid.

‘Wat mooi!’ had moeder gezegd, en ze had ze meteen met armenvol, meer dan ze in één keer kon dragen, naar de begraafplaats gebracht.

Henry’s eigen graf bleef in Engeland. Ze konden hem onmogelijk mee terug nemen naar huis.

Rosalie zag met eigen ogen hoe haar ouders ten onder gingen aan hun verdriet. Geen wonder dat Edwin zo angstig geboren werd. Geen wonder dat Asia zo boos geboren werd. Voor Rosalie voelt het alsof God het hart uit haar familie heeft geschept alsof Hij een watermeloen at.

iii

Dus June is gehard door al die doden, Edwin is angstig, Asia is boos – maar hoe zit het met Rosalie?

Rosalie is op haar hoede. Sinds Henry’s dood spreekt ze alleen nog maar op fluistertoon. Ze heeft als enige van de kinderen geen cholera of pokken gekregen, maar ook bij haar moet het toch eens misgaan. Net als bij Henry Byron.

Ze gaat nog steeds met moeder naar de Mount Zion-kerk, maar nu spéélt ze de rol van vrome dochter. Dit is niet de eerste keer dat ze het met God aan de stok heeft. Toen ze acht was, hoorde ze op een zondagochtend twee vrouwen over haar praten. Zo jammer van Rosalie, zei de een op gedempte, meelevende toon. Eerst snapte Rosalie het niet. Wat was er zo jammer aan haar?

En toen die andere vrouw: terwijl haar moeder zo mooi is!

Een meisje weet pas dat ze lelijk is als iemand dat tegen haar zegt, en geen enkel lelijk meisje vergeet ooit wie dat voor het eerst tegen haar heeft gezegd. Rosalie was naar huis gegaan en had in de spiegel gekeken in de hoop dat de vrouwen het mis hadden. Ze kon haar eigen gezicht niet goed beoordelen, en dus bleef ze hoop houden, tot er in de jaren daarop meer bevestiging kwam. Toch was het kwetsend en Rosalie vond dat God nooit had mogen toestaan dat ze er uitgerekend in Zijn eigen kerk achter kwam. Hij had haar nooit een uiterlijk mogen geven dat zo ver afweek van wie ze werkelijk was. Of zag ze er wel precies zo uit zoals ze was? Was ze vanbinnen ook niet mooi?