HET WEESHUIS

Lizzie Page

Het weeshuis

HET WEESHUIS 1

Vertaald door Louise Koopman

Het weeshuis is deel 1 van de serie Het weeshuis

Oorspronkelijke titel The Orphanage. Bookouture, imprint of Storyfire Ltd., Londen

© 2021 Lizzie Page

© 2022 Nederlandse vertaling Louise Koopman / Uitgeverij Oceaan

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Debbie Clement Design

Omslagbewerking bij Barbara

Omslagbeeld © Trevillion

NUR 302

ISBN 978 90 468 3026 0

www.oceaanboeken.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2022, met ISBN 978 90 468 3025 3

Voor Ernie
Die me altijd aan het lachen maakt

‘Opdat we kinderen zien als individuele menselijke wezens met gezamenlijke maar ook persoonlijke behoeften, in plaats van als een ongedifferentieerde groep.’

De Kinderwet, 1948

Gemeente Suffolk
1 september 1948

Beste juffrouw Newton,

Naar aanleiding van uw sollicitatiegesprek vandaag, melden we dat we graag gebruik willen maken van uw diensten als huismoeder in het kindertehuis Shilling Grange in Lavenham. Het salaris bij aanvang bedraagt 12 shilling en 6 pence per week.

U zult elke dag werken, uitgezonderd zondag van 10 uur ’s morgens tot 6 uur ’s avonds, mits er vervanging is. De kinderen hebben twee weken vakantie in augustus – deze weken zijn eveneens uw jaarlijkse vakantie (betaald).

Schaft u zich alstublieft zelf een enkele reis vanuit Londen aan, de kosten zullen later vergoed worden. We zouden het op prijs stellen als u uw taken zou oppakken vanaf het ontbijt op donderdag 9 september 1948.

We hopen dat u uw functie lang en naar genoegen bij ons zult vervullen.

Vriendelijke groet,

P.P. Sommersby

1

September 1948
Suffolk

Clara Newton belde aan. Na ongeveer twintig seconden ging de deur op een kiertje open en verscheen er een non. Tot voor kort hadden nonnen de scepter gezwaaid in het kindertehuis van Shilling Grange, dat wist Clara, maar ze had niet verwacht hier nog steeds een non aan te treffen. Ze had gehoopt dat de dame van het sollicitatiegesprek, met de vriendelijke ogen en het stijve kapsel, er zou zijn om haar welkom te heten.

De non liet haar niet binnen maar hield de deur op een kier, keek haar aan met tot spleetjes geknepen ogen. Haar gezicht was wit en het leek alsof er poeder op zat. Ze had kleine zwarte ogen, als kiezels in de sneeuw.

‘Jij zit zeker in de problemen.’

‘Neem me niet kwalijk?’

‘Doe je jas even open. Laat me zien. Twaalf weken, zou ik zeggen, op zijn hoogst.’

‘Ik ben hier voor de baan,’ mompelde de Clara. Ze had spijt van het broodje dat ze in de trein had gegeten. ‘Ik ben de nieuwe huismoeder.’

De hendel kraakte toen de non hem van de deur af haalde.

Clara volgde haar naar de grote keuken, achter in het huis.

‘Ik ben juffrouw Newton – Clara.’

Stilte.

‘Hoe heet u?’

‘Zeg maar zuster Eunice.’

‘Had de gemeente u niet verteld dat ik zou komen?’

Zuster Eunice snoof. ‘Ik had een ouder iemand verwacht.’

Clara besloot dit op te vatten als een compliment.

‘En… en… de kinderen?’

‘School.’

Natuurlijk, ze zaten op school nu.

‘Hoe laat komen ze terug?’

‘Na twaalven,’ zei zuster Eunice. ‘Voor de lunch.’

‘En daarna weer naar school?’

‘Waar anders naartoe?’

Het was nog maar half tien ’s ochtends. Clara was om half zeven weggeslopen uit Judy’s huis, voorzichtig om niemand wakker te maken. Ze had de trein van kwart over acht genomen en in Chelmsford een half uur gewacht op haar aansluiting. Ze had het gevoel dat de middag nog eindeloos ver weg was.

‘Ik begrijp het. Maar… kan ik misschien onder het wachten alvast wat documentatie bekijken? Een beetje achtergrondinformatie is altijd nuttig.’

Zo maakte Clara zich een situatie altijd eigen. Had ze Harris & Sons niet op orde gebracht met haar systemen? Rekeningen. Uitgaven. Overige posten. Alles op zijn eigen plek. Tien jaar lang was ze de rots in de branding geweest van het bedrijf en toen was ze ineens niet meer nodig. Ontslagen. Ze kreeg een klein bedrag mee, zeker, maar was wel botweg ontslagen. Ze hoopte maar dat haar vervanger, mevrouw Barber, het zwaar te verduren had in de draaistoel van Clara, aan Clara’s geliefde typemachine, maar ze betwijfelde of dat het geval zou zijn. Helaas had Clara haar systemen zo ingericht dat zelfs die dommerik ermee kon werken.

Zuster Eunice staarde voor zich uit.

‘Documentatie, over dit tehuis en de kinderen, bedoel ik.’

‘Daar was nooit behoefte aan.’ Zuster Eunice sprak tegen de lucht. ‘We kénnen de kinderen.’

‘Nou ja, er moet toch wel iets op schrift staan… dan kan ik daarmee beginnen.’

‘Begin maar met de was.’

Er lagen vier beddenlakens in de mand, een paar handdoeken en een knuffelbeest. Het was een warme dag met veel muggen, de zomer wist nog van geen wijken en Clara kreeg het warm tijdens het mangelen. Toen ze klaar was met de was, sjouwde ze alles naar buiten. De tuin was een heerlijk groen paradijsje, met bomen langs de omheining en een tuinhutje als een sprookjeshuisje helemaal achterin. Heel wat anders dan de speelplekken vol rommel en glasscherven in Londen. Clara hing de lakens uit en keek goedkeurend hoe ze zachtjes wiegden in de wind. ‘Doen wat vrouwen het best kunnen: zorg verlenen’ – zo luidde de kop van de advertentie waarop ze gereageerd had, omdat het de enige was in de Evening Standard waarop ze kón reageren.

Ze was geen voormalig onderhoudsman met een voorbeeldige rijvaardigheid of kok voor een chic restaurant in Mayfair. Ze was ook niet op zoek naar nieuwe en opwindende commerciële uitdaging.

Ze was een vrouw, tussen de twintig en veertig (zesentwintig), verantwoordelijk en verstandig (best wel) en ze was inderdaad op zoek naar een baan, waarbij een aantrekkelijke locatie om te wonen was inbegrepen en waarvoor ervaring niet vereist was.

Dat ze voor een gesprek uitgenodigd zou worden, had ze niet verwacht – maar toen dat gebeurde, had ze gedacht dat het een goede oefening zou zijn voor een échte baan. Ze leende de mooie schoenen van Judy en de kleding die Judy altijd droeg als er ouders van haar leerlingen naar school kwamen. Ze was niet nerveus geweest, misschien omdat ze dacht dat ze geen kans maakte op de baan. Ze had er vrolijk op los gepraat tegen de sollicitatiecommissie van twee mannen en de vrouw met de vriendelijke ogen en het stijve kapsel, alsof ze niets te verliezen had.

En ze was verbaasd geweest over alles wat uit haar mond kwam. Niet dat ze dingen verzon, maar misschien had ze haar vaardigheden en interesses wel een beetje overdreven. Of niet echt overdreven, het was meer alsof ze ze een beetje had uitvergroot. Daardoor leek het alsof haar ervaring enorm was, terwijl die in werkelijkheid nogal… onbeduidend was. Zo was haar eigen verblijf op een kostschool ‘geweldig oefenmateriaal voor het werk in een kindertehuis’ geworden, haar baan bij Harris & Sons ‘essentieel voor een soepel verloop van werkprocessen’, en ‘kinderen beschermen tegen slechte invloeden zou altijd haar eerste prioriteit zijn’, enzovoort.

Hoewel gemeenteambtenaren van Suffolk het gesprek met haar gevoerd hadden, had Clara er verder niet over nagedacht waar die ‘aantrekkelijke locatie’ zou zijn. Het gesprek vond tenslotte plaats in een schaars verlichte kamer boven een groentezaak in Islington. Maar toen ze hoorde dat de baan in een tehuis in Lavenham was, had dat haar over de streep getrokken.

Bibberig had ze de brief steeds opnieuw bekeken en hem ook aan Judy laten lezen. Clara was meestal niet bijgelovig, met brutale bravoure klapte ze een paraplu uit in huis of ze liep gewoon vlak langs – maar niet echt onder – een ladder, maar nu was het allemaal wel een beetje te toevallig.

Lavenham? Die baan was voorbestemd.

Zuster Eunice was in geen velden of wegen te bekennen. Er stonden aardappels op het vuur en er lag een stuk vlees op het aanrecht: lunch was in de maak. De was hing aan de lijn, het huis was schoon, de kinderen waren op school.

Op haar kamer pakte Clara haar spullen uit. Ze aarzelde even bij haar fotolijstjes: maar waarom zou ze ze niet gewoon neerzetten? Ze woonde nu hier. Als ze net deed alsof ze zich op haar gemak voelde, dan zou dat gevoel hopelijk vanzelf komen.

Het eerste lijstje bevatte een vervaagde foto van Michael als baby, met een wollen mutsje, met een touwtje onder zijn kin vastgemaakt, in een kinderwagen met grote wielen. Trots liet hij een rammelaar zien aan iemand buiten beeld – de fotograaf misschien. Deze had ze van zijn moeder gekregen, nadat Michael haar geschreven had in die zorgeloze maanden voorafgaand aan hun huwelijk.

Er was een foto van haar samen met Michael in een danszaal in Clapham. Was het de Roxy? (Ze waren op zoveel plekken geweest.) Het was de avond dat Michael haar ten huwelijk had gevraagd, en nog buiten adem van de lindy hop had ze meteen ja gezegd – bang dat hij zich zou bedenken. Ze hadden grootste plannen. Ze zouden niet alleen trouwen, maar ze zou ook met hem mee gaan naar Amerika. De toekomst van hen samen lag als een groot avontuur in het verschiet. Wat zag ze er gelukkig uit, met haar zwart-witte kleding en haar glanzende lippenstift. Ze leek heel iemand anders.

De derde foto was haar het liefst: Michael in zijn uniform, leunend tegen een vliegtuig. Het vliegtuig was zo groot dat hij daarbij vergeleken maar een klein mannetje leek, en hij was helemaal niet klein maar breedgebouwd. Hij droeg een bruin leren jack, daar op het RAF vliegveld Cockfield, of RAF Lavenham zoals het ook wel genoemd werd. Clara verdroeg de aanblik van de foto soms niet, maar het moest, ze moest wel. Vandaag keek ze er met liefde naar. Michael zou trots op haar zijn, dat wist ze zeker.

Clara pakte papier, pen en inkt uit haar handtas en zette het op haar bureau. Genoeg gedroomd. Ze was hier in het Shilling Grange Kindertehuis om te werken. Ze pakte de zaken altijd zorgvuldig aan en dus begon ze aan haar eerste verslag:

SHILLING GRANGE, LAVENHAM HIGH ROAD 3,
OP 9 SEPTEMBER 1948
door juffrouw Clara Newton, de nieuwe huismoeder
Eerste indruk

Shilling Grange is een pittoresk middeleeuws gebouw met balken en schoorstenen. Het is oud en het voelt ook oud – je vraagt je af wat de muren je zouden vertellen als ze konden spreken.

Het staat aangegeven met een enorm bord langs de weg, het lijkt wel reclame, je kunt het niet missen. Het kindertehuis de Grange bestaat al vanaf begin 1900. Nonnen zwaaien er de scepter, de meeste van hen zijn dit jaar vertrokken. Zuster Eunice lijkt een vrouw die weet waar ze mee bezig is en die de teugels strak houdt. Ik streef ernaar zo veel mogelijk van haar te leren.

De keuken is ruim, uitgerust met een fornuis en een afkoelkast. De voorraadkast lijkt afdoende gevuld. Er is veel meel en er zijn niet veel conserveblikjes. Ik denk dat zuster Eunice zelf wel het een en ander bakt.

Ik heb een kamer van behoorlijk formaat op de eerste verdieping. Eenvoudig, maar meer heb ik niet nodig. Ernaast is een badkamer, die ik denk ik moet delen met zuster Eunice. Hij is schoon.

Ik denk dat de salon beneden niet vaak gebruikt wordt, want de stoelen zijn bedekt met plastic. Maar het is niet stoffig. Degene die de boel hier schoonmaakt levert een geweldige prestatie. Tot mijn vreugde zag ik dat er ook een radio staat!

Er is een slaapzaal op de eerste verdieping en nog een op de begane grond. In elk van beide staan vier bedden, maar ik betwijfel of er op dit moment acht kinderen zijn. De badkamer van de kinderen is in het souterrain en het is donker, klam en je kunt je wel voorstellen hoe het er ruikt. Er liggen grote plassen rond de wc van de jongens (misschien lekkage?) maar die van de meisjes lijkt in orde.

Er zijn vier wasbakken en vier badhokjes. Niet slecht. De spullen van de kinderen zijn allemaal genummerd. Ik weet niet waarom er geen namen op staan. Met ‘spullen’ bedoel ik hun bekers, hun tandenborstels, hun pyjama’s, handdoeken en kammen. Ze zijn allemaal nogal oud… er is één spiegel met een barst erin. Misschien moet ik met zuster Eunice overleggen over vervanging.

Er is ook een buiten-wc met overal op de grond gescheurde stukken krant. Deze lijkt alleen maar gebruikt te worden door de spinnen.

Ik vraag me af of het mogelijk is om wat te doen aan de indeling van de kamers zodat de oudere kinderen wat privacy hebben en er ruimte is om te spelen. Het schuurtje in de tuin is misschien geschikt voor spelletjes.

Ik realiseer me eigenlijk nu pas dat ik helemaal geen schilderijtjes heb gezien, speelgoed of spelletjes, nergens. Ik moet zeggen dat het allemaal nogal flets aandoet. Moet ik zo snel mogelijk over praten met zuster Eunice en/of de betreffende contactpersoon bij de gemeente.

Ruim drie uur na Clara’s aankomst, kwamen de kinderen de keuken van Shilling Grange binnenlopen. Ze droegen jurken of korte broeken. Sokken tot de knie of tot de enkel. Schoenpoets kon de gaten in hun schoenen niet verhullen. Ze droegen allemaal dezelfde zwarte capes waardoor ze eruitzagen als vleermuizen. Sommigen staarden haar aan. Anderen negeerden haar.

Opeens realiseerde Clara zich dat het lang geleden was dat ze kinderen om zich heen had gehad. De laatste keer was eigenlijk toen ze zelf nog kind was. Judy kon heel goed met kleintjes omgaan. Clara had zich altijd meer op haar gemak gevoeld bij grafieken en schema’s.

De kleinste drentelde naar haar toe en legde haar hand in die van Clara. Clara verstijfde.

‘Weet u waar mama is?’

‘Nee, dat weet ik niet, sorry.’

Het meisje trok snel haar hand terug.

Zuster Eunice was weer verdwenen. Ze had de neiging zich telkens in een andere kamer op te houden dan Clara. Clara had gehoopt dat ze had kunnen zien hoe ze met de kinderen omging. Ze moesten de komende dagen een keer de koppen bij elkaar steken voor een informatieoverdracht.

‘Wie bent u?’ vroeg een van de jongens.

‘Ik ben jullie nieuwe huismoeder.’ Clara probeerde op de toon van een klein kind te praten. Het was voor het eerst dat ze dat deed. ‘Weet je wat dat is?’ vroeg ze langzaam, alsof hij gebrekkig Engels sprak. De kinderen schudden hun hoofd.

‘Waarom praat u zo?’ zei de jongen, hij deed haar na.

Clara begon sneller te praten. ‘Een huismoeder is een mevrouw die aangesteld is door de gemeente en die erop moet letten dat elke kind, jij dus ook, de best mogelijke zorg krijgt.’

‘Gaat u mama zoeken?’ hield het kleinste kind aan.

Clara wist dat ze geen beloftes moest maken waar ze zich misschien niet aan zou kunnen houden, maar ze flapte het eruit: ‘Ik kan het proberen.’

Het meisje sprong opgewonden op en neer.

‘Mama zoeken! Mama zoeken!’

Een slechte start. Clara keek naar de anderen: groot en klein, kinderen bij wie het haar voor de ogen hing. Kinderen wier haar in de war zat, of wier haar glansde, twee jongetjes die wel een tweeling leken.

‘Bent u een non?’ vroeg een jongen met een kaalgeschoren hoofd en roze flaporen die zo ver uitstaken dat Clara vreesde dat ze een gevaar vormden voor de borden op het dressoir.

‘Niet echt.’

Niet echt?

‘Wat bent u dan?’

‘Zeg maar…’ Clara wilde ‘tante Clara’ zeggen, maar bedacht zich dat dat misschien te informeel zou zijn. ‘Juffrouw Newton.’

‘Ik ben Alex.’ Hij stak een vuil klauwtje uit. Clara rilde bij de gedachte waar hij allemaal met zijn handen aan had gezeten, maar ze moest hem aanpakken. ‘Dat is Rita,’ zei hij, en wees naar het meisje dat nog steeds op en neer aan het springen was.

‘Mama, mama!’

‘En dit is Peter.’ Hij gebaarde naar de jongen naast hem.

‘Leuk u te ontmoeten,’ zei Peter met een verlegen lachje. Peter was langer dan Clara, hij zat tussen volwassen en kind in. Hij had zo veel sproeten dat ze de huid eronder bijna niet kon zien.

Peter, herhaalde ze in zichzelf. Ze moest zich de namen zo snel mogelijk inprenten. Alex van de oren, Peter met de sproeten, Rita van de mama.

Nog een kind drong zich naar voren.

‘En ik ben Terry!’

‘Dag, jongeman.’

Een van de tweeling begon te lachen.

‘Dat is geen jongeman, dat is een meisje.’

‘O, dan heet je Teresa, denk ik?’

‘Nee, Terry.’ Terry’s onderlip pruilde en ze drukte haar vuist tegen haar kin.

‘Ik vroeg me af waar die bijnaam van afgeleid was.’

‘Afgeleid?’

‘Afgeleid, eh, dat betekent… waar die vandaan komt.’

‘Ik kom uit Londen.’

‘Ach, zo. Uitstekend.’

De tweeling sprong naar voren alsof ze zich aanboden ter inspectie. Naast elkaar, wit haar, rode wangen. Ze salueerden.

‘Wij zijn een tweeling.’

‘Dat dacht ik al.’

‘Ik ben Billy.’

‘Ik ben Barry.’

‘Wat zijn jullie echte namen?’ vroeg Clara met iets meer zelfvertrouwen. Maar de uitdrukking op hun gezicht sprak boekdelen. ‘Oké… Billy en Barry dus.’

De kinderen verdwenen om hun handen te wassen. Clara slaakte een zucht van opluchting, maar net toen ze weer in haar eentje was ging de achterdeur open en kwam er een man de keuken binnen lopen met een klein kind op zijn schouders. Hij zong een liedje over schalen en garnalen en de voetjes van het kind tikten het ritme mee op zijn borst. Hij had pikzwart haar en een ferme kaaklijn. Hij was niet overdreven groot, maar behoorlijk aan de maat. Zijn stem was niet geweldig, maar zeker niet slecht, en hij zong met groot enthousiasme.

‘Als het schip binnenvaaaaart!’ zong hij het refrein, het kind roeide ondertussen met de armen.

Hij hield meteen op toen hij Clara zag. ‘Ik wist niet dat er bezoek was. Excuus dat ik zomaar binnenloop.’

‘Ik ben de nieuwe huismoeder.’ Clara was van haar stuk gebracht. ‘Ik vond het best een mooi liedje.’

Ze veegde haar handen af aan haar rok. Ze zou niet van de kaart moeten zijn door de aanwezigheid van een knappe man, ze was tenslotte al lang en breed volwassen, maar het was wel degelijk het geval. Judy zou haar wenkbrauwen gefronst hebben bij zijn aanblik.

‘En wie ben jij, lieverd?’

‘Ivor Delaney,’ zei de man ijskoud.

Clara bloosde. ‘Ik had het tegen het meisje. Meisje, hoe heet jij?’

Het meisje zette grote ogen op en daarna verborg ze haar gezicht in de schouder van de man. Met een ‘hopla, dit is Peg,’ zette hij haar op de grond.

‘Hallo, Peg,’ zei Clara met de vrolijkste stem die ze op kon brengen. Pegs steile haar zwierde tegen haar snotneus. Waarom hadden kleine kinderen nooit een zakdoek? Clara zou er onmiddellijk werk van maken.

Ivor stak zijn hand uit. ‘Ik woon aan de overkant en daar vond ik Peg. Zeg maar Ivor.’

‘Clara. Clara Newton.’

Onder het handen schudden werd Clara’s blik getrokken naar zijn andere arm, die eindigde in een bij de elleboog dichtgenaaide mouw. Ze huiverde. Niet omdat het lelijk was – ze had het gewoon niet verwacht. Toen hij zag dat ze keek, zwaaide hij de mouw achter zijn rug, hij beet op zijn lip. Ze wilde hem zeggen dat ze het niet weerzinwekkend vond, dat het uit nieuwsgierigheid was, maar hoe zeg je dat?

‘Ik vroeg me al af waar ze was,’ loog Clara. ‘Hoe gaat het, juffrouw Peg?’

‘Peg praat niet,’ zei Ivor kalm.

‘Ik weet zeker van wel.’

‘Nee, ze praat niet.’

‘Waarom niet dan?’

Ivor schudde zijn hoofd en mompelde wat binnensmonds – een vloek misschien.

‘Wat een schattige…’ Clara tastte naar een compliment dat ze Peg kon geven, ‘…blouse. Is blauw je favoriete kleur?’

Het meisje verschool zich achter Ivors been. Ze was nog kleiner dan Rita.

‘Mijn favoriete kleur is rood,’ babbelde Clara verder. ‘Voor kleren tenminste; voor andere dingen, zoals ogen, denk ik dat ik bruin het mooist vind en ik houd ook van een lucht die blauw is, en gras kan het best groen zijn…’ Ze lachte zenuwachtig. ‘En jij Peg?’

Het meisje schudde heftig haar hoofd.

‘Ze praat niet, wat begrijp je daar niet aan?’ Ivor klonk geïrriteerd. Het kleine meisje rende de keuken uit. Op hetzelfde moment kwam er een wat ouder meisje, van een jaar of dertien, door de achterdeur naar binnen lopen. Opgelucht verwelkomde Clara haar.

‘Hallo en welkom!’

Welkom? Wie dacht ze wel niet dat ze was om iemand welkom te heten?

‘Dus u bent de nieuwe non?’

Clara schonk het meisje haar breedste lach, want hier was een bondgenoot. Het meisje was bijna volwassen!

‘Ik ben geen non, ik ben juffrouw Newton.’ Het meisje had een grote bos lichtbruin haar en je kon zien dat onder de chagrijnige uitdrukking een pientere geest verborgen zat. ‘Jij bent wat ouder, dus jij mag Clara zeggen.’

‘Er zit iets tussen uw tanden, juffrouw Newton.’

‘Maureen,’ zei Ivor op lage toon. ‘Probeer juffrouw Newton zich een beetje welkom te laten voelen, alsjeblieft.’

‘Welkom,’ pagegaaide Maureen.

Ivor liep naar de deur. ‘Veel succes.’

‘Dank dat u Peg hebt teruggebracht.’ Clara wilde er nog aan toevoegen: ‘En dat u Maureen corrigeerde’, maar dat wilde ze niet onder haar ogen zeggen.

‘Graag gedaan.’ Ivor bleef even met zijn hand op de deurklink staan. ‘Dat u maar weet dat ik het niet eens ben met de veranderingen.’

‘De veranderingen?’

‘Alle veranderingen hier. Sinds de Kinderwet in werking is getreden. Het ging daarvoor prima. Nu,’ hij wierp een blik de keuken in, ‘zijn alle nonnen vertrokken.’

‘Zuster Eunice is er nog.’

‘En het is gewoon… kinderen worden lukraak verdeeld, ze worden volkomen willekeurig naar andere plekken gebracht en…’ Hij zweeg, keek naar de vloer. ‘De gemeente stelt een hoop onervaren pennenlikkers aan.’

Onervaren pennenlikkers? Clara bloosde. Daar bedoelde hij haar mee.

‘Die geen idee hebben waar ze aan begonnen zijn. Met alleen maar waardeloze ideeën,’ voegde hij eraan toe, om nog maar eens zijn punt te maken. Als Clara aan één soort mensen een hekel had was het wel aan mensen die overduidelijk hun punt wilden maken.

‘Nou, bedankt voor uw mening.’

‘Als ik zie dat er iets mis is, dan zeg ik het ook.’

‘Een interessante eigenschap.’

Clara zag tot haar schrik dat zijn ogen bruin waren. Hij dacht misschien wel dat ze eerder naar zijn ogen verwezen had. Moest ze nog even zeggen dat ze blauwe ogen net zo mooi vond?

‘Vooral als het om kinderen gaat.’

‘Inderdaad.’

‘Het spijt me als u dat misschien liever niet gehoord had. Goeiedag.’

Clara bedacht dat ze al wel een heel verhaal over Ivor kon schrijven, met als titel: buurman met een slecht humeur. Maureen zat te grijnzen terwijl de andere kinderen weer binnen kwamen rennen, ieder ging zitten op een plekje op de bank. Geen geruzie over wie waar moest zitten, maar het werd al snel duidelijk dat er geen plekje over was voor Clara. Er was al nauwelijks genoeg plaats voor de kinderen. Zuster Eunice kwam de kamer binnen, ging aan het hoofd van de tafel zitten en keek afkeurend om zich heen. Maureen zette de aardappels op de tafel. Billy of Barry diende het vlees op. De kinderen staarden naar hun bestek. Het duurde lang voordat Clara zich ertoe kon zetten om wat te zeggen. ‘O, er is geloof ik geen plekje meer voor mij.’

Niemand bewoog, maar toen schoof de sproetenjongen – was het Peter? – zijn stoel naar achteren. ‘Ik vind wel iets,’ fluisterde hij, alsof hij iets fout gedaan had.

Zuster Eunice had niet eens opgekeken.

Peter kwam terug met een krukje en zette dat neer aan het andere eind van de tafel. Jammer genoeg was het zo laag dat Clara nauwelijks boven de rand van de tafel uit kon kijken. De anderen torenden boven haar uit. Ze hoopte maar dat iemand zou aanbieden van plaats te ruilen, maar dat deed niemand. Integendeel, een paar kinderen – de tweeling bijvoorbeeld – grinnikten en zelfs de zwijgende Peg moest lachen. Alsof Clara als domme leerling in de hoek was gezet.

Zuster Eunice bad voor. Geluidloos vormde Clara’s mond de woorden, met een half oog kijkend zoals ze als kind altijd deed. Acht kinderen! Acht afzonderlijke kinderen. Acht mensen, elk met hun eigen verlangens en behoeften. Toen ze zich een voorstelling van acht gemaakt had, leken het er niet zo veel als ze nu voor zich had.

Maar ze zou het vast wel kunnen oppakken. Zuster Eunice zou haar helpen en Clara liet zich erop voorstaan dat ze snel leerde. Toen ze bij Harris & Sons moesten overschakelen van de productie van apparaten voor in huis naar munitie, had Clara dat voortvarend ter hand genomen. Ze had zich toen aangepast, en dat zou ze nu ook kunnen.

‘Nou, ik ben dolblij om hier te zijn!’ zei Clara, toen het amen was uitgesproken. ‘Wat heerlijk om jullie te ont…’

‘We eten in stilte!’ Zuster Eunice hield haar vork in de lucht, en bracht hem toen naar haar mond.

‘Wat? De hele maaltijd?’

Zuster Eunice boog haar hoofd.

‘Ik had niet verwacht…’

Zuster Eunice kauwde en slikte langzaam door.

‘Ik begrijp het.’

Toen ze weer terug naar school gingen, deden de kinderen hun identieke vleermuiscapes weer aan over hun kleren.

‘Waarom dragen jullie die dingen?’

Ze negeerden haar.

‘Ik vroeg iets,’ sprak Clara streng, en eindelijk leken ze haar te horen, de kleinsten keken elkaar aarzelend aan. Terry trilde en de oren van Alex werden vuurrood. ‘Waarom we deze aanhebben?’ Het oudste meisje, Maureen, pulkte met weerzin aan de hare. ‘Zodat iedereen weet dat we op Shilling Grange wonen. Anders zien we eruit als gewone kinderen, en dat kan toch niet?’

Wat moest ze nu doen? Zuster Eunice was weer verdwenen. Clara was vrij tot de kinderen om vier uur weer terugkwamen. Ze besloot dat ze net zo goed even op pad kon gaan om de omgeving een beetje te verkennen.

Ze was eerder te verdiept geweest in haar plattegrond om op de omgeving te letten, maar ze zag nu dat de Lavenham High Road de aanblik bood van een prachtige rij winkels en woonhuizen. Witte gevels met daaraan potten met bloemen, een stoep van keistenen, zelfs een paar rieten daken. Het was als een reis terug in de tijd en het was net zo prachtig als Michael haar voorgehouden had. Ze had gedacht dat hij overdreef – hij was gek op alles wat Engels was. Maar het raakte haar nu ze naar alle winkels keek die Michael moest hebben gezien, het gemeenschapshuis Het Witte Paard, waar ze ’s avonds naartoe zouden kunnen zijn gegaan voor een borrel (ze wist niet zeker of hij het erover gehad had. Ze kon het niet uitstaan dat ze dat niet meer wist).

Maar andere dingen herinnerde ze zich nog wel. ‘Lavenham lijkt net een filmset,’ had hij gezegd. En dat was ook zo, heel anders dan Londen, dat zeker, en dat was precies wat ze nodig had. Nu ze op het platteland was, verlangde Clara naar bossen, vossen, eekhoorns, varens en romantische hekjes. Of nee, geen romantische hekjes, daar was ze nog niet klaar voor. En ook geen koeien. Ze had weleens gelezen over een incident waarbij koeien iets vertrapten met fatale afloop. Ze leken wel net zo gevaarlijk als de nazi’s.

Terwijl ze rondliep door het dorp en alles in zich opnam, liep er een modieus geklede dame op haar af, verrassend snel voor iemand die met hoge hakken over hobbelige keien liep.

‘Dag mevrouw, u ziet eruit alsof u verdwaald bent.’

In Londen, met al z’n vreemdelingen, bemoeide niemand zich met elkaar, daar zou iemand niet zomaar op een ander afstappen, maar Clara was opgetogen.

‘Dat ben ik ook, maar op een goede manier. Ik ben wat aan het rondkijken.’

‘Blijft u hier lang?’

‘Ik hoop het wel.’

‘Prachtig.’ Ze greep Clara’s handen. ‘Dit stadje kan wel wat nieuw bloed gebruiken. Door u is de gemiddelde leeftijd van de bewoners meteen gehalveerd.’

Ze lachte om haar eigen opmerking, en liep met Clara op alsof ze elkaar goed kenden. Ze leek ongeveer van Clara’s leeftijd. Ze droeg een getailleerd jasje en een kokerrok, alles hemels blauw. Trouwring om haar vinger, natuurlijk – de meeste vrouwen van haar leeftijd waren getrouwd – maar ze zou natuurlijk ook een oorlogsweduwe kunnen zijn. Haar haar was witblond gebleekt, als van een Hollywood-filmster. Clara was dol op die mode van beroemdheden – als ze er het lef voor had, had ze hetzelfde gedaan. Ze had al jaren niet met stijl geëxperimenteerd. Aan de andere kant was het wel een heel gedoe om bij te houden als je je haar verfde. En Clara wist niet of ze dat wel zou volhouden. Eerlijk gezegd kostte het haar tegenwoordig al moeite genoeg om haar neus te poederen.

Wat een geluk om meteen iemand te ontmoeten met wie ze bevriend zou kunnen raken.

‘Ik dacht net bij mezelf wat een prachtig plaatsje dit is.’

‘En we vormen zó’n gemeenschap hier, ik kan je er veel over vertellen. Ik ben Dotty, mevrouw Garrard – verdorie, ik zeg dat zo graag. Ik ben pas zes maanden getrouwd. Mijn echtgenoot – ook zo heerlijk om te zeggen – Larry is daar.’ Ze wees naar een man met een vilten hoedje die de aankondigingen in de etalage van het postkantoor stond te bestuderen. ‘LARRY. Kom even kennismaken met…’

‘Juffrouw Newton. Clara.’

‘Juffrouw?’

Daar was-ie al, ‘die blik’. Mevrouw Garrards mond trok zich medelevend samen, waardoor er lippenstift op haar tanden kwam te zitten. ‘Maakt niet uit. Ik ben dol op nieuwe dingen en ik weet zeker dat we vrienden zullen worden. Waar verblijft u? Hotel The Lavender Arms is een droom. Ik heb gehoord dat ze een fantastisch ontbijt serveren. Larry heeft beloofd voor onze verjaardag daar een nachtje te boeken. Een houten jubileum,’ voegde ze toe. ‘Of lood, ik vergeet dat altijd.’

‘Ik woon op Shilling Grange.’

Mevrouw Garrard viel meteen stil.

‘De Grange? Maar dat is geen hotel.’

‘Nee, dat klopt.’

Haar stem klonk hees nu. ‘Het weeshuis, de Grange?’

‘Inderdaad.’

De houding van mevrouw Garrard draaide meteen helemaal om. Met haar handen op haar heupen vroeg ze op autoritaire toon: ‘Waarom blijft u daar in hemelsnaam wonen?’

‘Ik ben de nieuwe huismoeder daar.’

Clara hield wel van het woord ‘huismoeder’. Er klonk uit dat haar belangrijkste taak was om zich om het ‘huis’ te bekommeren. Daar was ze goed in. Bij Harris & Sons zeiden ze altijd dat efficiëntie haar in het bloed zat.

‘O? Is dat het?’

‘Ja?’

‘Die instelling hoort hier niet. Ze zou moeten verhuizen. Dit is een respectabel stadje. Jane Taylor komt hiervandaan.’

‘Wie?’

Mevrouw Garrard schudde het hoofd in wanhoop. ‘De dichteres. En Constable. En u kent toch wel Sir Munnings, de schilder? En zijn paarden?’

‘Sir Munnings en zijn paardenschilderijen?’ Geamuseerd zag Clara een man voor zich met zijn paardenschilderijen op ezels naast zich.

De echtgenoot had zich bij zijn vrouw gevoegd. Hij had een kleine bruine hond onder zijn arm die goed paste bij zijn borstelige snor. Hij zag er opgewekt uit. Judy zou gezegd hebben dat hij ‘tevreden leek met zichzelf ’.

Mevrouw Garrard gaf hem een por.

‘Dit… ze is hier gekomen om te werken. Bij het weeshuis, nota bene.’

‘O, ja, dat willen we hier weg hebben!’ kraaide hij. Hij had zo’n onverwacht hoge stem, dat Clara bijna ondanks haar verwarring begon te giechelen. ‘Niets persoonlijks hoor, gewoon fatsoen. En de waarde van onze huizen.’

‘En de rest,’ snufte zijn vrouw.

‘We denken dat ze beter op hun plek zijn in Ipswich,’ piepte hij. De hond legde beschermend zijn poot op de arm van zijn baasje. Hij is niet degene die bescherming nodig heeft, dacht Clara.

‘Of Clacton? Clacton zou een heel goede plaats zijn voor een weeshuis.’

Het tweetal slenterde weg.

‘Het is een papieren jubileum!’ riep Clara. ‘Het is zeker weten papier, een eenjarig jubileum. Niet hout.’

Clara was net weer thuis, de woorden van mevrouw Garrard klonken nog na in haar oren, toen zuster Eunice verscheen. Ze had een overjas aan en een grote, stevige tas in haar hand.

‘Ik ga ervandoor, mijn beste,’ zei ze, vriendelijker dan Clara verwacht had.

‘Wat zegt u?’

‘Ik ben weg. Voorgoed.’

‘Nu al? Maar het kan toch… wat? Wie gaat… wie gaat me dan vertellen wat ik moet doen?’

Zuster Eunice kon haar vreugde nauwelijks bedwingen. ‘Je redt het wel, meisje.’

‘Wilt u niet…’ Clara reikte naar een strohalm. ‘Wilt u de kinderen geen gedag zeggen?’

‘Ik wil liever geen gedoe veroorzaken.’

‘En… en…’ Er waren zo veel dingen die Clara wilde zeggen, ze wist niet waar te beginnen. ‘Kunt u me nog wat laatste adviezen geven?’

‘Geef ze ervan langs.’ Het gezicht van zuster Eunice bevond zich vlak bij dat van Clara. ‘Hard. Als ze in bed plassen. Goedendag.’

Er stond een telefoonnummer van de gemeente op een van de papieren die in het dressoir lagen, maar er stond bij dat het alleen voor noodgevallen was. Was dit een noodgeval? Moeilijk te zeggen. Clara had eigenlijk ook nog helemaal geen telefoon gezien in het huis. Ze had geen telefoon, geen plan, geen strategie, geen schema, geen informatie, niets.

Het voelde echt wel noodgevalachtig.

Een lekker kopje thee, dacht ze. Dat hadden Judy en zij altijd gedaan tijdens de Blitz als de bommen neersuisden, en het hielp altijd. En er was nu niet eens sprake van bommen, of kinderen die twee aan twee in rijen liepen met gasmaskers op, en er lagen geen lichaamsdelen tussen het afval.

Diep ademhalen. Ze kon dit best.

Zodra de kinderen thuis kwamen van school, ging sproeten Peter – die een kruk had gehaald voor Clara – de oven schrobben, zijn hele hoofd verdween erin, en dekte Alex de tafel voor het ontbijt. De tweeling sneed groente voor de groentetaart van de volgende dag. De meisjes veegden en dweilden de vloeren. Overal rook het naar boenwas.

Alle kinderen wasten hun enkelsokjes en hingen ze te drogen over de warmwaterbuizen in de badkamer. Daarna poetsten ze de hele berg schoenen. Clara had zich afgevraagd of ze met zijn allen zouden luisteren naar het Kinderuurtje op de radio, maar ze hadden het daar duidelijk veel te druk voor.

Om zes uur zei Alex dat de oudsten crackers met kaas en paté gingen eten als avondeten. De jongsten kregen droge crackers, maar iedereen zorgde voor zichzelf, Clara hoefde verder niets te doen.

Ze aten in stilte en efficiënt, ruimden hun borden op en daarna lazen ze allemaal nog wat in de Bijbel (of ze deden alsof).

Clara had eerst gedacht dat half acht te vroeg was om al naar bed te gaan – de kinderen hadden toch ook wat vrije tijd nodig? – maar tegen de tijd dat de grote wijzer het halve uur aanwees, verlangde ze er wanhopig naar om niet omringd te zijn door de kinderen. Ze waren dan wel stil, maar hun voortdurende aanwezigheid drukte op haar.

‘Goedenacht, allemaal,’ zei ze toen ze afmarcheerden naar hun kamer, als plichtsgetrouwe soldaten.

De keuken was schoon en klaar voor de volgende dag. De groentetaart voor morgen moest de oven in, dat was het enige wat ze moest doen.

Voor een eerste dag was het niet al te verschrikkelijk geweest, ondanks het plotselinge vertrek van zuster Eunice. Het tehuis liep als een goedgeoliede machine. De bewoners waren het grootste deel van de dag weg, ze maakten schoon, ruimden op en nu sliepen ze. Ze waren een beetje als dieren in een dierentuin: het was niet bovenmatig triest, ze waren zo gewend aan hun gevangenschap dat ze zich er zonder klagen in schikten. Haar eerste dag bij Harris & Sons was ook niet echt een pretje geweest, dacht Clara. Iemand had het ‘on’ van haar naambordje gekrast, zodat ze eventjes, waanzinnig grappig, ‘Clara Newt’ heette, een newt was een kleine salamander. Pas toen Judy erbij kwam, ongeveer drie jaar later, begon Clara echt plezier in haar werk te krijgen. Judy was de nieuwe cheffin, zij zwaaide de scepter over alle nieuwe meiden die in de fabriek gingen werken toen de oorlog uitbrak. Ze was vijf jaar ouder dan Clara en leek eindeloos veel volwassener, maar op een of andere manier klikte het tussen hen. Ze lagen altijd naast elkaar in de schuilkelder en bespraken fluisterend hun plannen voor na de oorlog. Judy wilde op een school gaan werken – en dat was gelukt – en Clara wilde op kantoor blijven, maar dan in Amerika, met haar Michael.

Een kreet van boven. Clara aarzelde, heel even, daarna rende ze de trap op, haar hart klopte in haar keel. Haar eerste probleem.

Rita stond in het midden van de kamer, handen voor haar gezicht geslagen. Maureen, Peg en Terry stonden om haar heen. Het leek even alsof ze een spelletje speelden, tot Clara de ongelovige uitdrukking op hun gezichten zag.

‘Wat is er aan de hand?’

‘Dit!’ Rita hield een kleine grijze wollen muis omhoog, als een trofee. ‘U heeft Molly de Muis in de was gedaan!’

Maureen keek Clara aan alsof ze net getuige was geweest van een moord.

‘Ik wist niet dat dat niet mocht,’ begon Clara. ‘Hij lag in de wasmand, hoe kon ik…’

‘Mama!’ riep het huilende meisje. ‘Hij rook naar mama. MAMA!’

‘Het spijt me.’

Daarop begon Rita nog harder te huilen, met lange, wanhopige uithalen.

Clara had ook wel zin om een potje te huilen. Was het opzet geweest van zuster Eunice, of had ze gewoon niet nagedacht?

‘Ik heb het niet met opzet gedaan, Rita, echt niet.’

Maar Rita wilde haar niet aankijken. Ze stond met haar gezicht naar de muur en huilde zo hard dat alle vier de jongens de trap op kwamen stormen. Billy – of was het Barry? – greep Rita vast en streelde haar haar.

‘Wat heeft ze gedaan?’

‘Niets!’ sputterde Clara tegen. ‘Ik wist niet…’

Alle kinderen staarden Clara aan alsof bang waren dat ze ook van hén kostbare dingen zou afpakken. Terry wiegde zachtjes heen en weer en Peg bedekte haar oren met een kussen. Rita bleef maar huilen.

‘Rook naar mama.’

‘Alsjeblieft, Rita,’ smeekte Clara. ‘Stil maar.’

‘Ik hou haar wel even bij me.’ Maureen wierp Clara een vernietigende blik toe. ‘Míj mag ze graag.’

Bij het verlaten van de kamer, trapte Clara op Terry’s tenen, waarop ook Terry begon te huilen. En toen ze uitgleed op de versgedweilde vloer van de badkamer en Peg wilde waarschuwen dat het glad was, barstte ook Peg in huilen uit. Dus nu waren er drie kinderen aan het huilen, terwijl Maureens blik steeds vernietigender werd.

Barry – of was het Billy? – vroeg om een shilling en toen ze dat weigerde, vroeg hij er twee. Daarna zei hij dat het een grap was.

‘Hoezo is dat een grap?’ vroeg Clara. Ze had de zinsnede ‘aan het eind van mijn Latijn’ heel vaak gehoord, maar ze had hem nooit helemaal begrepen. Tot nu. ‘Een grap moet grappig zijn.’

‘Nou, een grap kan voor de een grappig zijn en voor de ander niet,’ zei Alex met de flaporen. Clara prentte zichzelf in haar gezicht in de plooi te houden.

‘Hebt u pijn, juffrouw Newton?’ vervolgde Alex. ‘Het lijkt net zo.’

De andere helft van de tweeling kwam uit de jongensslaapzaal. ‘Slecht nieuws,’ zei hij. ‘Ik heb weer visite gekregen.’

Clara wachtte op de volgende tegenvaller. Hij stak haar een grijze zakdoek toe. Clara deinsde achteruit. ‘Kijk, kijk!’ zei hij.

Kleine zwarte stipjes. Kleine bewegende zwarte stipjes. Het was walgelijk.

Clara sprong bij hem weg.

‘Wat is dat in hemelsnaam?’

‘Luizen.’

‘Nee!’

‘Hebt u ze nooit eerder gezien?’ Alex klonk geamuseerd.

Ze snapte zijn kaalgeschoren hoofd nu.

‘Nee, ja, nee. O, mijn god.’

Tegen de tijd dat Clara uiteindelijk weer terug was in de keuken, stond die vol rook. Ze was even weg geweest en de groentetaart was verbrand. Normaal gesproken zou ze hem misschien oneetbaar hebben verklaard, maar dit waren buitengewone tijden. Morgen stond er verkoolde korst op het menu, of anders niks.

Het was zo rond kwart over acht toen Clara weer naar haar kamer ging, nadat ze ontdekt had dat de radio het niet deed. Nog geen paar minuten later werd er op haar deur geklopt. Dat was vast Alex, die haar van alles had uitgelegd en haar het gevoel had gegeven dat ze een peuter was. Ze had waarschijnlijk weer iets fout gedaan.

Maar het was de huilerige Rita, met nog steeds Molly de Muis in haar hand.

‘Ik kan niet slapen.’

‘Ga gewoon liggen en probeer het.’

Rita zag er bedrukt uit.

‘Wat is er?’

‘Maureen doet stom.’

‘Zeg maar dat ze daarmee op moet houden.’

‘Heb ik gedaan.’

‘Zeg maar dat ik gezegd heb dat ze moet ophouden.’

‘Ze luistert niet.’

Clara probeerde niet wrevelig te reageren, maar ze kon er niks aan doen. Een vrouw had ook tijd voor zichzelf nodig. Hoe hard ze ook gewerkt had bij Harris & Sons, de avonden waren tenminste voor haarzelf. Hoe kon je het volhouden zonder? Ze had het gevoel dat ze vanavond zelfs bij het ademhalen gestoord werd.

Toen ze de kamer van de meisjes weer in kwam, hing Maureen uit het raam dat uitkeek op de straat, in een grijze flanellen nachthemd dat veel te kort was. Misschien had ze voor Clara’s binnenkomst wel staan roken, Clara had het niet kunnen zien. De kamer rook in ieder geval wél naar sigaretten, maar ja, door het hele huis hing nu ook de geur van verbrande groentetaart.

‘Doe dat raam dicht, nu.’ Clara probeerde kalm te blijven. Had Maureen haar geen dienst bewezen door Rita te kalmeren? ‘Je vat kou zo.’

Maureen riep iets naar iemand buiten. ‘Zie je morgen. Hou je taai!’

Ze schudde haar hoofd en mompelde wat naar Clara. ‘Waarom laat u ons niet met rust?’

Clara probeerde Maureen een strenge blik toe te werpen, maar dat was moeilijk met Terry die aan haar arm hing.

‘Wat is er nú weer?’

Clara keek naar beneden en gaf een gil. Bloed. Druppels helder bloed – op de vloer én op het gezicht van Terry.

‘O, in godsnaam!’ siste Maureen. ‘Ze heeft een bloedneus, het is geen slachting!’

Tegen negenen was Clara uitgeput. Ze lag in haar kamer die rook naar rook en schoonmaakmiddel en dacht aan de plotselinge ongewenste terugkeer van haar vader uit Zuid-Afrika, en het korrelige laagje zand dat hij over het hele huis had verspreid, het huis waar ze ooit zo van gehouden had.

Ze herinnerde zich de patronen van het tapijt in de woonkamer in het huis van Judy en Arthur, waar ze haar intrek had genomen, op de divan voor hun elektrische haard. En de verslagen uitdrukking op Arthurs gezicht toen Clara had gezegd: ‘Maar een paar dagen, Arthur. Judy dacht dat het wel zou kunnen.’

Het was vreemd om hier te zijn, alleen met acht kinderen. Ze zouden van alles kunnen uitspoken, ze zouden haar te lijf kunnen gaan met machetes en haar hoofd eraf hakken in haar slaap, wist zij veel.

Niet zo denken, het zijn goede kinderen. Denk in plaats daarvan aan Michael. De manier waarop hij glimlachte als ze elkaar weer zagen na een lange tijd uit elkaar, of zijn gewoonte om zich in de ogen te wrijven als hij ’s ochtends wakker werd, en ‘goeiemorgen, schat’ mompelde.

En precies op dat moment gebeurde er iets verbazingwekkends.

Terwijl Clara daar in het donker lag, bewoog het bureautje onder het raam. Maar dat kon niet. Onbezielde voorwerpen bewegen niet.

Maar het bewoog wel.

Eerst een paar centimeter, niet meer, met wiebelende poten. Het bewoog zelf. Een heel klein beetje maar, maar het was wel degelijk beweging.

‘Michael?’

Al lang had ze iets van een signaal verwacht. Dat was in feite wat haar er in eerste instantie doorheen geholpen had, uitkijken naar dat signaal. Iedereen kreeg signalen. Verloofden kregen roodborstjes die tegen hun keukenraam tikten, vrouwen kregen veren op hun tuinpad en moeders kregen regenbogen in de lucht op hun verjaardag.

Maar zij had nooit een signaal gekregen. Geen enkel. En haar conclusie was geweest dat geesten of signalen van de doden niet bestonden, want als íémand een manier zou kunnen vinden om met haar te communiceren, dan zou dat Michael wel geweest zijn.

Op dit moment van de nacht was hij waarschijnlijk gestorven. Het kon geen toeval zijn.

‘Michael?’

Het bureautje bleef schommelen, als een soort antwoord, eerst een beetje, en daarna steeds heftiger. Ja, het schommelde echt heviger nu – het schudde zelfs helemaal.

Uiteindelijk een poging tot communicatie van hem. Wat probeerde hij haar duidelijk te maken?

Haar papieren schoven naar de zijkant van het bureau en vielen toen op de grond. Als dat geen duidelijk signaal was. Het was belachelijk. Het was niet belachelijk. Hij had beloofd altijd bij haar te blijven en… hier was hij dan.

‘Ben je daar? O, mijn schat! Michael?’

De deur van de slaapkamer ging open, uit zichzelf. Clara staarde ernaar, in trance. Ze kon niet bewegen. Opeens stond daar tegen het licht van de deuropening een spookachtige figuur die plotseling begon te jammeren. Clara schreeuwde zo luid als ze kon, en vloog daarna naar het schuddende bureautje. Ze schoot eronder en klampte haar knieën tegen haar borst, begroef haar hoofd van angst tegen haar knieën.

Toen ze durfde op te kijken, zag ze een laken fladderen in de lucht, er kwamen twee jongens onder vandaan. Ze zagen er net zo bang uit als zijzelf. Het waren Billy en Barry, de tweeling.

‘HOE DURVEN JULLIE!’ schreeuwde Clara ze toe.