MISDAAD OP LEEFTIJD

CJ Wray

Misdaad
op
leeftijd

Kunnen twee stokoude spionnen nog
een laatste, gewaagde kraak zetten?

Vertaald door Lidwien Biekmann

Wereldbibliotheek

Oorspronkelijke titel The Excitements. Uitgeverij Orion

© 2023 CJ Wray

© 2024 Nederlandse vertaling Lidwien Biekmann / Wereldbibliotheek

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Villa Grafica

NUR 302

ISBN 9789046830482

www.wereldbibliotheek.nl

Wereldbibliotheek maakt deel uit van Park Uitgevers

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2024, met
ISBN 9789046830475

1

Londen, voorjaar 2022

John Betjeman had gelijk. In het warenhuis Peter Jones kon je niets ergs overkomen. Dat was wat Archie Williamson dacht terwijl hij zijn cappuccino dronk en door de ramen van de tearoom op de zesde etage van het filiaal aan Sloane Square uitkeek over de daken van Londen. Die tearoom was Archies favoriete plek. Zelfs op grijze dagen heerste er een zonnige sfeer en de mensen zaten om beurten aan een tafeltje bij het raam, want iedereen begreep dat je niet urenlang met maar één latte van het fantastische uitzicht mocht zitten genieten. Archie knikte tevreden toen een jonge vrouw met een laptop haar plaats afstond aan een uitgeputte moeder met twee kleine kinderen, en hij dat dus niet hoefde te doen.

Nu zijn lunchgenoten nog in aantocht waren, pakte Archie de Standard die de vorige gast had achtergelaten, schudde de krant uit en bladerde naar de pagina met de puzzels. De cijfercode was zijn favoriet. Hij werd er steeds sneller in, al zou hij nog heel wat moeten oefenen voordat hij zo’n puzzel net zo snel kon oplossen als zijn oudtante Penny.

Hij probeerde net te bedenken of nummer 24 een a of een o moest zijn toen hij een appje kreeg. Het was van Arlene, Penny’s huishoudster, die schreef dat ze Penny en haar oudere zus Josephine in een taxi had gezet en dat ze elk moment op Sloane Square konden aankomen. Archie bedankte Arlene voor haar berichtje. Ze was echt een schat. Maar na drie kwartier waren Archies geliefde oudtantes nog steeds nergens te bekennen. Net toen hij Arlene weer wilde appen om te vragen of ze op haar app kon zien waar de taxi was, kwam er een managerachtige dame met een naambordje met het logo van Peter Jones op haar blouse de roltrap op en riep: ‘Meneer Archie Williamson? Is hier ergens een meneer Archie Williamson?’

‘Ja, hier,’ zei Archie; hij ging staan en stak zijn hand op. Twee klanten die elk aan een tafeltje midden in de zaak zaten, stonden tegelijk op om Archies plaats bij het raam te bemachtigen zodra die vrijkwam. Ze keken elkaar aan als twee olympische atleten bij de start van de honderd meter en stonden klaar om een sprintje te trekken zodra Archie was vertrokken.

‘O, gelukkig,’ zei de vrouw, die volgens haar naambordje Erica heette. ‘Het gaat over uw oudtantes. De dames Williamson? Wilt u even met me meekomen?’

Archie schrok. ‘Is er iets gebeurd? Is alles goed met ze?’

De vorige maand was er een ongelukje geweest: Josephine was uitgegleden over een gevallen hamburger op de stoep bij de McDonald’s in King’s Road en ze had Josephine meegesleurd in haar val. Ze werden allebei een nachtje ter observatie opgenomen in het Chelsea and Westminster Hospital om uit te sluiten dat ze een hersenschudding hadden.

‘Nee, nee,’ zei Erica. ‘Er is niets met ze. Tenminste niet lichamelijk…’ Ze ging op fluistertoon verder. ‘Maar er is wel iets anders. Iets… Misschien is het beter als we dit onder vier ogen bespreken, meneer Williamson. Dus als u even wilt meekomen?’

Archie liep achter Erica aan naar de roltrap. Toen ze op de begane grond waren, ging ze hem voor langs de schappen met keurige stapels handdoeken en lakens naar een deur die hem nooit eerder was opgevallen. Ze deed hem open en liet Archie binnen.

‘Uw oudtantes zijn daar,’ zei ze.

Archie had er een beetje moeite mee dat Erica de deur voor hem openhield terwijl hij dat als welgemanierde heer eigenlijk voor haar zou moeten doen, maar hij knikte en liep naar binnen. Hij had nog steeds geen idee wat hem te wachten stond.

In een sobere ruimte met alleen wat smaakvolle pastelprints aan de wand (verkrijgbaar op de vierde etage) zaten Archies oudtantes naast elkaar op twee stoelen die voor een keurig bureau waren opgesteld. Hoewel het een zachte lentedag was, waren ze allebei dik ingepakt in een winterjas met een sjaal. Josephine had een blauwe visserspet op en Penny haar favoriete mohair baret. Archie verbaasde zich er altijd over dat zijn tantes zoveel kleiner leken buiten de vertrouwde omgeving van hun huis in Kensington, maar deze keer leken ze kleiner dan ooit. Misschien kwam het door het contrast met de twee bomen van kerels die als schildwachten aan weerszijden van de twee dames stonden opgesteld. Beveiligers in burger, zag Archie met stijgende bezorgdheid.

‘O, Archie, godzijdank ben je er,’ zei Josephine. ‘Er is sprake van een vreselijk misverstand.’

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg hij.

Tante Penny keek naar haar voeten, gestoken in keurige klittenbandschoenen maatje 35. Toen ze weer opkeek, herkende Archie de blik op haar gezicht van alle foto’s van toen ze nog jonger was, uit de periode tussen 1924 en het begin van de Tweede Wereldoorlog. Ze was iets van plan. Waar kon dat ‘misverstand’ in vredesnaam over gaan?

‘Archie, schat, het spijt me vreselijk dat ik je zo te schande maak,’ begon Penny. ‘Ik pakte het alleen maar even op om het te bekijken, maar toen was ik geloof ik ergens door afgeleid en voordat ik wist wat ik deed, heb ik het in mijn handtas gestopt en deed ik achteloos de rits dicht.’

Dat ‘het’ was een klein Swarovski-olifantje dat nu op zijn achterpoten op Erica’s bureau stond.

‘Moeten we de politie bellen?’ vroeg een van de bewakers.

De charmante Erica beet op haar onderlip. Ze keek van de bewaker naar de zussen naar Archie en toen weer naar de bewaker. Je zag duidelijk dat ze ermee in haar maag zat.

‘Dat lijkt me niet nodig, om de politie te bellen,’ kwam Archie tussenbeide. ‘Zoals u ziet is mijn tante Penny…’

Hij kon toch niet ‘hoogbejaard’ zeggen waar ze bij was?

‘Ik denk dat ze het me niet kwalijk zal nemen als ik zeg dat er momenten zijn waarop ze een tikje vergeetachtig is, maar geen haar op haar hoofd zou eraan denken om iets oneerlijks te doen en ze zou nóóit op slinkse wijze het bedrijf Peter Jones van enig bezit willen beroven. Ze is zo eerlijk als het maar kan. Alleen… alleen heeft ze… begrijpt u, ze heeft…’

Nee. Hij kon het d-woord ook niet uitspreken, zelfs niet als hij daarmee kon zorgen dat Penny niet de gevangenis in zou gaan.

‘Alleen is ze onlangs zevenennegentig geworden.’

Penny knikte bedroefd en ze zag er ineens precies zo oud uit als ze was.

‘Ik heb nog in de oorlog gevochten,’ zei ze.

‘Ik ook,’ zei Josephine.

‘Inderdaad,’ ging Archie verder. ‘Toevallig hebben mijn tantes en ik vandaag hier in de tearoom afgesproken om te overleggen over hun deelname aan de VE Day-viering in de Royal Albert Hall. VE Day? De jaarlijkse viering van het einde van de Tweede Wereldoorlog?’

‘In Europa,’ specificeerde Penny. ‘De oorlog in het Verre Oosten was pas veel later dat jaar voorbij.’

‘U hebt helemaal gelijk, tante Penny.’ Archie keek weer naar Erica. ‘Ze hebben een ontmoeting met prins Charles, als vertegenwoordigsters van de vrouwelijke strijdkrachten.’

Dat leek de beveiliger die de politie wilde bellen niets te zeggen, maar Archie zag dat de jongere beveiliger en Erica er wel van onder de indruk waren dat ze in het gezelschap verkeerden van twee heuse veteranen uit de Tweede Wereldoorlog.

‘Ik zat bij de Wrens,’ zei Josephine.

‘De Women’s Royal Naval Service,’ verduidelijkte Archie.

‘En ik was een FANY,’ zei Penny.

‘First Aid Nursing Yeomanry,’ zei Archie.

‘Dank u wel dat u voor ons hebt gestreden,’ zei de jongere bewaker.

Archie wist dat zijn beide tantes een hekel hadden aan dat cliché, maar vandaag waren ze zo vriendelijk (of verstandig) om de man te bedanken voor zijn aardige woorden.

‘Ik wil met alle plezier dat olifantje betalen,’ zei Archie in een poging om de zaak af te handelen. ‘Misschien kunnen we dit dan gauw vergeten zodat jullie weer verder kunnen met jullie werkzaamheden.’

‘Het beleid van ons bedrijf…’ begon de oudere bewaker.

‘Schrijft voor dat een dergelijk incident altijd op de officiële wijze dient te worden afgehandeld,’ vulde Erica aan. ‘Dat weet ik, John. Maar misschien kunnen we in dit geval, aangezien mevrouw Williamson de zaak nog niet had verlaten…’

Archie glimlachte dankbaar en gaf haar zijn creditcard. ‘Voor het olifantje.’

‘Dat is niet nodig, hoor,’ zei Erica.

‘Ik wil het graag,’ zei Archie, die ervan uitging dat Penny het kennelijk wilde hebben.

‘Nou, als u erop staat. Dan moeten we er even mee naar een van de kassa’s.’

‘Maar gaan we niet de politie inschakelen?’ vroeg John.

‘We gaan niet de politie inschakelen,’ bevestigde Erica. ‘Vandaag niet. Dames?’ Ze deed de deur open om Penny en Josephine voor te laten gaan, terug de winkel in.

Archie parkeerde Penny en Josephine op de kussenafdeling, waarna hij het spuuglelijke kristallen snuisterijtje ging betalen. Het was schrikbarend duur. Gruwelijk duur voor iets wat zo ontzettend lelijk was. Wie zou zulke dingen nou vrijwillig willen kopen? Of willen stelen?

‘Laten we vandaag maar lunchen bij The Colbert,’ zei Archie tegen de zussen toen hij had afgerekend. Hij wilde graag naar buiten, weg van de plaats delict. De twee bewakers waren in de richting van de hoofduitgang aan Sloane Square gelopen, dus Archie begeleidde zijn oudtantes via de geurkaarsenafdeling naar de uitgang aan Symons Street, en hij liet door zijn lichaamstaal duidelijk merken dat dit geen moment was om daar te blijven treuzelen en aan een Cire Trudon Abd El Kader-kaars te ruiken die Penny altijd zo deed denken aan de tijd dat ze in Algiers zat.

2

Archie Williamson kon zich de eerste kennismaking met zijn oudtantes nog goed herinneren. Dat was op een middag in de Schotse Hooglanden in de zomer van 1987 toen hij zesenhalf jaar was. Zijn ouders hadden hem meegenomen naar Grey Towers in Schotland, het oude landhuis van de familie (dat inmiddels was overgedragen aan de National Trust for Scotland), en Josephine en Penny logeerden in een oud boerenhuisje in de buurt, zonder stromend water en elektriciteit, het enige wat nog over was van het vroegere familiebezit. De zussen waren er op vliegvisvakantie. Ze waren langsgekomen in de cottage die Archies ouders hadden gehuurd en ze hadden een hele berg versgevangen forellen meegenomen en kibbelden over wie de grootste aan de haak had geslagen.

‘Dit zijn de zussen van jouw opa,’ zei Archies vader Charles.

Archie was meteen diep onder de indruk van de twee vrouwen, die ouder waren dan iedereen die hij kende, hoewel ze destijds nog maar in de zestig konden zijn geweest. Ze kwamen uit een ander tijdperk – ze zouden zelfs van een andere planeet hebben kunnen komen – maar aan het eind van de middag voelde Archie een sterke band met ze, ondanks de vele tientallen jaren leeftijdsverschil. Misschien kwam dat door de manier waarop ze tegen hem praatten. Al vanaf die allereerste ontmoeting behandelden ze hem als een kleine volwassene en toonden veel interesse in zijn voorkeuren en meningen. Toen ze aanboden om hem te leren vissen, was hij meteen verrukt.

De volgende dag namen de twee zussen Archie mee naar het loch voor hun eerste grote gezamenlijke avontuur. Hoewel Archies ouders bezorgd waren dat hun lieve, leesgrage, enige kind een dagje vissen met twee dames van in de zestig niet leuk zou vinden, vond Archie het juist fantastisch. Hij raakte nog veel meer onder de indruk van de twee familieleden die hij nu pas had ontmoet, deze exotische wezens die konden roeien als matrozen en vloeken als dragonders, maar de hele dag hun kapsel keurig in model hielden. Toen ze hem weer afleverden bij zijn ouders was Archie grondig onderwezen in de techniek van het vliegvissen en had hij zijn verzameling scheldwoorden enorm uitgebreid. Hij kon niet wachten tot hij de zussen weer zou zien.

Vanaf die dag liet Archie geen gelegenheid voorbijgaan om bij zijn oudtantes te logeren, en die vonden het heerlijk om hem over de vloer te hebben. Tijdens de vakanties in het gruwelijk koude boerenhuisje in Schotland – dat zijn vader treffend omschreef als ‘kamperen, maar dan erger’ – kreeg Archie van zijn oudtantes een alternatieve opvoeding. Ze leerden hem om de lokale flora en fauna te herkennen. Ze leerden hem hoe hij zelf zijn avondmaaltje kon vangen. Ze leerden hem vuurtje stoken. Dat was allemaal oneindig veel spannender dan zijn moderne eindtwintigste-eeuwse kindertijd in Cheltenham. Thuis mocht hij nog niet eens aan de lucifers komen. Bij Penny en Josephine mocht hij klappertjes van een klappertjespistool op een hoog oplaaiend kampvuur gooien.

‘Ze hebben een vreselijk slechte invloed op hem,’ klaagde Archies moeder toen hij na die vakantie met verschroeide wenkbrauwen thuiskwam.

De zussen gaven hem inderdaad altijd cadeaus die totaal ongeschikt waren voor zijn leeftijd. Een van Archies favorieten was een verzameling boeken die hij voor zijn tiende verjaardag had gekregen. Terwijl zijn peettante al vreesde dat ze te ver was gegaan door hem een deel uit de Kippenvel-serie te geven, stuurde tante Penny hem twee boeken uit haar eigen bibliotheek over krijgs- en vechtkunst: All-In Fighting en Get tough! van majoor W.E. Fairbairn, en daar verdiepte Archie zich met veel enthousiasme in. Die zomer oefende hij alle trucs van defendu, Fairbairns ‘onbeschaafde’ vechtsport, waarbij hij het helaas voor elkaar kreeg om zijn eigen pols te breken. Maar toen hij na de vakantie weer op school kwam, ging daar het gerucht dat Archie Williamson zijn pols had gebroken terwijl hij à la Kevin in Home Alone in z’n eentje een inbreker het huis uit had gejaagd, wat hem korte tijd nogal populair maakte.

Penny en Josephine lieten hem ook kennismaken met verfijndere activiteiten. In het grote witte huis in South Kensington waarin de beide zussen woonden, leerde Archie hoe je een cordon bleu bereidt en hoe je de foxtrot danst. Hij ging met de zussen mee naar de Londense musea en theaters en luisterde als tiener vol bewondering als ze in het Frans, Italiaans en Hausa converseerden met de vele chique gasten van allerlei pluimage die op zaterdagavonden bij hen thuis langskwamen om te eten, te drinken en te kaarten, terwijl hij martini’s voor ze mixte.

‘Een tikje royaler met de vermout, schat.’

De zussen waren dol op vermout. En op gin. De martini’s waar zij van hielden, waren sterker dan een molotovcocktail.

Toen Archie ouder werd, namen de zussen hem mee op hun reisjes naar het buitenland; eerst naar Europa, daarna verder weg.

‘Altijd feestkleding meenemen!’ was hun wijze reisadvies.

Dankzij hun carrière en hun familieconnecties – Josephine was academica en had met haar man, een diplomaat, de hele wereld over gereisd, en Penny had bij internationale hulporganisaties gewerkt – leek het alsof de zussen in elke stad in elk land wel interessante mensen kenden door wie ze werden uitgenodigd op de thee: schrijvers, kunstenaars, uit de gratie gevallen voormalige ministers…

Toen Archie naar Londen verhuisde en een baan in een galerie kreeg, was een van de dingen die hij het fijnst vond van zijn nieuwe leven in de hoofdstad dat hij zijn oudtantes veel vaker kon zien. Hij woonde de eerste tijd bij hen in huis, in de logeerkamer, die volgestouwd was met souvenirs van hun reizen, tot hij genoeg geld had gespaard om een eigen appartement te kunnen kopen.

Eerlijk gezegd zou hij het liefst voor altijd in die logeerkamer bij hen in huis zijn blijven wonen, ware het niet dat hij geen dates mee naar huis durfde te nemen. Het hoogtepunt van zijn dag was het borreluurtje met zijn tantes – ‘dit vraagt echt om nog een flinke scheut vermout, schat…’ – als hij thuiskwam van zijn werk.

‘Ik snap niet hoe je het uithoudt met die twee ouwe taarten!’ zei iemand eens tegen hem.

‘Je kunt veel meer lol met ze hebben dan met mensen van onze leeftijd,’ was Archies oprechte antwoord. Mensen van de leeftijd van zijn tantes vond hij veel boeiender dan zijn leeftijdsgenoten, veel ontwikkelder. Hij luisterde veel liever naar hun verhalen dan naar een leuterverhaal van een zijn vrienden over het zoveelste zuipweekend op Ibiza.

Archie had niets met moderne muziek. Of met moderne literatuur en moderne films. Dankzij de tantes had hij op zijn vijftiende alle goede boeken uit de jaren veertig gelezen en alle films uit de jaren veertig gezien die je maar kon bedenken. Misschien was het dan ook geen toeval dat hij zich specialiseerde in de schilderkunst uit dat decennium. Hij vond die periode die zijn tantes nog hadden meegemaakt de interessantste uit de geschiedenis, ondanks, of misschien dankzij, de Tweede Wereldoorlog.

Het allerbelangrijkste wat de tantes hem bijbrachten was hun levensmotto, dat zij op hun beurt hadden geleerd van de fictieve straatkat Mehitabel uit de boeken van Don Marquis over Archy en Mehitabel; die boeken hadden ze in hun jeugd verslonden en ze behoorden nu ook tot de favoriete boeken van hun achterneef.

‘Je moet toujours gai zijn, Archie, toujours gai.’

‘Toujours gai’ was Mehitabels motto en nu ook het hunne. Het hield in dat het leven te kort was voor somberte en zelfmedelijden. Je moest elke gelegenheid om iets leuks te doen met beide pootjes aangrijpen.

Toen Archie ontdekte dat hij ook toujours gay was, waren de zussen daar helemaal gelukkig mee, en ze hielpen hem met de lastige taak om het aan zijn ouders te vertellen, die daar, zoals hij al terecht vermoedde, minder ontspannen op reageerden. Hij was ervan overtuigd dat zijn oudtantes met hun zorgvuldige bemoeienis een jarenlange breuk tussen hem en zijn ouders hadden weten te voorkomen. En alleen al daarom zou hij altijd veel van Penny en Josephine blijven houden. Hij had gezworen dat hij er altijd voor ze zou zijn, zoals zij er ook altijd voor hem waren geweest.

3

Die middag eind april in Sloane Square, na het debacle bij Peter Jones, voelde Archie aankomen dat wat hij had gepland als een snelle lunch waarschijnlijk niet vóór vijf uur ten einde zou zijn. Snel lunchen bij Colbert was onmogelijk. Toen de zussen allebei steak pommes frites met extra friet hadden besteld – ze leken dan wel op twee vogeltjes maar absoluut niet qua eetlust, tenzij je aan een zilvermeeuw dacht – excuseerde Archie zich even, ging van tafel en belde zijn assistent. Hij had nu een eigen galerie en hij werd beschouwd als een autoriteit op het gebied van de officiële oorlogskunstenaars uit de Tweede Wereldoorlog. Toen hij had doorgegeven dat hij de rest van de dag geen telefoontjes meer kon beantwoorden, ging hij weer aan tafel en verheugde zich op een heerlijk luie middag.

Josephine was deze keer degene die de vraag stelde.

‘En, Archie, wat heb je vandaag voor spannends voor ons in petto?’

Dat was iets wat de zussen altijd vroegen. Iets spannends was hun term voor elk soort sociale activiteit, en omdat Archie de facto hun manager was geworden, was het aan hem om dat te organiseren. Soms, als hij niets had bedacht, of iets had bedacht waarvan hij vreesde dat het niet aan de verwachtingen zou voldoen, sloeg de schrik hem om het hart wanneer ze hem zoiets vroegen. Als twee van het snel slinkende aantal veteranen uit de Tweede Wereldoorlog werden de zussen vaak uitgenodigd om ergens te komen spreken, maar Archie wist dat ze het allebei doodsaai vonden om de zoveelste groep studenten of pedante geschiedkundigen toe te spreken.

‘Altijd weer dezelfde domme vragen,’ verzuchtte Penny dan. Soms binnen gehoorsafstand van de onfortuinlijke vraagsteller.

Het was vooral Penny met wie je moest uitkijken als ze zich verveelde. Nog maar een week geleden hadden de zussen een praatje gehouden op een school en had een jongen van elf de vraag gesteld die heel vaak door schoolkinderen werd gesteld: ‘Hebben jullie weleens iemand vermoord?’ Penny had geantwoord: ‘Dat zou ik je kunnen vertellen, maar daarna zou ik jou ook moeten vermoorden.’ Daarbij had ze zo’n ijskoude blik in haar ogen dat zelfs Archie vond dat zijn lieve tante heel even een moordenares met een hart van steen leek.

Gelukkig had Archie vandaag wel iets voor ze in petto waarvan hij hoopte dat ze het spannend genoeg zouden vinden.

‘Goed, zoals ik al zei tegen die aardige jongedame bij Peter Jones…’ Jongedame? Ze was minstens tien jaar ouder dan hij! ‘Jullie zijn allebei uitgenodigd om deel te nemen aan de festiviteiten op VE Day in de Royal Albert Hall. Prins Charles en de hertogin van Cornwall zullen ook aanwezig zijn.’

‘Alweer die twee?’ zei Penny schamper. ‘We zijn met nog maar zo weinig over, je zou toch denken dat ze onderhand weleens met Hare Maje aan kunnen komen.’

‘Die wordt ook een dagje ouder,’ zei Josephine, die zelf twee jaar ouder was dan de koningin.

‘Dat is waar,’ stemde Penny in. ‘Maar dan nog. Het zou voor ons weleens de laatste keer kunnen zijn.’

‘Nee, tante Penny!’ protesteerde Archie. ‘Dat mag je niet zeggen! Jullie worden allebei minstens honderdzeventien, net als die Franse non die het coronavirus heeft overleefd. En die niet eens wist dat ze het had.’

‘Een non?’ zei Penny. ‘Wat zeggen ze ook alweer? Als je niet drinkt, rookt of seks hebt, duurt je leven ook niet eindeloos lang…’

‘Maar zo voelt het dan wel!’ vulde Josephine aan.

Daar moesten ze allebei om grinniken.

‘Vertel eens wat meer over die ceremonie,’ zei Josephine. ‘Moeten we ook iets zeggen?’

‘Ik geloof het niet. Jullie zijn uitgenodigd als eregasten. Jullie zitten in de rij voor het orkest, samen met de andere veteranen.’

‘Voor zover er nog een paar over zijn.’

‘Hopelijk niet die ouwe Dambuster,’ zei Penny. ‘Handtastelijk,’ fluisterde ze tegen haar zus.

‘Dat ging per ongeluk,’ zei Archie, die nog precies wist wat er op Remembrance Day 2017 bij de dodenherdenking was voorgevallen. ‘Hij struikelde toen hij het podium wilde beklimmen en…’

‘Viel uitgerekend precies in mijn boezem?’ Penny deed haar armen over elkaar.

‘Ik zal vragen of ze je een plaats zo ver mogelijk bij hem vandaan kunnen geven.’

‘Het maakt mij niet uit,’ zei Josephine. ‘Misschien kun je mij tussen hem en die alleraardigste

militair zetten die we vorig jaar hebben ontmoet. Zo charmant…’

‘Dus jullie willen er allebei naartoe?’ vroeg Archie.

‘Wat moeten we anders doen?’ reageerde Penny. ‘Als je eenmaal zo oud bent als wij valt er weinig meer te beleven. Heel weinig spannends. Het is vraiment moeilijk om toujours gai te zijn als er nog maar zo weinig is om je op te verheugen.’

Archie herinnerde zijn oudtantes er niet aan dat hij nog maar twee weken geleden een interview voor ze had geregeld met Dan Snow voor zijn podcast over de Tweede Wereldoorlog. De meeste mensen van hun leeftijd zouden dolgelukkig zijn geweest met een interview door zo’n charmante jonge man. Die ook nog eens heel knap was. Maar Josephine had alleen maar oog gehad voor het feit dat Snow toen hij bij hen thuis kwam voor de opname twee verschillende sokken aanhad.

‘Ik begrijp best dat de mensen ons op de podcast niet kunnen zien,’ had Josephine gezegd. ‘Maar hij had toch wel even op die sokken kunnen letten.’

Archie dacht dat het niet door die sokken kwam dat Snow niet bij Josephine in de smaak was gevallen, maar doordat hij, toen hij zijn opnameapparatuur aan het klaarzetten was, terloops had verteld dat hij rechtstreeks van een interview met Davina Mackenzie kwam. Davina Mackenzie, 101 jaar oud en nog steeds volkomen compos mentis, was de oudste Wren van allemaal.

‘En kleindochter van een admiraal, heeft ze dat wel verteld?’ zei Josephine altijd schamper als haar naam viel. Het moge duidelijk zijn dat Davina Mackenzie nooit verzuimde om zelf haar illustere voorvader met die hoge rang ter sprake te brengen.

En nu, terwijl ze het hadden over de VE-festiviteiten, vroeg Josephine op een toon die, zo wist Archie, luchtig was bedoeld: ‘En Davina Mackenzie? Komt zij ook? Als kleindochter van een admiraal…’

Archie wist dat hij zijn antwoord heel voorzichtig moest inkleden.

‘De producente van de BBC zei dat ik de eerste was die ze over de gasten had gepolst. Ze wil jullie dolgraag aan boord hebben. Er zijn maar weinig plaatsen beschikbaar en jullie zijn eerste keus.’

Daar nam Josephine genoegen mee.

Een ober zette een bordje met drie minibaguettes op tafel en de zussen vielen erop aan.

Terwijl Archie een bescheiden stukje van zijn eigen brood beboterde, vroeg hij: ‘Waarom waren jullie vandaag eigenlijk zo laat? Meestal houden jullie je aan de militaire tijd.’ Dat wilde zeggen: vijf minuten te vroeg.

‘We zijn nog even bij Tiffany geweest,’ zei Josephine. ‘We moesten een kraamcadeautje hebben voor de nieuwe achterkleinzoon van de Browns.’

Het tweede filiaal van de New Yorkse juwelier was op de hoek van Sloane Square en Symons Street.

‘Hebben jullie iets gevonden?’ vroeg Archie.

‘Niets wat we wilden kopen,’ zei Penny.

Op dat moment kwam de ober met een fles champagne, die de zussen moesten hebben besteld toen Archie met zijn assistent belde. Hij probeerde niet geschrokken te kijken toen dat een fles Ruinart was, niet de huisbubbels.

‘Deze is voor mijn rekening,’ zei Penny met een geruststellend klopje op zijn arm.

‘Maar hebben we iets te vieren?’ vroeg Archie.

‘Dat we ermee weg zijn gekomen,’ zei Penny, waarmee ze waarschijnlijk doelde op het incident bij Peter Jones, al vond Archie niet dat ze er echt ‘mee weg waren gekomen’. Maar terwijl Penny in haar handtas op zoek ging naar een zakdoekje keek ze even naar de ring met de glinsterende diamant onderin, waar nog net een glimp van te zien was.

4

Toen de lunch eenmaal ten einde was, waren de zussen alweer plannen voor het diner aan het maken, maar Archie moest naar een vernissage en liet zich niet overhalen om die over te slaan. Hij liet zich ook niet overhalen om ze mee te nemen, wat hij soms wel deed. De zussen en champagne waren een gevaarlijke combinatie, om het maar eerlijk te zeggen, en ze hadden al heel wat achter de kiezen. Daarom zette Archie zijn oudtantes op Sloane Square in een taxi, stopte de chauffeur twee briefjes van twintig pond toe en gaf hem opdracht om de beide dames helemaal naar de voordeur te begeleiden.

De chauffeur, die lid was van de Poppy Cab-vrijwilligers die elk jaar op Remembrance Day veteranen heen en weer reden naar het oorlogsmonument, de Cenotaph, beloofde dat de zussen bij hem in goede handen waren. Archie was gerustgesteld en controleerde of zowel Penny als Josephine de veiligheidsgordel om had.

‘Zorg dat jullie niet weer in de problemen komen, hè?’ zei hij.

Penny en Josephine verzekerden hem dat ze zich zouden gedragen.

‘Goed zo. Want ik kan niet kristallen olifantjes blijven kopen.’

De twee zussen woonden samen in Penny’s huis in South Kensington sinds Josephine in 1983 weduwe was geworden. Penny had haar man al jaren eerder verloren, in de jaren zestig. Hoewel ze naar eigen zeggen in hun jeugd water en vuur waren geweest, vonden ze het toen ze volwassen waren fijn om bij elkaar in huis te wonen; ze zagen het aanvankelijk als een tijdelijke oplossing – totdat Josephine een beetje over het grote verlies van haar geliefde Gerald heen was – maar die oplossing bleek al snel permanent. Ze zouden de rest van hun leven in dat huis blijven wonen. Toen ze in de tachtig waren, hadden ze afgesproken dat als een van beiden ooit naar een verpleeghuis zou moeten, ze allebei een enkeltje Zwitserland zouden nemen.

De dag nadat Archie van dat macabere plan had gehoord, had hij de paspoorten van zijn oudtantes in zijn kantoor achter slot en grendel weggeborgen, en iedereen ervan op de hoogte gebracht dat de zussen ze niet terug mochten krijgen zonder zijn uitdrukkelijke toestemming. En als Zürich het reisdoel was, zou hij die toestemming nooit geven.

Nu, tien jaar nadat ze hem op de hoogte hadden gebracht van die gruwelijke afspraak, was Archie opgetogen dat zijn oudtantes nog steeds zelfstandig woonden, maar hij was ook erg blij dat ze Arlene Blomerus hadden, hun inwonende huishoudster. De zussen hielden zichzelf – en iedereen die ernaar vroeg – voor dat Arlenes taken zich beperkten tot koken, schoonmaken en cocktails bereiden – ‘Maar ze is altijd zó zuinig met de gin!’ – maar Arlene had bovendien een EHBO-diploma, en alleen al haar aanwezigheid maakte dat Archie ’s nachts veel rustiger sliep.

Toen Penny en Josephine die dag terugkwamen van Sloane Square, werden ze door Arlene verwelkomd met thee en kaastosti’s. Arlene maakte kaastosti’s als de beste. Ze bedankte de taxichauffeur uitgebreid dat hij de moeite had genomen om de twee oude dames tot aan de voordeur te brengen. Een extra dienstverlening die door Penny was beloond met allerlei oneerbare voorstellen toen hij haar de treetjes bij de voordeur op hielp.

‘Ouwe dames zijn het ergst,’ zei hij later tegen zijn collega’s bij de taxistandplaats.

Arlene vroeg of ze een leuke dag hadden gehad; ze vertelden dat het vraiment gai was geweest en lieten het daarbij. Hoewel Arlene allang op de hoogte was van het Peter Jones-debacle – Archie had haar gebeld om haar op de hoogte te brengen toen zijn tantes onderweg waren naar huis – drong ze niet verder aan. Ze wilde Penny niet in verlegenheid brengen door over haar moment van vergeetachtigheid te beginnen. Het was vrijwel zeker een symptoom van beginnende dementie en Arlene geloofde dat je oudere mensen met respect en begrip moest behandelen, ook als ze aan het aftakelen waren. ‘Want uiteindelijk,’ zei ze vaak tegen haar eigen zus Peta, ‘is dat het voorland van ons allemaal.’

Na het avondeten stelde Arlene de dames voorzichtig voor dat ze die avond maar eens vroeg onder de wol moesten kruipen.

‘Ik begrijp dat jullie nog erg opgewonden zijn over de heerlijke dag, maar als jullie niet op tijd gaan slapen, moeten jullie het morgen bezuren.’

Met veel gemopper en na een flink glas whisky voor elk volgden de zussen Arlenes advies op en wensten elkaar boven op de overloop welterusten.

‘Slaap zacht, zonder zorgen, goedenacht, tot morgen!’ zeiden ze tegen elkaar, net als toen ze klein waren.

Josephine sliep al binnen een paar minuten, maar Penny ging nog niet slapen. Ze moest eerst nog wat dingen opzoeken. Ze zette de iPad aan die Archie haar voor haar negentigste verjaardag had gegeven (met daarop een sudokuapp tegen de mentale achteruitgang) en ging meteen naar de website van haar favoriete juwelier om de waarde op te zoeken van de ring die de hele dag naast een pakje hoestbonbons onder in haar handtas had gelegen. Had die bediende in de winkel nu gezegd dat het twee of drie karaats was? Toen ze besloot dat het twee karaats moest zijn (nog steeds niet gek voor een kwartiertje werk) nam ze zich voor om de volgende dag een van haar oude vrienden te bellen. Vervolgens googelde ze de komende juwelenveilingen en zag dat er een interessante veiling werd aangekondigd bij Brice-Petitjean in Parijs: ‘Bijzondere vroegtwintigste-eeuwse juwelen’. Die veiling in juni werd aangekondigd met een foto van een ring met een enorme smaragd in een schitterende straal van kleine baguette geslepen diamanten. Een ballerinazetting, zoals het werd genoemd.

‘Achter elk object gaat een verhaal schuil…’ luidde de begeleidende tekst.

Penny vergrootte het beeld op haar tablet zo ver mogelijk en pakte de loep die ze voor zulke gelegenheden op haar nachtkastje had liggen om het nog beter te kunnen zien. Haar mond viel open van verbazing toen ze de steen van heel dichtbij bekeek. Was het hem? Nee. Onmogelijk. En toch… O ja, het was hem. Achter deze steen ging inderdaad een heel verhaal schuil.

5

Archie had zich geen zorgen hoeven maken, want de VE-viering in de Royal Albert Hall verliep uitstekend. De zussen zaten naast elkaar in het midden van een rijtje van zes oorlogsveteranen. Rechts van Penny zat de stoere, knappe legerofficier. Links van Josephine zat de handtastelijke Dambuster. De voormalige derde officier Davina Mackenzie was niet opgesteld (Archie vertelde Josephine maar niet de reden: Davina was gevraagd voor een speciale uitzending van het journaal), maar er was wel een andere stokoude Wren: zuster Eugenia Lambert, een non van de Zusters van het Heilig Hart, door Archies oudtantes de Prinz Eugen genoemd omdat ze in haar manier van doen op een oorlogsschip leek. Grappig genoeg had zuster Eugenia bij de Y Service gediend, de inlichtingendienst die tijdens de oorlog het radioverkeer op zee afluisterde, en ze beweerde signalen van onder meer dat schip te hebben opgevangen, en ook van de beruchte Bismarck.

‘Iedereen die ooit bij de Y Service heeft gezeten, heeft signalen van de Bismarck onderschept,’ zei Josephine soms schamper. ‘Zelfs toen ze er pas bij kwamen nadat de Bismarck allang tot zinken was gebracht.’

De zussen droegen vol trots hun medailles: Josephine had er twee, Penny drie. Archie had ze glimmend gepoetst. Hij had ook nieuwe lintjes aan die van Penny bevestigd, want de oude waren kapotgeknaagd door Penny’s laatste teckel, Flaubert de Derde. De zussen hadden allebei natuurlijk de War Medal, met het rood-witblauwe lint. Daarnaast had Josephine de Defence Medal en Penny de 1939-1945 Star en de Italy Star voor haar verdiensten in respectievelijk Algiers en Puglia.

Telkens als hij zijn tantes hielp met het opspelden van die medailles, dacht hij terug aan de eerste keer dat hij die decoraties had gezien, dat was een keer met Kerstmis in South Kensington. De volwassenen kletsten over dingen die hem niet interesseerden, en hij mocht intussen met de medailles spelen en speldde ze op een grote en kapotgeknuffelde teddybeer die nog van zijn overgrootvader was geweest, Sir Christopher Williamson. De zussen waren geen seconde bang dat Archie de medailles zou beschadigen of zoekmaken. Ze deden altijd heel luchtig over hun oorlogsavonturen.

‘O, die medailles kreeg iedereen,’ zei Penny die keer met Kerst. ‘Je hoefde er alleen maar in een uniform voor te komen opdagen.’

En laatst had Josephine nog gezegd: ‘Wij waren helemaal geen helden, hoor, Archie. Voor ons was de oorlog een fluitje van een cent. We worden alleen maar voor zulke herdenkingen uitgenodigd omdat wij het toevallig langer hebben volgehouden dan de rest.’

Dat mocht dan misschien zo zijn, maar Archie was toch enorm trots op zijn oudtantes, en toen de camera’s tijdens de VE Day-ceremonie op Penny en Josephine werden gericht en hun namen werden genoemd, sprongen de tranen hem in de ogen, zoals altijd bij zulke gelegenheden. Hoezeer de zussen hun rol ook probeerden te bagatelliseren, de bijdrage die ze hadden geleverd was écht belangrijk geweest, en daarnaast deden ze er nu alles aan om de herinnering aan wat deze grootse generatie had gedaan in ere te houden.

Na afloop van de ceremonie – Charles en Camilla waren alweer snel vertrokken – ging Archie naar zijn tantes in de artiestenfoyer onder het enorme podium van de Albert Hall, waar thee en sandwiches werden geserveerd.

‘Je zou toch verwachten dat ze hier een fatsoenlijke borrel zouden schenken,’ klaagde Penny. ‘Je weet maar nooit hoeveel van zulke ceremonies ons nog gegund zijn.’

‘Toujours gai, tante Penny,’ zei Archie vermanend.

‘Ik zou heel wat meer gai zijn met een glaasje drank.’

‘Wat voor spannends heb je nog meer voor ons in petto?’ vroeg Josephine.

Jemig, dacht Archie. Het ene is amper voorbij of ze willen alweer iets nieuws. Het was alsof hij voortdurend wormen moest zoeken om een stel kuikens te voeren.

‘Ik ben ergens mee bezig,’ verzekerde hij hun.

‘Een interview met Andrew Graham-Dixon misschien?’

‘Maar hij is kunsthistoricus!’

‘Dan zeg je maar dat wij twee kunstwerken zijn,’ was Penny’s antwoord.

Tot Archies opluchting kwamen er op dat moment twee jonge tv-researchers van ergens in de twintig zijn tantes lof toezwaaien. De jongens, Pongo en Tiger (voor zover hij hun namen tenminste goed verstond, met die tongpiercings van ze), praatten tegen zijn oudtantes alsof ze niet goed snik waren, zoals wel meer mensen deden. Oppervlakkig gezien trokken de zussen zich daar niets van aan, maar toen een van de twee – waarschijnlijk was het Pongo – ‘ach, wat schattig’ zei toen Josephine had verteld over haar werk in het commandocentrum tijdens de Slag om de Atlantische Oceaan, zag Archie dat Penny met haar rechterwijsvinger op het programmaboekje op haar schoot begon te tikken. Een argeloze buitenstaander zou hebben kunnen denken dat het een zenuwtrek was, maar Archie herkende de morsecode voor ‘debiel’. Die had ze vaak genoeg voor de grap op zijn voorhoofd getikt.

Hij wierp een heimelijke blik op zijn telefoon. Hij had een voicemailbericht van een nummer dat hij niet kende. Hij wilde net het bericht beluisteren toen een charmante nieuwslezer van de BBC naar hen toe kwam om een praatje te maken, waarop zowel Josephine en Penny als Archie meteen overschakelden op de flirtstand en de voicemail voorlopig werd vergeten.

Later bracht Archie zijn tantes naar huis.

Toen de taxi voor hun huis stopte, keek Archie met een kritische blik naar de voorgevel. Het huis was prachtig, maar zag er nu beslist een beetje sjofel uit. Hij moest het stucwerk laten schilderen, ook al wist hij zeker dat dat nog maar een half jaar geleden ook al was gebeurd. Het huis vergde enorm veel onderhoud, maar zijn oudtantes zouden zich nooit laten overhalen om te verhuizen naar een onderkomen dat wat makkelijker voor instorting te behoeden was. Hier waren ze ‘geworteld’, zoals ze het noemden, omringd door twee levens aan schatten en met al hun vrienden in de buurt.

‘Je kunt vast niet wachten tot je dat pand erft,’ had een voormalig vriendje tegen Archie gezegd toen hij het huis aan Pelham Road 63 voor het eerst zag. Hij kon zijn oren niet geloven toen Archie hem vertelde dat hij niets van zijn oudtantes zou erven, en dit geweldige huis al helemaal niet.

Hoewel hij na zijn eigen vader hun naaste verwant was, ‘en onze dierbaarste’, zoals ze vaak zeiden, had Archie altijd geweten dat het huis van zijn oudtantes nooit het zijne zou worden. Daar waren de zussen heel duidelijk over geweest sinds hij oud genoeg was om te begrijpen wat een erfenis was. Het huis zou worden verkocht en de opbrengst zou naar de liefdadigheidsstichting gaan die Penny had opgericht ter nagedachtenis aan haar overleden echtgenoot, de paardentrainer Connor O’Connell, die in 1966 plotseling was overleden in Zuid-Frankrijk (op hun huwelijksreis nog wel). Sindsdien had de O’Connell-stichting, mede dankzij de geweldig slimme investeringen van tante Penny, honderden weeskinderen in tientallen door oorlogen verscheurde landen geholpen en ze voorzien van een dak boven hun hoofd, gezondheidszorg en onderwijs. Archie had veel van die kinderen ontmoet terwijl hij samen met Penny de projecten van de stichting bezocht en hij misgunde hun niets. Hij wist dat hij zelf een heel gelukkige start in het leven had gehad.

‘Zo zou je oudoom het ook hebben gewild,’ had Penny gezegd.

Archie vond het jammer dat hij zijn oudoom Connor nooit had gekend. Op de enige foto die hij van hem had gezien – een groepsfoto van een feest in de jaren zestig, die met een punaise op de wc-deur beneden hing – keek Connor alsof hij iemand met veel gevoel voor humor was. En humor zou hij vast nodig hebben gehad, dacht Archie weleens.

Arlene was met de lunch bezig toen ze binnenkwamen. Archie leunde tegen het aanrecht terwijl zij de laatste hand legde aan de salade, die alle kleuren van de regenboog had. Hij was heel blij dat ze genoeg voor vier personen had gemaakt. De sandwiches in de Albert Hall waren nogal teleurstellend geweest.

‘Is er nog nieuws?’ vroeg Archie.

Arlene droogde haar handen af aan de keukenhanddoek. Toen ze zich omdraaide naar Archie zag hij dat ze iets wilde zeggen, en dat het iets was waar hij waarschijnlijk niet blij mee zou zijn.

‘We krijgen nogal veel telefoontjes de laatste tijd,’ zei ze.

‘Vertel.’

‘Er zijn de laatste tijd oplichters actief die doen alsof ze van de belastingdienst zijn, dus toen er voor de derde keer in drie dagen door steeds dezelfde meneer werd opgebeld die Penny wilde spreken, vroeg ik wie hij precies was en waarom hij opbelde. Hij hing meteen op en vervolgens heb ik zijn nummer geblokkeerd. Verdacht, vind je niet?’

‘Hmmm,’ zei Archie.

‘Maar maak je geen zorgen, hoor, Archie. Ik hou de boel in de gaten. Niemand komt bij de dames in de buurt zonder dat ik precies weet wat ze willen. Zulke lui die misbruik proberen te maken van oude, kwetsbare mensen zijn het ergste uitschot dat er is. Ik snap niet hoe zulke dieven nog in de spiegel kunnen kijken. Hoe armoedig je er ook aan toe bent, voor oneerlijkheid is geen enkel excuus.’

Archie knikte. ‘Nou, hopelijk is er niet iets griezeligs aan de hand.’

Op dat moment werd Archie gebeld op zijn mobiel. Op zijn schermpje stond niet het nummer dat hij van eerder die dag herkende. Hij was door de plotselinge ontmoeting met de BBC-presentator helemaal vergeten om het voicemailbericht af te luisteren. Hij excuseerde zich en liep de tuin in, nam het telefoontje aan, en kwam even later in alle staten weer binnen.

‘Goed nieuws?’ vroeg Arlene.

‘Nou en of! Héél goed nieuws! Tante Josephine! Tante Penny!’

De zussen, die zich boven aan het omkleden waren, staken hun hoofd over de trapleuning om te zien wat er aan de hand was.

‘Ik heb net een telefoontje gekregen van het kantoor van de Franse ambassade in Londen. Jullie zijn genomineerd voor de Légion d’honneur!’

‘De wat?’ vroeg Penny.

‘De Légion d’honneur. De hoogste Franse onderscheiding. Voor wat jullie in de oorlog voor Frankrijk hebben gedaan.’

‘Wij allebei?’ vroeg Josephine.

‘Tous les deux,’ bevestigde Archie.

‘Dan je suis ravis d’accepter,’ zei Penny.

‘Moi aussi,’ zei Josephine. ‘O, dat is vraiment gai!’

De zussen kwamen beneden en Archie danste met ze door de gang. Arlene deed met de spontane polka mee en zo dansten ze terug naar de keuken.

‘De Légion d’honneur!’ zong Archie. ‘Lieve tantes, we gaan naar Parijs!’