REBECCA’S HOOP

Hanna Caspian

Rebecca’s hoop

Het landgoed 2

Rebecca’s hoop is deel 2 van de serie Het landgoed

Oorspronkelijke titel Gut Greifenau – Nachtfeuer. Knaur Verlag, imprint van Droemer Knaur GmbH & Co. KG, München

© 2018 Aufbau Verlage GmbH & Co / Rebekka Knoll

© 2023 Nederlandse vertaling Nuanxed.com / Uitgeverij Oceaan

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp bij Barbara

Omslagbeeld © Drunaa / Trevillion Images

Foto auteur © Traumstoff

NUR 302

ISBN 978 90 468 3087 1

www.oceaanboeken.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023, met
ISBN 978 90 468 3086 4

Voor Lena en Niklas,

voor Marcel, Eva en Lio

voor Thore en Yorick –

Ik hoop innig dat jullie generaties

nooit zo’n oorlog hoeven mee te maken.

Lijst van personages

Gezin

Adolphis von Auwitz-Aarhayn – landgraaf van Landgoed Greifenau

Feodora, geboren Gregorius – echtgenote van Adolphis

Konstantin – oudste zoon

Anastasia – oudste dochter, na haar huwelijk: gravin Von Sawatzki

Nikolaus – middelste zoon

Alexander – jongste zoon

Katharina – jongste dochter

Bedienden

Albert Sonntag – chauffeur en koetsier

Theodor Caspers – personeelshoofd en butler

Ottilie Schott – mamsell en kamenier (een mamsell – verbastering van het Franse woord ‘mademoiselle’ – was destijds bij Duitse mensen van stand een ongetrouwde vrouw die de scepter zwaaide over de huishouding en het vrouwelijke deel van het huispersoneel)

Irmgard Hindemith – kokkin

Bertha Polzin – keukenmeid

Wiebke Plümecke – kamermeisje

Clara Fiedel – kamermeisje

Hedwig Hauser – dienstmeid

Kilian Hübner – huisknecht

Johann Waldner – stalmeester/hoofdknecht

Eugen Lignau – stalknecht

Karl Matthis – inwonende huisleerkracht

Tomasz Ceynowa – Poolse landbouwmachinebestuurder

Ida Plümecke – kamermeisje (Wiebkes zus)

Paul Plümecke – smid (Wiebkes broer)

Overige personages

Egidius Wittekind – evangelisch-lutherse dominee

Paula Ackermann – nicht van Egidius Wittekind

Rebecca Kurscheidt – dorpsonderwijzer

Julius Urban – zoon van rijke industrieel

Eleonora Urban – Julius’ moeder

Ludwig von Preußen – neef van keizer Wilhelm

Amalie Sieglinde von Preußen – schoonzus van de keizer

Sigismund von Preußen – jongere broer van de keizer

Raimund Thalmann – rentmeester van het landgoed

Therese Hindemith – zus van Irmgard Hindemith

Annabella Kassini – Adolphis’ voormalige minnares

César Chantelois – privéleraar Frans in Sint-Petersburg

1

21 augustus 1914, Greifenau, Achter-Pommeren, landgoed van de grafelijke familie Von Auwitz-Aarhayn zu Greifenau

De wereld hield even zijn adem in – de zon verdween en het werd donker en kouder. Zelfs de vogels die zojuist nog opgewonden hadden gekwetterd, hielden verbouwereerd hun snavel. Een onheilspellende stilte overviel de natuur en iedereen staarde gefascineerd omhoog. Het indrukwekkende schouwspel maakte mensen nerveus. Alsof dit de laatste kans was hun levens te overdenken.

Irmgard Hindemith was niet de enige die een kruisje sloeg. En Wiebke en mamsell Schott prevelden een stil gebed. Knecht Kilian vernauwde zijn ogen tot spleetjes. Of er rook van zijn sigaret in zijn ogen was gekomen of dat hij bang was verblind te worden door een plots weer tevoorschijn komende zon, was niet duidelijk. De heer Caspers stond schouder aan schouder met Albert Sonntag achter Katharina en de anderen. Karl Matthis kwam naar buiten gesneld. Hij was waarschijnlijk in de lesruimte bezig geweest.

De rest van het grafelijke gezin zelf was nu ook naar buiten gekomen en stond verderop, op het gazon. Tyras en Cyrus, de Duitse doggen van Katharina’s overleden grootvader, gingen eerst als een dolle tekeer, om ten slotte zacht jankend en met de staart tussen de benen af te druipen naar binnen toe.

De gravin had vooraf donker glas aan haar gezinnetje uitgedeeld. Maar zelfs door donker glas was het kleine randje zon nog erg fel. Ze had haar dochter evenwel nadrukkelijk verboden rechtstreeks in de zon te kijken.

Katharina tuurde daarom braaf door haar zwartgeblakerde stukje glas. Het was een onwerkelijk gevoel om hier midden op de dag te staan en de omgeving beklemmend stil en duister te zien worden. Ze vond het geweldig. De zon was bijna helemaal verdwenen. Een gedeeltelijke zonsverduistering, had Konstantin hun vanmorgen uitgelegd. Ze rilde. Was het van de kou of was het uit vrees dat de zon definitief verdwenen was? Toen de verduistering over haar hoogtepunt heen was en het geleidelijk weer lichter werd, leek iedereen opgelucht adem te halen.

‘Een teken aan de wand,’ hoorde Katharina de kokkin mompelen. De vrouw bracht onder woorden wat iedereen dacht.

‘Dat was het, dames en heren.’ De graaf klapte in zijn handen bij die woorden, ten teken dat het personeel weer aan het werk kon gaan. Alsof ze uit een hypnose ontwaakten, zette iedereen zich traag in beweging.

Konstantin wreef in zijn ogen en keek bozig voor zich uit. Hij was al weken uit zijn humeur. Alexander steunde op zijn stok. Hij gebruikte die al bijna een jaar. Dat was niets om vrolijk van te worden.

De gravin pakte haar parasol en begon meteen te foeteren toen ze struikelde. Blijkbaar had ze haar eigen advies niet opgevolgd, want ze wankelde half verblind over het gazon. ‘O, mijn ogen!’

De graaf pakte haar bij de hand. ‘Zal ik je naar binnen leiden?’

‘Nee, ik wil naar de orangerie. De fontein wordt vandaag bezorgd. Ik wil voor het middageten nog even kijken of het ding eindelijk aangekomen is.’

Hij liet haar los en ze struikelde opnieuw. De graaf nam haar opnieuw bij de hand en leidde zijn vrouw naar een bankje.

‘Wacht een paar minuten. Dan gaat het wel weer.’ Met zijn blik zocht hij Katharina. ‘Kind, blijf jij bij je moeder.’ Toen volgde hij de anderen naar binnen. De overige bedienden gingen hun eigen weg.

Besluiteloos bleef Katharina bij haar moeder staan. De kokkin had waarschijnlijk gelijk gehad met haar voorgevoel. Aan de ontbijttafel vanmorgen hadden haar vader en Konstantin opgewonden tegen elkaar zitten fluisteren. Eergisteren waren Russische troepen bij Gumbinnen Duits grondgebied binnengevallen. Sindsdien waren grote delen van Oost-Pruisen in Russische handen. De eerste grote slag was niet bijzonder goed verlopen voor de keizerlijke troepen. Sinds de oorlog drie weken geleden begon, was het de eerste keer geweest dat Katharina iets anders te horen had gekregen dan het gebruikelijke gebral en gejubel. Oost-Pruisen; dat betekende dat Anastasia en haar landgoed mogelijk de pineut waren. En Nikolaus zat aan het zich terugtrekkende front in Oost-Pruisen, bij legereenheid acht. Het hele gezin wachtte met angst en beven op een telegram van een van beiden – liefst van allebei.

Tuinmeester Jakob Bankow verscheen in de doorgang in de haag. Katharina vroeg zich af of hij tijd had gehad naar de zonsverduistering te kijken. Hij stond op het punt om naar huis te gaan toen hij haar moeder zag zitten. Hij bedacht zich geen moment en kwam naar ze toe.

‘Mevrouw de gravin, ik ben bang dat ik slecht nieuws heb.’

Feodora stak afwerend haar hand op alsof ze nog steeds verblind was, wat nauwelijks het geval kon zijn. Overdreven met haar ogen knipperend keek ze naar hem op.

Hij dacht kennelijk even dat ze iets ging zeggen. Maar toen er niets kwam, zei hij: ‘Ik kom net uit Stargard. Er arriveert waarschijnlijk geen trein vandaag, tenminste niet die met de fontein.’

Katharina’s moeder stoof verontwaardigd op. ‘Waarom niet?’

‘Ze hebben het treinschema omgegooid. Op dit moment worden de meeste treinen ingezet om vluchtende mensen uit het Oost-Pruisische grensgebied te halen. Er rijden praktisch alleen nog treinen van oost naar west. En als ze uit Berlijn komen, stoppen ze maar kort en ze brengen geen goederen voor burgerdoeleinden met zich mee.’ Hij zei dit zo beteuterd alsof het allemaal zíjn schuld was.

‘Maar hoe moet het dan met mijn orangerie?’

Haar moeders stem had schel geklonken. Alsof dat de échte ramp was. En dat was het in haar ogen natuurlijk ook. Het zomerfeest zou over minder dan een week plaatsvinden. Drie leden van de keizerlijke familie Hohenzollern zouden de gelegenheid met hun aanwezigheid opluisteren.

Voor de bedienden was de zonsverduistering dan ook een welkome onderbreking van het werk geweest. Ze waren al wekenlang onophoudelijk aan het poetsen en schrobben. Geen hoekje van het kasteel was ongemoeid gelaten. Katharina’s ouders wilden een onberispelijke indruk maken. Maar met het slechte nieuws van het oostfront in de krant van vanmorgen was de nervositeit zo mogelijk nog verdubbeld. Katharina kon dat aan alles en iedereen zien. Die fontein was overigens nieuw voor haar.

‘Dat kán toch niet.’

‘Ik vrees van wel, mevrouw de gravin.’

Mevrouw de gravin stampvoette geërgerd. ‘Moet ik het feest soms vieren in een onaffe orangerie?’

‘We kunnen het gat op de plek waar de fontein zou komen te staan, met platen bedekken.’

Toen ze hem een boze blik toewierp, voegde hij er snel aan toe: ‘Natuurlijk hebben we nog twee dagen. Misschien komt de fontein toch nog op tijd.’

De gravin ging onverstoorbaar door met mopperen, maar zelfs zij zou toch moeten inzien dat de oorlog nu even de grootste zorg was. ‘Nou, goed dan. Laten we wachten tot overmorgen en dan het gat afdekken. Als de keizerlijke familie hier is, wil ik dat alles er perfect uitziet.’ Ze wierp Katharina een waarschuwende blik toe, die zoveel zeggen wilde als: dat geldt ook voor jou, jongedame!

‘Laten we naar binnen gaan. Het is tijd om te eten.’ De gravin wendde zich weer tot de tuinman. ‘U kan de nieuwe vlaggen in ieder geval al wel uithangen. Heeft u ze allemaal?’

‘Jazeker: de keizerlijke Duitse, de Pruisische en de Pommerse vlaggen. Ze zijn gisteren aangekomen.’

‘Dat is dan tenminste íéts.’ Ze liep een paar meter en stopte toen weer. ‘Katka!’ Ze verloor haar dochter alleen uit het oog als Katharina op haar kamer was.

Maar toen de gravin zich opnieuw naar het kasteel wilde wenden, trok iets anders haar aandacht. ‘Wie zijn dát nou?’

Jakob Bankow volgde haar blik naar de straat. ‘Dat zouden de eerste vluchtelingen uit Oost-Pruisen kunnen zijn. Ik passeerde vanochtend al een stuk of wat kleine groepjes onderweg hiernaartoe.’

‘Wat moeten ze hier? Ze willen toch niet… Stuurt u ze weg, ik wil ze hier niet!’

Maar op hetzelfde moment kwam Caspers al naar buiten en liep de nieuwkomers met gespreide armen tegemoet, alsof hij dacht dat hij ze zo kon tegenhouden. Hij was duidelijk van plan om niemand op het landgoed toe te laten.

‘Goed, dat met de vlaggen is dan afgesproken,’ zette gravin Feodora een punt achter het werkoverleg. Ze wendde zich tot Katharina. ‘Waar heb je toch je parasol?’

Katharina had helemaal geen parasol mee naar buiten genomen. ‘Ik… eh–’

‘Gottegot, je deugt ook nergens voor. Wil je jezelf straks presenteren aan prins Ludwig von Preußen… zo bruin als een landarbeider?’ Ze duwde haar dochter haar eigen parasol in de hand.

‘Een meisje moet een sneeuwwitte huid hebben, een egale teint, mooie gelaatstrekken en delicate handjes. Daarom moet je je huid te allen tijde beschermen. Ik wil je niet meer buiten zien zonder parasol en handschoenen. Goed begrepen? Of dacht je misschien dat een lid van de familie Hohenzollern alleen geïnteresseerd is in jouw afkomst?’

‘Nee, mama. Goed, mama.’ Katharina nam zich voor de volgende dag extra vroeg op te staan. De zon scheen alleen ’s morgens in haar kamer, en ze kreeg voor het feest vast niet nog een gelegenheid voor een flink zonnebad.

21 augustus 1914

Afgelopen zaterdag waren veel dienstplichtigen en reservisten opgeroepen. Konstantin had de brief op dinsdag al in de bus gekregen. Hij was waarschijnlijk een van de eersten. Ze lieten er echt geen gras over groeien. Toch was de oproep geen verrassing. Op een vreemde manier was hij ook blij dat hij hem had ontvangen, want het zou zeker helpen om Rebecca milder te stemmen.

Hij was direct na het middageten de deur uit gegaan. Hij hoefde zijn ware identiteit niet langer voor haar te verbergen. Trouwens, Rebecca kon sowieso niet in verlegenheid worden gebracht door zijn bezoek op klaarlichte dag. Niemand zou daar iets ongepasts in zien – iemand van de grafelijke familie die de dorpsonderwijzeres wenste te spreken. Nou en? Er waren altijd belangrijke zaken te bespreken! Toch maakte hij een flinke omweg naar de dorpsschool, zodat men niet onmiddellijk zag wat zijn doel was. Want ik hoef de kat natuurlijk ook niet op het spek te binden! Bovendien wilde hij een moment voor zichzelf, even alleen zijn met zijn gedachten.

Hooi droogde in grote hopen op de gemaaide velden. De gerst was al binnen. De dorpelingen dreven hun ganzen over de stoppelvelden, zodat die zich… ongans konden vreten aan de granen die her en der verspreid lagen. Het koren deinde met trotse pracht op een lichte wind en leek wel een golfslag op een goudgele zee. Op de suikerbietenvelden werd nog een laatste keer onkruid gewied. Vorige week waren de eerste aardappels al geoogst. De distilleerderij, waarin een deel van de gerst werd verwerkt tot bier en een deel van de aardappels tot schnaps, gaf al veelbelovende aroma’s af.

De oogst was in volle gang. De werkdagen van de pachters waren nooit langer dan in de zomer. Dit was de mooiste tijd van het jaar, vond Konstantin. De beloning voor al hun gezwoeg en harde werken.

Het deed hem fysiek pijn om juist nu afscheid te moeten nemen van het landgoed. Wat als ik het nooit meer weerzie? Wat als ik aan het front sneuvel en in vreemde grond begraven word? Hij slikte moeilijk. Anderzijds zou er tenminste een einde komen aan zijn grootste verdriet.

Voor het schoolgebouwtje steeg hij af en sloeg de teugels van zijn paard om een tak. Het grote lokaal waar de eerste tot en met de achtste klas allemaal samen les kregen, was al leeg. De les van vandaag was uit. Daarom liep hij om het gebouw heen naar het huisje aan de achterkant en gluurde door het venster. Er was niemand te zien in de keuken annex woonkamer, waar ook haar schrijftafel stond. Rebecca’s slaapkamer was erboven. Hopelijk was ze daar. Hij klopte aan.

Het bleef even stil, maar toen ging de deur open en de trap naar boven werd zichtbaar. Hij had haar niet meer zien lachen sinds ze Ahlbeck verlieten. In die badplaats aan de Oostzee hadden ze hun laatste mooie dagen samen doorgebracht. Wat verlangde hij terug naar die tijd, naar die plek. Daar weer samen te zijn met haar… in dat eenvoudige pensionnetje waar we voor de eerste keer de liefde bedreven!

Ze hield een paar boeken in haar armen toen ze de trap afkwam. Ze legde ze neer naast een andere stapel boeken en kwam naar de deur. Toen ze hem aankeek, ontdekte hij niet dezelfde nostalgie in haar blik die hij voelde, alleen nauwelijks verholen afkeer.

‘Mijnheer de graaf, goedemiddag.’

Ze maakt tenminste geen diepe buiging meer – dat is al wat! Konstantin haalde diep adem. Er was niets verzoenends in haar uitdrukking. Zwijgend hield hij haar de brief voor.

Ze keek ernaar en toen weer naar hem. ‘Ik mag hopelijk aannemen dat dit iets is wat mij aangaat in mijn hoedanigheid van dorpsonderwijzeres?’

‘Lees het gewoon! Alsjeblieft?’ Waarom doet ze nou zo moeilijk? Ach, hij wist natuurlijk heel goed waarom. Hij had haar voor de gek gehouden, een heel jaar lang. Hij had gedaan alsof hij iemand anders was, haar voorgelogen om maar dicht bij haar te kunnen zijn.

Ze griste de brief uit zijn hand. Ze fronste even haar wenkbrauwen, las, was klaar met lezen, maar bleef toch op het papier staren. Alsof ze even moest zoeken naar de juiste woorden, naar een reactie die een dorpsonderwijskracht zou betamen. Haar ademhaling ging sneller.

Een seconde lang koesterde Konstantin de hoop dat ze hem nu zou vergeven. Maar het was tevergeefs.

Ze gaf hem de brief terug. ‘Ik neem aan dat u nu afscheid komt nemen. Nou, dan wens ik u… een behouden terugkeer.’ Ze stak haar kin hooghartig naar voren. Meer had ik misschien niet mogen verwachten.

‘Net zoals ik die álle soldaten wens die nu naar het front moeten,’ voegde ze er snel aan toe, om aan te geven dat hij zich niets in zijn hoofd moest halen.

Hoeveel moeite moest ze daarvoor doen, om zo afstandelijk te blijven? Het was kennelijk haar manier om hun zo abrupt afgebroken relatie te verwerken. Konstantin had Rebecca leren kennen als een warme en spontane vrouw, die vaker dan goed voor haar was, haar hart op de tong droeg. En nu was ze ijskoud en harteloos. Alsof hij niet heel goed wist hoe het diep vanbinnen bij haar borrelde en kookte.

‘Laat je me echt zó de oorlog in gaan?’

Ze keek hem bezorgd aan. Opnieuw vatte zijn hoop even vlam dat ze eindelijk de hand over haar hart zou strijken.

Maar toen zei ze: ‘Jullie zijn allemaal zo strijdlustig en scheppen nog altijd op over de overwinningen op Frankrijk en Denemarken. Denken jullie nou echt dat deze oorlog ook wel even in een handomdraai te winnen valt?’

‘Ik zat hier toch ook niet op te wachten? Ik zou me nooit vrijwillig hebben aangemeld.’ Natuurlijk was het zijn vaderlandse plicht om gehoor te geven aan de oproep. Maar in zijn hart dacht hij er heel anders over. Vooral in deze moeilijke tijden wilde hij het landgoed niet aan de zorg van zijn vader alleen overlaten. ‘Je weet donders goed dat ik deze oorlog nooit ofte nimmer heb gewild.’

‘Alsof ik de Keizer zelf hoor praten… Opeens kent hij geen partijen of coalities meer. Plotseling zijn alle Duitsers broeders. Hij kan al net zo goed liegen als jij. Alsof hij de sociaaldemocraten niet tot aan de deuren van de hel zou hebben achtervolgd. En van de ene dag op de andere zouden dat in zijn ogen opeens geen onpatriottische schuinsmarcheerders meer zijn?!’

‘Jouw sociaaldemocraten hebben zich anders als vrijwilligers gemeld.’

‘Niet allemaal.’ Ze fronste even haar neus, alsof ze niet echt blij was met het besluit van de sociaaldemocraten tot een politieke wapenstilstand. ‘Jij en jouw soort maken misbruik van de ellende van anderen. Uiteindelijk komen de rijken overal als winnaar uit de strijd en de armen trekken weer aan het kortste eind. Zo zit de wereld in elkaar… ook in een oorlogssituatie!’

‘Dat is zó niet waar! Adellijke soldaten leggen ook het loodje.’

Opnieuw stak ze haar kin hooghartig naar voren. ‘Misschien is het niet zo zwart-wit als ik het nu afschilder, maar in grote lijnen klopt het wel wat ik zeg. En dat wéét je.’

Konstantin wist dat als hij er verder op inging, er niets te winnen viel. Maar ze had hem tenminste weer getutoyeerd. Dat is weer een stapje vooruit. Ook al was het maar een klein stapje. ‘Rebecca, ik ben hier niet gekomen om over politiek te discussiëren. Ik ben hier omdat ik van je houd.’

Maar dat was een onderwerp waarop ze niet in wilde gaan. Ze liet zich dan ook niet van de wijs brengen. ‘Als je straks ten strijde trekt met je bataljon, wie loopt er dan voorop? Nou, nou? Jij ziet er niet echt uit als kanonnenvoer.’

Konstantin schudde moedeloos zijn hoofd. ‘Besef je dan niet dat ik ook kan sneuvelen?’

‘Gá dan niet!’

‘Ik moet wel, ik ben opgeroepen.’ Vol afschuw wapperde hij met de brief.

Ze zei niets meer, keek hem alleen maar aan.

‘Je wilt me toch niet wijsmaken dat het je niets kan schelen als ik straks omkom.’

‘Er is niets wat me niet kan schelen. Deze oorlog gaat me wel degelijk aan het hart. Ik wil het liefst dat er helemaal niemand sterft. Maar we zullen allemaal onze vaders en broers, echtgenoten en zoons verliezen op het slagveld. Mensen worden verminkt, gebroken, dakloos. En het maakt me niet uit aan welke kant ze staan. Ik heb nu al medelijden met ze, met állemaal.’

‘Ik kan ook geraakt worden door een kogel. Of een granaat… Rebecca! Alsjeblieft… laten we vrede sluiten!’

‘Ik heb je toch al gezegd dat ik je niets slechts toewens.’

‘Maar… wat als ik niet terugkom?’

Ze aarzelde even. ‘Dat kom ik toch nooit te weten.’

‘Waarom niet?’

Even dwaalde haar blik af, naar het bureautje in de eetkeuken. Er lag een brief op.

Konstantin hoefde niet lang na te denken. Hij kon wel raden wat voor brief dat was. ‘Heb je al een nieuwe baan gevonden dan?’

Het leek heel even alsof hij tranen in haar ogen zag komen. Toch stak ze stoer haar onderlip naar voren toen ze antwoordde. ‘Zo goed als. Mijn vader vertelde me dat er in Charlottenburg veel vraag is naar onderwijskrachten. Zo ben ik dichter bij mijn familie en kan ik geld besparen.’

‘Dat zijn allemaal drogredenen. Ik smeek je, blijf hier. De kinderen–’ Hij greep haar hand. ‘De kinderen hier hebben je nodig. We kunnen nooit een andere onderwijskracht krijgen, nu alle mannen worden opgeroepen. Je kunt ons niet zomaar in de steek laten!’

Nors trok ze haar hand terug.

‘Rebecca, als ik nu naar het front ga, als ik… het allerergste onder ogen moet zien, wil ik tenminste weten dat je nog hier bent… dat je hier op me wacht.’

‘Op je wachten?’ schamperde ze, alsof hij van lotje getikt was om te verwachten dat ze voor hem zou blijven. Ze schudde vastberaden haar hoofd. ‘Mijn vader heeft al met een paar mensen gesproken. Mijn ouders willen dolgraag dat ik terugkom.’

‘En jij? Wat wil jij?’

Ze lachte schamper. ‘Ik wil graag blijven lesgeven. En de kinderen in Charlottenburg hebben net zo goed een onderwijzer nodig.’

‘Rebecca, ik smeek je… blijf… alsjeblieft!’

De ontoegankelijke gelaatsuitdrukking kwam terug. ‘Er is niets wat me nog hier houdt – niets of niemand. Je hebt het verpest met je oneerlijkheid. Ik kan je niet meer vertrouwen… nooit meer. Het spijt me.’ Haar laatste woorden klonken definitief. Ze deed een stap achteruit en het leek alsof ze de deur voor zijn neus wilde dichtdoen. Maar toen aarzelde ze.

‘Ik wens je echt alle goeds toe. Ik wens uit de grond van mijn hart dat je gezond en ongedeerd uit de oorlog terugkomt. Maar reken er niet op dat ik hier op je ga zitten wachten.’ Langzaam – traag genoeg om het hem niet als een belediging te laten opvatten – sloot ze de deur.

Konstantin keek naar de kleine scheurtjes in het hout. Alsof hij die op zijn netvlies wilde branden, voor altijd, voor de rest van de eeuwigheid, want ze vertegenwoordigden het moment waarop al zijn hoop vervloog.

Verdwaasd liep hij terug naar zijn paard. Hij was onthutst. Hij had niet verwacht dat ze hem zelfs in het aangezicht van een mogelijke dood niet zou vergeven. Boos schopte hij een steentje weg. Verdomme nog aan toe! Hij wilde haar woning binnenstormen en haar door elkaar schudden… tot ze weer de oude was. Ze weet net zo goed als ik dat ze nog van me houdt… en ik van haar. Maar Rebecca was een vrouw met een eigen wil en een eigen mening. En dat was ook precies de reden waarom hij zo dol op haar was.

Hij steeg in het zadel en reed langzaam naar de straat. Nu moest hij zijn slinkse plannetje ten uitvoer brengen. Wat zou ik dat graag vermeden hebben! Als Rebecca erachter kwam, zou ze hem zéker niet vergeven. Dit was immers precies waar zij hem en zijn klasse van beschuldigde – machtsmisbruik. En Konstantin kon haar geen ongelijk geven, want… dat wás het ook.

Toen hij rechtsaf de straat opdraaide, zag hij dominee Wittekind uit tegenovergestelde richting naderen. Hij kwam recht op hem af. Konstantin slaakte een diepe zucht. Alsof de duivel ermee speelt! Hij had er graag nog een nachtje over geslapen. Aan de andere kant was het ook weer zo dat hij al veertien dagen lang steeds tot dezelfde slotsom was gekomen. Er restte hem geen andere uitweg; hij moest de koe bij de hoorns vatten en zijn invloed aanwenden om het ergste te voorkomen – dat wil zeggen, het ergste voor mij.

‘Goedemiddag, dominee.’

‘Uwe Edele,’ antwoordde de geestelijke beleefd en hij hield halt naast Konstantins paard.

‘Het was een zeer ontroerende preek afgelopen zondag.’

‘Dank u wel! Het welbevinden van mijn gemeenteleden ligt me na aan het hart. Vooral in deze moeilijke tijden. Ik heb gehoord dat negen mannen uit het dorp hun oproep al hebben ontvangen.’

‘Tien.’ Hij tikte veelbetekenend op de brief in zijn borstzak.

Wittekind knikte. ‘Elf, als u uw broer Nikolaus meerekent. Nog nieuws uit Oost-Pruisen?’

‘Ik weet helaas niet meer dan wat er al in de krant staat.’

‘Nou, laten we hopen dat het inderdaad bij een korte campagne blijft. Allicht zal er voor ons niet gek veel veranderen.’

Konstantin was bang dat de eerwaarde daarmee de plank mijlenver missloeg. Voor hemzelf was er al zoveel veranderd. ‘Ach, als we worden opgeroepen, moeten we ons daarbij neerleggen. Maar tot de oogst binnen is, wil ik niet dat iemand zich vrijwillig aanmeldt. Mijn vader ziet dat ook zo.’

‘Ik heb anders gehoord dat er in en rond Stargard druk rekruten worden geworven. En ze krijgen goed geld aangeboden. De fabrieken hebben nu al een flink tekort aan arbeidskrachten.’

‘Dat moeten we niet hebben, juist nu… in het oogstseizoen. Er is me veel aan gelegen dat niemand zijn post hier verlaat, ongeacht waar hij werkzaam is. Ik vind het onpatriottisch om alleen aan geld te denken, want er is juist nu in alle sectoren een wanhopig grote behoefte aan werkkrachten.’

‘Ik ben het helemaal met u eens.’

‘Dat geldt voor iedereen, vind ik, zowel voor mannen als voor vrouwen.’ Konstantin slikte zijn weerstand weg om ruim baan te maken voor zijn huichelarij. ‘Om maar iets te noemen, ik heb geruchten gehoord dat onze dorpsonderwijzeres elders solliciteert.’ O, wat ben ik vals!

‘Daar kan natuurlijk geen sprake van zijn!’

Precies wat ik wou horen! ‘Ik zou het op prijs stellen als u uw invloed bij het schoolbestuur zou kunnen aanwenden zónder dat zij daar lucht van krijgt. Ik wil geen kwaad bloed zetten, ziet u?’

‘O, dat zal geen enkel probleem zijn. De dorpsschool valt onder mijn herderlijke toezicht. Ook de schoolinspectie moet trouwens instemming verlenen aan een overplaatsing. En daar heb ik zo mijn contacten.’

Konstantin glimlachte tevreden. ‘Het doet me goed dat we een man met zoveel invloed aan onze zijde hebben.’ Hij klakte met zijn tong om zijn paard in beweging te zetten.

‘Mijn nederige groeten aan uw hooggeachte vader.’

‘Ik zal ze overbrengen, eerwaarde. Daar kunt u op rekenen.’

Konstantin reed door. Niet bepaald de meest elegante manier – dat moest hij toegeven – maar Rebecca moest niet denken dat hij niet even koppig kon zijn als zij. Het zou zijn tijd aan het front stukken draaglijker maken als hij wist dat Rebecca hier in Greifenau was.

27 augustus 1914

Alle ogen volgden de zeppelin die hoog in de lucht zweefde.

‘We gebruiken die dingen voor het observeren van vijandelijke troepenbewegingen,’ verklaarde Sigismund von Preußen langs zijn neus weg. Toch zag hij er gespannen uit.

Katharina wenste het hemelse voertuig het allerbeste toe. De zeppelin vloog naar het oostfront, waar haar twee oudste broers zaten.

Haar moeder was ook vreselijk gespannen, maar om heel andere redenen dan de broer van de keizer. ‘Mijn op een na oudste is daar al sinds begin augustus.’ Ze was vastbesloten een positieve indruk te maken. ‘Het is zo jammer dat u mijn oudste zoon nu ook misloopt. Want Konstantin moest gisteren naar het front.’

‘Vermoedelijk komt hij daar dan tegelijk met die zeppelin aan. Zo van een afstand lijken ze niet bijster snel, maar ik kan u verzekeren dat ze toch heel aardig opschieten,’ pochte Ludwig met militaire deskundigheid.

Noch zijn vader Sigismund, noch Katharina’s vader Adolphis was ooit zelf ten strijde getrokken. Ludwig daarentegen had vorige week met zijn oom keizer Wilhelm II het hoofdkwartier van de opperste legerleiding in Koblenz bezocht. Hij was dus dichter bij het westfront en de eigenlijke gevechten geweest dan alle andere aanwezigen.

Katharina zorgde er zorgvuldig voor dat ze geen moment alleen was met Ludwig von Preußen. En ze had Alexander geïnstrueerd voor het geval dat onverhoopt toch gebeurde. Hij moest de neef van de keizer nauwlettend in de gaten houden, had ze gezegd. Maar nu was haar jongste broer even nergens te bekennen. Katharina hield zich zo veel mogelijk afzijdig van Ludwig, maar net niet zo opzichtig dat ze door haar moeder tot de orde zou worden geroepen. Dat was al het stille verzet dat ze op dit moment kon bieden tegen die griezel.

Vreemd genoeg leek haar afwijzende gedrag Ludwig geenszins te storen. Ze begreep maar niet waarom hij nog steeds in haar geïnteresseerd was. Bij zijn laatste bezoek had ze toch duidelijk genoeg laten blijken dat ze niets van hem wilde weten.

Zijn moeder, Amalie Sieglinde von Preußen, nam Katharina steeds scherper op, maar op de een of andere manier leek haar ergernis zich vooral op haar zoon te richten. Alsof hij niet goed bij zijn hoofd was dat hij uitgerekend zijn zinnen had gezet op de dochter van een landgraaf. Daarmee zou dat kind overigens enorm in haar nopjes moeten zijn. Misschien zou de schoonzus van de keizer bij dit bezoek eindelijk tot de slotsom komen dat de familie Von Auwitz-Aarhayn zu Greifenau geen goede partij was voor haar zoon.

Katharina wachtte op een moment dat ze alleen was met Ludwigs ouders, want dan zou ze zich zo veel mogelijk als een boerentrien gaan aanstellen. Maar alsof haar moeder haar opzet doorzag, verloor ze dochterlief geen tel uit het oog.

Daarom had Katharina nu haar toevlucht genomen tot overdreven beleefdheid jegens de andere gasten. Ze wilde haar moeder geen excuus geven om haar vrijheid nog verder in te perken. Ze liep van het ene groepje naar het andere, geanimeerd pratend over het weer, bloemen of andere onderwerpen die pasten bij een freule.

De Von Klaffjes waren ook uitgenodigd, evenals andere landadel uit de omgeving. Zelfs vanuit Stettin hadden verschillende hoogwaardigheidsbekleders hun weg naar Greifenau gevonden. Voor de gelegenheid in hun chicste kleren gehuld zochten de mensen de schaduw van de paviljoens op, want het was erg warm. Zo onopvallend mogelijk hielden ze wel de leden van de keizerlijke familie in de gaten. Het was immers heel bijzonder om in hun gezelschap te mogen verkeren.

Wiebke en Clara deelden koele drankjes en champagne uit. Mamsell Schott nam de lekkere hapjes en broodjes voor haar rekening, en Caspers hield de omgeving in de gaten met het oog op ongewenste gasten. Ze hadden vier dienstmeisjes uit de naburige dorpen laten aanrukken om te helpen. En Irmgard Hindemith had bovendien nog drie vrouwen uit Greifenau laten komen om haar terzijde te staan in de keuken. De kokkin had zichzelf overtroffen: met het ijs uit de koelkamer had ze een verrukkelijke frambozensorbet weten te maken.

En gisteravond had er een perfect diner in kleine kring plaatsgevonden. Vanavond zou dat in uitgebreider gezelschap nog eens dunnetjes worden overgedaan. De balzaal was al versierd en de lange tafel gedekt. Voor Katharina zou de avond een nieuwe uitdaging vormen. Haar moeder stond er namelijk op dat ze naast Ludwig zou zitten. Daar viel niets aan te veranderen. Maar goed, morgen na het ontbijt is deze hele schertsvertoning gelukkig voorbij, want dan vertrekt het hoge bezoek weer. En met een beetje geluk zijn Ludwigs ouders er dan van overtuigd dat er geen goede sier te maken valt met die lui van landgoed Greifenau. Als dat ondanks al haar inspanningen niet zo mocht zijn – en haar moeder zou blijven aandringen op een huwelijk – dan moest Katharina een andere list verzinnen. Voor haar stond als een paal boven water dat ze niet zou trouwen met Ludwig von Preußen – echt nimmer en nooit niet!

Ludwig boog zich opzij naar haar toe. Niet zo toevallig wenkte Katharina op hetzelfde moment Clara, net alsof ze niet had opgemerkt dat Ludwig haar iets wilde toefluisteren. Ze nam nog een glas champagne van het dienblad en overhandigde Clara haar lege glas. Het was misschien beter om net te veinzen alsof ze dronk, want ze voelde zich al een beetje aangeschoten worden. De hitte droeg daartoe misschien ook bij.

Katharina vond dat Clara er moe uitzag. De bedienden hadden zich de afgelopen dagen uit de naad gewerkt, hoewel het hele gezin eigenlijk de maand augustus voor een zomervakantie aan de Oostzee had willen verblijven. Sinds het gezinsuitstapje naar Sint-Petersburg in het voorjaar, hadden de bedienden geen rust meer gekend.

‘Ah, daar hebben we mijn oudste dochter. Mijn excuses, maar ze is vanmorgen pas gearriveerd. En ze moest zich natuurlijk even opfrissen na de zware reis.’

Haar vader klonk echt bezorgd. Hij was Anastasia vanmorgen letterlijk om de hals gevlogen, toen ze onaangekondigd – maar toch ook weer niet als een complete verrassing – was komen opdagen.

Anastasia was om door een ringetje te halen. Ze droeg een beige zomerjurk met kant, lange handschoenen, een hoed en een bijpassende parasol. Ze was na aankomst meteen naar bed gegaan, hoewel ze de nacht had doorgebracht in een eersteklas slaapcoupé. Katharina had gehoord wat haar moeder haar man had toegefluisterd. Het moest totale chaos zijn geweest op de stations in Oost-Pruisen. Eerst waren er geen treinen en daarna alleen een trein voor troepentransport, die duizenden soldaten naar het front brachten. Eigenlijk niet toegestaan – en ook totaal tegen de natuur van iemand als haar zus – was Anastasia toch met deze troepentrein vanuit Braunsberg gereisd om tenminste in Dantzig aan te komen. Anders had ze een nacht op het station moeten doorbrengen met haar zuigeling. Want een dienstregeling volgens het spoorboekje kon ze op haar buik schrijven.

In Dantzig stond alweer een trein klaar om vluchtelingen weg te brengen. Maar tot Anastasia’s ongenoegen hadden ze gewacht tot de trein helemaal vol was. Boeren en arbeiders hadden in het gangpad moeten staan. De drukte in de coupés was enorm. En ’s nachts was er een onophoudelijk gestommel op de gang geweest. Anastasia zelf had tot aan Köslin haar coupé zelfs met een andere grafelijke familie moeten delen. En toch kon alleen iemand die haar zus echt héél goed kende, zien dat ze er op dit moment allesbehalve onberispelijk uitzag.

Anastasia kwam dichterbij en maakte een diepe buiging. Zij zou waarschijnlijk onmiddellijk met Ludwig getrouwd zijn, dacht Katharina hatelijk. Graaf von Sawatzki was meer dan zestien jaar ouder dan Anastasia – dus bijna twee keer zo oud. Toch was haar grote zus nooit een wanklank over de lippen gekomen, net zoals ze er nooit over geklaagd had dat haar man kaal was en uit zijn mond stonk. Hij bezat een groot landgoed in de meest vruchtbare streek van Oost-Pruisen en had de allerbeste connecties in de heersende klasse. Wat wilde een mens nog meer?

Ludwig nam Anastasia’s uitgestoken hand. Aha, die hufter weet dus drommels goed hoe hij een behoorlijke handkus moet geven, zag Katharina nu. Alleen bij haar smakte hij ongegeneerd met zijn natte lippen op de rug van haar hand. En hoewel zij haar zus drie keer mooier vond dan zichzelf, leek Ludwig totaal niet onder de indruk.

‘Mijn hemel, u moet afschuwelijke ontberingen hebben geleden.’

Natuurlijk wist iedereen wat er gebeurd was. De Russische troepen hadden in groten getale de Oost-Pruisische grens overlopen. Verrast door de massale aanval hadden de Duitsers zich teruggetrokken en bijna twee derde van Oost-Pruisen aan de tsaristische troepen gelaten.

‘Sinds de troepen van Napoleon III zette geen enkele buitenlandse soldaat nog voet op Duitse bodem. Ons keizerrijk was totaal verrast,’ probeerde prins Sigismund de chaos goed te praten.

‘In Dantzig is de hel uitgebroken,’ bracht Anastasia verslag uit. ‘De een komt uit het oosten, de ander wil er juist naartoe. De stations zijn één grote puinhoop. Ik had alle moeite om het kindermeisje met mijn dochter niet uit het oog te verliezen.’ Anastasia trok een bijpassend gepijnigd gezicht. ‘Het ergste is natuurlijk de onzekerheid. Wie weet wanneer we terug kunnen… en hoe het er daar dan uitziet. Ik heb gehoord over vreselijke verwoestingen.’

‘Rustig maar. Dat zijn allemaal oudewijvenverhalen,’ troostte Sigismund von Preußen haar. ‘Mijn broer heeft alles onder controle. Er komt geen twééde Slag bij Gumbinnen, dat verzeker ik u. Zeker niet nu Hindenburg en Ludendorff het commando hebben overgenomen. Dat zijn uiterst capabele mannen.’

Iedereen lachte opgelucht. Iedereen wilde het geloven.

‘Bent u alleen gekomen?’ vroeg Amalie Sieglinde von Preußen.

Anastasia knikte en nam een glas champagne. ‘Mijn man is op een belangrijke diplomatieke missie. Dat is alles wat ik mag zeggen, vrees ik.’ Ze wendde zich tot Sigismund von Preußen. ‘Vermoedelijk weet uw eega meer dan ik.’

De eega knikte en trok een gewichtig gezicht. ‘Aangezien we ons hier in familiekring bevinden, kan ik wel verklappen dat er een geheime delegatie naar het Ottomaanse Rijk is gestuurd. Enver Pascha is er namelijk nog niet zeker van of hij zich officieel wel aan onze kant wil scharen. Maar dat is slechts een kwestie van enkele weken. Het is heel wel mogelijk dat uw echtgenoot een van de speciale gezanten is. Mij is tenminste ter ore gekomen dat Von Sawatzki al heel wat knappe diplomatieke staaltjes op zijn conto heeft.’

Anastasia glom van trots.

Haar moeder glom ook. Niet alleen vanwege de lof die haar schoonzoon door prins Sigismund werd toegezwaaid, maar vooral omdat de broer van de keizer haar familie- en kennissenkring tot zijn intimi rekende. Katharina wist dat het feest wat haar moeder betrof niet meer stuk kon.

‘Zeg eens, mijn waarde Auwitz: als ik het gisteren goed zag, is de oogst in volle gang. Gaat er dit jaar een betere zijn dan vorig jaar?’

Katharina’s vader knikte. ‘Absoluut. De oogst gaat geweldig zijn – echt helemaal geweldig.’

Alsof ze moe was van deze onaangename onderwerpen, draaide Amalie Sieglinde von Preußen zich om naar Katharina’s moeder, haakte haar arm in de hare en deed een paar stappen. Het gezicht van de gravin straalde, alsof ze ter plekke gepromoveerd was tot hofdame.

‘Een prachtige orangerie heeft u daar. Die geeft blijk van een uitstekende smaak.’

‘Die is net klaar. We konden de fontein bijvoorbeeld pas eergisteren installeren. Er was vertraging bij de levering. Het marmer is uit Italië, ziet u?’

Katharina’s hartslag verdubbelde. Haar vader keuvelde met Sigismund von Preußen over koetjes en kalfjes en haar moeder liep te smoezen met diens vrouw. De ideale gelegenheid voor hun beider zoon om haar nu onbewaakt te bespringen. Hij deed al een stap in haar richting. Ze moest snel een smoes verzinnen.

Nogal haastig voegde ze zich bij de twee vrouwen. ‘Uwe Hoogheid moet weten dat we de orangerie alleen even voor het feest hebben opgedaan, want vanaf morgen gaan we er vluchtelingen uit Oost-Pruisen onderdak bieden.’

‘Wat geweldig om hier zoveel vaderlandsliefde aan te treffen!’

Katharina’s moeder hield zich maar met moeite goed. Ze was helemaal niet in haar knollentuin met deze wending in het gesprek. De afgelopen dagen had ze onenigheid gehad met Konstantin en haar man. Ze had alle vluchtelingen de deur gewezen totdat Konstantin zich ermee bemoeide. Hij had zijn ouders er ten slotte van weten te overtuigen dat hun onbaatzuchtige steun indruk zou maken op de keizerlijke familie. Feodora had zich met tegenzin neergelegd bij de wens van haar oudste zoon. Bovendien, Konstantin was gisteren vertrokken. Katharina vermoedde dat haar moeder helemaal niet van plan was zich te houden aan wat ze hem beloofd had.

‘Als het tenminste nog nodig is. De meeste mensen zijn al in het dorp ondergebracht. Een paar maanden geleden hebben we daar een nieuw onderkomen voor onze seizoenarbeiders laten bouwen.’

‘Maar dat is nu al zo goed als vol. Daarom gaan we hier nu de overige vluchtelingen opvangen,’ voegde Katharina er vlug aan toe.

‘Een prachtig idee,’ bevestigde de hoge dame. ‘En ik weet ook zeker dat het slechts een kwestie van een paar dagen gaat zijn. Want dan kan iedereen weer terug naar huis.’

‘Iedereen die van stand is, kan natuurlijk bij ons op het kasteel verblijven,’ zei haar moeder tussen neus en lippen door. ‘Dat spreekt!’

Dat was natuurlijk onzin, omdat de adellijke Oost-Pruisische families zich ofwel terugtrokken op hun landgoederen elders in Duitsland ofwel onderdak vonden bij familie. Alleen arme gezinnen hadden geen zomerverblijven of familie die ver weg woonde en logeerkamers ter beschikking had.

Katharina’s blik dwaalde naar haar zus, die geanimeerd zat te praten met Ludwig von Preußen. Geweldig! Voor mijn part mag ze die griezel aan de praat hóúden.

Alexander liep door het midden van het gemillimeterde gazon en ging recht op zijn vader en de prins af. Bij dit soort gelegenheden liet hij zijn stok op zijn kamer. Maar dat hij mank liep, was daardoor des te beter zichtbaar. Hij gaf iets af. Een velletje papier. Katharina probeerde uit de uitdrukkingen van de mannen op te maken wat er aan de hand was.

De vrouwen waren bijna bij de orangerie aangekomen toen ze plots werden teruggeroepen. Katharina volgde hen terug naar de groep.

‘Lieveling, ik heb zojuist een telegram ontvangen. Ik ben bang dat ik onmiddellijk moet vertrekken.’ Sigismund von Preußen keek anders helemaal niet zo bang.

Zijn eega wel. ‘Geen slecht nieuws, hoop ik?’

‘Maak je geen zorgen. Gisteren is er een offensief begonnen aan het oostfront, tussen Allenstein en Tannenberg. De oorlog is nog niet verloren en er is alle reden tot vertrouwen op een goede afloop.’ De prins wendde zich tot Katharina’s vader.

‘Mijn waarde Auwitz, je moet me excuseren. Ik heb geen officiële taken, maar ik wil onze troepen aan het front steunen waar ik kan. Vanaf hier ben ik binnen een dag aan de oevers van de Weichsel.’

‘Maar natuurlijk!’

Sigismund von Preußen wierp zijn zoon een vragende blik toe. Katharina kreeg al hoop.

Maar de gladjanus draaide zich er handig uit: ‘Ik zal er wel voor zorgen dat mevrouw mijn moeder veilig thuiskomt. We willen tenslotte niet dat ze… eh, moederziel alleen terugreist met al die toestanden van nu op de stations.’

Katharina onderdrukte een teleurgestelde zucht. Er was helemaal geen sprake van ‘alleen’. Haar entourage bestond uit meer dan een half dozijn bedienden, die hún huispersoneel voortdurend met allerlei speciale verzoeken bestookte en van hun eigenlijke werk afhield. Die bedienden reisden dus ook mee in een van de keizerlijke salonrijtuigen, die afzonderlijk aan elke trein konden worden gekoppeld. En ze kregen daarin echt niet te maken met ‘al die toestanden van nu op de stations.’

Ludwigs vader schonk hem dan ook een afkeurende blik, maar zei verder niets. Hè, wat jammer nou! Gisteren had Katharina de indruk gekregen dat Ludwig nogal bij zijn vader onder de duim zat. Want ze had namelijk nog geen enkele vorm van ongehoorzaamheid bij hem gezien.

Ze flapte eruit: ‘En u dan? Heeft u helemaal geen officiële verplichtingen?’ Het was de eerste keer dat Katharina Ludwig rechtstreeks aansprak.

Geamuseerd grijnsde hij haar toe. ‘O jazeker, mijn dierbaarste. Ik steun mijn oom in hoogsteigen persoon op alle fronten. Maar hij was zo vriendelijk me een paar dagen vrij te geven, zodat ik mijn bezoek aan u niet hoefde af te zeggen. Hij had er alle begrip voor hoezeer ik daarnaar uitkeek.’

Nu kwam hij recht op haar af en haakte plompverloren haar arm in de zijne. ‘Kom, we zullen mijn vader vergezellen naar het kasteel.’

Zijn aanraking alleen al deed haar huiveren. Wat dom van haar! Ze had haar tong wel kunnen afbijten. Maar vlak naast haar verloor Alexander juist op dat moment zijn evenwicht.

‘Oeps!’ riep Alex en hij greep in een reflex haar andere arm vast om niet te vallen.

Katharina bevrijdde zich uit Ludwigs greep. ‘O jee, laat me je helpen!’ Ik kan me geen betere broer wensen!

‘Mijn jongste zoon is vorige herfst in een oude vergeten berenklem gestapt,’ legde de graaf uit. Toen wenkte hij Wiebke en pakte een vol glas champagne. ‘Voordat u gaat, wil ik nog graag een toost uitbrengen.’ Dat laatste had hij zo luid gezegd dat alle aanwezigen zich nu naar hem omdraaiden.

Katharina kreeg de kriebels. Wat als er al een afspraak tussen haar vader en Sigismund von Preußen was? Hadden ze gisteravond in de rooksalon al een bruiloft gepland? Toch even niet, hè? Dit zou het uitgelezen moment zijn om haar verbintenis met Ludwig von Preußen aan te kondigen. De paniek golfde door haar lijf en ze riep:

‘Papa!’ Ze had het gevoel dat ze knalrood werd. En hoewel dat gênant genoeg heette te zijn, kon het haar op dit moment even niets schelen.

Maar haar vader schonk haar slechts een welwillend glimlachje. Adolphis von Auwitz-Aarhayn liet geraffineerd de spanning een beetje oplopen en wachtte tot hij de volle aandacht had.

‘Ik wil samen met alle aanwezigen drinken op de gezondheid van mijn dochters… Op mijn mooie dochter Anastasia, wier landgoed zich gelukkig alweer in gunstiger omstandigheden bevindt, zoals ik zojuist van prins Sigismund mocht vernemen.’

Een vreugdevol geroezemoes steeg op uit de menigte. De gravin sloot haar oudste dochter trots in haar armen. Maar de graaf maande de aanwezigen met een handgebaar tot stilte en

Katharina kreeg op hetzelfde moment een keiharde fluittoon in haar oor. Een onaangenaam geluid, luid en schel. De woorden van haar vader bereikten haar daardoor slechts gedempt.

‘En op onze jongste dochter Katharina, die over enkele jaren zeker ook gezegend gaat zijn met moederlijk geluk. Op onze keizer!’

‘Op onze overwinning!’ voegde Sigismund van Pruisen eraan toe.

‘Hiep, hiep, hoera.’ Iedereen juichte mee met het driewerf hoera.

Behalve Katharina. Opgelucht blies ze haar lang ingehouden adem uit.