DE ONVERGETELIJKE REIS VAN DE ZUSSEN SUMMERS

HAZEL GAYNOR
EN HEATHER WEBB

DE
ONVERGETELIJKE
REIS VAN DE
zussen
ummers

Drie brieven. Twee zussen.
Eén kans om het verleden
recht te zetten

Vertaald door Irene Paridaans

Oorspronkelijke titel Three Words for Goodbye. Uitgeverij William

Morrow, New York

© 2023 Hazel Gaynor en Heather Webb

© 2024 Nederlandse vertaling Irene Paridaans / Oceaan

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Villa Grafica

Omslagbeelden Eiffeltoren en brieven © Shutterstock; twee vrouwen

© Stephen Mulcahey / Trevillion Images

NUR 342

ISBN 9789046831595

ISBN 9789046831601 (audiobook)

www.oceaanboeken.nl

Oceaan maakt deel uit van Park Uitgevers

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2023, met ISBN 9789046831588

Slechts door de pijn van het afscheid
ervaren we de diepgang van de liefde.

George Eliot

Proloog

Violet

Veneto Estate, East Hampton
Januari 1937

Ze zeggen weleens dat afwezigheid het hart heviger doet verlangen, en ik weet dat het waar is. Ik weet dat ik nooit meer van mijn eigen huis houd dan wanneer ik thuiskom na een reis, dat ik het heerlijk vind om in mijn eigen bed te slapen, en me weer te nestelen in de versleten bekleding van mijn favoriete leunstoel. Dat is de reden dat ik alles met zoveel liefde bezie nu de sneeuw zich in dikke pakken tegen de ruiten vlijt, en ik besef dat ik, de volgende keer dat ik mijn geliefde Veneto zal verlaten, niet meer terug zal keren. Het is een triest besef, maar het heeft ook iets vredigs; ik laat iets los, maar ik hunker vooral naar een laatste avontuur voordat het doek definitief valt.

Als ik de fluwelen gordijnen opzijschuif en mijn handpalmen tegen het koude glas leg, moet ik even denken aan de woorden van een dierbare vriendin. Ze zei tegen me dat we de plekken en de mensen die ons het meest dierbaar zijn achter ons moeten laten, zodat we met des te meer liefde naar ze kunnen terugkeren. ‘Waarom zou je naar je eigen vier muren blijven staren, als er een hele wereld vol muren op je ligt te wachten? Violet, we móéten weggaan, zodat we weer terug kunnen komen.’ En zij, meer dan wie ook, wist het een en ander over weggaan, over reizen en over hoe dat een ander mens van je kon maken.

Het begon allemaal met een brief aan haar redacteur bij de krant: was het mogelijk in minder dan tachtig dagen een reis om de wereld te maken, en vooral: zou een vróúw dat kunnen, alleen? En niet alleen stelde Nellie Bly die vraag, ze toonde ook nog eens aan dat het antwoord op beide vragen een klinkend ‘ja’ was. Ik kende haar op dat moment nog niet, maar mijn hemel, wat bewonderde ik haar moed en haar avontuurlijkheid. Ze was een verademing, zoals ze daar in haar geruite jas, zorgeloos en blakend van levenslust aan de reling van dat stoomschip stond te zwaaien. Wat verlangde ik naar dat gevoel van vooruitkijken, van vertrekken en koers zetten naar het onbekende. Ik volgde haar reis om de wereld tot in detail, samen met duizenden anderen die de krant uitplozen om het laatste nieuws over haar vorderingen te volgen. Op de een of andere manier wist ik dat onze wegen elkaar zouden kruisen, maar ik had geen idee hoezeer deze reis, die Nellie Bly’s leven veranderd had, ook mijn eigen leven zou veranderen.

Ik loop terug naar mijn bureau en strijk met mijn vingers over het gebosseleerde jaartal op de kaft van mijn nieuwe agenda. 1937. Het is nauwelijks te geloven dat het al bijna vijftig jaar geleden is dat Nellie triomfantelijk arriveerde op het treinstation van New Jersey, en mijn rustige leventje een nieuwe wending gaf. Ik had haar precieze tijdstip van aankomst goed geraden – tweeënzeventig dagen, zes uur, elf minuten en veertien seconden – en won de hoofdprijs. Een kaartje naar Europa. Ik wist meteen met wie ik op reis zou gaan: met mijn zus Margaret, twee jonge vrouwen op zoek naar antwoorden op levensvragen. De kaartjes voor de stoomboot naar Frankrijk en de bagagelabels aan onze koffers waren vol beloften. Die koffers staan nu op zolder te verstoffen, samen met die beloften.

Buiten is het elegante gazon inmiddels bedekt met een laagje sneeuw. Zonlicht glinstert op het verblindende wit en laat de sneeuwkristallen schitteren als stukjes geslepen glas. De tuinman heeft een paadje schoongeveegd van de voordeur tot het stenen muurtje, tussen de heggen en de in winterslaap verkerende bomen en bloemen door die ik uren, weken, jaren liefdevol heb verzorgd. Tijd is nu een kostbaar geschenk, en ik kan het niet langer verdragen binnen te zijn.

Ik bel om mijn verpleegster, die prompt met een glimlach op haar gezicht de salon binnenloopt. Ik ben dankbaar voor haar zonnige aard. Zij heeft de laatste paar maanden van mijn ziekte een stuk draaglijker gemaakt.

‘Henrietta, ik zou graag een wandelingetje maken door de tuin.’

‘In die kou? Denk toch aan je longen, Violet.’

‘Voor zover ik weet zijn mijn longen nog steeds van mij, en ze hebben zin in frisse lucht.’

Henrietta is gewend aan mijn eigenzinnigheid.

‘En wat zal mevrouw Summers daarvan zeggen?’ vraagt ze met haar handen in haar zij.

‘Mevrouw Summers doet vrijwilligerswerk in een gaarkeuken in Manhattan. Zij hoeft het helemaal niet te weten.’ Ik schuifel naar de deur. ‘En jij bent lang genoeg in dit huishouden om mijn dochter Celestine te noemen. De formaliteiten kunnen we wel achterwege laten.’

‘Natuurlijk.’

We voelen allebei de vraag in de lucht hangen: hoelang heb ik nog een verpleegster nodig? Hoelang heb ik nog te leven?

‘Nou,’ zeg ik ongeduldig, ‘gaan we nog, of niet?’

Henrietta gooit wanhopig haar armen in de lucht, haalt sjaals en mutsen tevoorschijn, pakt ons beiden stevig in en begeleidt mij met mijn wandelstok naar de tuin.

Het is heerlijk om buiten te zijn, ook al beneemt de snijdende kou me de adem. Ik glij uit en lachend grijp ik Henrietta’s arm beet om op de been te blijven.

‘U bent nogal ondeugend vandaag,’ zegt ze. ‘Fijn om u te zien lachen.’

‘Ik ben helemaal opgetogen. Clara en Madeleine kunnen elk moment hier zijn, en ik heb een verrassing voor ze.’ Ik zeg er niet bij dat het een verrassing is die ze waarschijnlijk geen van beiden op prijs zullen stellen, maar een die hun leven zal veranderen. Hoop ik.

Met voorzichtige stapjes lopen we over de bevroren aarde verder de tuin in. Ik overdenk de ondoordringbare stukken van mijn verleden, de geheimen die ik verborgen heb gehouden voor mijn dochter en kleindochters, geheimen die ik niet langer wil bewaren. Ik hoop alleen maar dat er nog tijd is om zaken recht te zetten.

Als ik opnieuw dreig uit te glijden pakt Henrietta me vast. ‘Misschien kunnen we maar beter naar binnen gaan,’ zegt ze bezorgd. ‘Ik zou het vreselijk vinden als u zou vallen.’

Ik kijk naar de zee in de verte, herpak me en zet koppig nog een stap naar voren. ‘Ik wil graag doorlopen. Het meest interessante stuk van het pad ligt altijd vóór je.’

DEEL EEN

‘Au revoir’
Tot ziens

Clara

Mijn grootmoeder organiseerde zelden een lunch, en al helemaal niet midden in de winter. Ze verafschuwde visite in de koude maanden, net als de talloze pillen en drankjes die ze elke avond van Henrietta moest innemen, dus toen ze me vroeg om om twaalf uur, ‘stipt op tijd’ thuis te zijn, was ik verbaasd. Voor Violet was tijd belangrijk. ‘Elke seconde telt,’ zei ze vaak bestraffend als een van ons treuzelde. Ze zei dat er iets belangrijks was dat ze met me wilde bespreken, en uit de opgewonden ondertoon in haar stem leidde ik af dat ze iets in haar schild voerde. Violet voerde altijd iets in haar schild, of ze stond op het punt dat te doen.

Ik reed de vertrouwde kustweg af in de richting van Veneto, ons familiehuis op Long Island. De goudkleurige stranden waren gehuld in een dikke laag mist, en onder de sombere wolken hing een zware zoutige lucht. Het was een zeegezicht dat smeekte gevangen te worden in olieverf, of misschien aquarel, maar het vooruitzicht te gaan zitten schilderen trok me niet zo aan als het normaal gesproken gedaan zou hebben. Het enige waar ik aan kon denken was hoe leeg het huis zou zijn als Violet er niet meer was om haar geliefde rozentuin te verzorgen, jazzplaten te draaien op haar oude platenspeler, of om vijf uur een ijsklontje in haar glas te laten vallen. Violet was een natuurkracht, maar de dokter had gezegd dat de kanker naar haar longen was uitgezaaid en dat haar dagen geteld waren. Het was onverdraaglijk haar te zien wegkwijnen.

Bij elke bocht in de weg werd ik weemoediger. Ik nam gas terug en stuurde de Lincoln door het openstaande smeedijzeren hek de oprit op, langs de uitgestrekte gazons, naar de roze gestuukte muren. Ik zette de motor af, bleef nog even rustig zitten en dacht terug aan betere tijden toen er nog geen sprake was van ziekte en dood. Veneto was altijd een huis geweest vol liefde en vrolijkheid; Madeleine en ik hadden er een heerlijke jeugd gehad, onze moeder gaf er legendarische tuinfeesten en Violet high teas; er was een stukje privéstrand waar we met onze vriendinnen speelden, en met onze vader maakten we op luie zondagmiddagen zeiltochtjes door de baai. Madeleine had als eerste de ban verbroken door Veneto in te ruilen voor New York om dichter bij haar geliefde Park Row te zijn waar veel New Yorkse krantenredacties zijn gehuisvest. Toen onze vader vorig jaar onverwacht overleed werd het nog stiller in de kamers en de gangen. Binnenkort zou het ook een huis zonder Violet zijn, en dan zou Veneto veranderen in een plek van geesten en herinneringen.

Ik stapte uit de auto, liep de oprit af en ging via de terrasdeur, die zoals altijd open stond, naar binnen. Op weg naar de zitkamer liet ik in het voorbijgaan mijn vingertoppen over de prachtige kerstrozen glijden. Ik trok mijn zijden sjaal van mijn hoofd en duwde de deur open. ‘Hallo?!’

Violet lag elegant op de chaise longue, die naast het raam stond en uitzicht bood op de oceaan. Het was haar favoriete plekje. En het mijne.

‘Mooi zo. Je bent vroeg,’ zei Violet terwijl ze op haar horloge keek, en ze gaf een klopje op de zitting naast haar. Ze was al lang geleden gestopt met opstaan om mensen te begroeten. Te vermoeiend.

‘Een klein beetje maar. Ik boog me voorover om haar een kus te geven. ‘Het is vreselijk weer. Ik werd bijna van de weg geblazen.’ Ik trok mijn handschoenen uit, zette mijn hoed af en keek even in de spiegel boven de schouw. Mijn wangen waren rood van de kou, en mijn haar was een puinhoop. Ik duwde een paar losse strengen terug in de knot onder in mijn nek.

‘Maar je werd niet van de weg geblazen, dus hou op met je zorgen maken over dingen die niet zijn gebeurd en ga zitten.’ Violet kende inmiddels mijn zorgelijke kijk op het leven, en ging daar al lang niet meer in mee.

Ik ging naast haar zitten, pakte haar hand en samen bewonderden we het uitzicht. Ik had dit tafereel vaak geschilderd en altijd geprobeerd het licht te vangen, de in elkaar overlopende tinten van de lucht en de zee tijdens het wisselen van de seizoenen. Tot mijn grote frustratie was dat nooit gelukt.

‘Het lukt je vandaag of morgen wel een keer,’ fluisterde Violet, die instinctief begreep waar ik aan dacht. Ze gaf een kneepje in mijn hand. ‘Ook als getrouwde vrouw kun je nog steeds hier komen zitten.’

Ik dacht aan mijn aanstaande huwelijk en mijn hart kromp ineen. Als ik die zomer met Charles zou trouwen, zou ik Veneto vreselijk gaan missen. Ik zou een succesvolle echtgenoot hebben en een eigen huis in Hampton met een nieuw uitzicht over de zee, eigenlijk alles wat ik altijd had gewild, maar nu het allemaal binnen handbereik kwam, was ik er niet meer zo zeker van dat dat was wat ik wilde.

‘Konden we maar hier wonen,’ zei ik. ‘In elk geval tijdelijk, tot ik aan de situatie gewend ben.’

Violet gaf me een duwtje met haar schouder. ‘Alle bruiden hebben hun twijfels. Dat is heel normaal.’

‘Waarover wilde je eigenlijk met me praten?’ vroeg ik om van onderwerp te veranderen. ‘Normaal gesproken ontvang je pas mensen na Pasen, als je uit je winterslaap bent ontwaakt.’

Violet sloeg haar handen ineen. ‘Ik heb een verrassing voor je. Of beter gezegd: twee verrassingen.’

Ik kreunde. ‘O god, je weet dat ik een hekel heb aan verrassingen.’

Ze wuifde mijn commentaar weg. ‘Doe niet zo saai. Je kunt op zijn minst net doen alsof je geïnteresseerd bent.’

Haar enthousiasme werkte aanstekelijk. Haar vaalgrijze ogen stonden helderder dan ooit, en om haar lippen speelde een ondeugend lachje. Zelfs nu ze ziek was bleef de drang naar avontuur die ze als jong meisje altijd had gevoeld als een vleugje Franse parfum om haar heen hangen.

‘Nou ja, wat je ook van plan mag zijn, je kijkt als een kind op kerstavond!’ lachte ik.

Violet kon zich niet langer inhouden. ‘Je gaat op avontuur! Ik stuur je naar Europa!’

‘Wát doe je?’

Ze nam mijn beide handen in de hare en gaf er een liefdevol kneepje in. ‘Ik ga sterven, Clara, en ik wil graag dat je een paar dingen voor me doet.’

‘O Violet, zeg dat toch niet.’

Mijn grootmoeder was altijd recht voor zijn raap geweest, soms op het pijnlijke af, en haar behoefte om over haar dood te praten, wat mij altijd van streek maakte, was typerend voor haar praktische aard. Maar ergens had ik er ook wel bewondering voor.

‘Het heeft geen zin om te doen alsof het niet gaat gebeuren,’ zei ze nadrukkelijk toen ze mijn weerzin voelde. ‘En op deze manier krijg ik tenminste de kans de zaken goed te regelen.’

‘Wat voor zaken?’

‘Dat doet er nu niet toe. Eerst wil ik weten of je gaat of niet.’

‘Ik kan toch niet zomaar opeens naar Europa vertrekken? Er moet ook nog een bruiloft worden georganiseerd, weet je nog?’

‘Natuurlijk weet ik dat nog,’ zei ze sussend. ‘Ik gá dood, maar ik bén nog niet dood.’ Haar grijze ogen zochten de mijne. ‘De moeder van Charles regelt die trouwerij wel. Je weet dat ze zich graag met dingen bemoeit.’

‘En dat is precies de reden dat ik een oogje in het zeil wil houden.’ Ik pulkte aan een losse draad in de zoom van mijn rok. ‘En ik heb Edward beloofd dat ik hem zou helpen met de nieuwe collectie in de galerie.’

‘Edward. Hoe is het met hem?’

‘Heel goed.’

Ik stond op en liep naar het raam.

Edward Arnold, mijn schilderdocent, had een kleine galerie in West Village. Als hij er niet was geweest had ik mijn ezel en mijn olieverf allang aan de wilgen gehangen. Charles, meer een man van de handel dan van de kunst, toonde weinig interesse, en dus bracht ik zo veel mogelijk tijd door in de galerie. Misschien wel meer dan goed voor me was.

Ik liep terug naar de chaise longue. ‘Het spijt me dat ik je moet teleurstellen, Violet, maar de timing is erg beroerd. Kun je Madeleine niet sturen? Het liefst met een kaartje enkele reis.’

In de gang hoorde ik voetstappen naderen.

Violet klapte in haar handen. ‘Mooi. Nu zijn jullie er allebei.’

‘Hoezo allebei?’

‘Dat is mijn tweede verrassing, lieverd. Ik heb je zus ook uitgenodigd. Jullie gaan samen op reis.’

‘Madeleine? Hier? Heb je háár uitgenodigd?’

‘Zeker, ze heeft háár uitgenodigd. En ze vindt het heerlijk om jou ook weer eens te zien, zussie.’

Bij het horen van die bekende stem achter me verstijfde ik. Sinds de begrafenis van onze vader had ik mijn zus niet meer gezien of gesproken, maar daar was ze opeens, in het familiehuis, alsof ze even een boodschapje was gaan doen.

Ik nam haar van top tot teen op. Ze was geen spat veranderd, nog altijd een en al hoekigheid, een vreselijk postuur en veel te mannelijk gekleed. Maar ondanks onze verschillen, ondanks de altijd sluimerende rancune tussen ons, voelde ik mijn mondhoeken omkrullen en ik stond op om haar te begroeten.

Ze trok vragend een wenkbrauw op.

Echt, ze was zo inténs vervelend.

Maddie

Ik heb Clara’s glimlach nooit kunnen weerstaan. Niet als kind, wanneer ze lachte om mijn rare fratsen, en nu nog steeds niet. Ik beantwoordde haar grijns, zelfs toen die van haar alweer was ingezakt.

Ik stormde achter haar langs en boog me voorover om Violet een kus te geven. ‘Sorry dat ik zo laat ben. Er stond een man op het perron een vertolking te geven van “The Star Spangled Banner”. Ontroerend, indringend zelfs.’

Clara rolde met haar ogen. Ze heeft nooit begrepen waarom ik met de trein reis als ik ook met de auto kan komen, maar ik houd van de voorspelbaarheid van de dienstregeling en de onvoorspelbaarheid van mijn medepassagiers. Goed voer voor mijn schrijfwerk.

‘Je bent precies op tijd,’ zei Violet met nadruk. ‘Ga zitten, liefje. Wij drieën moeten even iets met elkaar bespreken.’

‘Waar gaat dit allemaal over?’ Ik zette mijn hoed af, gooide mijn jas over een stoel, en plofte, ‘heel onvrouwelijk’ zoals mijn moeder zou zeggen, neer op de bank tegenover haar. Sinds broeken en sokken in de mode waren gekomen, had ik mijn kousen verbannen. Nooit zou ik meer een rok dragen. Nooit. Ik zag Clara naar mijn broek en platte herenschoenen kijken en hoewel ze er niets over zei wist ik dat ze niet dood gevonden wilde worden in zoiets ordinairs en mannelijks. Clara was een kunstzinnig type, en ging gekleed als een zorgvuldig samengestelde expositie. Kijk en bewonder, maar handjes thuis. Ik daarentegen heb schoonheid gevonden in woorden.

‘Violet wil ons samen naar Europa sturen,’ flapte Clara eruit. Ze moest altijd degene zijn die het belangrijke nieuws bracht, een belofte brak of een geheim verklapte.

Ik veerde overeind en ging op het randje van de bank zitten alsof ik klaar was om meteen weer op te springen. ‘Naar Europa!’ Ik schoot in de lach. ‘Nou, dat is goed nieuws! Maar… sámen?’

Ik was onmiddellijk ingenomen met het plan naar Europa te gaan, ik zag me al in een boemeltreintje het onbekende tegemoet reizen, maar Clara was wel de laatste die ik in dat treintje naast me zag zitten. Sinds onze puberteit waren we het nooit meer ergens over eens geweest. Sindsdien was er niet veel veranderd, in feite was het alleen maar erger geworden. Charles Hancock had de laatste restjes Clara meegenomen die ik nog leuk had gevonden, en ze voorgoed onder het tapijt geveegd. Toen ik naar haar keek zag ik de kringen onder haar ogen, en ik vroeg me af of de eerbiedwaardige Charles Hancock bij nader inzien toch niet zo perfect was als ze dacht. De wens was waarschijnlijk de vader van de gedachte.

‘Het wordt tijd dat jullie de routine in je leven eens doorbreken,’ zei Violet. ‘Tijd om dit land uit te gaan en meer van de wereld te zien!’ Ze grinnikte om haar eigen enthousiasme. ‘Jullie gaan naar Europa; eerst naar Parijs, dan naar Venetië en tot slot naar Wenen. En jullie gaan samen. Het wordt tijd om jullie ruzies bij te leggen.’

In Duitsland werd het steeds spannender met de opkomst van de nazipartij, en ik verwachtte dat dat ook in de rest van Europa merkbaar zou zijn. Als ik ter plekke zou zijn kon ik alle informatie zelf optekenen. Misschien een originele invalshoek vinden of een aangrijpend verhaal dat ik hier naar de kranten kon sturen. Ik dacht aan de stapel artikelen die ik in de laatste drie jaar had geschreven en die niet waren gepubliceerd. Op één na, in een klein tijdschrift, en ook dat was niet erg bemoedigend. Maar ik moest het blijven proberen. Dit was ongetwijfeld een teken aan de wand.

Terwijl mijn hersenen overuren maakten grabbelde Violet onder de chaise longue en haalde een plakboek tevoorschijn vol krantenartikelen en foto’s. Eén foto stak verder uit dan de rest. Ik nam hem van haar aan en herkende meteen de vrouw op de foto: Nellie Bly, ofwel Auntie Nellie, zoals wij haar vroeger altijd noemden.

‘Wat is dit allemaal, Violet?’ vroeg ik al bladerend.

‘Je herinnert je Auntie Nellie toch nog wel?’

‘Natuurlijk. Hoe zou ik haar ooit kunnen vergeten!’

Clara snoof. ‘Jij maakte jezelf altijd belachelijk door als een hondje achter haar aan te lopen. “Vertel me dat ene verhaal nog eens, Auntie Nellie. Vertel nog eens over Mexico.” Het verbaasde me altijd dat ze niet genoeg van je kreeg.’

Ik negeerde de snibbige opmerking van mijn zus en bladerde verder door de krantenknipsels.

Vanaf het moment dat ze de zitkamer binnen was gestoven met haar bruuske vastberadenheid en haar onbedwingbare ambitie had ik Nellie aanbeden. Ik hing aan haar lippen als ze vertelde over spannende reisjes, undercoverwerk voor de krant of de frontlinie van een oorlog. Meer dan tien jaar na haar dood hadden nog maar weinig vrouwen haar journalistieke prestaties geëvenaard. Ik was vastbesloten in haar voetsporen te treden, daar had ik de afgelopen drie jaar hard aan gewerkt.

‘Ze was een vrouw die haar gelijke niet kende,’ zei Violet. ‘Het was echt baanbrekend in die tijd, hoor, een vrouw die alleen reisde. Veel mensen dachten dat ze het niet zou redden, laat staan dat ze het record van tachtig dagen van Jules Verne zou breken.’ Violet ging even verzitten, haar zieke lichaam hield het niet lang uit in dezelfde positie.

‘Ze was grappig,’ zei ik. ‘En recht door zee.’

‘Inderdaad. Net als jij,’ zei Violet instemmend. Ze gaf een liefdevol klopje op mijn hand. ‘Maar ze was zoveel meer dan dat. Ze was een complexe en ingewikkelde vrouw, zoals de meesten van ons.’

Er viel nu een stilte. Clara en ik begrepen dat Violet even tijd nodig had om bij haar herinneringen stil te staan.

‘Hoe dan ook,’ zei ze na een poosje, ‘nu het einde van mijn leven in zicht is heb ik me gerealiseerd dat ik nog iets wil zeggen tegen mensen die erg belangrijk voor me zijn geweest. Een soort toegift. Een kans om in het reine te komen. Ik wil graag dat jullie een paar brieven voor me bezorgen. Een in Frankrijk. Een in Italië. En nog eentje, de belangrijkste, in Oostenrijk.’

‘Kun je die brieven niet gewoon op de post doen?’ vroeg Clara. ‘Het is wel erg ver weg om ze persoonlijk te gaan brengen. Bovendien zijn ze er dan veel sneller.’

Ik zuchtte. Clara bezat een ongelooflijk talent om alle levensvreugde uit een situatie weg te zuigen.

‘Vanwaar al die geheimzinnigheid?’ Ik deed mijn best de opmerking van mijn zus te negeren. ‘Aan wie zijn die brieven gericht?’

Violet glimlachte. ‘Wat een boel vragen, meisjes! Laat ik eerst het reisschema uit de doeken doen. Jullie varen met de Queen Mary van New York naar Frankrijk, daar gaan jullie Parijs bewonderen en natuurlijk vooral de kunstgalerieën. Dan nemen jullie in Parijs de Oriënt-Express naar Venetië met al haar grachten en bruggetjes. Na Venetië reizen jullie door naar Wenen om mijn laatste brief af te leveren en dan…’ Ze liet even een dramatische stilte vallen.

‘En dan?’ Ik begon er schik in te krijgen.

‘En dan vliegen jullie terug naar New York in een zeppelin. De Hindenburg. Het mooiste luchtschip dat ooit is gebouwd! Het is niet hetzelfde als de hele wereld rond reizen zoals Nellie, maar het is ver en lang genoeg om onderweg het een en ander uit te zoeken, mag ik hopen.’

Bij het vooruitzicht van zo’n luxueuze reis naar een paar van de beroemdste steden van Europa sloeg mijn hoofd op hol. Ik dacht aan de verschuivende politieke verhoudingen in Europa en de krantenartikelen die ik de laatste tijd had gelezen; de worsteling van Oostenrijk om zich te verzetten tegen het nieuwe autocratische bewind, de opkomst van de nazipartij in Duitsland, Mussolini’s regime in Italië. Mijn hersenen kraakten en mijn handen jeukten.

Violet probeerde weer te gaan verzitten, Clara hielp haar daarbij en legde een deken over haar benen. Opeens leek het me een onzalig plan. Wij konden niet naar Europa, niet nu zij nog maar zo kort te leven had.

‘Maar Violet, je bent ziek. De dokter geeft je nog een half jaar. Dan kunnen wij toch niet…’

Violet glimlachte, haar ogen lichtten op.

‘Maak je daar maar niet druk over. Als jullie terugkomen ben ik er nog, lieve meisjes. Geloof me, dit is erg belangrijk voor mij.’ Ze zweeg even en zocht onze blik voordat ze verderging. ‘Als jullie op de plaats van bestemming aankomen zul je het allemaal begrijpen. Jullie maken deze reis niet alleen voor mij, maar ook voor jezelf, zodat je een antwoord zult vinden op de vraag wie je bent en wat voor jou belangrijk is. Waar en met wie je het gelukkigst zult worden. Alles zal hierin bij elkaar komen, let maar op.’

‘Nou, ik vind het wel een aantrekkelijk idee, maar Clara gaat vast de hele tijd lopen klagen en zeuren,’ zei ik om Clara eens flink te jennen. ‘Dan is de lol er meteen af.’

‘En Madeleine zal zichzelf weer belachelijk maken tegenover anderen en brengt ons in de problemen,’ zei Clara. ‘Ze luistert nooit en doet nooit wat er wordt gezegd.’

‘Hou op, jullie. Al dat gekibbel en geruzie doet me verdriet. Familie gaat boven alles.’

‘Violet…’ zeiden Clara en ik in koor.

Violet stak haar hand op. ‘Ik heb de kaartjes al geboekt.’ Ze leunde achterover in de kussens en streek een lok zilvergrijs haar uit haar gezicht. Ze was zichtbaar vermoeid. ‘En ik wil dat jullie me beloven dat je de hele reis bij elkaar blijft. Het betekent veel voor me dat die brieven persoonlijk afgeleverd worden, maar ik vind het nog veel belangrijker dat jullie vriendinnen worden, of in elk geval dat jullie niet meer overal over bakkeleien.’

Abrupt stond ik op en liep naar het grote raam dat uitzicht bood op het stukje privéstrand waar ik als kind met mijn hartsvriendin had gespeeld: mijn zusje. Ik kon nog de wind in mijn haren voelen, ik rook nog de zilte geur vermengd met lavendel van de zeep die ze gebruikte als ze met haar emmertje en schepje neerhurkte bij een hoopje zand. Er was een tijd dat we heel goed met elkaar konden opschieten. We waren heel verschillend, maar we vulden elkaar aan. Als volwassenen echter waren we zo verschillend als zon en maan, als dag en nacht. Mijn hele leven lang wilde ik mijn zus net zo vaak wurgen als omhelzen, maar de omhelzingen werden steeds schaarser, totdat ze helemaal achterwege bleven. En nu moesten wij drie maanden met elkaar op pad? Dat werd een regelrechte ramp.

Ik draaide me om en zag Clara’s felle blik.

Ze sloeg haar armen over elkaar. ‘Nou, wat denk je ervan? Voor zover ik weet heb jij altijd overal een antwoord op.’

De kleurrijke beelden van de Eiffeltoren en het San Marcoplein trokken aan mijn geestesoog voorbij, en opeens werd de mogelijkheid de politieke verhoudingen in Europa van dichtbij te observeren reëel. Langzaam krulden mijn mondhoeken omhoog.

‘Ik vind het een geweldig idee.’

Violet grinnikte. ‘Mooi. Dat is dan geregeld.’

‘Niet helemaal,’ zei Clara. ‘Charles vindt dit nooit goed.’

‘O, hij heeft zijn instemming al gegeven, lieverd,’ zei Violet. ‘Ik heb hem gisteren nog gesproken. Hij denkt juist dat zo’n reisje je erg goed zal doen.’

Nu was Clara opeens sprakeloos. Ik was net zo verbaasd als zij over de reactie van Charles, en ik vertrouwde het voor geen cent. Met zijn blonde haar en zijn gespierde lichaam was Clara’s verloofde een knappe man, maar zijn overrompelende charme wekte bij mij een zekere ergernis op. Hij verzamelde altijd een groepje zelfingenomen mensen om zich heen, types die ik dodelijk vermoeiend vond, om nog maar te zwijgen van zijn twijfelachtige handeltjes. Ondanks onze verschillen vond ik dat Clara iets beters verdiende. Een van mijn vele misstappen was dat ik haar dat had laten weten.

Ik richtte me weer tot Violet. ‘Trouwens, wie zijn die mensen die die brieven krijgen? Dat heb je ons nog niet verteld.’

‘Dat wordt gaandeweg allemaal duidelijk.’ Ze keek ons nu om beurten aan. ‘Vertrouw deze reis, meisjes. En vertrouw elkaar.’

Wat Clara en mij betrof was dat makkelijker gezegd dan gedaan.

Clara

Na de onverwachte confrontatie met Madeleine en Violets absurde plannen om ons naar Europa te sturen, was ik helemaal de kluts kwijt. Die avond, tijdens het diner met Charles, was ik in een nukkige bui.

‘Het is een idioot plan,’ zei ik toen we bij de jachtclub aan ons tafeltje gingen zitten. ‘Ik begrijp dat Violet dingen wil rechtzetten, maar ze weet ook hoe gespannen de verhouding tussen Madeleine en mij is. Bovendien moet ik een bruiloft organiseren.’

‘Ja, schat. Het was wel een beetje een verrassing.’

Hij had niet echt aandacht voor me. Ook Charles was in een slecht humeur na een moeizame dag met zijn handeltjes, iets met huurhuizen die hij probeerde te kopen, en ik wist dat ik hem irriteerde met mijn constante gebabbel. Hij bekeek de menukaart en wenkte zonder op te kijken een ober.

‘Waarom heb je tegen Violet gezegd dat je akkoord ging met dit plan zonder eerst met mij te overleggen? Zelfs als ik graag in Madeleines gezelschap zou verkeren, wat niet zo is, is het idee van twee vrouwen die door Europa reizen absurd, om niet te zeggen gevaarlijk, zeker op dit moment. Laatst heb je me nog verteld dat die nazipartij steeds meer invloed krijgt. Ik begrijp niet dat Violet die brieven niet gewoon via de post verstuurt. En ik vind het ook geen prettig idee om die hele oceaan over te steken. Je weet hoe snel ik zeeziek word.’

Charles keek op. ‘O, is dat zo?’

Ik gaf geen antwoord meer.

Hij bestelde iets voor ons allebei en stak een sigaret op, hoewel hij wist dat ik daar een hekel aan had.

‘Die nieuwe veerboten zijn heel veilig, schat. Ze hebben geweldige faciliteiten aan boord en heel veel reddingsboten.’ Hij lachte om zijn eigen grapje. ‘Ik dacht dat je blij zou zijn met de kans Europa te zien. Een keer een grote reis te maken. Je hebt zo vaak gezegd dat je graag in die Oriënt-Express zou willen zitten. En je gaat niet naar Duitsland, dus ik denk dat we ons geen zorgen hoeven te maken over de politieke onrust daar.’

‘Dat klinkt alsof je blij bent van me af te zijn.’ Ik streek met de top van mijn wijsvinger langs de rand van mijn glas zodat het begon te zingen, tot Charles met een subtiele vingerwijzing aangaf dat ik daarmee moest stoppen.

‘Je weet niet van ophouden, hè?’ Hij vouwde zijn krant op. ‘Ik ben niet blij van je af te zijn, schat, ik probeer je alleen maar gerust te stellen. Je grootmoeder heeft het me niet makkelijk gemaakt met haar laatste wensen en zo.’

De ober arriveerde met een bourbon voor Charles en een cocktail voor mij, en even viel ons gesprek stil. Ik vroeg me af of ze in Parijs andere cocktails hadden.

‘Ga nu maar fijn in Europa op avontuur,’ zei Charles toen de ober weer verdwenen was. ‘Als we getrouwd zijn kunnen we de rest van ons leven nog samen zijn.’ Hij knipoogde verleidelijk en sloeg zijn bourbon bijna in één keer achterover.

Het bloed steeg naar mijn wangen. ‘Charles! Hou op!’

Charles zette zijn glas neer. ‘Jij en Madeleine kunnen elkaar sowieso niet luchten of zien, dus veel erger kan het niet worden. Jullie kunnen proberen zo ver mogelijk bij elkaar uit de buurt te blijven, Violets brieven af te leveren, een beetje de omgeving te bekijken en voor je tijd hebt gehad om me te missen ben je alweer op weg naar huis. Misschien vind je het zelfs leuk. Ze zeggen dat Parijs prachtig is in de lente.’

Verbijsterd staarde ik naar Charles en ik vroeg me af wat er met mijn verloofde was gebeurd. Hij deed net of het niets voorstelde, terwijl ik had verwacht dat hij het hele plan zou afdoen als baarlijke nonsens.

Ik leunde achterover en staarde naar de smalle strook donkerblauwe lucht boven de horizon. Dikke witte wolken zweefden door de lucht, voortgedreven door de koude winterwind. Ons tafeltje was het beste van het hele restaurant. Het bood onbelemmerd uitzicht op het water en het was zo geplaatst dat Charles andere vaste klanten in de gaten kon houden, voor het geval hij iemand de hand wilde schudden. Onze plotselinge verloving had onder de leden van de jachtclub hier en daar een wenkbrauw doen rijzen. We waren heel snel verliefd geworden op elkaar, te snel volgens mijn zus. Charles had me met zijn uiterlijk en zijn charme overrompeld, en het feit dat hij afkomstig was uit een van de meest vooraanstaande families van New York had indruk gemaakt op mijn ouders. Zijn aanzoek was wel een verrassing geweest, maar mijn vader had Charles al toestemming gegeven, en ik had zonder aarzelen ingestemd. Ik had wel wat onrust veroorzaakt door Charles in te pikken; er waren genoeg vrouwen in de hogere kringen die hadden gehoopt dat hij een ring aan hún vinger zou hebben geschoven in plaats van aan de mijne. Ik staarde naar het sieraad en vroeg me af of ik hem ooit zou durven vertellen dat ik niet van saffieren hield.

‘Maar de bruiloft dan?’ zei ik na een poosje. ‘Ik kan de boel toch niet vanaf het dek van de Queen Mary regelen?’

Charles boog zich over het smetteloze linnen tafelkleed naar me toe en nam mijn hand in de zijne. ‘Mijn moeder zal het maar al te graag van je overnemen als jij weg bent.’

Ik weerstond de verleiding te zeggen dat dat nou precies was waar ik bang voor was.

‘Geniet er maar van. Je bent de laatste tijd zo serieus. Het zou dom zijn een kans als deze te laten schieten vanwege een meningsverschilletje met je zus.’

Ik trok mijn hand terug. ‘Wat er tussen mij en Madeleine aan de hand is, is wel meer dan een meningsverschilletje. Je weet hoe koppig ze kan zijn.’

‘Inderdaad. Ze is een portret. Probeert ze nog steeds serieus genomen te worden als journaliste?’ Er speelde een vals lachje om zijn mond. ‘Zalig de eenvoudigen van geest, zullen we maar zeggen. Luister, schat, je gaat veel tijd met haar doorbrengen, maar je mag niet toestaan dat ze mij zwartmaakt. Je weet dat ze een hekel aan me heeft, zomaar, om niks. Ze kan gewoon niet verdragen dat jij iemand hebt gevonden die jou behandelt zoals je verdient behandeld te worden, in plaats van je de hele tijd te bespotten zoals zij doet.’

Tot mijn verbazing kreeg ik de neiging het voor Madeleine op te nemen. ‘Nou ja, zij heeft alle reden om wél op reis te gaan, en ik om dat juist niet te doen.’

‘Slaap er anders nog een nachtje over. Ik vind echt dat je Violets laatste wens moet vervullen. Die lieverd heeft niet veel tijd van leven meer, en die brieven zijn kennelijk belangrijk voor haar. Ik zou nog naar Oostenrijk kunnen komen aan het eind van de reis. Ik heb daar wat zakelijke contacten dus dat zou goed uitkomen. Dan vliegen we samen met de Hindenburg terug, en iedereen is jaloers op ons. Wat denk je daarvan?’

Hij hief zijn glas, maar op dat moment werd zijn aandacht getrokken door een bevriend stel, Robert en Lacey Strauss. Charles wenkte hen.

‘Dit vind toch je niet erg, schat?’ Zoals gewoonlijk was dit een mededeling, geen vraag. Charles informeerde niet vaak naar andermans mening.

Hij legde zijn servet neer en voegde zich bij zijn zakenpartner aan de bar. Lacey liep naar ons tafeltje en kwam naast me zitten.

‘Een dubbeltje voor je gedachten. Je kijkt alsof al het leed van de wereld op je schouders rust.’

Ik glimlachte. ‘Zeg dat wel.’

Lacey was een van de oudere vrouwen van de jachtclub, en ik vertrouwde haar. Ik was blij met haar gezelschap.

‘Als het iets is waar je niet over wilt praten, moet je het gewoon zeggen, hoor.’

Ik wilde er inderdaad niet over praten, maar ik kon ook aan niets anders denken.

‘Mijn grootmoeder heeft een of ander mal plan bedacht, ze wil dat ik met mijn zus door Europa ga reizen. Dat ik nog een keer de bloemetjes buitenzet voordat ik me onderdompel in het leven van echtgenote en moeder. Ik weet echt niet wat ik ermee aan moet.’

Lacey lachte. ‘Dat klinkt heel verstandig. Getrouwd zijn duurt de rest van je leven, Clara. Als ik jou was, zou ik die kans met beide handen aangrijpen. Wat vindt Charles ervan?’

‘Hij vindt dat ik moet gaan. Hij dringt er zelfs nogal op aan.’

Ik nam een flinke slok van mijn cocktail en dacht even terug aan het reisschema dat Violet had opgesteld. Ze wist precies waarmee ze me kon verleiden. Ze wist dat ik altijd al het Louvre wilde zien, en de Gallerie dell’Accademia, en tientallen andere Europese kunstgalerieën en musea waar meesterwerken van over de hele wereld hingen. Met eigen ogen de Mona Lisa zien was het wel waard om een poosje in Madeleines gezelschap te verkeren.

Lacey keek me begripvol aan. ‘Ach, als je eenmaal bent getrouwd bepaalt Charles toch wat je wel of niet kunt doen, dus het heeft niet zoveel zin tegen hem in te gaan.’

‘Ik denk dat je gelijk hebt.’

Lacey boog zich naar me toe. ‘Ga naar Europa, Clara. Ga op avontuur. Wie weet ga je met andere ogen naar je leven kijken als je terug bent. Reizen heeft soms dat effect op mensen.’

‘Welk effect?’

‘Dat ze inzien wat ze écht zelf willen.’

Toen ik Charles en Robert aan de bar hoorde lachen om een grap kromp ik ineen. Charles lachte makkelijk met zijn zakenpartners en zijn zeilvriendjes, maar wij tweetjes lachten bijna nooit.

Laceys woorden zoemden nog na in mijn hoofd en opeens wist ik het.

‘Op het avontuur,’ zei ik terwijl ik mijn glas hief.

‘Op jou.’