DE DOCHTER VAN DE VUURTORENWACHTER

HAZEL GAYNOR

Vertaling Irene Paridaans

Oorspronkelijke titel The Lighthouse Keeper’s Daughter. Uitgeverij

William Morrow, imprint van HarperCollins Publishers, New York

© 2018 Hazel Gaynor

© 2024 Nederlandse vertaling Irene Paridaans / Oceaan

Alle rechten voorbehouden

Omslagontwerp Villa Grafica

NUR 342

ISBN 9789046832714

ISBN 9789046832721 (audiobook)

www.oceaanboeken.nl

Oceaan maakt deel uit van Park Uitgevers

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2024, met ISBN 9789046832707.

Voor alle dappere vrouwen over de hele wereld.
Jullie weten wie jullie zijn.

Ik ben niet bang voor stormen,

want ik weet hoe ik mijn boot moet besturen.

—Louisa May Alcott

Een mens kan op twee manieren licht verspreiden;

hij kan de kaars zelf zijn,

of de spiegel die het licht reflecteert.

—Edith Wharton

Proloog

Matilda

Cobh, Ierland. Mei 1938

Heartbreak Pier noemen ze het, de plek waar ik Ierland zal verlaten. De Pier van de Gebroken Harten. Een plek die te veel afscheid heeft gezien.

Vanaf het bovenste balkon van het stationsgebouw kijk ik naar de passagiers derde klas die zich beneden mij snikkend vastklampen aan hun geliefden, mascottes uitwisselen en beloven te schrijven. Al deze emoties staan in schril contrast met de stilte die mij, mijn moeder en Mrs O’Driscoll, mijn chaperonne, omgeeft. Ik ben klaar met huilen, klaar met smeken en protesteren. Het enige wat ik nog voel is een doffe berusting, in alles wat het lot aan de andere kant van de oceaan voor mij in petto heeft. Het kan me eigenlijk niets meer schelen.

Het duurt lang voordat we aan boord mogen. Ik haal mijn kaartje uit mijn tas en lees voor de zoveelste keer de keurig getypte details. Matilda Sarah Emmerson. Leeftijd: 19 jaar. Cabine tweede klas. Van Cobh naar New York. T.S.S. California. Grappig, het zegt veel over mij en tegelijkertijd helemaal niets. Ik frunnik aan het kaartje, trek aan de knoopjes van mijn handschoenen, kijk op mijn horloge en laat het medaillon aan het kettinkje om mijn hals rondzwieren.

‘Hou eens op met dat gefriemel, Matilda,’ zegt mijn moeder bits. Haar dunne lippen kleuren blauw in de koude lentelucht. ‘Je maakt me zenuwachtig.’

Ik laat het medaillon nog een paar rondjes draaien. ‘Jíj bent degene die mij naar Amerika stuurt.’ Moeder krijgt rode vlekken in haar nek van woede, ze werpt me een boze blik toe en klemt haar kaken op elkaar alsof ze alle moeite moet doen een vernietigende opmerking binnen te houden. ‘Als ik eenmaal in Amerika ben kan ik zoveel friemelen als ik maar wil,’ zeg ik in een poging haar nog verder op de kast te jagen. ‘Dan weet jij helemaal niet meer wat ik doe. Of met wie.’

Moeder snuift vol verachting en keert zich van me af. Ze slikt haar ergernis weg en kijkt naar de stakkers beneden haar. Van de papierdunne huid van haar polsen stijgt een bedwelmende geur van eau de cologne op. Ik krijg er hoofdpijn van.

Uitdagend pak ik het medaillon weer vast, een erfstuk van mijn betovergrootmoeder Sarah. Als kind zat ik urenlang met het kwetsbare sluitinkje te spelen en verzon ik verhalen over de miniatuurmensjes op de portretjes die er in zaten: een charmante vrouw naast een vuurtoren en een knappe jonge man, George Emmerson, een verre neef, die naar men beweerde kunstenaar was. Voor een klein meisje dat zich verveelde in de tochtige kamers van ons kapitale landhuis boden deze kleine mensen een betoverend inkijkje in een tijdperk waarin iedereen kennelijk lang en gelukkig leefde. Met de cynische blik van een volwassene lijkt het me waarschijnlijker dat het leven van die mensen in mijn medaillon net zo saai en bekrompen was als dat van mij. Of net zo saai en bekrompen als dat van mij, tot een halve fles whisky en een verkeerd ingeschatte flirt met een Britse soldaat uit een plaatselijk garnizoen alles op zijn kop zette. Als het mijn bedoeling was geweest mijn moeders aandacht te trekken dan ben ik daar zeker in geslaagd.

Volgens de dokter ben ik nu vier maanden zwanger. De resterende vijf maanden word ik geacht door te brengen bij Harriet Flaherty, een ver familielid, die een vuurtoren bedient in Newport, Rhode Island, Amerika. De ideale plek om een meisje ‘in mijn toestand’ te verbergen; een bevredigende oplossing voor het probleem van de ongehuwd zwangere dochter van een plaatselijk politicus.

Klokslag één uur gebaren de stewards dat we aan boord mogen van de hulpboot die ons naar de S.S. California moet brengen, die vanwege de zandbanken in Cork Harbor aan de andere kant van Spike Island voor anker ligt. Ik maak aanstalten aan boord te gaan, maar dan pakt mijn moeder met een dramatisch gebaar mijn hand vast en drukt een zijden zakdoek tegen haar kurkdroge wangen.

‘Schrijf me zodra je bent aangekomen, lieverd. Beloof je me dat?’ Het is een zorgvuldig in scène gezette emotionele vertoning, ten behoeve van de omstanders die ze wil overtuigen van mijn zogenaamde vakantie in Amerika. ‘En pas goed op jezelf.’

Ik trek mijn hand ruw uit de hare en neem afscheid. Nooit eerder meende ik het zó oprecht. Zij heeft volkomen duidelijk gemaakt hoe ze over me denkt. Wat me ook te wachten mag staan aan de andere kant van de oceaan, ik sta er alleen voor. Ik klem mijn hand om het medaillon en lees de woorden die op de achterkant staan gegraveerd: Zelfs de dappersten zijn ooit bang geweest.

Ik mag het dan misschien knap weten te verbergen, de waarheid is dat ik doodsbang ben.

DEEL EEN

Verzinken: (werkwoord)

Ondergedompeld worden, schipbreuk lijden.

Het enige waar ik aan kon denken

was dat ik mezelf tot het uiterste moest inspannen,

mijn geest was zozeer overspannen

door deze afschuwelijke gebeurtenis,

dat ik voor mijn geestesoog nog steeds de golven

over de sloep heen zie slaan.

—Grace Darling

1

Sarah

S.S. Forfarshire, 6 september 1838

Als de raderboot een vuurtoren passeert trekt Sarah Dawson haar kinderen naar zich toe en verbergt ze in de plooien van haar rok. Tijdens de duistere intervallen tussen de lichtflitsen door laat ze haar gedachten de vrije loop. James zegt dat hij het mooi vindt, Matilda wil weten hoe het werkt.

‘Dat weet ik niet zeker, liefje,’ zegt Sarah. Ze kijkt naar de gretige gezichtsuitdrukking van haar dochtertje en vraagt zich af hoe ze ooit zoiets volmaakts op de wereld heeft kunnen zetten. ‘Heel veel kaarsen en olie, denk ik.’ Sarah heeft nooit eerder hoeven nadenken over de technische details van een vuurtoren. John was altijd degene die Matilda’s vragen over dat soort dingen beantwoordde. ‘En spiegels, denk ik. Om het licht te weerkaatsen.’

Matilda is niet tevreden met dit antwoord en trekt ongeduldig aan haar moeders rok. ‘Maar hoe kan het dan dat het ronddraait, mama? Draait de wachter aan een slinger? En hoe krijgen ze die olie helemaal naar boven? En als het licht nou midden in de nacht opeens uitgaat?’

Sarah onderdrukt een vermoeide zucht en gaat op haar hurken zitten zodat haar gezicht op dezelfde hoogte is als dat van haar dochter. ‘Zullen we dat allemaal eens aan oom George vragen als we in Schotland zijn? Hij weet vast heel veel van vuurtorens. Dan kun je hem meteen alles vragen over de Rocket van Mr Stephenson.’ Bij de gedachte te kunnen praten over de beroemde stoomlocomotief klaart Matilda’s gezichtje op.

‘En de penselen,’ zegt James. Zijn schrille jongensstemmetje vervult Sarahs hart met zoveel liefde dat ze bang is dat het zal barsten. ‘U hebt beloofd dat ik de ezel en de penselen van oom George mocht gebruiken.’

Sarah veegt kleine druppeltjes zeewater van James’ sproetige wangen, en laat haar handen daar even liggen om ze op te warmen. ‘Dat is waar, lieverd. Als we eenmaal in Schotland zijn, zul je alle tijd hebben om te schilderen.’

Ze keert zich naar de horizon. Op hun tocht van Hull naar Dundee liggen er nog vele kilometers en havensteden voor hen. Ze hoopt maar dat de tijd snel voorbij zal gaan. Als echtgenote van een varend koopman had Sarah de zee nooit helemaal vertrouwd; ze is zich bewust van de humeurige onvoorspelbaarheid van het water, ook al beweerde John dat hij nergens anders zo sterk het gevoel had dat hij leefde. De gedachte aan John roept een sterk verlangen in haar wakker naar het geruststellende gevoel van haar hand in de zijne. Ze ziet hem staan bij de achterdeur; hij trekt zijn jas aan en maakt zich klaar voor de volgende trip. ‘Houd moed, Sarah,’ zegt hij terwijl hij zich naar haar toe buigt en haar wang kust. ‘Met zonsopkomst ben ik weer terug.’ Hij zei er niet bij welke zonsopkomst. Ze heeft er ook niet naar gevraagd.

De vuurtoren verdwijnt uit het zicht. Opeens grist een windvlaag Matilda’s lappenpop uit haar hand en slingert hem over het dek. Sarah rent over de spekgladde dekplanken achter de pop aan. Een maand in Schotland, weg van thuis, zal de kinderen al genoeg ontregelen; een maand in Schotland zonder lievelingspop is onverdraaglijk. Als de lappenpop veilig terug is in Matilda’s dankbare armen en alle vragen over vuurtorens en schilderspullen tijdelijk zijn beantwoord, leidt Sarah de kinderen terug naar binnen, met in haar achterhoofd de waarschuwing van haar moeder over het inademen van vochtige zeelucht.

Benedendeks zingt Sarah slaapliedjes tot de kinderen slapen, rozig van het dreunen van de scheepsmotor, het deinen van het schip en de uitputtende opwinding van het vooruitzicht van een maand in Schotland bij hun favoriete oom. Ze probeert te ontspannen en laat het medaillon dat aan een kettinkje om haar hals hangt rondjes draaien, een oude gewoonte. Haar gedachten gaan naar de lokjes babyhaar die zich daarin bevinden – het ene zo bleek als zomergerst, het andere zo zwart als kolengruis. Ze denkt aan het derde lokje dat erin had moeten zitten, en voelt het knagende gemis van het kind dat ze hier, nu, samen met James en Matilda, in haar armen had moeten houden. Het beeld van het blauw aangelopen baby’tje dat ze die zomer had gebaard doet haar zoveel verdriet dat het soms wel lijkt alsof ze zal verdrinken in haar wanhoop.

Matilda beweegt even. James ook, maar algauw zijn ze weer diep in slaap. Sarah is blij met hun onschuld, blij dat ze niet de sluier van droefheid zien die om haar heen hangt sinds ze haar baby verloor, en een paar weken daarna haar man. De dokter zegt dat ze een zenuwinzinking heeft, maar zelf weet ze zeker dat ze alleen maar rouwt. Omdat drankjes en pillen niet hielpen, heeft haar broer haar, als een soort laatste redmiddel, een maand Schotland aangeraden.

Terwijl de kinderen slapen haalt Sarah een brief uit haar jaszak en leest Georges woorden nog een keer. Glimlachend ziet ze zijn kastanjebruine krullen voor zich, zijn ogen met de kleur van donkerbruin bier, en zijn lach van oor tot oor. Lieve George. Alleen al het vooruitzicht hem weer te zien werkt helend.

Dundee, juli 1838

Lieve Sarah,

Even een briefje om je te laten weten dat ik uitkijk naar je komst en die van lieve kleine James en Matilda, al denk ik dat ze inmiddels niet meer zo klein zijn als in mijn herinnering, en heb ik nu al spijt van mijn belofte dat ze in de tuin mogen paardjerijden op mijn rug. Ik weet dat je gespannen bent voor de reis en voor het idee weg te zijn van huis, maar een vakantie in Schotland zal je zeker goed doen. Probeer je niet te veel zorgen te maken. Ontspan en geniet van dit voorproefje van het zeeleven (als je maag dat toelaat). Ik heb gehoord dat de Forfarshire een puike boot is. Ik verheug me erop haar te zien als ze hier in de haven aanmeert.

Verder geen nieuws, behalve dan dat ik laatst in Dunstanburgh Henry Herbert en zijn zussen tegen het lijf liep. Ze maken het goed en informeerden naar jou en de kinderen. Henry is nog steeds even saai als altijd, die arme kerel. Gelukkig waren ze in het gezelschap van Miss Darling, de dochter van de vuurtorenwachter van Longstone Island; zij bood nog enige afleiding. Zoals je in de kantlijn kunt zien, heb ik aardigheid gekregen in het tekenen van vuurtorens. Hoe dan ook, ik vertel je alles als je eenmaal hier bent. Ik moet me nu haasten om de laatste postlichting te halen. Ik wens je een rustige overtocht en niet te veel woelige baren!

Je toegenegen broer,

George

X

P.S. Eliza verheugt zich op je komst. Als je hier bent zullen zij en haar moeder een keer op visite komen. Ze willen graag de trouwerij met je bespreken.

Bewonderend kijkt Sarah naar de miniatuurvuurtorens die George in de kantlijn van de brief heeft getekend. Dan vouwt ze de brief weer netjes in vieren en stopt hem in haar jaszak. Ze hoopt maar dat Eliza Cavendish niet van plan is de hele maand te blijven. Ze is niet zo dol op haar nieuwsgierige nichtje, noch op haar overheersende moeder, maar nu de verloving officieel is heeft ze besloten hen te tolereren. Eliza zal een acceptabele vrouw zijn voor George, maar wat Sarah betreft verdient hij zoveel meer dan een acceptabele vrouw. Als hij af en toe maar eens op zou kijken van zijn schilderdoek, zou hij vast en zeker iemand vinden die veel beter bij hem past. Maar George is wie hij is, en ook al heeft ze hem nu een maand tot haar beschikking, ze betwijfelt of dat genoeg zal zijn om hem van gedachten te doen veranderen. Maar toch, proberen kan geen kwaad.

Achter de patrijspoorten valt de avond en het schip vervolgt zijn koers naar Dundee. Nog één nacht varen. Sarah weigert aandacht te besteden aan de zorgelijke gedachten die door haar hoofd dwalen. Nog één nacht, en dan staan ze weer veilig op het vasteland. Ze drukt het medaillon tegen haar borst, en denkt aan de woorden die John op de achterkant heeft laten graveren: Zelfs de dappersten zijn ooit bang geweest.

‘Houd moed, Sarah. Houd moed,’ fluistert ze.

2

Grace

Longstone Lighthouse, 6 september 1838

Achter zachte lagen rozerode wolken rijst de ochtendschemer over de Farne Islands. Door mijn smalle slaapkamerraam bewonder ik het spektakel, ook al vertrouw ik het niet helemaal. Wij eilanders weten als geen ander hoe snel het weer kan omslaan, en iets in de wolkenformatie bevalt me niet.

Ik heb tot in de vroege uurtjes wachtgelopen en ik ben blij dat ik me eens flink kan uitrekken om de spanning uit mijn nek en schouders te laten wegvloeien. Daarna beklim ik de trap naar de lantaarnkamer. Een nacht zonder incidenten is altijd weer een reden tot dankbaarheid. Zachtjes zeg ik mijn dankgebed en doof de olielampen. Hun taak zit er weer op voor nu. De routine is zo vertrouwd dat ik het gedachteloos kan doen: de lonten knippen, het roet verwijderen van de lenzen van de reflectoren, de lenzen met linnen doeken bedekken om ze te beschermen tegen de zon. Noodzakelijke routinehandelingen die ik zorgvuldig uitvoer. Ik wil graag bewijzen dat ik dit werk net zo goed kan doen als mijn broers en ik wil dat mijn vader trots op me is.

Tijdens het werk neurie ik een zeemansliedje, maar hoe ik me ook probeer te concentreren op mijn werk, de hele week al blijven mijn gedachten afdwalen naar George Emmerson. Ik begrijp niet waarom ik steeds maar aan hem moet denken. We hebben elkaar maar heel even gesproken, hooguit twintig minuten, maar iets in de cadans van zijn Schotse accent, de manier waarop hij zijn r’en liet rollen, de manier waarop hij zijn hoofd schuin hield toen hij het landschap in zich opnam, en vooral zijn interesse in de fossielen van Mary Anning, de beroemde fossielenverzamelaar uit Lyme Regis, is aan me blijven kleven als zeepokken aan een rots. ‘Zeg eens, Miss Darling, wat denkt u van de zogenaamde zeedrrrraak van Miss Anning?’ Ik schiet in de lach bij de herinnering. Dan hang ik een doek over de laatste reflector, en verberg daarmee tegelijkertijd mijn lichtzinnige gedachten aan knappe Schotten.

Als de lampen verzorgd zijn loop ik nog een rondje door de lantaarnkamer om de zonsopkomst van alle kanten te bekijken. Vanaf het moment waarop ik als zevenjarige voor het eerst de wenteltrap van de vuurtoren beklom was dit, het hoogste punt van de toren, mijn lievelingsplek. Hier kon ik de wolken bijna aanraken, en onder mij hield de sterke, vijfentwintig meter hoge toren ons veilig. Het ononderbroken uitzicht over de Farne Islands en de kust van Northumberland hangt hier voor me als een gigantisch schilderij in een privégalerie, en ondanks mijn rammelende maag ga ik nog niet naar beneden om te ontbijten. Ik pak vaders verrekijker van de plank en volg een vlucht grote sternen, daarna richt ik de kijker naar beneden waar de meeuwen op het zeewater dobberen, wachtend op de terugkeer van de haringvloot. De lichtvlekjes op het wateroppervlak doen me denken aan de schittering van de zijden jurk die Mary Herbert droeg tijdens het oogstfeest van vorig jaar.

Die lieve Mary. Ondanks onze vriendschap hebben zij en haar zus Ellen mij altijd maar een vreemd schepsel gevonden, ze begrepen niet dat iemand de voorkeur kon geven aan een vuurtoren op een winderig, afgelegen eilandje boven de vrolijke drukte van een dansfeest. ‘Kom je dit jaar naar het feest, Grace? Henri wil dat graag weten.’ De toewijding waarmee ze op zoek zijn naar een geschikte man voor mij, bij voorkeur hun broer, is zonder meer indrukwekkend, maar het huwelijk houdt mij niet zo bezig als andere meisjes van mijn leeftijd, die kennelijk nergens anders aan denken. Zelfs mijn zusjes, die nu op het vasteland wonen, plagen me door te zeggen dat ik getrouwd ben met de vuurtoren. ‘Als je je in die toren blijft verstoppen, zul je nooit een man vinden, Grace. Het is echt niet zo dat er vanzelf een keer eentje aanspoelt op het eiland.’ Keer op keer leg ik hun uit dat het huwelijk alleen maar zou betekenen dat ik van een plichtsgetrouwe dochter zou veranderen in een plichtsgetrouwe echtgenote, en voor zover ik kan beoordelen is het instituut huwelijk die omslag niet waard. Het is een raak argument, en ze hebben er niet veel tegen in te brengen.

Ik loop naar beneden en als ik in de controlekamer ben, net onder de lantaarnkamer, hoor ik mijn vaders stem op de trap.

‘Kom je naar beneden, Gracie? Mama heeft een brood gebakken, en ze wil graag dat wij dat opeten voordat de muizen het doen.’

Ik zie zijn Trinity House-pet boven de hoogste trede verschijnen, gevolgd door zijn dikke wenkbrauwen, zo wit als de kalk op de muren van de toren. Ik help hem de laatste paar treden op.

‘U moet rusten!’ zeg ik bestraffend.

Hij ademt moeizaam. Zijn wangen, gekleurd door tientallen jaren zon en wind, zien rood van de inspanning van het beklimmen van de drieënnegentig treden. ‘Ik weet het, liefje, maar als ik rust gaat mama me betuttelen. Dus ik dacht: ik kan maar beter ergens gaan rusten waar ze me niet ziet.’ Hij knipoogt naar me en laat zich op zijn favoriete stoel zakken. Dan neemt hij de verrekijker van me over en zet hem aan zijn rechteroog. ‘Alles rustig?’

‘Gelukkig wel.’ Ik schrijf een paar zinnen in het logboek over het weer en de omstandigheden op zee, en daarna leg ik de tijden van eb en vloed vast. ‘Er zijn een paar raderboten en viskotters langsgekomen. De zeehonden zijn terug naar Harker’s Rock.’

Vader speurt de horizon af of hij iets ongewoons ziet, hij bestudeert de omtrekken van de golven, de toppen en de dalen. Hij vindt het vervelend dat hij niet meer zo goed kan zien als vroeger en is blij met mij, zijn tweede paar ogen. We vormen een goed team: hij de geduldige leraar, ik de leergierige leerling.

‘Zeehonden op Harker’s Rock, zeg je? De vissers zullen je vertellen dat dat een teken is dat er storm op komst is. Mama maakt zich al zorgen over de terugkeer van je broer.’ Hij richt de verrekijker op de wolken, speurend naar aanwijzingen voor naderende buien, of mist, of wat dan ook dat een verandering van de weersomstandigheden kan inluiden. Mijn vader leest de wolken en het gedrag van de zeevogels zoals anderen misschien een kompas lezen. Hij begrijpt de informatie die hij krijgt over slecht weer zoals sneeuwval of een noordenwind. Deels door zijn lessen en deels door een aangeboren eilandersinstinct dat ik al tweeëntwintig jaar heb kunnen ontwikkelen, heb ik me die kennis ook eigen gemaakt. Maar zelfs de meest doorgewinterde zeeman vergist zich zo nu en dan.

Vader wrijft nadenkend over zijn kin. ‘Ik vertrouw die lucht niet, Gracie. Je weet wat ze zeggen over een rode ochtendlucht.’

‘Storm op komst,’ zeg ik. ‘Maar de lucht is roze, papa, niet rood. En trouwens, ze is veel te mooi om onheilspellend te kunnen zijn.’

Grinnikend om mijn optimisme legt hij de verrekijker op zijn schoot. Hij sluit zijn ogen en geniet van de warme zonnestralen op zijn gezicht.

Ik vind het verontrustend om te zien hoezeer hij de laatste jaren is verouderd, hij is een stuk minder vitaal dan een poos geleden. Ook al heeft de dokter hem rust voorgeschreven, hij staat erop dat hij Eerste Wachter blijft. Omdat hij net zo koppig is als nederig, heeft het weinig zin hier tegen in te gaan. Vuurtorenwachter zijn is niet gewoon zijn baan, het is zijn leven, zijn passie. Stoppen met zijn taken die hij al tientallen jaren met grote toewijding vervult, is voor hem hetzelfde als stoppen met ademhalen.

‘U ziet er moe uit, papa. Hebt u niet goed geslapen?’

Hij wuift mijn bezorgdheid weg, geamuseerd door het idee dat zijn kleine meisje de rol van ouder op zich neemt, iets wat ik de laatste tijd steeds vaker doe.

‘Mama lag weer te snurken. Ik dacht even dat de kanonnen van Bamburgh werden afgeschoten om aan te geven dat er een schip was vergaan.’ Hij doet één oog open. ‘Niet zeggen dat ik dat heb gezegd.’

Lachend beloof ik hem dat.

Ik neem de verrekijker weer van hem over, zet de koele metalen ring aan mijn oog en volg een viskotter die van North Sunderland in de richting van de Outer Farnes vaart. Hopelijk heeft hij post aan boord van Trinity House met het rapport van onze jaarlijkse inspectie. Het wachten hierop maakt vader altijd rusteloos, ook al hebben de voorafgaande rapporten Longstone geroemd om haar uitzonderlijk hoge standaard en onze vuurtoren uitgeroepen tot een van de best onderhouden torens van heel Engeland.

‘Hoogmoed komt voor de val. Spreuken 16, vers 18,’ zegt hij altijd als ik hem hieraan herinner. Hij is geen man die zich laat voorstaan op zijn succes, het spoort hem alleen maar aan nog harder te werken. Van de vele eigenschappen die ik in hem bewonder is zijn nederigheid de belangrijkste.

Hij hijst zich uit de stoel en komt naast me bij het raam staan. ‘Mijn nekharen prikken, Grace. Er is slecht weer op komst, ik voel het. En beneden vliegen er vogels door het raam naar binnen.’

‘Alweer?’

‘Je moeder kreeg bijna een hartaanval. Je weet wat ze altijd zegt over vogels die naar binnen vliegen en mensen die dood neervallen.’

‘Ik heb liever dat ze naar binnen vliegen dan dat ze zich te pletter vliegen tegen het glas.’ Duizelig door de weerkaatsing van de zon vliegen er nogal eens vogels tegen het glas van de lantaarn. Regelmatig tref ik een dode zeekoet of een papegaaiduiker aan als ik op de omloop ga staan om het glas schoon te maken.

‘Wie van ons zal het zijn, Gracie? Ik heb vandaag niet zo’n zin om het loodje te leggen, en ik mag toch hopen dat jij het niet bent. Dan blijft alleen je arme oude moedertje nog over.’

‘Papa! Dat mag u niet zeggen!’ Liefdevol geef ik hem een klapje op zijn arm, blij dat de twinkeling in zijn ogen terug is, ook al gaat dat dan ten koste van moeder.

Het gekibbel tussen mijn ouders is voor mij zo vertrouwd als eb en vloed; ik weet dat ze, ondanks al het vitten en zuchten, dol zijn op elkaar. Mijn moeder zou nergens zijn zonder mijn vaders praktische aanleg en gezond verstand, en hij zou nergens zijn zonder haar standvastigheid en vindingrijkheid. Ze horen bij elkaar als zout en zeewater, en ik heb grote bewondering voor de manier waarop ze het rooien, ondanks de veeleisende omstandigheden van het eilandleven en het feit dat mijn moeder twaalf jaar ouder is dan hij.

Vader bladert door het logboek en voegt in zijn zorgvuldige handschrift nog een paar opmerkingen toe. 6 september: rustig. Wind: matig zuidwest. Aan de horizon passeert om twee uur een raderboot. In het zuiden ontstaat bewolking. Hij pakt mijn hand in de zijne en geeft er zacht een kneepje in, net zoals hij deed toen ik nog klein was en we samen over het strand van Brownsman liepen, het eiland waar we vroeger woonden. Het ruwe eelt van zijn handpalmen schraapt over mijn huid, zijn warme, kurkdroge vingers klemmen zich om de mijne, als een touw dat zichzelf netjes oprolt.

‘Dank je wel, Grace.’

‘Waarvoor?’

‘Dat je hier bent. Bij mama en mij. Het kan niet makkelijk voor je zijn om toe te zien hoe je broers en zussen allemaal trouwen en zich op het vasteland vestigen.’

Ik neem zijn hand stevig in de mijne. ‘Waarom zou ik willen trouwen en op het vasteland gaan wonen? Dit is de enige plek waar ik wil zijn, bij u en mama, bij de lampen en de zeehonden.’ Ik meen het. Slechts heel af en toe dwalen mijn gedachten af naar een mogelijk leven op het vasteland als naaister of als vrouw van een lakenhandelaar in Alnwick, maar lang duurt dat nooit. Vaak zie ik hoe getrouwde vrouwen wegkwijnen, als restjes pasteideeg die worden afgesneden en voor iets minderwaardigs worden hergebruikt. En trouwens, ik ben niet geschikt voor drukke steden met hun rumoerige straten en hun lawaaiige industrie. Ik hoor hier, bij de vogels en de zee, bij de onstuimige winterse wind en de onvoorspelbare zomers. Het oogstfeest mag Mary en Ellen dan een avond lang in de ban houden, Longstone doet dat elke dag. ‘Dit eiland geeft me de vrijheid die ik nodig heb. Elk ander leven zou als een gevangenis voelen.’

Hij knikte begrijpend. ‘Maar je weet dat je mijn zegen hebt, mocht je ooit een ander besluit nemen.’

Ik trek mijn hand uit de zijne en strijk mijn rok glad. ‘Natuurlijk, en u zult de eerste zijn die dat hoort.’

Ik laat hem achter en loop de wenteltrap af, in de echo van mijn voetstappen weerklinken die van mijn afwezige broers en zussen. Zonder mijn zeven broers en zussen om mee te kibbelen en over te struikelen is het leeg in de vuurtoren, en hoewel ik blij ben met de ruimte die hun vertrek heeft opgeleverd, verlang ik af en toe terug naar hun rumoerige aanwezigheid.

Zoals gewoonlijk is het fris in het tochtige trappenhuis. Ik trek mijn omslagdoek wat vaster om mijn schouders en loop gehaast naar mijn slaapkamertje onder de controlekamer, waar een vrolijk straaltje zonlicht me verwelkomt en verwarmt. De kamer is niet groter dan zes stappen van de ene muur naar de andere. Ik denk weleens dat het maar goed is dat onze familie niet erg lang of dik is uitgevallen, anders hadden we het nog moeilijk gekregen met al dat bukken en buigen. Tegen de ene muur staat mijn bed, dat ik vroeger deelde met mijn zus Betsy. Midden in de kamer staat een bureautje met daarop een kan, een wasbak en een kandelaar.

Ik loop naar een klein theekistje naast het raam, open het deksel en zoek naar mijn oude naaidoos, waarin ik mijn vondsten bewaar: kwetsbare vogeleitjes in zacht ganzendons, schelpen in alle soorten en maten, gladgeschuurde stukjes groen en blauw zeeglas. Ik hoop dat mijn collectie ooit indrukwekkend genoeg zal zijn om aan vaders vrienden van de Natural History Society te laten zien, maar voorlopig ben ik tevreden met het verzamelen en bewonderen van mijn zeeschatten, zoals een dame de kostbare juwelen in haar sieradendoos bewondert. Maar net zomin als ik naar een man of naar een baan als kleermaakster verlang, verlang ik naar dure juwelen.

Ik haal een stukje groen zeeglas uit mijn zak en stop het in het doosje. Ik denk terug aan het stukje blauw glas dat ik aan Mr Emmerson heb gegeven, en aan de gulle glimlach die ik terugkreeg. ‘Elk voorwerp is uniek, Mr Emmerson. Als u de patronen op de schelpen nauwkeurig bekijkt, zult u merken dat ze helemaal niet hetzelfde zijn, maar dat elk exemplaar in feite uniek is.’ Mannen als Henri Herbert zouden meteen gaan opscheppen over hun eigen interesses en het standpunt van een vrouw verwerpen, mocht ze zo brutaal zijn er een te hebben. Maar Mr Emmerson was geïnteresseerd in mijn kennis van zeevogels en de wilde bloemen langs de kust van Dunstanburgh. Bij het afscheid zei hij dat hij ons gesprek interessant had gevonden, wat ik als een veel groter compliment had beschouwd dan wanneer hij had gezegd dat hij me mooi of grappig had gevonden.

‘Grace Horsley Darling. Stel je niet zo aan.’

Ik roep mezelf tot de orde. In feite was ik niets meer dan een giechelende debutante met een leeg balboekje die zich vastklampte aan een onbeduidend gesprekje. Ik doe de naaidoos dicht en zet hem terug in de kist.

Op weg naar beneden passeer ik de slaapkamer op de tweede verdieping waar ooit mijn zusjes Mary Ann en Thomasin fluisterend en giechelend in hun stapelbedden lagen. Ze deelden die bijzondere intimiteit die alleen tweelingen kennen. Op de eerste verdieping bevindt zich de kamer van mijn broer Brooks. Zijn schoenen liggen nog onder zijn bureau waar hij ze heeft uitgeschopt en zijn nachthemd hangt over de rug van zijn stoel, alsof ze hoopvol wachten op zijn thuiskomst.

Beneden aangekomen loop ik de grote, ronde woonruimte in waar mijn moeder aan een tafel voor de houtkachel haar slechte humeur in een grote berg brooddeeg staat te kneden, mopperend op mensen die als een zak kolen op de bank zitten en niks doen, en hemeltje, wat doen haar oude botten zeer!

‘Eindelijk! Ik dacht dat je nooit beneden zou komen,’ zegt ze hijgend. Met de rug van haar hand veegt ze zweetdruppeltjes van haar rood aangelopen gezicht en voorhoofd. ‘Ik kan niet meer! Als ik al dit deeg heb verwerkt heb ik genoeg broodjes om een nieuwe vuurtoren mee te bouwen. Maar ik kan het niet zo laten liggen, want dan zakken ze allemaal weer in. Heb je je vader gezien?’

‘Hij is in de controlekamer. Ik heb hem beloofd dat ik hem een warm drankje zou brengen.’

‘Wil je eerst even de kippen doen? Ik zit onder het deeg.’

Ik pak mijn mantel en mijn mutsje van de haak naast de deur en loop naar de kippenren waar ik vier bruine en een wit ei raap. Daarna loop ik even snel langs de kale rotsen om wat frisse lucht op te snuiven voordat het weer omslaat en het vloed wordt. Ik tuur in de kleine rotspoeltjes, de tijdelijke verblijfplaats van anemoontjes, zeewier, krabjes, mosselen en zeeslakken. Als de wind aanwakkert en de eerste regendruppels op mijn rok vallen strik ik de linten van mijn mutsje onder mijn kin, trek mijn mantel steviger om mijn schouders en haast me terug naar de vuurtoren, waar mijn moeder in de deuropening staat en zorgelijk naar de steeds donkerder wordende lucht kijkt.

‘Gauw naar binnen, Grace. Je gaat nog dood daar in die wind.’

‘Stil maar, het was maar vijf minuutjes.’

Ze negeert mijn opmerking. Als ik mijn mantel afdoe slaat ze een extra doek om mijn schouders. ‘Beter voorkomen dan genezen. Ik hoop maar dat je broer niet probeert thuis te komen. Die wind voorspelt niet veel goeds, maar je weet hoe koppig hij kan zijn als hij zijn zinnen eenmaal ergens op heeft gezet. Net als zijn vader.’

En net als zijn moeder, denk ik bij mezelf. Ik zeg haar dat ze zich geen zorgen moet maken. ‘Brooks zit in de Olde Ship Inn sterke verhalen te vertellen. Hij gaat echt niet varen als het niet veilig is. Hij mag dan koppig zijn, hij is niet dom.’ Ik hoop inderdaad dat hij met de haringvloot is teruggekeerd in North Sunderland. Als hij niet veilig in zijn bed ligt wordt het een onrustige nacht voor ons.

‘Nou, ik hoop maar dat je gelijk hebt, Grace. Vanmiddag is er weer een vogel naar binnen gevlogen, dan gaat een mens vanzelf het ergste denken.’

‘Alleen als je dat zelf toelaat,’ zeg ik. Mijn maag rammelt nog steeds om me duidelijk te maken dat ik nu toch echt moet gaan ontbijten.

Met flinke klappen klopt mijn moeder de haardmat, tegelijk met haar zorgen, uit tegen de dikke buitenmuren van de toren. Ik zet het mandje met eieren op tafel, smeer boter op een warme snee toast en negeer de wind die de ramen laat rammelen als een ongeduldig kind. De vuurtoren maakt zich op voor slecht weer en slaat zijn armen om ons heen. Binnen zijn trotse muren voel ik me zo veilig als de kwetsbare vogeleitjes in hun bedjes van dons in mijn naaidoos, maar in gedachten ben ik bij degenen die op zee zijn, en die gevaar lopen als de storm in kracht toeneemt.