Volle kracht vooruit!

Van Ken Blanchard verschenen eerder

– met Spencer Johnson:

De One Minute Manager

Wie heeft mijn Kaas gepikt?

– met Sheldon Bowles:

Maak een fan van uw klant

Gung Ho!

– met Michael O’Connor:

Normen en waarden

– met Lacinak, Tompkins, Ballard:

De Orka Award

– met Marc Muchnick:

De leiderschapspil

– met John Carlos en Alan Randolph:

De kracht van empowerment

Empowerment: 3 sleutels tot succes

– met Patricia en Drea Zigarmi:

Situationeel leiderschap en de One Minute Manager

Situationeel leiderschap II en de One Minute Manager

– met Donald en Eunice Carew:

De One Minute Manager werkt met topteams

– met William Oncken en Hal Burrows:

De One Minute Manager en de apenrots

– met Norman Vincent Peale:

Management en ethiek

Ken Blanchard
Jesse Stoner

Volle kracht vooruit!

Visie is de motor in je leven!

Uitgeverij Business Contact
Amsterdam/Antwerpen

© 2003, 2004 by the Blanchard Family Partnership and Jesse Stoner

First published by Berrett-Koehler publishers, Inc., San Francisco, California. All rights reserved

© Nederlandse vertaling: Uitgeverij Business Contact, Amsterdam 2005

Oorspronkelijke titel: Full Steam Ahead!

Vertaling: Jan Nobel

Omslagontwerp: Studio Jan de Boer bNO

Boekverzorging: LINE UP tekstprodukties bv, Groningen

ISBN 9789047003182

D/2005/0108/303

NUR 801

www.businesscontact.nl

www.blanchardnederland.nl

Voor mijn kinderen Michael en Noah
– Jesse Stoner

Voor mijn kleinkinderen Kurtis en Kyle
– Ken Blanchard

Zij zijn onze toekomst.

Een plotseling afscheid

Vol ongeloof stond ik stil. Ik was zo in gedachten verzonken dat ik de windvlagen en de kou niet eens voelde. Ik kon niet geloven dat hij weg was, ik kon niet geloven dat ik geen afscheid had kunnen nemen. Ik kon me een wereld zonder Jim niet voorstellen. Toch stond ik op een sombere winter-dag naast zijn open graf.

Hoe was dit mogelijk? Ik was ervan uitgegaan dat Jim er altijd zou zijn als ik hem nodig had. En nu ik hem nodig had om me te troosten, was hij er niet. Ik wilde zo verschrikkelijk graag met hem praten.

Ik keek naar de mensen om mij heen. Ze waren net zo geschokt als ik. Jim had voor ons allemaal veel betekend. Toen het tot me doordrong dat ik de enige niet was die hem miste, voelde ik me getroost.

Toen Kristen, de dochter van Jim, de grafrede uitsprak, hoorde ik ieder woord van wat ze zei. Ze beschreef Jim zo goed dat ik zijn aanwezigheid bijna kon voelen. Ik voelde me wel alleen, maar niet eenzaam. Het was bijna alsof Jim zelf me troostte.

‘Jim Carpenter was een betrokken leraar en de belichaming van eenvoudige waarheden. De manier waarop hij leiding gaf, bracht zowel hemzelf als anderen ertoe de aanwezigheid van God in hun leven te ontdekken. Hij was een zorgzaam kind van God, een zoon, broer, echtgenoot, vader, grootvader, schoonvader, zwager, peetvader, oom, neef, vriend en collega, die streefde naar een evenwicht tussen succes en zinvolheid. Hij kende een spirituele vrede die het hem mogelijk maakte tegen mensen en projecten die hem van zijn weg zouden afleiden, op een liefdevolle manier ‘nee’ te zeggen. Hij had veel energie en was in staat in iedere gebeurtenis of situatie iets positiefs te zien. Altijd wist hij er wel een les of een boodschap aan te ontlenen. Jim Carpenter vertrouwde op Gods onvoorwaardelijke liefde en hij geloofde dat God echt van hem hield. Hij hechtte veel waarde aan integriteit en zijn daden kwamen overeen met zijn woorden. Hij was sportief en slank, een soepele golf-machine. Hij zal gemist worden, want overal waar hij kwam, werd de wereld een betere plek.’

Een betrokken leraar en de belichaming van eenvoudige waarheden. De woorden van deze grafrede gaven goed weer hoe Jim had geleefd. Ze gaven zijn wezen weer. Ik glimlachte toen ik bedacht dat ook de humor van Jim niet vergeten was. Hij hield zeker van golfen, maar een soepele golfmachine was hij nooit geweest.

Bij het verlaten van de begraafplaats liep ik naast Kristen.

‘Dat was een prachtige grafrede,’ zei ik, terwijl ik mijn arm om haar schouder legde.

Kristen zuchtte en zei: ‘Dank je, Ellie. Maar ik heb het niet zelf geschreven. Ik denk dat het van vader is. Ik zat aan zijn bureau om een tekst op te stellen toen ik dit in de bovenste lade vond. Ik vond dat dit hem beter beschreef dan alles wat ik zelf had kunnen schrijven.’

Ze was even stil en zei toen: ‘Maar ik weet niet waarom hij het geschreven heeft.’

Nu begreep ik waarom de woorden me zo bekend in de oren hadden geklonken.

‘Ik ken de achtergrond,’ antwoordde ik zacht. ‘Ik was erbij toen hij het schreef. Het was zijn visie op het leven.’

Onmiddellijk gingen mijn gedachten terug naar een andere winter die op soortgelijke wijze was begonnen.

Een onbekende wereld

Een winter met veel grijze luchten. Het sneeuwde nauwelijks, maar het was voortdurend koud en de zon kregen we amper te zien. Een dof gevoel overheerste toen ik onzeker op de drempel van een onbekende wereld stond. Ik was halverwege de dertig. Mijn man was weggegaan, uit ons huwelijk, van onze kinderen, uit ons leven. Op een ochtend kondigde hij aan dat hij van plan was te vertrekken en ’s middags was hij al weg.

Ik was geschokt. Ik kon niet geloven dat ik het niet had zien aankomen. Ik voelde me heel dom toen ik naar signalen zocht die ik over het hoofd had gezien. De voorbije jaren was ik vooral druk geweest met de kinderen en met ons eigen leven. Het was nauwelijks tot me doorgedrongen dat Doug afstandelijker was geworden. Ik dacht dat hij het te druk had met zijn werk.

De scheiding was er snel door. De advocaat verzekerde me dat het een goede regeling was. Hij zei: ‘Doug doet niet moeilijk want hij voelt zich schuldig.’ Toch hield ik niet genoeg geld over voor mijn levensonderhoud. Ik moest op zoek naar een baan, maar ik had er geen idee van hoe ik het moest aanpakken. Tot dan toe was ik alleen maar moeder, echtgenote en vrijwilligster geweest. Ik had nooit financieel bijgedragen aan het huishouden. Het leek wel alsof alles wat ik voor vanzelfsprekend had gehouden, voorbij was.

De kinderen waren tieners en hadden mij steeds minder nodig. Ik voelde me volkomen alleen en overdonderd. Op sommige dagen leek uit bed komen al een hele prestatie. Ik voelde me voortdurend futloos.

Ten slotte hoorde ik ergens diep in mezelf een stemmetje dat zei: één stap tegelijk. Ik wist dat ik allereerst een bron van inkomsten moest zien te vinden. Ik overdacht de situatie. Ik was intelligent. Ik was als een van de besten van mijn jaar afgestudeerd. Ik was op de school van de kinderen penningmeester geweest van de oudercommissie. Ik deed de administratie voor de bibliotheek. Ik betaalde onze rekeningen altijd op tijd en deed altijd de belastingaangifte. Ik schreef graag, maar hoe moest ik als schrijver in mijn onderhoud voorzien? Ik had niet eens een opleiding op dat gebied. Het enige waarop ik kon bogen, was een graad in de bedrijfseconomie.

Elke zondag spelde ik de vacatures op bedrijfskundig en financieel terrein. Uiteindelijk vond ik op die manier mijn eerste baan, op de afdeling boekhouden van een middelgroot assurantiekantoor. Ik schafte representatieve kleding aan en bereidde me erop voor deze vreemde nieuwe wereld te betreden.

Mijn eerste werkdag verliep beter dan ik had verwacht. Een vriendelijke vrouw die Marsha heette, dezelfde die ook het sollicitatiegesprek had afgenomen, heette me welkom op kantoor en vertelde dat ik aan haar zou rapporteren. Ze leidde me rond over de afdeling, liet me het gebouw zien en vertelde wat mijn verantwoordelijkheden waren. Mijn taak was te helpen bij de belastingadministratie: het verzamelen van fiscaal relevante gegevens en het voorbereiden van de belastingaangiften.

Ze zei dat ik eerst maar eens rustig moest rondkijken. Dat stelde me gerust. Ik kreeg het gevoel dat ik weer loskwam uit het moeras waarin ik was weggezonken. Ik vond het heel plezierig verantwoordelijkheden te hebben, collega’s te ontmoeten en een eigen werkplek te krijgen met een eigen bureau, een computer en voicemail. Er was zelfs al een voice-mailbericht.

Goedemorgen allemaal, met Jim. Het verhaal gaat dat Abraham Lincoln op woensdagavond vaak heimelijk het Witte Huis verliet om te gaan luisteren naar de preken van Dr. Finnes Gurley in de New York Avenue Presbyterian Church. Hij gaf er de voorkeur aan ongezien te komen en te gaan. Wanneer Dr. Gurley wist dat de president zou komen, deed hij de deur naar zijn privé-vertrek niet op slot.
Bij een van die gelegenheden glipte de president via een zijdeur de kerk binnen en ging hij zitten in de studeerkamer van de voorganger. Het vertrek lag direct naast het koor. Hij zette de deur op een kier zodat hij Dr. Gurley kon horen.
Toen hij weer naar huis liep, vroeg een assistent aan Lincoln wat hij van de preek vond. De president dacht na en antwoordde toen: ‘De inhoud was schitterend en het was een elegante vertelling; hij had er duidelijk werk van gemaakt.’
‘Dus u vond het een prachtige preek?’ vroeg de assistent.
‘Nee,’ antwoordde Lincoln.
‘Maar u zei toch dat de inhoud schitterend was, de vorm voortreffelijk en dat duidelijk was hoe hard hij eraan had gewerkt?’ probeerde de assistent weer.
‘Dat is waar,’ zei Lincoln. ‘Maar Dr. Gurley heeft het belangrijkste vergeten. Hij heeft ons niet gevraagd iets groots tot stand te brengen.’
Ik geloof niet dat er iets mis is met middelmatige levens en middelmatige prestaties. Het goede in de wereld ontstaat doorgaans dankzij de inspanningen van heel veel heel gewone mensen. In ons leven dienen we echter naar grootheid te streven. Dat leek Lincoln te beseffen.

Ik herinner me dat voicemailbericht zo goed omdat ik het heb opgeschreven. Die eerste ochtend had ik nog niet zoveel te doen en het leek me bovendien een goede oefening voor mijn computervaardigheden. Bovendien vond ik het een intrigerende boodschap. Wie was Jim? Waaraan had ik zijn bericht te danken? Zoiets had ik in het bedrijfsleven niet verwacht.

Marsha nodigde me samen met enkele andere personeelsleden uit voor de lunch. We kletsten wat over een groot project dat aanstaande was, over het weer en over onze gezinnen. Misschien wilde ik straks helemaal niet meer weg bij dit bedrijf. Ik had het naar mijn zin. Ik had me lang niet meer zo goed gevoeld.

Over het voicemailbericht vroeg ik niets, deels omdat ik er niet aan dacht, en eerlijk gezegd ook omdat ik niet de indruk wilde wekken dat ik niet wist hoe het er in het bedrijfsleven aan toeging.

De middag was zo voorbij en toen ik naar huis ging, voelde ik me voor het eerst sinds lange tijd weer positief gestemd.

De dagen daarna ging ik helemaal op in mijn werk. Ik wilde graag veel leren om zo snel mogelijk nuttig te zijn voor het bedrijf. Op vrijdag had ik nog steeds niemand iets gevraagd over de berichten op mijn voicemail, maar elke ochtend was ik nieuwsgierig naar de korte boodschap die steeds hetzelfde begon: ‘Goedemorgen allemaal, met Jim’. Telkens noteerde ik de tekst als ik even wat tijd over had. Ik lette er steeds op, voor het geval er iemand langskwam, de indruk te wekken dat ik druk in de weer was.

Het waren nogal ongewone berichten. Ze leken te bestaan uit een mengeling van verhalen, persoonlijke filosofie en gebeurtenissen uit het leven van mensen. Een van de berichten begon zo:

Goedemorgen allemaal, met Jim. Gisteren is Sue Mason, een van onze receptionistes, geopereerd. Hoewel de operatie geslaagd is, zijn er toch wat kankercellen aangetroffen. De artsen denken dat ze de meeste hebben kunnen verwijderen, maar Sue zal niettemin chemotherapie moeten ondergaan. Laten we bidden voor Sue en met de juiste energie en positieve gedachten aan haar denken.

Ik kende Sue niet, maar dacht niettemin op een positieve manier aan haar. Dat kon zeker geen kwaad. Nog steeds had ik niemand iets gevraagd over de voicemailberichten. Het leek daarvoor nooit het goede moment. Bovendien was het een soort mysterie geworden – iets waar je elke dag naar uitkijkt. Het was lang geleden dat er zich in mijn leven iets mysterieus had voorgedaan.

Toen ik aan het eind van die eerste werkweek thuiskwam, overdacht ik mijn ervaringen. De hele week was ik opgewonden en nieuwsgierig geweest. Ik had wel stress gevoeld, maar lang niet zoveel als wanneer ik de hele tijd thuis zat. Alle energie die ik op kantoor voelde, leek te verdwijnen zodra ik mijn huis binnenging. Alex en Jen zouden het weekend bij hun vader doorbrengen. Zelfs als ze thuis waren, leken ze aan zichzelf genoeg te hebben. Ze waren nu vijftien en dertien en hadden hun eigen plannen; voorzover ik kon zien, hadden ze me alleen nog nodig als ze geen vervoer hadden. Ooit was ik echtgenote en moeder geweest. Nu wist ik niet meer precies wie ik was. Zowel zaterdag als zondag sliep ik uit en de rest van de dag lummelde ik neerslachtig rond. Ik wilde dat het weer maandag was.

Weg uit de somberheid

Zondagavond had ik genoeg van het sombere en saaie weekend. Ik verlangde ernaar om weer aan het werk te gaan. Het probleem was alleen dat ik niet kon slapen. Na een onrustige nacht werd ik om half zes wakker. Het lukte me niet weer in te slapen. Wat moest ik doen? Alex en Jen waren nog bij hun vader. Ik zag ertegenop op te staan en met het lege huis geconfronteerd te worden. Toen ik aan mijn werk dacht, kreeg ik weer meer energie. Er was me een klus toegewezen, en als ik het goed deed, zou dat bewijzen wat ik waard was. Waarom zou ik er niet al aan beginnen? Ik kleedde me snel aan en was om half zeven op kantoor.

Ik had er niet aan gedacht dat alles op slot kon zijn. Ik liep om het gebouw heen en probeerde de deuren. Aan de achterkant vond ik er een die open was. Met enige schroom betrad ik het stille gebouw. Veel van de mensen die hier werkten had ik nog niet ontmoet, en ik zou niet graag gear-resteerd worden wegens huisvredebreuk.

Ik kwam in een grote ruimte en mijn aandacht werd onmiddellijk getrokken door de geur van verse koffie die uit een kamer links van mij kwam. Vanuit een ooghoek zag ik verschillende kopieermachines staan. Het koffiezetapparaat stond op een verhoging direct naast de ingang. De koffie rook zo heerlijk dat ik erheen liep en mezelf een kop inschonk. Ik ontspande me een beetje en was tevreden over mezelf. Plotseling hoorde ik achter mij iemand kuchen. Ik schrok en draaide me zo snel om dat ik koffie morste. Toen zag ik pas de kleine tafel achter de kopieermachines. De man die daar zat, had ik evenmin gezien. Hij mij duidelijk wel. Hij had het zich gemakkelijk gemaakt met een kop koffie en leek al een tijdje naar me te hebben zitten kijken. Lag er een zelfvoldane blik op zijn gezicht? Diezelfde uitdrukking had ik vaak gezien op het gezicht van Doug als ik een fout had gemaakt.

Ik herstelde me. ‘Wie bent u? Waarom zei u niet dat u hier zat? Ik had me wel kunnen branden aan de hete koffie.’

Hij vroeg: ‘Ben je in orde?’ Het klonk oprecht. Ik keek hem weer aan. Zijn glimlach was niet echt zelfvoldaan. En hij had de mooiste blauwe ogen die ik ooit gezien had. Hij leek dwars door me heen te kijken, dwars door de stoere buitenkant.

‘Heb je zin om erbij te komen zitten?’

Braaf veegde ik de gemorste koffie op en liep naar zijn tafel.

‘Ik werk hier pas,’ legde ik uit. ‘Ik wilde vroeg beginnen om iets af te maken en dit was de enige deur die open was.’

Ik vroeg me af of hij de conciërge was, of een beveiligingsbeambte. Veel leek het er niet toe te doen. Ik voelde me bij hem meteen zo op mijn gemak dat ik begon te praten. Ik vertelde over mijn mislukte huwelijk. Over de schok dat mijn man drie jaar lang een affaire had gehad met de buurvrouw. Dat hij was vertrokken. Dat de kinderen me niet nodig leken te hebben. Dat ik deze baan pas een week had. Ik vertelde hem dat ik zenuwachtig was over mijn eerste echte baan en dat ik heel graag snel wilde leren. Ik vertelde hoe het was om moeder en vrijwilliger te zijn op de school van mijn kinderen. En dat het me volledig ontbrak aan een sociaal leven. Ik moet twintig minuten achter elkaar hebben zitten babbelen.

Plotseling had ik het gevoel dat ik onbeleefd was. Ik had hem nog niets over hemzelf gevraagd. Ik wist niet eens hoe hij heette. ‘Neem me niet kwalijk, je kunt zo goed luisteren dat ik het alleen maar over mezelf gehad heb, en ik weet niet eens hoe je heet.’

Hij keek me aan met zijn blauwe ogen en grinnikte.

‘Ik heet Jim en ik ben de directeur van dit kantoor. Het was leuk je te ontmoeten Ellie, en iets te horen over je drukke leven. Maar nu moet je mij excuseren, want ik moet aan het werk.’ Hij stond op en liep weg, mij in sprakeloze verwarring achterlatend.

Later die ochtend luisterde ik mijn voicemail af.