Frits Conijn

Succes doe je zo

Wijze lessen van geslaagde Nederlanders

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2013, ISBN 978 90 470 0667 1.

© 2013 Frits Conijn

Uitgeverij Business Contact

Omslagontwerp Studio Jan de Boer

Foto auteur Ngoc Binh Tran

Typografie binnenwerk Perfect Service

ISBN 978 90 470 0668 8

D/2013/0108/782

NUR 780

Uitgeverij Business Contact maakt deel uit van
Uitgeverij Atlas Contact

www.businesscontact.nl

www.fd.nl

Inhoud

Inleiding

Les 1: Zorg voor een passend imago

Ali B: ‘Als de wereld een toneelstuk is, wil ik degene zijn die de pauze aankondigt’

Les 2: Blijf je verwonderen

Jeroen Bours: ‘Het is belangrijk de eerste ingeving te schrappen’

Les 3: Houd de relaties in stand

Jan des Bouvrie: ‘Alleen mijn vrouw en kinderen krijgen mij in de gordijnen’

Les 4: Ken je beperkingen

Jaap Buijs: ‘Geen zaaleigenaar haalt het in zijn hoofd mijn telefoontjes niet te beantwoorden’

Les 5: Het concept kan altijd beter

Chuckie: ‘Dirty Dutch is a cool brand en moet dat blijven’

Les 6: Geef intuïtie ruim baan

Hans Clevers: ‘Knagende gevoelens neem ik altijd serieus’

Les 7: Lastig is leuk

Annemarie van Gaal: ‘Voor een compromis bestaat geen markt’

Les 8: Wees stabiel

Anky van Grunsven: ‘Als het paard gespannen is, moet ik hem weer in balans brengen’

Les 9: Zoek buiten de gebaande paden

Rutger Hauer: ‘Het was moeilijk een goede agent te vinden’

Les 10: Wees zuinig met je merk

Henny Huisman: ‘Die fles cola ben ik eigenlijk zelf’

Les 11: Let op de lange termijn

Ariane Inden: ‘Ik haal niemand het vel over de neus’

Les 12: Creëer een buffer

Inge van Kemenade: ‘De verplichtingen verlies ik nooit uit het oog’

Les 13: Ken de ander

Geert-Jan Knoops: ‘Als wij met krachttermen smijten, gaan de hakken in het zand’

Les 14: Blijf leren

Henk van Koeveringe: ‘Elke nieuwe fase stelt nieuwe eisen’

Les 15: Wees gedisciplineerd

Ben Mandemakers: ‘De klanten mogen nooit de dupe worden’

Les 16: Toon de parels

Ans Markus: ‘In de kunstwereld bestaat nauwelijks concurrentie’

Les 17: Oefen voor het juiste moment

Teun de Nooijer: ‘De coach van een tegenstander vergeleek mij met een jaguar’

Les 18: Beperk het risico

Wim de Pundert: ‘Ik doe mijn zaken zoals ik mijn auto’s race’

Les 19: Eenvoud loont

Atilay Uslu: ‘De komende tijd gaan wij weer ouderwets verkopen’

Besluit

Dankwoord

Inleiding

De Amerikaanse meloenenboer Nathan Stubblefield vindt rond 1890 de mobiele telefonie uit. Hij construeert een web van metalen draden dat dient als ontvanger en bouwt een zender ter grootte van een schuur. Niet erg praktisch, maar het is wel een groot succes. Na jaren van ploeteren is Stubblefield intens tevreden als blijkt dat zijn theorie klopt en hij zeker weet dat zijn intuïtie hem in de juiste richting wees. Helaas kan hij niet lang genieten van zijn glorie. Stubblefield organiseert nog een paar shows, maar zakt daarna weg in de vergetelheid. Uiteindelijk sterft hij in 1928 eenzaam en berooid.

Soms blijft een gebeurtenis vrijwel onopgemerkt, soms wordt het een klapper. Neem een voetballer die tijdens de finale van het wereldkampioenschap met een schitterende omhaal het winnende doelpunt scoort. Die heeft de clubs voor het uitzoeken, verdient wat hij vraagt en kan in elk televisieprogramma zijn mening geven. Mits goed begeleid, wacht hem eeuwige roem en een leven in weelde. En zolang geslaagde zakenmensen en beroemde acteurs verstandig omgaan met hun talenten, hoeven ook zij zich weinig zorgen te maken over hun toekomst.

Inderdaad, de beloning wordt oneerlijk verdeeld. Want in alle gevallen zijn grote inspanningen geleverd en is sprake van toewijding en talent. Stubblefield had niet alleen een geniale ingeving, maar moest ook vele uren rekenen en ontwerpen voordat hij zijn installatie kon bouwen. De professionele voetballer brengt een groot deel van de dag door op het trainingsveld waar hij wordt afgebeuld, en de zakenman ligt waarschijnlijk vele nachten te woelen in zijn bed voordat hij zijn product op de markt lanceert.

Ergens in slagen levert dus niet automatisch succesverhalen op. Al worden de handelingen eindeloos herhaald en geoefend, en is het talent vrijwel onuitputtelijk, dan nog zijn roem, rijkdom of invloed niet gegarandeerd. Dat hoeft niet erg te zijn. Een wetenschapper die een geheel nieuw licht werpt op de taal van een vrijwel verdwenen stam in Bolivia, weet al van tevoren dat hij buiten zijn kleine vakgebied weinig erkenning zal krijgen. Dus neemt hij genoegen met de intense tevredenheid die na deze buitengewone prestatie bezit van hem neemt.

Voor veel mensen is deze tevredenheid echter onvoldoende, omdat zij een groots en meeslepend leven nastreven. Een Bekende Nederlander in de kennissenkring kan op de eigen palmares worden bijgeschreven, wij mogen ons graag spiegelen aan succesvolle mensen en spellen hun verhalen. Logisch, want wie wil nu geen bestaan zonder alledaagse zorgen, wie wil niet kunnen kopen wat hij maar wil, wie wil niet dat tijdens discussies naar hem wordt geluisterd en wie wil geen invloed uitoefenen op de loop van de geschiedenis?

Dus ging ik op zoek naar mensen die een evident succesvol leven leiden. Zij zijn immers de ervaringsdeskundigen, zij kunnen ons wijze lessen bieden over het streven naar succes, roem, rijkdom en invloed. In dit boek heb ik gekozen voor een zo breed mogelijke benadering; een zakenman volgt immers een ander pad dan een muzikant, een acteur beschikt over andere kwaliteiten dan een bedrijvendokter of een kunstschilder. Dankzij deze variatie worden succes en een succesvol leven belicht vanuit zo veel mogelijk verschillende invalshoeken, zodat uiteindelijk overeenkomsten zijn te destilleren.

Maar geloof mij niet op mijn woord. Luister liever naar de mensen die het kunnen weten, lees hun wijze lessen en oordeel zelf.

Frits Conijn

Herfst 2013

Les 1: Zorg voor een passend imago

ALI B: ‘ALS DE WERELD EEN TONEELSTUK IS, WIL IK DEGENE ZIJN DIE DE PAUZE AANKONDIGT’

Geboortedatum: 16 oktober 1981

Activiteiten: Rapper, televisiepersoonlijkheid, theatermaker, artiestenmanager

Een praatjesmaker die zegt wat hem voor de mond komt. Optimistisch, recht voor zijn raap en vooral onbevangen. Ali B stoort zich niet aan rangen, standen of andere machtsverhoudingen. Wanneer zakenman John Fentener van Vlissingen, oprichter van miljardenbedrijf BCD Holdings, tijdens een bijdrage aan een inspiratiedag bijvoorbeeld zegt dat ondernemers met beide benen op de grond moeten staan, aarzelt Ali B niet op een vriendelijke manier met hem de degens te kruisen. ‘Dat moet je juist niet, je moet vliegen, anders ga je niet omhoog.’

Zelfs de koningin krijgt te maken met de directe benadering van Ali B. Als zij in 2005 in de provincie Flevoland een optreden bezoekt van de muzikant, platenbaas, theatermaker, artiestenmanager en televisiepersoonlijkheid, krijgt zij tegen elk protocol in een omhelzing. ‘Dergelijke acties bedenk ik bij wijze van spreken op het moment zelf,’ zegt Ali B op zijn kantoor in een buitenwijk van Almere. ‘Gelukkig heeft de huidige koning Willem-Alexander mij achteraf laten weten dat zijn moeder dat leuk vond en niet beledigd was.’

Eigenlijk is Ali B een sympathieke ontregelaar. Hij wil niet kwetsen, maar zoekt naar de kern van het bestaan, wil de opsmuk overbodig maken en zet daarom de verhoudingen op losse schroeven. ‘Wanneer ik de koningin een knuffel geef, is zij even gewoon een lieve vrouw en ben ik in plaats van haar onderdaan een van haar landgenoten. Als de wereld een toneelstuk is, wil ik degene zijn die de pauze aankondigt. Dan kunnen de maskers af, en hoeven mensen even geen rol te spelen.’

Het lijkt een vreemde opmerking van een man die een groot deel van zijn tijd doorbrengt op een podium en afhankelijk is van zijn imago. Maar Ali B ziet daar geen probleem in. Naar zijn idee moet het imago zo nauw mogelijk aansluiten bij het karakter van de artiest, dan hoeft hij niets te verbergen en ervaart hij werken als vrije tijd. En als de talenten aanwezig zijn en hard wordt gewerkt, komt de rest vanzelf. Of in de onverbiddelijke logica van Ali B: ‘Als datgene wat mij kwetsbaar maakt mijn kracht is, ben ik dus nooit kwetsbaar.’

‘Ik wil af van de kleine geheimen,’ zegt Ali B eerder in een interview dat in de dagbladen van Wegener is verschenen. ‘Om een voorbeeld te noemen: ik kan eigenlijk helemaal niet dansen. Dus als ik een keer moet dansen, verplaats ik mijn gedachten naar een alledaagse vertrouwde bezigheid waar ik wel goed in ben. Zo straal ik uit dat ik heel zelfverzekerd ben en denken mensen: goh, die man kan dansen zeg. Maar het is uiteindelijk zo zielig, het is maar een maniertje. Dat wil ik nu eens laten zien.’

Wat geldt voor Ali B zelf, geldt ook voor de andere artiesten die bij zijn bedrijf Spec Entertainment onder contract staan. Neem Negativ. Op lijsten aan de muur van het kantoor wordt in steekwoorden het imago van deze rapper geëvalueerd. Hij heeft een verleden, zoveel is duidelijk. Vrouwonvriendelijk, agressief en vroeger vaak betrokken bij verbale en ritmische confrontaties met collega’s, ‘dissen’ in het jargon. Wat begon als speelse plagerijen, ontaardde in beledigingen en verdachtmakingen. Wederzijds weliswaar, maar vooral Negativ werd gezien als een ‘pestkop’, zoals een van de steekwoorden op de lijsten luidt.

Dat imago is radicaal veranderd. De rauwe randjes zijn gebleven, maar die blijken uitstekend te combineren met een vriendelijke uitstraling. Voor het televisieprogramma De invasie reist Negativ bijvoorbeeld af naar het Friese dorp Hindeloopen en beschildert daar klompen, ligt als een drenkeling in het IJsselmeer en volksdanst met de plaatselijke bevolking. In verbaasde commentaren geeft hij zijn eigen meningen, maar die zijn eerder charmant dan agressief. ‘Nu hij zich niet meer de hele tijd hoeft waar te maken als harde jongen, is hij gelukkiger en blijkt hoe leuk hij is.’ Mooi meegenomen is dat Negativ ondertussen ook vaker wordt gevraagd voor optredens.

‘Hoe meer ik voorbereid, hoe meer dat de spontaniteit in de weg kan staan,’ zegt Ali B. Of hij nu optreedt op een inspiratiedag, als gast bij televisieprogramma De wereld draait door, of op een podium ergens in het land, steeds moeten het plezier en de passie de doorslag geven. Met andere woorden: alleen wanneer hij uit de losse pols kan optreden, kan hij zichzelf zijn en de sympathie van zijn publiek winnen.

Ali B heeft daarbij als groot voordeel dat hij kan terugvallen op zijn talent en ruime ervaring. Hij rapt al sinds zijn elfde, en als hij het op school ergens niet mee eens was, aarzelde hij niet om leerlingen verbaal te lijf te gaan. In NRC Handelsblad van 6 december 2006 herinnert een van zijn voormalige leraren zich dat Ali B en zijn vrienden vanaf een gegeven moment niet meer met elkaar praatten, maar alles in rijm uitwisselden.

Spontaniteit en succes gaan bij Ali B hand in hand. Zijn bedrijf heeft een mooi kantoor en telt inmiddels acht medewerkers. Zelf bemoeit Ali B zich het liefst met de grote lijnen. ‘Ik vind het fijn de waarde te kennen van wat ik doe, maar de contractonderhandelingen laat ik over aan anderen. Wij hebben mensen die dat leuk vinden en daar veel beter in zijn dan ik. Soms vind ik het afgesproken bedrag te hoog en doe ik iets extra’s, bijvoorbeeld door langer op te treden. Op die manier blijven de relaties ook op de langere termijn goed.’

‘Ik bleef wel eerlijk tegen mezelf’

Ali B wordt op 16 oktober geboren als Ali Bouali in Zaanstad, maar verhuist op jonge leeftijd naar de Indische Buurt in Amsterdam-Oost. Na de scheiding van zijn ouders verhuist hij met zijn moeder naar Almere. School is niet zijn favoriete bezigheid, maar wel haalt hij op het vmbo het diploma brood en banket. De eerste Marokkaanse bakker in Almere, dat lijkt hem wel wat. Ook vindt hij het een goed idee spritsen te gaan exporteren naar Marokko. Die koeken zijn zo lekker, naar zijn idee kan niemand daar weerstand aan bieden. Deze plannen zullen echter altijd dromen blijven.

Een groot deel van zijn tijd hangt Ali B met zijn vrienden op straat, maakt hij lol en haalt hij kattenkwaad uit. Hij mag graag jointjes roken, experimenteert met harddrugs en raakt verslaafd aan gokken. Om zijn verslavingen te bekostigen, kraakt hij auto’s of breekt hij ergens in. Ook leent hij geld van vrienden en familie, die vervolgens lange tijd naar hun centen kunnen fluiten. Zijn schuld loopt op tot ongeveer 15 000 gulden, een bedrag dat hij overigens later dubbel en dwars terugbetaalt.

‘Merkwaardig genoeg bleef ik ondertussen wel eerlijk tegen mezelf. Ik kon bij wijze van spreken een joint roken en mijzelf en mijn vrienden in een rap tegelijkertijd uitleggen dat we kansloze sukkels waren die het leven aan zich voorbij lieten gaan. Dat deed ik op een grappige en niet veroordelende manier. Ik wist precies wat ik niet goed deed, kon de problemen haarscherp analyseren, maar was niet in staat verbeteringen door te voeren.’ Met een glimlach: ‘Eigenlijk ben ik altijd een beetje een raar mannetje geweest.’

Moeder ziet haar zoon ontsporen en stuurt hem op zijn zeventiende naar familie in Marokko, weg van de gokkasten, weg van de drugs. In het begin lijkt dat een gouden greep, de bergen en de zee verruimen zijn blik en vormen een grote inspiratie. Maar al snel heeft Ali B ook daar de dealers gevonden en valt hij terug in zijn oude gewoontes. Hij voelt zich hopeloos mislukt en weet niet meer wat hij moet doen om van zijn leven een succes te maken.

Ali B redt het niet alleen, heeft hulp nodig en wendt zich tot Allah. ‘Heer, ik heb vele goede verhalen over U gehoord, U bent zelfs in staat de zee te openen. Dan is het toch niet te veel gevraagd mij de helpende hand toe te steken?’ En zo geschiedt; voor het eerst van zijn leven heeft Ali B het gevoel dat hem een betere toekomst wacht. Hij bidt vijf keer per dag en zijn eenzaamheid verdwijnt. ‘God is altijd aanwezig en zegt nooit dat Hij nu even bezig is.’

Vanaf dat moment veranderen voor de altijd al taalgevoelige Ali B de grootste clichés in universele waarheden. ‘Geduld is een schone zaak’ leert hem bijvoorbeeld dat als hij nu voldoende geduld opbrengt, hem straks een beloning wacht. En ‘wie goed doet, goed ontmoet’ vertelt hem dat het niet verstandig is alleen aan zijn eigen belang te denken en dat hij beter met andere mensen kan delen.

In alles plezier en authenticiteit

Begin 2000 keert Ali B terug naar Nederland, waar hij een baan vindt bij de douane op Schiphol. Hij fouilleert mensen en vermaakt de passagiers, zijn collega’s en zichzelf met zijn raps. Het geregelde leven bevalt hem uitstekend. ‘Ik kan me nog de blikken herinneren van mijn familie, buurtgenoten en vrienden toen ik voor het eerst thuiskwam in een uniform. De blijdschap, de trots, eindelijk liet ik zien dat ik wat kon presteren. Eigenlijk voelt dat als het grootste succes van mijn leven.’

Later dat jaar doet Ali B mee aan meerdere talentenjachten. Bij de Grote Prijs van Nederland staat hij in de finale van de categorie R&B/hiphop, maar hij moet het in de eindronde afleggen tegen zangeres Corey. Zijn deelname blijft niet onopgemerkt en hij krijgt een contract bij platenmaatschappij Warner Music, waar hij de single ‘Waar gaat dit heen’ uitbrengt. Dan volgen ‘Leven van de straat’ en samen met Brace ‘Ik ben je zat’, maar die verschijnen inmiddels op het eigen label. Met deze nummers haalt hij hoge posities in de diverse hitparades en zijn naamsbekendheid stijgt snel.

Maar het leven heeft meer in petto, zoals zich in een soort visioen aankondigt. ‘De badcel in het huis van mijn moeder heeft zo’n klein klapraampje. Toen ik dat tijdens het douchen een keer opendeed, zag ik door de waterdamp tussen de huizen van de tandarts en de dierenarts een groot aantal bomen. Op dat moment waren dat voor mij honderdduizenden mensen die allemaal naar mij keken. Tot mijn verbazing voelde ik geen zenuwen, maar werd ik juist rustig. Hoogst merkwaardig.’

De grote doorbraak volgt in 2004 als Ali B een concert van Marco Borsato in de Rotterdamse Kuip bezoekt. Het optreden wordt onderbroken vanwege een technische storing en de 50 000 fans wachten ongeduldig op wat komen gaat. De organisatie wordt zenuwachtig en Ali B biedt aan de tijd die nodig is voor de herstelwerkzaamheden te vullen. Ondanks de nodige twijfels krijgt hij toestemming het podium op te gaan, een beslissing waar alle partijen nu met grote tevredenheid op terugkijken.

Vanaf dat moment gaat het snel met de carrière van Ali B. Zo staat hij in het voorprogramma van de Amerikaanse rappers 50 Cent en G-Unit, heeft hij met Marco Borsato een absolute nummer één-hit met ‘Wat zou je doen’ en wint hij een jaar later de TMF Award in de categorie Beste Nieuwe Artiest Nationaal. En eind 2004 krijgt hij als eerste rapper ooit een eigen wassen beeld bij Madame Tussaud.

Alles gaat hem voor de wind, maar Ali B is doodongelukkig; door zijn populariteit verliest hij zijn geloofwaardigheid bij zijn collega’s van de straat en hij voelt zich gevangen in een keurslijf. ‘In 2006 was ik actief in het theater en de tournee werd al een jaar van tevoren gepland. Ik heb de manager gewaarschuwd dat ik mijn plezier verloor, maar toch werden steeds nieuwe optredens geboekt. Uiteindelijk besloot ik tegen alle adviezen in te stoppen en moesten de uitverkochte voorstellingen worden afgezegd. Ik zag geen andere oplossing, ik wilde weer lekker voetballen met mijn vrienden.’

De retraite duurt ongeveer een jaar, een jaar waarin Ali B niet alleen voetbalt, maar ook boeken leest van de Amerikaanse auteur Stephen Covey. Die leert hem dat succes en plezier hand in hand kunnen gaan, maar alleen wanneer activiteiten passen bij de persoon en het imago klopt. Ali B laat zich inspireren en besluit na verloop van tijd zijn carrière weer op te pakken. ‘Waar ik eerder het gevoel had dat alles mij overkwam, nam ik nu een bewuste beslissing. Als ik echt voor iets ga, is dat volgend jaar nog zo.’

Dus staat Ali B weer op het podium, heeft hij eigen televisieprogramma’s, maakt hij weer muziek, jureert hij bij talentenjacht X Factor en schuift hij regelmatig aan als tafelheer bij De wereld draait door. ‘Dat tussenjaar had ik nodig om te ontdekken dat ik graag mensen met behulp van humor wil inspireren. Ik ben een beetje een moeilijk persoon, maar de mensen die mij echt kennen en waarderen weten dat zij mij het beste mijn gang kunnen laten gaan. Dan hebben zij het meeste plezier met mij.’

Les 2: Blijf je verwonderen

JEROEN BOURS: ‘HET IS BELANGRIJK DE EERSTE INGEVING TE SCHRAPPEN’

Geboortedatum: 26 maart 1958

Activiteiten: Reclamebureau

‘Beyond Petroleum’ voor oliemaatschappij BP, de promotie van de NeXT Computer voor Steve Jobs, ‘Open Business Network’ voor American Express en de klassieker ‘Onbetaalbaar’ voor Mastercard. Het is slechts een kleine greep uit de succesvolle reclamecampagnes die Jeroen Bours vanuit New York heeft verzorgd. Vroeger deed hij dat in dienst van de grote bureaus, tegenwoordig heeft hij met Darling Agency zijn eigen bedrijf. Lachend: ‘Ik vind het erg leuk de telefoon op te nemen met “Hello, darling”.’

Een goede grap, maar niet meer dan een deel van de verklaring. Darling is ook een verwijzing naar ‘Kill your darlings’, een uitspraak van William Faulkner. Deze Amerikaanse schrijver had als stelregel dat bijvoorbeeld bij een gedicht niet te veel aandacht moet worden besteed aan de eerste inval. ‘Mensen hebben de neiging die als het beste onderdeel te zien,’ zegt Bours, ‘en dan te stoppen met nadenken. Maar wanneer de eerste ingeving wordt geschrapt, wordt het eindresultaat beter. Natuurlijk is dat geen wet van Meden en Perzen, maar dit principe levert wel een vruchtbare werkwijze op.’

Ook het streven naar succes kan volgens Bours de gedachtevorming blokkeren. ‘“Don’t chase the money, chase the work” is niet voor niets een veelgebruikt gezegde in de Verenigde Staten. Tegenwoordig vragen sollicitanten die bij ons langskomen direct wat ze gaan verdienen. Dat vind ik een merkwaardige houding; bij mij kwam het loon pas na een aantal gesprekken ter sprake. Naar mijn idee is het veel belangrijker dat we eerst ontdekken of we op dezelfde golflengte zitten. Dan komt de rest vanzelf.’

Voor Bours vormen succes en inspiratie eerder het sluitstuk dan het vertrekpunt. Wanneer een onderneming een reclamecampagne wil lanceren, stellen hij en zijn team zich in eerste instantie op als een soort ontdekkingsreizigers die een vreemd land in kaart proberen te brengen. ‘Naïviteit en verwondering zijn belangrijke wapens,’ zegt Bours. ‘De kernboodschap moet blootgelegd worden; we willen begrijpen wat het bedrijf uniek maakt, waarin het zich onderscheidt van de concurrentie. Pas wanneer ik dat aan mijn moeder kan uitleggen, is de boodschap duidelijk genoeg voor een vertaalslag.’

Kiezen voor de moeilijke weg

Normaal gesproken worden artdirectors bij wijze van spreken betaald om heidelandschapjes te schilderen, niet om Picasso’s te maken. Maar Bours houdt zich niet aan die regel. Waar de meesten van zijn collega’s slechts plannen en campagnes leveren, zoekt hij aansluiting bij het fundament van de onderneming. Het gebeurt hem dan ook regelmatig dat het bedrijf op een andere manier wordt ingericht nadat hij en zijn team zijn langs geweest. Hij blijkt ideeën te leveren die de onderneming ook intern sterker maken.

Een voorbeeld. In het begin van de nieuwe eeuw werkte Bours bij reclamebureau Ogilvy & Mather en kreeg hij de opdracht voor American Express een creditcard voor kleinere en middelgrote bedrijven onder de aandacht te brengen. Een campagne met voordelige rentepercentages en allerhande gebruikersgemakken lag voor de hand. Blije ondernemers in beeld, op de achtergrond een snel muziekje en de klus was geklaard. Waarom zou Bours kiezen voor de moeilijke weg en afwijken van een concept waar deze sector al vele jaren gebruik van maakte?

Toch was dat precies wat Bours deed. Hij wilde in de campagne niet de nadruk leggen op de financiële voordelen, maar maakte in eerste instantie een overzicht van de overige diensten die de kaart inhield. Als houders van de kaart ergens op de wereld een been breken en geen hulp voorhanden is, huurt American Express desnoods een helikopter om het slachtoffer naar een ziekenhuis te vervoeren. De meeste ondernemers waren zich niet bewust van deze voordelen – nu kregen zij het gevoel door American Express gesteund te worden.

‘Tijdens de vergadering kregen we binnen een minuut goedkeuring voor deze campagne,’ zegt Bours. ‘De directie was erg enthousiast, American Express nam het proces heel serieus.’ De naam van de kaart, Small Businesses Services, wordt veranderd in Open Business Network en om het belang van de aanpak te benadrukken, krijgt de afdeling van American Express voor middelgrote en kleine bedrijven een aparte bestuursvoorzitter. Dit alles heeft tot gevolg dat de klanten toestromen, en traditionele banken nerveus worden omdat zij plotseling worden geconfronteerd met een nieuwe en succesvolle concurrent.

Kansen grijpen

Bours wordt in 1958 geboren in Zevenaar als zoon van een ingenieur die later vertegenwoordiger wordt in elektrische apparaten. Zijn vader is een groot voorstander van de vrije markt en brengt zijn zonen een competitieve inslag bij. ‘Ik speelde bijvoorbeeld verdienstelijk piano en kan me nog herinneren dat hij op zekere dag thuiskwam en fijntjes tegen me zei dat de dochter van een klant zulke prachtige muziek maakte. Hoog tijd dus om nog beter mijn best te doen. Eigenlijk lijk ik wel op hem, want als ik iets doe, moet het ook goed gebeuren.’

Al op jonge leeftijd raakt Bours in de ban van de reclame en marketing. Zo verzint hij methodes die de verkoop van het bedrijf van zijn vader moeten stimuleren. En in zijn studententijd stapt hij vaak bij winkels naar binnen met het aanbod de etalage opnieuw in te richten. Veel ondernemers happen toe omdat ze alleen bij gebleken succes 25 gulden hoeven te betalen. ‘Dan ging ik na een week terug en kreeg ik 5 gulden extra. Voor mij als armlastig student was dat een serieus bedrag.’

Begin jaren tachtig heeft Bours zijn studie afgerond, zijn militaire dienst volbracht en lonkt het avontuur. Dus worden de koffers gepakt en vertrekt hij naar Israël. Daar wacht hem een zware, maar mooie tijd. Hij vindt een baan bij een klein reclamebureau, maar zijn salaris is vrijwel gelijk aan de huur en dus moet hij genoegen nemen met slechts één maaltijd per dag. En aangezien hij onder andere een brochure maakt voor een wapenproducent, staat hij onder toezicht van de geheime dienst. ‘Dan leer je wel met druk om te gaan.’

Maar Bours geniet met volle teugen, zeker als hij zijn huidige vrouw ontmoet. Toch verhuist hij in 1985 naar de Verenigde Staten. Zijn vriendin is Amerikaanse, haar vader overlijdt en haar moeder heeft dringend de steun van haar dochter nodig. Bours heeft geen andere keuze dan zijn geluk te beproeven in het land van de onbegrensde mogelijkheden.

Daar komt Bours in eerste instantie van een koude kermis thuis. Hij begint op de onderste sport van de maatschappelijke ladder en moet genoegen nemen met werk aan de lopende band, met baantjes die ver onder zijn niveau liggen. ‘Tijdens een van de sollicitaties kreeg ik te horen dat ik werd aangenomen als ik sneller was dan de man die het werk op dat moment deed. Allemaal leuk en aardig, maar als iemand zou langskomen die weer minder tijd nodig had dan ik, stond ik op mijn beurt op straat. Dat vond ik geen plezierig vooruitzicht.’