Ik had geen bedrijf – nog niet. Maar geheel in de geest van Wile E. Coyote doopte ik mijn blog Biz Stone, genie. Ik liet kaartjes drukken met dezelfde tekst erop. En ik zorgde ervoor dat ik in mijn blogposts mijn rol goed speelde.

Biz Stone vertelt het opmerkelijke verhaal van zijn leven en carrière. Hoe hij platzak en wel ging bloggen over zijn (fictieve) ervaringen als ondernemer en hoe dat hem uiteindelijk een baan bij Google opleverde, hoe hij van een oude omslagontwerper leerde denken in omwegen en hoe hij telkens weer zijn behaalde succes opzijschoof om te kunnen werken met de mensen en de producten waar hij enthousiast van werd.

Een rijk boek vol onverwachte inzichten, kijkjes in de keuken van de begintijd van Google, Silicon Valley en Twitter, en de lessons learned van een van de meest geslaagde ondernemers van de eenentwintigste eeuw.

Biz Stone

WAT EEN VOGELTJE
MIJ INFLUISTERDE

Bekentenissen van een creatieve geest

Uitgeverij Business Contact Amsterdam/Antwerpen

Voor Livia

© 2014 Biz Stone
© 2014 Nederlandse vertaling Uitgeverij Business Contact Vertaling Ingrid B. Ottevanger
Oorspronkelijke titel Things a Little Bird Told Me
Oorspronkelijke uitgever Hachette Book Group
This edition published by arrangement with Grand Central Publishing, New York, New York, USA.
All rights reserved.
Omslag Jos Peters naar een ontwerp van © Chris Silas Neal
Omslagbeeld Paige Green
E-book 358atwork, Almere

ISBN 978 90 470 0743 2
D/2014/0108/753
NUR 780

Dit e-book werd gemaakt op basis van de eerste druk, 2014, ISBN 978 90 470 0738 8.

Uitgeverij Business Contact maakt deel uit van Uitgeverij Atlas Contact

www.businesscontact.nl

INHOUD

Inleiding: Een genie

Hoe moeilijk kan het zijn?

Elke dag is weer een nieuwe dag

De koningen van de podcast-abdicatie

Een lesje in beperking

De mens leert zich in een zwerm te bewegen

Nog lang en gelukkig

Hoera voor de Fail Whale

Het lichtpuntje

Grote veranderingen zitten in kleine verpakkingen

Een half miljard dollar

Wijsheid van de grote massa

Je kunt de waarheid echt wel aan

Het ‘geen huiswerk’-beleid

De nieuwe regels

Met vijfentwintig dollar kom je een heel eind

Een nieuwe definitie van kapitalisme

Iets nieuws

De ware belofte van een verbonden maatschappij

Slotwoord

Dankwoord

INLEIDING: EEN GENIE

Op 7 oktober 2003 maakte een ‘in Boston gevestigde blog-entiteit’ met de naam Genius Labs bekend dat ze door Google was overgenomen. Het persbericht werd opgepikt door verschillende nieuwsagentschappen en algauw stond Genius Labs in Wikipedia op de ‘Lijst van Acquisities door Google’. Zodra iets op Wikipedia belandt, wordt het vaak als een feit beschouwd. En in zekere zin was het dat ook: Genius Labs wás een entiteit. Ík was het. Het verhaal van hoe ik werd overgenomen – dat wil zeggen, ingehuurd – door Google zegt veel over hoe ik mijn weg in de wereld heb gevonden.

Een jaar eerder zag de toekomst er voor de entiteit ik niet zonnig uit. Mijn eerste bedrijfje, een website die Xanga heette en die zijn oorsprong vond in het weinig doordachte idee dat ik met een stel vrienden had gekregen om ‘een internetbedrijf op te richten’, werd niet helemaal wat ik ervan had gehoopt. Ik was het zat om zonder geld in New York te zitten en stapte er daarom uit – van alle steden waarin je zonder geld kunt zitten, is New York echt een van de ergste. Mijn vriendin Livia en ik vertrokken naar Wellesley (Massachusetts), waar ik vandaan kwam, met een creditcardschuld van enkele tientallen duizenden dollars die als een molensteen om onze nek hing. We namen onze intrek bij mijn moeder in de kelder. Ik had geen werk. Ik probeerde een oud exemplaar van Photoshop te verkopen op eBay (wat waarschijnlijk illegaal is), maar niemand wilde het hebben. Op een bepaald moment vroeg ik uit wanhoop zelfs of ik weer terug mocht komen bij het eerste bedrijfje, maar mijn vroegere collega’s zeiden nee.

Het enige lichtpuntje in mijn zogenaamde professionele leven was bloggen. Bij het internetbedrijfje hadden we software gebruikt van een bedrijf dat Pyra heette, en ik raakte geïnteresseerd in het werk van een van de oprichters van Pyra, ene Evan Williams. Ik begon mijn eigen blog te schrijven en volgde die van Evan. In 1999 was ik een van de eersten die een nieuw product van Pyra mochten testen: een weblog-tool genaamd Blogger. Net als voor veel mensen was bloggen voor mij een openbaring, misschien zelfs een revolutie – een vorm van democratiseren van informatie op een heel nieuwe schaal.

Xanga was een bloggerscommunity, maar omdat ik daar weg was, stond ik aan de zijlijn van die revolutie, blut en richtingloos in mijn moeders kelder. Maar mijn blog was iets heel anders. Mijn blog was mijn alter ego. Mijn blog was een geheel verzonnen schepping, die overliep van zelfvertrouwen en bijna hallucinogene vormen aannam. Het begon allemaal met de titel, geïnspireerd door een oude Bugs Bunnycartoon met Wile E. Coyote als gastster. In een bepaalde scène zegt de ultrabeschaafde coyote: ‘Staat u mij toe dat ik mezelf voorstel’, en vervolgens overhandigt hij met een zwierig gebaar zijn visitekaartje aan Bugs. Er staat op: WILE E. COYOTE, GENIE. Door zichzelf op zijn kaartje als genie te presenteren belichaamt Wile E. Coyote de ziel van de ondernemer in Silicon Valley. Als je een bedrijf begint, heb je soms alleen nog maar een idee in je hoofd. En soms heb je niet eens een idee, maar heb je slechts het ultieme vertrouwen dat je op een goede dag wél een geweldig idee krijgt. Je moet ergens beginnen, dus verklaar je jezelf tot ondernemer, net zoals Wile E. zichzelf tot genie verklaart. Je laat visitekaartjes drukken en geeft jezelf de titel OPRICHTER EN CEO.

Ik had geen bedrijf – nog niet. Maar geheel in de geest van Wile E. doopte ik mijn blog Biz Stone, genie. Ik liet kaartjes drukken met dezelfde tekst erop. En ik zorgde ervoor dat ik in mijn blogposts mijn rol goed speelde. Genie Biz beweerde nieuwe producten te bouwen met oneindig veel middelen en een team wetenschappers van wereldklasse, en dat alles in zijn hoofdkwartier, dat vanzelfsprekend Genius Labs heette.

Een van mijn posts in juli 2002 was: ‘Het schaalmodel van een Japanse superjet die tweemaal zo snel moet kunnen vliegen als de Concorde is tijdens de testvlucht neergestort. [...] Misschien moet ik allerlei stukken tekenen om miljoenen dollars binnen te halen voor de verdere ontwikkeling van hybride luchttransport.’ De Biz in het echte leven investeerde niet in hybride luchttransport. Ik wist echter wél een baantje in de wacht te slepen als ‘internetspecialist’ bij Wellesley College, en Livia vond ook een baan. We huurden woonruimte in de buurt van de campus, zodat ik lopend naar mijn werk kon. Het was eigenlijk geen appartement, maar meer een zolder van een huis, maar het was in elk geval niet langer de kelder van mijn moeder.

Mijn alter ego, Genie Biz, bleef intussen vertrouwen uitstralen en kreeg steeds meer aanhang. Hij was Dr. Jekyll en ik was Mr. Hyde. Maar terwijl ik deze poppenkast overeind hield, begon er daadwerkelijk iets te gebeuren. Mijn posts waren niet meer alleen maar maf. Er zaten steeds vaker gedachten bij die niet meer pasten bij het karakter van een gestoorde wetenschapper: ze waren van mezelf. Naarmate ik meer over internet schreef en nadacht over welke ontwikkelingen daar mogelijk waren, stuitte ik steeds vaker op ideeën die ik op een dag in mijn werk zou opnemen. In september 2003 postte ik:

Mijn RSS-reader [een newsfeed van een perssyndicaat] staat op 255 karakters. Misschien is 255 een nieuwe blogstandaard? [...] Het lijkt een beperking, maar als mensen per dag veel blogs op hun iPod en mobiele telefoon gaan lezen, is het misschien wel een goeie standaard.

Ik kon toen nog niet weten hoe dit soort ideeën, die op dat moment onbeduidend leken, op een dag de wereld zouden veranderen. En als ik dat zo zeg, doe ik dat met het bescheiden understatement van een zelfbenoemd genie.

Begin 2003 nam Google Evan Williams’ bedrijf Blogger over. In de vier jaar die nodig waren geweest om bloggen te laten uitgroeien van een liefhebberij van een stelletje nerds tot een begrip, hadden Ev en ik elkaar nooit ontmoet of zelfs maar met elkaar gebeld. Maar ik had hem wel al per e-mail geïnterviewd voor het online magazine Web Review, en ik had zijn mailadres nog steeds. Ik probeerde voldoende moed te verzamelen om contact met hem op te nemen. Ik stuurde hem een mailtje waarin ik hem feliciteerde met de verkoop van Blogger en schreef: ‘Ik heb mezelf altijd gezien als het ontbrekende zevende lid in je team. Mocht je er ooit over denken meer mensen aan te trekken, geef me dan een seintje.’

Het bleek dat Ev zonder dat ik het wist ook mijn blog volgde. In de tech-wereld betekende dat dat we praktisch bloedbroeders waren. Hoewel hij zich had omringd met de beste technici ter wereld, had hij behoefte aan iemand die snapte hoe sociale media daadwerkelijk werken, iemand die doorhad dat het over mensen gaat en niet alleen over technologie, en het leek hem dat ik de juiste persoon was.

Hij mailde meteen terug: ‘Wil je hier werken?’

Ik antwoordde: ‘Ja hoor’, en ik dacht dat we klaar waren. Ik had een nieuwe baan aan de westkust. Eitje.

Ik wist dat toen nog niet, maar achter de schermen moest Evan nog aan wat touwtjes trekken om mij te kunnen aannemen. Nou ja, touwtjes, eigenlijk waren het meer behoorlijk dikke touwen. Of zelfs kabels, het soort waaraan hangbruggen in de lucht worden gehouden. Google had de naam dat ze alleen mensen aannamen met een studie informatica, het liefst daarin gepromoveerd. Ze waren in elk geval absoluut niet gecharmeerd van schoolverlaters zoals ik. Ten slotte gingen de hogere heren bij Google er met tegenzin mee akkoord dat Wayne Rosing, destijds Senior Vice President Engineering van Google, contact met mij zou opnemen.

De dag van dat telefoongesprek zat ik in mijn zolderappartement te staren naar de witte, hoekige Radio Shack-telefoon die ik al had toen ik nog maar een jochie was. Er zat een snoer aan. Eigenlijk hoorde het eerder thuis in een museum. Ik had nog nooit een sollicitatiegesprek gevoerd en niemand had me erop voorbereid. Hoewel ik er heel naïef van uitging dat ik de baan al in mijn zak had, begreep ik nog net wel dat een gesprek met Wayne Rosing voor iemand in mijn positie heel wat was. Ik was zenuwachtig dat ik het zou verknoeien, en daar had ik ook alle redenen voor. Een paar dagen eerder was ik gebeld door een vrouw van personeelszaken, en ik had een beetje lollig tegen haar zitten doen. Toen ze vroeg of ik een hogeronderwijsdiploma had, zei ik van niet, maar dat ik op tv een reclame had gezien van waar ik er een kon krijgen. Ze kon er niet om lachen. Het was duidelijk dat ik op dit gebied niet kon vertrouwen op mijn intuïtie. De Biz in het echte leven werd verteerd door twijfel aan zichzelf.

De telefoon ging, en terwijl ik mijn hand ernaar uitstak, kwam er iets over me. Op dat moment besloot ik dat ik alle mislukkingen en hopeloosheid die ik altijd met me meezeulde, van me af zou laten vallen. In plaats daarvan zou ik volledig opgaan in mijn alter ego: de man van Genius Labs. Genie Biz was degene die de telefoon opnam.

Wayne vroeg me eerst naar mijn ervaring. Hij had ongetwijfeld met die personeelsmevrouw gesproken, want zijn eerste vraag was waarom ik mijn studie niet had afgemaakt. Met al mijn zelfvertrouwen legde ik uit dat ik een baan aangeboden had gekregen als ontwerper van boekomslagen, met het vooruitzicht samen te gaan werken met een artdirector. Ik had dat als een goede leerschool beschouwd. Verderop in het gesprek gaf ik toe dat mijn eigen start-up een mislukking was geworden – in elk geval voor mij –, maar ik was er weggegaan, legde ik uit, omdat de cultuur niet bij mijn persoonlijkheid paste. In Silicon Valley was de ervaring van een mislukte start-up iets waardevols. Ik vertelde over een boek dat ik over bloggen had geschreven.

Op een gegeven moment zei ik midden tussen zijn vragen door: ‘Zeg Wayne, waar woon je eigenlijk?’ Het bracht hem duidelijk van zijn stuk. Ik moet ook wel een beetje eng hebben geklonken.

‘Waarom wil je weten waar ik woon?’ vroeg hij.

‘Als ik besluit deze baan te nemen, moet ik een goede plek uitkiezen,’ zei ik.

Besluit deze baan te nemen. Ik had niet eens door dat ik brutaal was. Maar op de een of andere manier werkte het wel. Ik kreeg de baan. Ik ging bij Google werken. Evan nodigde me uit om naar Californië te komen om met het team kennis te maken. Met zijn schijnbaar onbeperkte middelen, wetenschappers en geheime projecten was Google de plaats op aarde die het dichtst bij mijn gefantaseerde Genius Labs in de buurt kwam.

Een paar jaar later zouden Ev en ik bij Google weggaan om samen een bedrijf op te richten. Ik was bij Google gekomen vóór de beursgang en heb dus een heleboel waardevolle aandelen laten schieten. Maar ik was niet naar Silicon Valley verhuisd voor een lekker baantje – ik was gekomen om een risico te nemen, me een toekomst voor te stellen en mezelf opnieuw uit te vinden. Mijn eerste start-up was mislukt. Maar mijn volgende start-up was Twitter.

Dit boek is meer dan een ‘van krantenjongen tot miljonair’verhaal. Het is een verhaal over iets maken uit niets, over je talenten laten samensmelten met je ambities en over wat je leert als je naar de wereld kijkt door een lens met onbegrensde mogelijkheden. Gewoon hard werken is natuurlijk prima en ook belangrijk, maar ideeën zijn de drijvende kracht achter onszelf, achter ons als individu, bedrijf, land of mondiale gemeenschap. Creativiteit is wat ons uniek, geïnspireerd en gelukkig maakt.

Dit boek gaat over hoe we al die creativiteit in en om ons heen kunnen aanboren en inzetten.

Ik ben geen genie, maar ik heb wel altijd vertrouwen in mezelf gehad en, belangrijker, in andere mensen. Het grootste talent dat ik altijd al heb gehad en door de jaren heen verder heb ontwikkeld, is het vermogen om naar mensen te luisteren: de nerds van Google, de ontevreden gebruikers van Twitter, mijn gerespecteerde collega’s en natuurlijk altijd mijn lieve vrouw. Wat ik daarvan heb geleerd, in de periode van ruim vijf jaar waarin ik Twitter heb opgericht en geleid, en ook daarvoor, toen ik met mijn start-ups bezig was, is dat de technologie die ons leven lijkt te veranderen in wezen geen wonder van uitvinding en techniek is. Hoeveel machines we ook aan het netwerk hingen of hoe verfijnd de algoritmes ook waren geworden: datgene waaraan ik bij Twitter heb gewerkt en waarvan ik in die periode getuige ben geweest, was en blijft een triomf, niet van de technologie, maar van de mens. Ik heb gezien dat er overal goede mensen zijn. Ik besefte dat een bedrijf groot kan worden, dat het iets goeds voor de maatschappij kan doen, en dat het er leuk kan zijn. Deze drie doelen kunnen naast elkaar bestaan, zonder dat ze worden beheerst door de nettowinst. Mensen kunnen, mits in het bezit van de juiste gereedschappen, verbazingwekkende dingen voor elkaar krijgen. We kunnen ons leven veranderen. We kunnen de wereld veranderen.

De persoonlijke verhalen in dit boek – ze komen uit mijn jeugd, mijn werk en mijn leven – gaan over kansen, creativiteit, mislukking, empathie, altruïsme, kwetsbaarheid, ambitie, onnozelheid, kennis, relaties, respect, over wat ik al doende heb geleerd en hoe ik de mens ben gaan zien. Dankzij de inzichten uit deze ervaringen heb ik een unieke kijk gekregen op zakendoen en op hoe je succes kunt definiëren in de eenentwintigste eeuw, op geluk en op hoe de mens in elkaar zit. Dat klinkt misschien behoorlijk ambitieus, maar als we even niet druk bezig zijn met het ontwikkelen van hybride luchttransport, dan leggen we de lat hoog hier bij Genius Labs. Ik wil niet zeggen dat ik alle antwoorden weet. Of eigenlijk... streep dat maar weer door: misschien wil ik eigenlijk wél zeggen dat ik alle antwoorden weet. Wat is een betere manier om meer zicht te krijgen op de vragen?

1
HOE MOEILIJK KAN HET ZIJN?

Met één telefoongesprekje had Genie Biz dus een baan in de wacht weten te slepen bij ‘Google-voor-de-beursgang’. Tenminste, dat dacht hij.

Na mijn gesprek met Wayne Rosing dacht ik dat ik gewoon naar Californië zou rijden en met mijn nieuwe leven zou beginnen. In afwachting daarvan hadden mijn aanstaande werkgevers me gevraagd een vlucht te boeken naar de Google-kantoren in Mountain View om daar persoonlijk met hen kennis te maken en de details af te handelen.

In die tijd was Evan Williams mijn grote held. Hij had me nog nooit gezien en toch bij Google doorgedrukt dat ze me zouden aannemen, en nu zou hij me op het vliegveld ophalen en naar mijn nieuwe werkplek rijden. Ik had geen idee wat voor een grote rol Evan in mijn leven zou gaan spelen, en dat hij en ik op een dag samen met Twitter zouden beginnen. In die tijd was ik gewoon blij met de lift.

Ik kwam met een vroege vlucht aan op het vliegveld van San Francisco, en toen Evan me oppikte in zijn gele Subaru, zat Jason Goldman, zijn rechterhand bij Blogger, op de bijrijdersstoel. Ik sprong op de achterbank, en terwijl we naar Google reden, zat ik meteen al grappig te doen over mijn vlucht. Zoals gebruikelijk zal ik wel een paar misplaatste opmerkingen hebben gemaakt, want ik weet nog dat Evan en Jason moesten lachen en zeiden: ‘We hebben die kerel vijf seconden geleden voor het eerst ontmoet en moet je horen wat voor flauwekul hij nu al zit te verkopen.’ Ik kom altijd een beetje heftig over, maar ik merkte dat ze sympathiek en informeel waren en me wel mochten. Daar was ik ook niet verbaasd over. Ik las Evans blog al zo veel jaren dat ik wel wist dat daar een bedachtzame man zat. Hij droeg een spijkerbroek en een T-shirt en hij had een zonnebril op. Hij had een tenger postuur, een grote grijns op zijn gezicht en hij reed als een waanzinnige. Goldman heeft een heel merkwaardige manier van lachen: meestal eindigt zijn gelach met een heel hoog geluid.

Omdat Google nog geen beursgenoteerd bedrijf was, was het nog steeds een start-up, maar het bestond al een paar jaar en werd algemeen beschouwd als zeer succesvol. Googleplex bestond nog niet, er was alleen een stel mensen die in geleaste gipsstenen gebouwen werkten.

Evan leidde me rond en stelde me voor aan het Bloggerteam. Na het rondje door het kantoor nam hij me even mee naar een feestje in Mountain View. Daarna reden we naar San Francisco om met zijn moeder, die op bezoek was, en zijn vriendin in het Marina District in een Italiaans restaurant te gaan eten. Na het eten en veel wijn wilde ik naar mijn hotel – de volgende dag zou ik bij Google nog meer ontmoetingen hebben en ik zat nog in oostkusttijd – maar Evan had andere plannen voor ons.

‘Kom, we gaan naar Mission! Ik zal je een paar van mijn favoriete cafés laten zien.’

Evan, zijn vriendin en ik feestten door in een café dat Doc’s Clock heette. Ik bestelde een whisky zonder ijs, en de barkeeper schonk een vol sapglas in.

‘Wow,’ zei ik, vol verbazing over de hoeveelheid.

‘Ze hebben een goeie hand van schenken hier,’ zei Ev.

Toen om tien over half twee ’s nachts de bel voor de laatste ronde ging, hadden we allemaal genoeg gehad. Ev, die flink kachel was, leunde achterover in zijn stoel. Hij strekte zijn armen wijd uit en zei: ‘Biz, dit kan allemaal van jou zijn.’ We hadden een tafeltje achterin, en ik zat met mijn rug tegen de muur. Vanuit mijn gunstige positie kon ik het hele café overzien, een spaarzaam verlichte, hipstervriendelijke kroeg, niet veel meer dan dat.

‘Echt?’ zei ik sarcastisch.‘Dit?’

Evan legde zijn hoofd op de tafel. We waren óp.

De volgende dag had ik ontmoetingen met twaalf verschillende Googlebazen. Het was me meteen duidelijk dat deze ‘ontmoetingen’ eigenlijk sollicitatiegesprekken waren. Het bleek dat de baan waarvan ik dacht dat ik hem al had, nog niet van mij was. Ik zat midden in het berucht ongenadige sollicitatieproces van Google.

Maar ik zweer je dat mijn vertrouwen dat die baan voor mij was, me erdoorheen heeft getrokken. Mijn Genius Labs-rol was niet de enige strategie die ik achter de hand had.

Vóór mijn telefoongesprek met Wayne Rosing had ik nog nooit naar een echte baan gesolliciteerd. Ik had geen idee hoe een sollicitatiegesprek, via de telefoon of in levenden lijve, moest verlopen. Maar zoals gezegd, ik had wel één ding dat in mijn voordeel werkte: het reeds lang gevestigde zelfvertrouwen en de schaamteloze brutaliteit van het genie Biz Stone.

Maar toch, je kunt dat wel op een visitekaartje drukken of op een website typen, maar je kunt de bijbehorende houding niet zomaar uit de lucht plukken. Dus was er iets wat ik had gedaan voor het telefonische sollicitatiegesprek waarmee ik Genie Biz beter kon oproepen. Het ging als volgt. In de dagen voor dat telefoongesprek vormde ik het idee dat ik al bij Google in het Bloggerteam werkte en liet dat door mijn hoofd stuiteren. In die tijd mocht ik graag op mijn gemak vanuit mijn flat, praktisch op de campus van Wellesley, een eindje gaan joggen, richting Lake Waban over een onverharde weg van ruim drie kilometer.Terwijl ik hardliep, stelde ik me voor dat ik in een vreemd kantoor zat ergens in de buurt van San Francisco, met een stel mannen die ik nog nooit had gezien en die het werk deden dat ik ook graag wilde doen.

Google bestond bijna volledig uit gepromoveerden in de informatica. Die mensen waren erg goed in het maken van software. De rol die ik voor mezelf zag weggelegd, was Blogger menselijker te maken. Ik zou de homepage aanpakken – de officiële blog van het bedrijf – en het helpgebied maken tot iets wat ‘Blogger Kennis’ heette, en daar zou ik de nadruk leggen op de kenmerkende aspecten van Blogger. Ik zou Blogger een stem en eigen merknaam geven. (Hoewel ik dat toen nog niet wist, was dat precies wat ik in elk bedrijf waar ik ging werken zou gaan doen: de typische eigenschappen belichamen en communiceren van datgene wat we creëerden.)

Dit is een nuttige oefening bij elk probleem of idee. Visualiseer alles waarvan je wilt dat het in de volgende twee jaar voor je gebeurt. Wat is dat? Ik wil mijn eigen ontwerpbureau. Ik wil een start-up opzetten. Ik wil een poezenfilmpje maken dat een hit wordt op YouTube (het kan geen kwaad om hoog in te zetten). Laat dat idee in je hoofd sudderen terwijl je op je werk zit of een eindje wandelt. Kom niet met iets heel bijzonders. Het is niet je doel iets op te lossen. Als je je een idee vormt en dat gewoon in je achterhoofd houdt, begin je onbewust iets te doen waarmee je stappen zet in de richting van je doel. Het werkt wel min of meer. Voor mij in elk geval wel.

Nu zat ik in dat kantoor dat ik me had voorgesteld. Het was wel een beetje anders dan in mijn fantasie. Ik had zo’n beetje... tja, hoe zal ik het zeggen, een soort Googleplex verwacht misschien, maar in plaats daarvan stonden er een paar non-descripte gebouwen, met Blogger in gebouw π maar in mijn hoofd werkte ik al minstens een week bij Blogger. Bovendien was het moeilijk om onder de indruk te raken van het geheel als niemand leek te begrijpen voor welke baan ze een sollicitatiegesprek met me voerden. Voor mijzelf en Evan klopte het allemaal wel, maar de afdeling personeelszaken van Google was door mijn functiebeschrijving een beetje in de war gebracht. Mijn uitleg dat ik wat menselijkheid zou gaan toevoegen aan het product leek alleen maar meer verwarring te zaaien. Het was bekend dat de Googlemedewerkers tijdens sollicitatiegesprekken kandidaat-programmeurs op een schoolbord moeilijke programmeerproblemen lieten oplossen, maar ze hadden geen idee wat ze mij moesten vragen. Iets over mijn hobby’s? En dat Evan en ik tot een uur of drie, vier ’s morgens op stap waren geweest, maakte de gesprekken er niet duidelijker op.

In het eerste gesprek zei een vrouw tegen me: ‘Fijn dat je bent gekomen. Kan ik iets voor je halen?’ Ik zei: ‘Ja, heb je een aspirientje?’ Ik weet vrij zeker dat het onmiddellijk naar voren brengen van je kater hoog op de lijst staat met dingen die een sollicitant niet moet doen.

Een van de mannen met wie ik een gesprek had, vroeg: ‘Weet je waarom Google Blogger heeft overgenomen?’ Hij was oprecht benieuwd. Destijds had Google al eerder Usenet Discussions van Deja.com gekocht, maar dit was de eerste echte overname van een bedrijf met medewerkers. Mijn antwoord was simpel, zij het niet noodzakelijkerwijs juist. Ik zei: ‘Nou ja, het is de andere helft van Search. Google doorzoekt internetpagina’s, Blogger maakt internetpagina’s. Zo krijg je meer om te zoeken.’

Tegen de tijd dat ik het vijfde gesprek kreeg, vroeg ik aan iemand: ‘Weet je waarom je dit gesprek met me hebt?’ Hij zei: ‘Nee. Ik ben hier eergisteren pas begonnen.’ Ik weet behoorlijk zeker dat dat tamelijk hoog staat op de lijst van dingen die mensen die een sollicitatiegesprek áfnemen niet moeten doen. Misschien betekende het dat we goed bij elkaar pasten.

Hoe dan ook, al met al was de baan die nog niet van mij was geweest eindelijk van mij.

Met de niet geringe hulp van Evan had ik deze kans gefabriceerd zonder een afgemaakte studie (laat staan een hogere graad), zonder me ergens te hebben opgewerkt en met een mislukking of twee achter de kiezen op de koop toe. Ik was geen gedroomde kandidaat, ik was eigenlijk niets. Maar ik had wél ervaring op één bepaald gebied: het creëren van mijn eigen kansen.

Ik ontdekte al vroeg dat ik maar beter mijn eigen lotsbestemming kon maken. Als kind speelde ik heel veel alleen in de tuin, maar een van mijn favoriete bezigheden was naar de kelder gaan en ‘dingen uitvinden’. Mijn grootvader maakte van 1925 tot 1965 telefoons voor American Telephone and Telegraph in Boston. Hij was al dood voordat ik was geboren, maar mijn moeder had de werkspullen van haar vader nooit weggedaan. In onze kelder stond zijn werkbank, lagen al zijn gereedschappen en was een reusachtige apothekersachtige verzameling keurig geordende veren, radertjes, draadmaterialen en wat dies meer zij – allerlei spullen die mijn opa had gebruikt om telefoons met een draaischijf te bouwen en repareren. Ik ging dan naar beneden en deed of ik wonderbaarlijke apparaten uitvond in mijn geheime, ondergrondse laboratorium.

Kathy, mijn moeders beste vriendin, was getrouwd met Bob en die was elektromonteur. Zijn kelder was voor mij ook een laboratorium. Het echte werk. Als we bij hen thuis kwamen, stapte ik meteen naar binnen en zei ik tegen Bob: ‘Kom op, laten we wat gaan uitvinden in het lab. Ik heb wel een paar ideeen.’ Ik weet nog heel goed dat ik de opzienbarende gedachte had dat ik met twee lege frisdrankflessen en wat stukken slang een apparaat in elkaar kon flansen waarmee ik onder water kon ademen.

Toen ik Bob erover vertelde, zei hij: ‘Je bedoelt scuba?’

Ik zei dat we over de naam nog maar eens moesten nadenken en drong erop aan dat we aan de slag gingen. Tactvol zei hij dat we een luchtcompressor en nog wat andere dingetjes nodig hadden die hij niet in huis had en hij stelde voor dat we dan nu maar een lamp op batterijen moesten maken, gemonteerd op een omgekeerde koffiepot. Ik zou er niet onder water mee kunnen ademen, maar als het batterijen en draden had, was ik helemaal vóór. Een andere keer wilde ik een vliegapparaat uitvinden. Maar in plaats daarvan haakten we een luidspreker vast aan een batterij. We schoven platte stroken koper in een plastic mat en verbonden ze op zo’n manier aan de luidspreker dat die een vreselijk bromgeluid maakte als je op de mat stapte. Ik nam het ding mee naar huis en schoof het onder het kleedje voor mijn bed. Die avond kroop ik voorzichtig in bed en riep: ‘Mama, je hebt me nog geen nachtzoen gegeven!’

‘Ach, wat schattig!’ zei ze. Ze kwam mijn kamertje binnen, stapte op het kleed, activeerde het alarm en kreeg zowat een hartaanval.

‘Mijn uitvinding doet het!’ kraaide ik.

Misschien wel om deze energie te kanaliseren meldde mijn moeder me aan bij de Boy Rangers. Niet de Boy Scouts, de padvinders, niet de Cub Scouts, de welpen, maar een of andere obscure club die Boy Rangers heette. Het was als de Betamax van de scoutingverenigingen. Niet alleen wilde ik niet bij de Boy Rangers zitten, maar ook moest ik elke week ‘wampum’ meebrengen: ik moest betalen. Daar kwam nog bij dat mijn ouders gescheiden waren toen ik nog een kleuter was en mijn vader in een andere plaats woonde, weliswaar niet ver van de onze, maar hij had net zo goed in Istanbul kunnen zitten. Mijn ouders waren als water en vuur, dus we zagen mijn vader zelden. Nu was de Boy Rangers toevallig iets voor vader en zoon. Elke week hadden alle andere jongens hun vader bij zich, en ik kwam in mijn eentje. Als er een medaille had bestaan voor ‘iemand iets inwrijven’, zouden ze die allemaal hebben gewonnen zonder hun best te hoeven doen.

Hoe dan ook, de Boy Rangers was opgezet naar het model van een indianenstam. Om vooruit te kunnen komen van Bleekgezicht via Indianenbaby, Dappere en Krijger naar uiteindelijk Hi-Pa-Nac (het klinkt als een middel tegen cholesterol, maar het is een soort opperhoofd) moesten we onze eigen verentooi maken, leren hoe we knopen moesten leggen en allerlei indianenstrijdkreten uit ons hoofd leren. Je weet wel: geinige kinderdingen. Ik zat aan de Boy Rangers vast van mijn zesde tot mijn tiende, nou net de kritieke jaren waarin de meeste jongens minihonkbal, kleintjesfootball en al die andere sporten deden. Ik was niet erg gemotiveerd om de Boy Rangers-vaardigheden onder de knie te krijgen, maar de leiding gaf de insignes toch wel aan alle jongens. De andere kinderen droegen hun insignes vastgenaaid op hun kaki shirt, maar mijn moeder maakte de mijne met veiligheidsspelden vast.

Als hardwerkende alleenstaande moeder was het belangrijkste wat mijn moeder voor mij, mijn zusje Mandy en mijn twee halfzusjes Sofia en Samantha deed, ons in Wellesley houden, waar zijzelf ook was opgegroeid. Het stadje was heel welvarend geworden en het systeem van lager onderwijs behoorde tot de beste van het land. Mijn moeder was zelf door het schoolsysteem van Wellesley heen gegaan en had het heerlijk gevonden. Ze was vastbesloten ons dezelfde goede ervaringen te bieden.

In mijn ogen waren al mijn vriendjes rijk. Het leek erop dat zij ervan uitgingen dat ik ook uit een welgesteld gezin kwam, maar we leefden regelmatig van de steun. Ik herinner me de reusachtige plakken van staatswege verstrekte kaas. Ik deed op school mee aan een lunchprogramma voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen, wat prettig was omdat ik geen lunchgeld hoefde mee te brengen, maar wat onprettig was vanwege de manier waarop het werkte. De meeste leerlingen kochten bonnen voor hun lunch. Die bonnen waren groen. Ik moest voor mijn lunchbonnen één keer per week naar een speciaal kantoor en kreeg dan vijf grijze bonnen. Als andere kinderen vroegen waarom mijn lunchbonnen grijs waren, maakte ik maar grappen over hun groene bonnen. Ik denk dat ik toen gevoel voor humor en een bepaalde houding ben gaan ontwikkelen om om te kunnen gaan met de klaarblijkelijke verschillen in onze levensstijlen. Ik plunderde zelfs de gevondenvoorwerpenkist op zoek naar een Ralph Lauren-poloshirt – weer eens iets anders dan steeds dezelfde spijkerbroek-shirtcombinatie die ik eigenlijk altijd aanhad. De meeste van mijn sokken en onderbroeken hadden een merkje met ‘Afwijkend’ erop: B-keus dus. Mijn moeder deed haar best en het lukte haar om ons in Wellesley te houden, in een onderwijssysteem dat toevallig openstond voor mijn speciale soort creativiteit.

Toen ik naar de middelbare school ging, waren al mijn vrienden nerds. Maar van tv en uit films wist ik dat het een goede manier was om mijn sociale netwerk uit te breiden als ik in een sportteam zou zitten. Ik was van nature atletisch en door al die jaren bij de Boy Rangers was ik echt goed geworden in het knopen van halve en trompetsteken, maar ik had nog nooit aan een teamsport gedaan. Op het basketbalveld stonden al die rare lijnen op de grond. Alle andere kinderen leken te weten waar je mocht staan en hoelang. Ik stond daar maar gewoon. En bij de American Football-try-outs had je al die regels. Hoe werkte dat? Hoeveel kansen kregen we? En hoe moest ik nou weten wanneer ik aan de verkeerde kant van het veld stond? Ik was in de war en daar werd ik zenuwachtig van – en daardoor raakte ik nog meer in de war. Vóór ik naar de honkbal-try-outs ging, had ik wat research gepleegd en het spel een beetje doorgekregen. Maar ik kon onmogelijk al die verloren tijd inhalen. In deze situatie zou de visualiseringstechniek waarmee ik de baan bij Blogger in de wacht had gesleept, niet hebben gewerkt. Zelfs als ik destijds enig besef had gehad van die strategie, zou ik nog hebben gevisualiseerd hoe ik duizend homeruns maakte om vervolgens te mogen toekijken hoe de andere jongens ze scoorden. Het zal geen verrassing zijn: ik kon bij geen van de sportteams terecht. En toen besloot ik mijn leven in mijn eigen hand te nemen.

Een klein onderzoekje leerde me dat er één sport was die mijn middelbare school destijds niet aanbood: lacrosse. Als niemand van de andere jongens enige ervaring met lacrosse had, dan zou iedereen zich net zo verward voelen als ik en zouden we quitte staan. Dus vroeg ik aan de schoolleiding of we met een lacrosseteam mochten beginnen als ik een trainer vond en genoeg jongens enthousiast kreeg. Dat mocht. Dus dat deed ik. Na al die schijnbare onhandigheid bleek ik een behoorlijke lacrossespeler te zijn, werd ik gekozen tot aanvoerder en waren we best een goed team (hoewel ik nog steeds liever tussen de nerds zat dan tussen de sporters).

Van mijn beslissing om een nieuw sportteam op te zetten leerde ik een belangrijke les: kansen kun je creëren.

In mijn woordenboek wordt ‘kans’ gedefinieerd als een verzameling omstandigheden die het mogelijk maakt om iets te doen. We zijn door de wereld om ons heen geconditioneerd om een kans af te wachten, snugger genoeg te zijn om die kans te herkennen, en te hopen dat we op het juiste moment kunnen toeslaan. Maar als een kans slechts een verzameling omstandigheden is, waarom zitten we dan te wachten totdat de sterren in de juiste constellatie staan? In plaats van af te wachten en er dan pas bovenop te duiken met een grote kans op mislukking, zou je er net zo goed op af kunnen gaan en in je eentje die verzameling omstandigheden te creëren. Als je de kans máákt, ben je de eerste die er gebruik van kan maken.

Pas later besefte ik dat dat de kern is van ondernemerschap, namelijk degene zijn die ervoor zorgt dat er iets voor jezelf gebeurt. Maar het geldt ook voor alle andere vormen van succes, in alle onderdelen van het leven. Men zegt wel dat succes een combinatie is van hard werken en geluk hebben, en in dat sommetje is geluk het stukje dat je niet in de hand hebt. Maar als je kansen voor jezelf creëert, gaat je slagingskans in de loterij enorm omhoog.

Op de middelbare school had ik geleerd hoeveel voldoening het geeft om je eigen kansen te vormen, en ik ging ervan uit dat ik hetzelfde zou kunnen doen als ik ging studeren. Ik deed eindexamen in 1992 en wist een paar plaatselijke studiebeurzen te bemachtigen om mijn eerste jaar aan Northeastern University te kunnen bekostigen. In de wetenschap dat het beurzengeld gauw op zou zijn, haalde ik een beurs in de letteren binnen op grond van uitstekende prestaties, waardoor ik verder kosteloos naar de University of Massachusetts in Boston kon.

Maar studeren bleek niet helemaal te zijn wat ik me ervan had voorgesteld. Elke dag pendelde ik een uur heen en weer tussen mijn moeders huis en de UMass-campus, een doolhof van beton die volgens de geruchten was ontworpen door architecten die gespecialiseerd waren in gevangenissen. Een van de eerste dingen die ik daar wilde doen, was het produceren van The White Rose, een toneelstuk dat was gebaseerd op een vroege antinazibeweging in Duitsland. Maar de vrouw die de theaterafdeling leidde, zei dat ik alleen maar haar colleges mocht volgen en mocht meedoen met de stukken die zij had uitgezocht. Hmm. Dat was niet wat ik in gedachten had.

Naast mijn studie kreeg ik een baantje dat inhield dat ik in een oud herenhuis in Beacon Hill zware dozen moest sjouwen voor de uitgeverij Little, Brown & Company. Ik droeg dozen met boeken van de zolder van het huis naar de lobby beneden.

Het was midden jaren negentig en op de ontwerpafdeling van de uitgeverij ging men van lijmspray over op Photoshop. Ze hadden zelfs nog een oude Photostat-machine met bijbehorende kleine donkere kamer, een kolossale, dure machine die hetzelfde werk deed als een scanner van 99 dollar. Ik was wel handig met een Mac, en boekomslagen ontwerpen leek me leuk. Op een dag, toen de hele studio was gaan lunchen, snuffelde ik een beetje rond tot ik een opdrachtformulier vond voor een boek met een lijstje van de titel, ondertitel, auteur en een korte samenvatting van wat de redactie ongeveer voor omslag wilde. Het boek was Midnight Riders: The Story of the Allman Brothers Band van Scott Freeman. Ik ging aan een van de bureaus zitten en maakte een omslag voor het boek. Op een donkere ondergrond zette ik ‘Midnight Riders’ in een grote, groene letter. Daarna zocht ik een foto van de band, ook heel donker, die er onder de titel mooi uitzag. Toen ik klaar was, drukte ik het af, voorzag het van een passe-partout en deed het met de andere omslagontwerpen in een envelop die ter goedkeuring naar de afdelingen verkoop en redactie op het kantoor in New York werd gestuurd. Daarna ging ik weer dozen sjouwen.

Twee dagen later, toen de artdirector terugkwam van het presenteren van de ontwerpen in New York, vroeg hij: ‘Wie heeft dit omslag ontworpen?’ Ik zei dat ik dat was. Hij zei: ‘Jij? De dozenjongen?’ Ik legde uit dat ik wel iets af wist van computers en dat ik met een beurs aan de letterenfaculteit studeerde. Hij bood me ter plekke een volledige baan als ontwerper aan. Op het kantoor in New York hadden ze mijn ontwerp uitgekozen voor het boek. Nu ik erop terugkijk, was het niet zo goed, maar ze hadden het wél gekozen.