Cees van den Bergh

JOE MELLOW

met illustraties van Monique Dozy

Lemniscaat Rotterdam

Van Cees van den Berg verschenen bij Lemniscaat:

Gevonden

Paloma

Lotje Later

© 2022 Cees van den Berg

Omslag en illustraties: © 2022 Monique Dozy

Nederlandse rechten Lemniscaat b.v., Vijverlaan 48,
3062 HL Rotterdam, 2022

ISBN 978 90 477 1467 5

NUR 284

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Druk- en bindwerk: Wilco, Amersfoort

Dit boek is gedrukt op milieuvriendelijk, chloorvrij gebleekt en verouderingsbestendig papier en geproduceerd in de Benelux, waardoor onnodig en milieuverontreinigend transport is vermeden.

Kijk voor meer informatie, lessuggesties en extra’s op

www.lemniscaat.nl

Anyone can make the simple complicated.

Creativity is making the complicated simple.

— Charles Mingus

1

Norah heeft twee pizza’s met een olijf erop in haar schrift getekend, tenminste, dat denk ik. Het zijn twee cirkels met in het midden een dikke stip. Het kan ook een dubbelloopsgeweer zijn. Of een kapotte acht. Fietswielen? Of zijn het borsten?

Ze verbindt de cirkels met een streepje en aan weerszijden tekent ze twee pootjes. O, het is een bril. Ik schiet in de lach.

‘Orlando,’ roept mevrouw Simone.

‘Sorry mevrouw,’ zeg ik zonder haar aan te kijken. Bang om weer in de lach te schieten.

‘Orlando, doe jij Rubicon vandaag?’

De hele klas zit me aan te staren.

‘O jee,’ zegt Norah. Er klinkt geroezemoes en zacht gegiechel, en ik raak onmiddellijk in paniek.

‘Iedereen, stil!’ Mevrouw Simone kijkt streng de klas in. Het wordt direct stil. ‘Het moet een keer gebeuren, Orlando. Je hebt al drie spreekbeurten vrij gekregen. De klas en ik gaan je helpen,’ zegt ze opgewekt. ‘Toch, jongens?’

Het wordt onmiddellijk weer onrustig. Uit het geroezemoes klinken woorden en de giechels worden lachjes.

‘Luchtbed?’ vraagt Norah.

Ik knik.

Ze glimlacht bemoedigend naar me en zegt: ‘Denk aan je ademhalingstechniek.’

We zitten in de geschiedenisles. Norah is mijn beste vriendin. Niet mijn vriendin-vriendin, maar gewoon mijn vriendin. Als een vriend. Ik bedoel, we hebben geen verkering. Ze vindt alle jongens stom. Behalve mij.

Ze is het mooiste meisje van het noordelijk halfrond. Hoewel ik natuurlijk niet alle meisjes ken van het noordelijk halfrond. In ieder geval is ze het mooiste meisje van Iran, want daar komt ze vandaan. En van onze school. Bijna iedereen is verliefd op haar, jongens en meisjes. Zo mooi is ze. Verder is ze is ook heel lief en slim, en heeft ze prachtig lang, diep donkerbruin haar, maar meestal draagt ze een hoofddoek. Haar ogen zijn donker en als ze naar je lacht, voelt het alsof de zon alleen op jou schijnt. Ze ruikt heerlijk.

KLAP!

We schrikken ons allemaal het leplazarus. Mevrouw Simone heeft met de vlakke hand op haar bureaublad geslagen. Ze is zelf ook onder de indruk.

‘Alsjeblieft, jongens. Geef Orlando de ruimte. Wees stil en ik wil geen gegiechel of opmerkingen horen. Als ik iemand hoor, krijgt-ie een aantekening. Duidelijk?’

Niemand zegt wat.

‘Orlando?’ vraagt mevrouw Simone.

Ik pak m’n schrift en ga voor de klas staan. Mijn hoofd vult zich met lucht en m’n benen worden slap. De lucht stroomt vanuit mijn hoofd door naar mijn hele lichaam. De eerste keer dat mij dat gebeurde dacht ik: zo moet een luchtbed zich voelen tijdens het oppompen. Sindsdien gebruik ik ‘luchtbed’ om snel aan te geven wat er aan de hand is, maar alleen voor degenen die ervan afweten.

Ik sla het schrift open.

‘Birunoc,’ zeg ik, maar ik had Rubicon willen zeggen. ‘Ribiboc,’ probeer ik. De klas durf ik niet in te kijken, maar het valt me op dat het stil blijft. Mijn ogen dwalen over de letters. Ru-bi-con. Het staat er, ik zie het en toch krijg ik het niet correct uit m’n mond.

‘Probeer goed te ademen, Orlando,’ zegt mevrouw Simone. ‘En dan gewoon oplezen wat er in je schrift staat.’

Ja, dat klinkt gemakkelijk, maar dat is het niet. Dit heb ik gisteravond opgeschreven: De Rubicon is een riviertje in Italië. In negenenveertig voor Christus stak Julius Caesar met zijn legioenen dit grensriviertje over en ontketende hij een van de beroemdste burgeroorlogen uit de geschiedenis. ‘De Rubicon oversteken’ werd ook een bekende zegswijze. Het wordt gebruikt om aan te geven dat een bepaalde gebeurtenis onherroepelijk in gang is gezet en geen weg terug biedt.

Nou, dat is hier het geval. Ik sta voor de klas en kan niet weg.

‘Ru-bi-con,’ zeg ik alsof er niets aan de hand is. Onzeker laat ik m’n blik door de klas gaan en ik stop bij Norah. Ze glimlacht en steekt haar duim op. Op naar de volgende woorden.

‘De Ru-bi-con is een vie-riertje in Talie-é.’ Stilte. Mijn tong valt bewusteloos neer in mijn mond. ‘De wu-bi-ron si en vie-rier-tje mo I-la-la.’

Een gesmoorde lach klinkt in de klas.

‘Goed bezig, O-o,’ roept Lenny – de pestkop van onze school – door de klas.

‘Lenny, aantekening,’ zegt mevrouw Simone streng.

‘Maar ik probeer O-o alleen maar aan te moedigen!’

‘Lenny, aantekening.’

‘Jemig. En ik bedoel het allemaal zo goed.’ Theatraal gooit Lenny zijn armen in de lucht. Stanley, die achter Lenny zit en z’n beste vriend is, slaat hem opgetogen op zijn schouder. Hij wordt bij ons op school ‘De Schaduw’ genoemd. Want waar Lenny gaat, gaat Stanley.

Lenny noemt mij ‘O-o’ omdat hij het te veel moeite vindt om mijn héle naam uit te spreken.

Met een scheef oog kijk ik eerst naar mevrouw Simone, die met een woeste blik de klas doorzoekt naar de volgende dader, en dan naar Norah. Haar ogen verraden wat ze werkelijk denkt: Orlando is de kluts kwijt. En dat klopt.

Het zit zo: als ik paniekerig en angstig word – en daar is niet veel voor nodig – raak ik niet alleen gespannen, maar ga ik ook zweten en bazelen. Raaskallen, wauwelen, leuteren. Onzin praten. Onsamenhangende zinnen, verbasterde woorden en klanken zonder betekenis. Dat!

Toen het vorig jaar ernstige vormen begon aan te nemen, namen mijn ouders me mee naar de huisarts en zij stuurde mij door naar een therapeut. Die leerde mij goed ademen, zodat ik beter kon omgaan met mijn paniek. Om de stroom woorden in bedwang te houden, leerde ik woorden en zinnen per lettergreep uit te spreken. Dus ‘Als de kakkerlak in de kattenbak kakt, zit de kattenbak vol met kakkerlakkenkak’ wordt dan ‘Als de kak-ker-lak in de kat-ten-bak kakt, zit de kat-ten-bak vol met kak-ker-lak-ken-kak’.

Mijn vader noemt dat ‘tamtam praten’: praten alsof je op trommels slaat. Ik wauwel als ik iets moet doen wat ik niet durf. Zoals voor de klas staan en voorlezen. Dan komt het luchtbed opzetten. Eerst wordt alles licht en draaierig in mijn hoofd. Mijn lichaam stroomt vol met lucht, vervolgens ga ik zweten, wordt m’n mond droog en heb ik geen controle meer over mijn uitspraak.

‘Orlando?’ vraagt mevrouw Simone.

‘Ja, mevrouw?’

‘Je staat nu al een tijdje voor je uit te staren. Haal diep adem en probeer je spreekbeurt af te maken.’

Oké. Een diepe inademing en gaan! ‘In ne-gen-en-vier-tig voor Chras-stuk stak Su-lial Se-car…’

Ik slik.

‘Ju-li-us… Kai-ser… Kei…’

Klopklop! De klasdeur draait open en directeur Geultjes komt binnen. Hij blijft bij het bureau van mevrouw Simone staan en praat zacht met haar. Ze luistert en knikt met haar hoofd naar mij.

Is mijn spreekbeurt zo slecht dat de directeur erbij geroepen wordt?

‘Orlando, je mag even met meneer Geultjes mee,’ zegt ze.

‘Gaat dit over mijn werkstuk?’

‘Nee,’ antwoordt ze zo neutraal mogelijk. Ik leg mijn schrift neer en loop naar de directeur, die bij de deur op mij staat te wachten. Zwijgend wandelen we de schoolgangen door, naar zijn kantoor. Daar neem ik plaats voor zijn bureau. De directeur blijft staan, schraapt zijn keel en zegt: ‘Er is iets met je vader gebeurd.’

Ik kijk hem aan en wacht op meer, maar dat komt niet. Wat is er gebeurd? Heeft hij zijn voet gestoten en een teen bezeerd? Is hij ontslagen? Heeft hij de staatsloterij gewonnen? Wat?

Directeur Geultjes blijft me zwijgend aankijken.

‘Iets ernstigs,’ zegt hij dan.

2

Er steken allerlei buisjes uit zijn neus en armen. Ik herken mijn vader bijna niet. Zijn hoofd is helemaal kaalgeschoren en zit vol met plakkertjes. Aan die plakkertjes zitten lange, dunne snoeren. Zo heb ik hem nog nooit gezien. Om het bed staan allerlei apparaten die tuutjes en piepjes laten horen. Op schermen knipperen getallen en stippen, en lopen lijntjes heen en weer. Mijn vader ligt in coma.

Direct nadat Geultjes mij gisteren uit de klas kwam halen, ben ik naar het ziekenhuis gebracht. Omdat niet duidelijk was hoe erg mijn vader eraan toe was, mochten mijn moeder en ik in het ziekenhuis blijven slapen. Ik heb de hele nacht geen oog dichtgedaan en heel veel gehuild. Mijn vader is vanmorgen overgebracht naar een eigen kamer en we mogen zo lang op bezoek als we willen. Vandaag hoef ik niet naar school.

Mijn moeder zit aan de andere kant van het enorme ziekenhuisbed en houdt de hand van mijn vader vast. Ze zingt zachtjes. ‘The Nearness of You’ van Hoagy Carmichael. Dat is hun liedje.

Mijn vader vertelt tegen iedereen die het horen wil (of het al honderd keer heeft gehoord) dat hij verliefd werd op mijn moeder tijdens dit nummer. Mijn vader zat met vrienden in een jazzclub in New York, toen hij mijn moeder aan een ander tafeltje zag zitten. De band speelde ‘The Nearness of You’. Volgens mijn vader stopte de wereld met draaien en scheen een helder licht precies op mijn moeder. Hij vertelde zijn vrienden dat hij met deze vrouw ging trouwen en oud met haar zou worden. Volgens zijn vrienden, maar ook volgens mijn moeder, had hij een borreltje te veel op. Nou, een borrel te veel of niet, ondertussen zijn ze al meer dan twintig jaar bij elkaar.

Ik ga aan het bedeinde zitten en pak de drumstokjes uit m’n broekzak. Die heb ik altijd bij me, want ik wil later drummer worden. Elke gelegenheid om mijn ritmes te oefenen, gebruik ik.

Ik draag altijd werkspijkerbroeken. Die zitten lekker ruim en op de pijpen zitten smalle, diepe zakjes waarin je een schroevendraaier of meetlat kunt stoppen. Daar passen de stokjes in.

Maar ik draag de broeken ook omdat ik iets aan de bolle kant ben. Bol, niet dik! En ik heb een lichte neiging tot O-benen. Met wijde pijpen camoufleer je dat. Hoewel… sommige gasten op school, dan bedoel ik Lenny en Stanley, maken nog steeds elke dag dezelfde grap: ‘Hé Orlando, waar heb je je paard geparkeerd?’ Dan denk ik: dat moeten jullie zeggen met je grote neus, of met je piekhaar, of met je scheve tanden. Denken, niet zeggen.

Zachtjes sla ik op de deken van mijn vader het ritme van het liedje mee. Mijn moeder glimlacht en zingt door.

‘Stoor ik?’ vraagt een vrouwenstem. Dokter Nola steekt haar hoofd om de hoek van de deur. Mijn moeder stopt met zingen.

‘Tuurlijk niet,’ zegt mijn moeder. ‘Kom binnen.’

De stokjes gaan weer terug in m’n broekzak. Ooit wilde ik ook dokter worden. Volgens mijn moeder ging ik alle mensen beter maken. Dan zei ik: Ik wil alle mensen redden van de dood voordat ze sterven.

Dokter Nola komt de kamer binnen en bekijkt de kleurtjes, de cijfers en de lijntjes op de apparaten.

‘Weet u al iets meer?’ vraagt mijn moeder.

‘Nee,’ zegt dokter Nola. ‘Zijn situatie is constant. Dat is goed. Voor de rest…’ Zwijgend inspecteert ze de apparaten. ‘U heeft een mooie stem.’

‘Dank u.’

‘Bent u een professional?’

‘Nee, nee,’ zegt mijn moeder met een lach. ‘Een liefhebber, meer niet.’

‘Mijn opa floot dit liedje altijd,’ zegt dokter Nola. ‘Ik heb nooit geweten dat er woorden bij hoorden.’

PIEP PIE-IE-IE-IEP PIEP!

Alle apparaten slaan op hol. Nummers lichten op. Lijnen schieten omhoog en omlaag. Dokter Nola kijkt op de displays, rent naar de deur en roept allerlei medische termen de gang in. Terwijl ze terugholt naar het bed van mijn vader vraagt ze ons vriendelijk, niettemin dwingend de kamer te verlaten. Voordat we kunnen antwoorden of reageren, zwaait de deur open en rennen er mannen en vrouwen in witte jassen de kamer in. We worden min of meer, nou meer, de kamer uitgewerkt en belanden op de gang. De deur slaat met een klap dicht.

De angst staat in m’n moeders ogen te lezen. Niet dat het went, maar dit is de al vierde keer dat de apparaten gillend en piepend afgaan. En elke keer blijkt het loos alarm.

Ik pak haar hand en we lopen langzaam naar de wachtruimte aan het eind van de gang. We nemen plaats en blijven zo zwijgend zitten.

‘Zou het door mijn zingen komen?’ vraagt mijn moeder.

‘Zo vreselijk vals klonk het niet.’

Ze kijkt me aan en heel even zie ik iets wat op een glimlach lijkt.

‘Je bedoelt dat papa op deze manier iets duidelijk wil maken?’ zeg ik.

‘Zoiets.’

‘Ik weet het niet, mama. Hoewel… misschien protesteerde hij omdat je stopte met zingen.’

Mijn moeder buigt zich naar voren en geeft me een zoen op mijn voorhoofd. ‘Lieverd,’ zegt ze.

Ik sta op en wandel een beetje door de wachtruimte. Omdat ik altijd benieuwd ben hoe iets klinkt als je erop slaat, haal ik de drumstokjes tevoorschijn en sla een ritme op een houten bak gevuld met tijdschriften die aan de muur hangt.

Tiktik tonk tik tik tonk.

‘Orlando, alsjeblieft,’ zegt mijn moeder.

Oké. Met een plof laat ik me op de bank vallen. Aan de wand hangt een grote klok met wijzers. De klok tikt op een tempo van ongeveer 60 BPM. Dat betekent BEATS PER MINUTE. Zestig tikken in een minuut. Dat is in de muziek een langzaam tempo. Een ballad. Een dansnummer begint ergens op 100 BPM.

Het kloktempo denk ik in tweeën – 120 BPM – en ik begin een figuurtje op de kussens van de bank te slaan. De kussens zijn stug, ik moet hard slaan. Het klinkt niet hard, toch hoor ik mijn moeder zacht zuchten.

Mijn moeder houdt van rust, ze is tekenlerares. Net als haar vader en zijn ouders. Ze geeft les in portretschilderen op de kunstacademie. De familie van mijn moeder komt van Jamaica. Haar vader, opa Lester, verhuisde al jong naar Londen om daar zijn tekenopleiding te doen, leerde er oma Sarah kennen – ook van Jamaica –
en trouwde. Een jaar later werd mijn moeder, Serita heet ze, geboren.

Ze heeft lang gehoopt dat ik enig tekentalent zou ontwikkelen en de familietraditie zou voortzetten, maar verder dan aardig binnen de lijntjes kleuren ben ik nooit gekomen.

‘Orlando?’ vraagt mijn moeder. Ik stop met drummen, stop de stokjes weg en ga naast haar zitten. We wachten zwijgend op nieuws. Over waarom alle lichtjes, nummertjes en lijntjes zonet voor de vierde keer op tilt sloegen. Ik pak mijn moeders hand vast en voel via de slagader licht het kloppen van haar hart. Het klopt te snel. Rond de 110 volgens mij. Danstempo, maar ik denk niet dat mijn moeder nu een dansje wil maken.

3

‘Hoi opa!’ Opa Ben is de vader van mijn vader en woont samen met oma Ella in New York. Oma zie ik op het scherm op de achtergrond in de keuken staan.

‘Dag oma.’

Oma Ella draait zich om en zwaait naar me. Ze ziet er verdrietig uit.

‘Oma wil even niet voor de camera,’ zegt opa zachtjes. ‘Hoe gaat het met je, jongen?’

‘Moeilijk, opa. Ik ben al bijna een week thuis. Op school denken ze dat dat beter voor me is, maar nu heb ik veel tijd om na te denken. Dat vind ik niet zo fijn. Ik denk liever na over geschiedenis of over een opstel.’

‘Heb je niks omhanden?’

‘Ja, ik drum veel. Maar als ik niet kan drummen, probeer ik zo veel mogelijk in m’n hoofd breaks te verzinnen en nieuwe patronen. En ik luister heel veel muziek, als ik bij papa zit. Muziek helpt.’

‘Dat is waar, jongen. Wat luister je allemaal?’

‘O, naar alles, als het maar groovet en swingt. Jazz, soul en funk.’

‘Goede muziek,’ zegt opa gemaakt opgewekt. ‘Dat heb je van mij, dat ritmische.’

Op de achtergrond hoor ik mijn oma gniffelen.

‘Je vader was ook al vroeg gek op muziek. De hele dag stond er muziek bij hem aan. En altijd die…’ Ik zie opa nadenken. ‘Die jazzsaxofoon…’

‘Joe Mellow.’

‘Ja die,’ zegt hij. ‘Ik werd er soms hoorndol van. Was je vader verliefd, Joe Mellow. Ging het uit, Joe Mellow. Geslaagd voor examen, Joe Mellow. Het ergste was toen Serita, je moeder, het uitmaakte na een jaar samenwonen. Mark was er verdrietig en doodongelukkig van. Je oma en ik hielden je vader scherp in de gaten en brachten hem elke avond eten. De hele dag stond die Joe Mellow op. Keihard. We werden er gek van, maar je vader niet. Het hield hem, hoe raar dat ook klinkt, op de been. Gelukkig kwam Serita na twee maanden weer bij hem terug. Ze konden… kunnen niet zonder elkaar.’

Oma laat een bord uit haar handen vallen, kijkt ernaar, gooit de vaatdoek op het aanrecht en loopt de keuken uit. Opa zegt niks en zucht diep.

‘We zouden graag bij jullie zijn, bij Mark, maar met oma’s hart mogen we voorlopig niet vliegen, en…’ Hij zwijgt. ‘Orlando, hou je haaks en geef je moeder een dikke knuffel. Ik ga kijken hoe het met oma is.’

Ik staar een paar seconden naar het scherm, en dan… wandelt een gedachte mijn hoofd binnen en nestelt zich er. Breeduit. Dominant!

‘Opa, het komt goed met papa, dat weet ik zeker! Daar ga ik voor zorgen,’ zeg ik zo zelfverzekerd mogelijk voordat het beeld op zwart gaat.

Het komt goed!

Want… muziek helpt!

Muziek geneest!

Muziek heelt!

4

‘Toen ik met Mark in de helikopter stapte, zat hij me te pesten met mijn vliegangst. Zo’n dichte Boeing gaat nog, zolang ik niet bij het raam zit. Maar deze helikopter had rondom ramen. Waar je ook ging zitten, je keek overal naar buiten. Terwijl ik peentjes zat te zweten kwam Mark naast me zitten. Normaal doet Louis deze klussen met Mark, maar Louis was ziek. Ik was bang, maar ik wist ook dat Mark me geen seconde uit het oog zou verliezen. Zo was hij. We zijn naar het booreiland gevlogen, uitgestapt en onmiddellijk aan het werk gegaan. Er was een generator die kuren vertoonde. Terwijl ik alle aansluitingen naliep, stond Mark over een reling gebogen en keek naar het bovengelegen dek. Ik hoorde een raar slippend geluid, keek op en hij was verdwenen. Toen ik geschreeuw hoorde, wist ik dat er iets ergs was gebeurd. Ik liep naar de rand van het dek en zag hem drie, hooguit vier meter onder mij liggen. Er stonden al mensen om hem heen. Hulp is op dit soort plekken direct aanwezig.’

Buddy zwijgt even.

‘Alles ging daarna razendsnel. Mark werd gestabiliseerd, de helikopter keerde terug en hij werd teruggevlogen. De rest weten jullie.’

Hij zwijgt weer. Terwijl hij naar mijn vader kijkt, rollen de tranen over zijn wangen.

Buddy is mijn vaders beste vriend en collega. Hij is groot, ziet er woest uit en heeft een litteken op zijn rechterwang. Als je hem niet kent, zou je de straat oversteken als hij je tegemoetkomt. Maar Buddy is de liefste man die ik ken. Mijn moeder staat op, gaat naast hem staan en legt een arm om zijn schouder.

‘Het komt goed, Buddy. Geloof me. Mark is sterk. Dat weet je. Hij heeft door de val geen enkele verwonding of schade opgelopen. Niet aan de buitenkant en niet aan de binnenkant. De doktoren staan voor een raadsel. Er worden elke dag foto’s van zijn hersenen gemaakt, omdat ze bang zijn om iets over het hoofd te zien. Alles lijkt te functioneren.’

‘Ik weet het, Serita, Mark is een taaie. Maar ik ben bezorgd.’ Buddy haalt een zakdoek tevoorschijn, droogt zijn tranen en snuit zijn neus. ‘Het voelt raar om hem na een week zo te zien. Ik vergeet het beeld dat hij daar zo lag, op dat stalen dek, nooit meer.’ Hij draait zich om naar mijn moeder. ‘Het spijt me, Serita, dat ik niet eerder kon komen. De reparatie moest eerst af, ze wilden me niet laten gaan. Ik mocht vanmorgen pas weg.’

Hij trekt de rits van zijn jas dicht. ‘Ik laat jullie weer alleen. Als je het niet erg vindt, wil ik graag elke dag even bellen om te horen hoe het met hem gaat.’

‘Geen probleem, Buddy. Wacht, ik loop met je mee.’

Mijn moeder pakt haar vest. Buddy komt naar mij toe en ik krijg een stevige knuffel. Ik verdwijn in zijn omhelzing. ‘Hou je haaks, Orlando. En als ik iets voor je kan doen, bel me.’

Buddy en mijn moeder verlaten de kamer en ik ga aan mijn vaders bed zitten. We zitten vijfhoog en je kunt vanaf hier over het stadspark uitkijken. Ik pak de drumstokjes uit m’n broekzak.

Niet alleen mijn vader en ik zijn gek van muziek, mijn moeder ook. Ze heeft alleen een vreemde smaak, vind ik. Country!

Ze heeft haar atelier aan huis en als ik thuiskom, weet ik onmiddellijk in wat voor stemming ze is. Meestal is het stil. Dan is er niks aan de hand. Maar als Johnny Cash opstaat, dan weet ik dat we soep eten met brood. Het wil dan niet lukken met haar schilderwerk en ze heeft geen zin om te koken. Dan trekt ze een blik open en wordt er een brood in de oven gestopt. Galmt Dolly Parton door het huis, dan wacht ons een feestmaal.

Omdat mijn moeder van Jamaicaanse afkomst is, denkt iedereen automatisch dat zij gek is op reggae. Natuurlijk is ze gek op reggae, dat is tenslotte de volksmuziek op Jamaica, maar haar persoonlijke voorkeur gaat uit naar countrymuziek. Het leven zit in die liedjes, zegt ze en dat wil ze ook in de portretten. Op reggae dansen we.

Mijn vader is voor zijn werk veel van huis. Als hij thuis is, kookt hij graag. Bij hem is het eenvoudig. Blij, moe, verdrietig, opgelaten of gewoon? Bij elk van zijn gemoedstoestanden past Joe Mellow.

Ik ben ook gek op jazz. Maar er is ook heel saaie jazzmuziek. Dixieland, vooral die met banjo’s. Allemaal witte mannen met rare strohoedjes op en allemaal gekleed in dezelfde kleur vestjes. Die muziek swingt voor geen meter. Ik las een keer ergens dat men op het idee kwam om de hals van de banjo te zagen – wat sowieso een goed idee is – en wat overbleef te gebruiken als snaredrum en dat dat het begin was van het drumstel. Want terwijl mensen al dertigduizend jaar geleden op trommels liepen te beuken, bestaat het drumstel gek genoeg pas sinds het begin van de twintigste eeuw.

Ik leg mijn handen op mijn vaders arm.

‘Papa, luister. Ik heb nagedacht… Ik heb gisteren met opa Ben zitten kletsen en toen kreeg ik… Het zit zo: de dokters kunnen niks vinden en ook de scanapparaten zien niks. Zou het kunnen dat je hersenen opnieuw aangezet moeten worden? Net als een computer? Als een reset? Weet je nog dat we een lekke band hadden met de auto? Dat een van de moeren zo vast zat dat je ’m niet loskreeg? Toen mocht ik er met de hamer een paar flinke klappen op geven en draaide jij ’m zo los.’

Bliep… Bliep… Bliep…

‘Natuurlijk wil ik je nu niet met een hamer op je hoofd slaan. Maar… zoiets. Ik dacht aan een persoon als hamer. Ik dacht aan Joe Mellow. Jouw grote held. Iedereen weet wat Joe voor jou betekent. Je wilt hem zelfs ooit op je begrafenis laten spelen.’