Carolien Ceton & Sergej Kreso 

Ik hoor er niet meer bij

Lemniscaat Rotterdam

Van Carolien Ceton verscheen bij Lemniscaat: 
Hoog boven de wolken

© 2022 Carolien Ceton en Sergej Kreso 
Omslagontwerp: Eveline Verburg 
Nederlandse rechten Lemniscaat b.v.,
Vijverlaan 48, 3062 HL Rotterdam, 2022 
ISBN 978 90 477 1490 3 
NUR 284 

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, geluidsband of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Druk- en bindwerk: Wilco, Amersfoort

Dit boek is gedrukt op milieuvriendelijk, chloorvrij gebleekt
en verouderingsbestendig papier en geproduceerd in de Benelux, waardoor onnodig en milieuverontreinigend transport is vermeden. 

Kijk voor meer informatie, lessuggesties en extra’s op

www.lemniscaat.nl

HOOFDSTUK 1

LEILA

Het licht doet pijn aan mijn ogen. Wit licht, vierkant licht. Ik sla mijn handen voor mijn gezicht.

Er was een plan. Ik had een plan.

1 Iets met een medaille. En daarna kwam…

2 Wat was 2 ook alweer?

3 En 3? Er stond ook iets op 3.

Ik knijp mijn ogen tot spleetjes en gluur tussen mijn vingers door. Ook het plafond is wit.

Ik heb dorst.

Het is hier zo stil.

Voor me op tafel ligt een boek. Ik zie letters en paginanummers, maar ik herken ze niet.

Ze houden me in de gaten. Ik zou zo graag in een hoekje kruipen en verdwijnen, al was het maar voor even. Maar je kunt je niet verstoppen hier. Je moet een boek uit een van de kasten pakken en aan tafel gaan zitten lezen, net als de anderen. Heel rustig. Alleen dan val je niet op.

Je kunt hier niets verbergen, niet eens een natte jas.

Is het al tijd om een bladzij om te slaan? Ik weet het niet. De anderen lezen. Ik probeer onzichtbaar te zijn. De lichtbak boven mijn hoofd knippert aan-uit, aan-uit. Dan blijft hij uit. De man tegenover me kijkt even op, ik vang zijn blik. Schrikt hij ook zo van mij? Snel schuif ik mijn stoel naar achteren. Ik heb dorst, maar ik ben mijn waterfles kwijt. Ik kan wat water gaan drinken in de wc.

Het licht is nog witter hier. Ik steek mijn hoofd onder de kraan, mijn tong plakt tegen mijn gehemelte. Het licht prikt in mijn ogen. Of is dat de rook?

*

Rook, vlammen, ze slaan door de ramen naar buiten! En papa is er niet – ik moet rennen, wegrennen – want de vlammen – hoe kon het vuur ineens zo? – snel!

*

Ik maak een kommetje van mijn handen en laat het vol water stromen. De waterstraal die thuis uit de kraan komt, bubbelt een beetje. In de winter komt er soms helemaal niks meer uit, dan is het water bevroren. Ik hou niet van de winter.

Wat zou papa nu doen?

Ik plens water in mijn gezicht, duw mijn koude vingers tegen mijn brandende ogen. Mijn maag knort. Waarom heb ik gister een zak chips gekocht? Stomme koe. Met een brood had ik veel langer kunnen doen.

Papa is vast aan het zoeken.

Ik zit weer op mijn plek, sla een bladzij om en laat mijn ogen langs de regels glijden. Is het wel een Nederlands boek dat ik lees? De man tegenover me heeft niet meer opgekeken. Achter zijn rug staan een paar mensen in de rij, een stapeltje boeken in de hand. Ze wachten tot de bibliothecaris de haperende uitleencomputer weer aan de praat heeft gekregen.

Natuurlijk is papa aan het zoeken. Naar mij.

HOOFDSTUK 2

AMINA

Amina steekt haar sleutel in het slot. In de huiskamer valt iets met een klap omver. Er wordt gegild.

‘Kijk nou wat je doet, idioot!’

‘Dat was ik niet! Ik raakte hem niet eens aan.’

‘Wel waar, dat zie ik toch.’

‘Je bent zelf idioot!’

Amina loopt de gang door, op de drempel blijft ze staan. De tv staat te blèren. Twee van haar broertjes hangen ondersteboven op de bank, de kussens liggen door de hele kamer. De kleinste staat schuldbewust bij de staande lamp die nu op de grond ligt. Zo te zien heeft de lamp op weg naar beneden een fotolijstje meegenomen, dat wonder boven wonder nog heel is. Amina zucht.

Haar zusje staat op de lage eettafel, boven op een stapel kranten, en giert het uit.

‘Dalmar is hem! Alweer! Dalmar is af!’ Ze springt van de tafel naar een van de kussens op de grond en steekt haar tong uit. ‘Je mag me lekker toch niet tikken. Ik sta niet op de grond!’

‘Kan het hier nou nooit eens een keer normaal?’ Mopperend hijst Amina de lamp overeind, de foto hangt ze weer op z’n plek. In de keuken staat de boodschappentas al voor haar klaar. Op tafel ligt een lijstje dat haar moeder vanochtend heeft gemaakt: boter, tomaten, zoete aardappelen, koriander en nog minstens honderd andere dingen.

In haar binnenzak begint haar telefoon te trillen. Een, twee, zeven, achttien berichten – de klassenapp ontploft. Morgen is de laatste dag, dan moeten ze hun profielkeuze doorgeven. Amina zucht. Weet zij veel. De rest van de klas heeft zo te zien ook geen flauw benul.

Wat ze nu wil: naar haar kamer, en dan met haar telefoon in bed kruipen. Maar mama komt zo uit haar werk en dan moeten de boodschappen in huis zijn.

Ze vouwt het lijstje dubbel, er staat iets op de achter-
kant.

Er is post voor je! Ligt op de tv.

Post? Als in: een envelop, die een postbode door de brievenbus heeft geduwd? Amina loopt de huiskamer weer in. Er ligt niets op de tv.

‘Hebbes!’ Dalmar juicht, en springt boven op de tafel.

‘Jongens, luister eens –’

Haar zusje begint te brullen en wijst beschuldigend naar Dalmar.

‘Hij speelt vals! Hij duwde me!’

‘Niet waar!’

‘KAPPEN NOU!’ Amina mept de tv uit, de stilte slaat in als een bom. ‘Mama komt zo thuis. Als ze deze bende ziet, gaat ze uit d’r dak!’ Ze grijpt Dalmar bij zijn arm en sleurt hem van tafel. ‘Doe effe gewoon jij. En ruim die pestbende op!’

‘Ikke?’ piept Dalmar.

‘Ja! Jullie allemaal!’ Ze staren haar alle vier aan, met open mond. Amina wijst naar de tv. ‘Mama had daar een envelop voor me neergelegd. Waar is die?’

Ze halen hun schouders op, allemaal tegelijk. Alsof ze het hebben ingestudeerd. Kleine ettertjes.

‘Ik wil die envelop hebben. Nu meteen!’ sist Amina. ‘Anders vertel ik mama dat jullie tv hebben gekeken.’

Handjes graaien onder de kussens, de bank, het vloerkleed.

‘Is dit ’m?’ Haar zusje houdt een gekreukelde envelop omhoog. Amina grist hem uit haar handen en stormt de trap op naar de enige vrijplaats in dit huis: haar kamer. Achter haar knalt de deur in het slot.

*

Op de envelop staat haar oude adres, in Leeuwarden. Waar ze al zowat een jaar niet meer woont. Haar vader heeft het doorgekrast en haar nieuwe adres eronder geschreven. Amina scheurt de envelop open. Er zit alleen een foto in.

Niet zomaar een foto. Dé foto. Amina’s adem stokt. Ze kijkt nog eens in de envelop, voelt erin met haar vingers. Hij blijft leeg: geen brief, geen boodschap, niks. Iemand heeft hun foto gevonden! Maar wie? Ze houdt hem vlak voor haar gezicht, knijpt haar ogen tot spleetjes.

Ze staan er allemaal op. Vijf paar glinsterende ogen, vijf lachende gezichten. Op de achtergrond de holle boom waar Sam een keer uit was gevallen, hij brak zijn arm en moest in het gips. Toen dat eraf was, schilderde hij een groot kruis op de boom om zijn toekomstige zelf te waarschuwen: niet meer in klimmen. Zelf staat ze in het midden, één arm voor zich uitgestrekt om de foto te maken. Haar vrije arm heeft ze om het meisje naast haar heen geslagen. Leila, haar beste vriendin.

Amina voelt een steek in haar maag. Het kan niet missen. Dit is de foto die ze samen hebben begraven. En die ze nóóit meer zouden opgraven. Ze laat zich op bed vallen en slaat haar handen voor haar gezicht.

*

Ze staan met z’n vijven bij de holle boom: Sam, Wahid, Hawa, Leila en Amina zelf. Vanbinnen is de boom bijna een grot. De stam is tot halverwege opengescheurd, helemaal vanaf de grond. Dat gebeurt met zulke oude wilgen als je ze niet meer knot, had de moeder van Wahid en Hawa uitgelegd. Met vorken en lepels hebben ze een gat gegraven, midden in de boomgrot. Wahid is als laatste naar buiten gekropen, hij klopt het zand van zijn kleren. De geheime kist staat tussen hun voeten op de grond.

Amina heeft een sneeuwbol in haar hand, ze schudt hem heen en weer. In de plastic bol dwarrelen witte vlokjes wild alle kanten op. De foto in het midden van de bol verdwijnt bijna uit zicht.

‘Laat eens zien?’ Met ontzag kijkt Hawa naar de mini-
sneeuwstorm in haar hand.

‘Vind je hem mooi?’

‘Prachtig!’ Ze zucht ervan. ‘Ga je die in de kist doen?’

Amina knikt. ‘Dit is wat ík nooit wil vergeten. Jullie niet. Wij samen niet.’ Ze legt de bol voorzichtig in het kistje, naast de andere spullen.

Leila is als laatste aan de beurt. Ze haalt een hemelsblauw doosje uit haar zak, met glinsterende stof bekleed.

‘Ook al zo mooi,’ fluistert Hawa.

Leila glimlacht. ‘Sjiek, hè? Van mijn vader geweest.’ Ze klapt het open. Boven op een glanzend kussentje ligt een gelukspoppetje. ‘Die heeft hier altijd boven mijn bed gehangen.’

Sam wijst. ‘En wat staat daar?’ In de deksel van het doosje staat een inscriptie.

Leila haalt haar schouders op. ‘Weet ik veel. Pa wil dat ik Arabisch leer, maar man. Echt geen zin in.’

‘Maar daar staat 2003.’

‘Ja, dat jaartal kan ik ook wel lezen, dat kan toch iedereen! Sukkel.’

‘Sukkel? Jij noemt mij een sukkel?’ Sam grijpt naar zijn hart en laat zich kreunend op de grond vallen, alsof hij ter plekke een hartaanval krijgt. ‘Ach en wee! In mij schuilt een groot denker, maar mijn vrienden vinden me een sukkel! Liever werd ik doorboord door kogels dan te moeten leven met die vernedering. Vaarwel, wrede wereld!’

Amina rolt met haar ogen. ‘Kun je even een eindje verderop doodgaan, Sam? Wij zijn hier met iets belangrijks bezig.’ Ze haalt vijf papieren poppetjes uit haar jaszak. ‘Deze moeten er ook nog bij.’

Leila’s ogen worden groot. ‘Heb je die van de slinger gehaald?’

De slinger hangt bij hen in de klas, al zolang ze zich kunnen herinneren. Een eindeloze sliert poppetjes, elk met zijn eigen naam. Bij ieder kind dat nieuw in de klas komt, knipt de juf een poppetje uit en wordt de slinger weer een stukje langer.

Verontschuldigend haalt Amina haar schouders op. ‘Ik vond dat het zo hoorde.’ Ze legt hun poppetjes in de kist en duwt de deksel stevig dicht. Zij en Sam hebben het kistje zelf getimmerd in de houtwerkplaats. De deksel zit precies klem.

Amina kruipt de boom in en laat de kist in het gat zakken. Daarna gooien ze er omstebeurt handenvol aarde op, tot er niets meer is te zien.

Leila steekt als eerste twee vingers op en spuugt op de grond.

‘Deze schuilplaats is geheim. Wat in de kist zit ook. Onze geheimen liggen hier veilig, voor altijd. Nooit zal ik de kist weer opgraven of iemand erover vertellen. Dat beloof ik.’

Een voor een steken de anderen hun vingers op en zeggen ze haar bezwering na.

Sam sjouwt een enorme kei naar de boom en duwt hem door de spleet naar binnen, boven op de aangestampte aarde.

‘Zo! Die komt er nooit meer uit.’ Hij haalt zijn neus op. ‘We were here.’

*

Verdwaasd staart Amina naar de foto in haar hand. Ze weet nog precies hoe ze de bovenste hoeken rond knipte, zodat hij precies in de sneeuwbol zou passen. De kist is opgegraven. Iemand heeft hem gevonden, opengemaakt, en alles eruit gehaald.

Wie kan ervan geweten hebben? Is de holle boom omgehakt, hebben ze hem uitgegraven en toen per ongeluk de kist gevonden?

Ze schudt haar hoofd. Natuurlijk niet. De kist is opgegraven door iemand die haar de foto heeft gestuurd. Iemand die haar kent, dus. Ze duwt een vuist in haar maag, die weer begint te steken. Ze is misselijk.

Het was een van hen.

Beneden valt de voordeur in het slot. Amina hoort hoe haar moeder in de huiskamer bevelen begint uit te delen. Dan bonzen haar laarzen door de gang naar de keuken en weer terug, tot onderaan de trap.

‘Ben je nou nog niet naar de winkel?’

Amina opent haar vuist en strijkt het verfrommelde boodschappenlijstje weer glad. Ze antwoordt automatisch.

‘Sorry mama, ik kom!’ Ze propt de foto met envelop en al in haar nachtkastje en holt met twee treden tegelijk de trap af. Bij de deur duwt mama haar de boodschappentas in handen.

‘Schiet op! Ik moet koken.’

Amina knikt en vlucht het huis uit.

*

Het is avond, eindelijk stil in huis. Het eten stond te laat op tafel en dat was Amina’s schuld, had ze maar eerder boodschappen moeten doen. Toen moest mama terug naar het ziekenhuis voor haar avonddienst en kon Amina haar broertjes en zusje naar bed brengen. Allemaal. Nu ligt ze afgepeigerd op bed en scrolt afwezig door de klassenapp. Profielkeuze, ja joh, boeien. Na haar examen wil ze naar de dansacademie, maar dat mag toch niet.

Amina zucht. Zou Leila nog in haar telefoon staan? In de zoekbalk tikt ze haar naam in, hun laatste appjes springen tevoorschijn. Ze zijn al meer dan een jaar oud.

In het begin zagen ze elkaar nog wel en appten ze aan de lopende band. Dan was Amina’s telefoon na één les-
uur alweer volgelopen met ongelezen berichten. Maar Leila verhuisde, en toen nog een keer, en nog een keer… Opeens wist Amina niet meer waar ze woonde. En daarna kwamen de appjes ook niet meer aan. Was Leila’s telefoon vast stukgegaan. Of kwijtgeraakt.

Amina legt haar telefoon naast het bed op de grond en draait zich om. Met wijdopen ogen staart ze naar de muur vlak voor haar gezicht. De kist, opgegraven! Maar door wie? Ze klemt haar kaken op elkaar. Het was vast Sam. Die betweter liep altijd al de baas te spelen. Vond zichzelf een hele vent, net als z’n pa. Typisch iets voor hem om gewoon overal schijt aan te hebben. Terwijl: ze hadden verdomme een eed gezworen!

Met een ruk trekt Amina de dekens over haar hoofd. Wat denkt die gast wel? Op de gang klinken zachte voetstappen, haar slaapkamerdeur gaat even op een kier. Amina wacht tot het slot weer dichtklikt. Dan graait ze de telefoon van de grond en toetst onder de dekens haar wachtwoord in. Zo makkelijk komt die eikel niet van haar af.

HOOFDSTUK 3

SAM

Sam kijkt verveeld naar buiten. Die nieuwe staat zich voor de klas in het zweet te werken. Hij maakt dezelfde fout die ze allemaal maken: hij wil vriendjes worden. Denkt dat iedereen zal snappen dat zijn vak het mooiste vak op aarde is, als hij het maar héél goed uitlegt. En dat ze dan ook nog goeie cijfers zullen halen. Sam gaapt luidruchtig. Een voldoende voor wiskunde, hij? Sure.

De klas houdt zich nog rustig. Op de achterste rij leunen drie jongens achterover, met hun stoel tegen de muur. Eentje heeft zijn ogen gesloten, de anderen kijken geconcentreerd naar een punt ergens tussen hun knieën. Waar hun telefoon ligt, gokt Sam. Geen slecht idee. Hij haakt zijn voet achter de riem van zijn tas en vist omstandig zijn telefoon eruit.

Helaas. Zijn vader heeft weer eens alle spelletjes eraf ge-
gooid. Slecht voor z’n intellectuele ontwikkeling, vindt hij. Snapchat dan maar.

Sam laat de gebruikelijke foto’s en filmpjes onder zijn duim voorbijglijden. Klasgenoten die zitten te chillen op de bank of in het park. Kijk eens hoeveel vrienden ik heb? Of mensen alleen op hun kamer, met een joint tussen hun vingers en een dikke wolk rook om hun hoofd. Cool man. Oké, die skateboardfilmpjes van Maarten zijn wel echt tof. Maar Maarten doet dan ook de hele dag niets anders dan ollies en kickflips.

WhatsApp is al niet veel beter. Vijf nieuwe berichten in de redactie-app, allemaal van Isabel, het meisje dat al een week lang aan z’n kop zeurt of ze een rubriek in de schoolkrant mag. Iets met gezond eten in de kantine of recepten voor in je lunchbox of zo. En een bericht van… Amina?

Sam knippert met zijn ogen. Hij heeft in geen eeuwen iets van Amina gehoord, en nu stuurt ze hem een foto. Hij brengt het scherm wat dichter bij zijn gezicht. Dat zijn zij toch, met z’n vijven, in Laageveen? Jawel, want daarachter staat die boom! Pas vier dagen nadat hij eruit was gevallen, kwam iemand op het idee om hem naar een dokter te brengen. Waren zijn botten al zowat weer aan elkaar gegroeid. Pijnlijk.

Onder de foto staat een bericht.

Ken je deze nog, van vroeger?
Vast wel hè. Als je dit soort vuile rotgeintjes uithaalt, kun je daar dan tenminste rond voor uitkomen?
Lafaard!

Sams mond valt open. Waar hééft ze het over? Hij tikt meteen een antwoord.

Ook hallo! Wat mankeert jou? Natuurlijk ken ik die foto nog. Van jaren geleden. Verder heb ik geen idee waar je het over hebt. Als je dit soort pertinente onzin uitkraamt, kun je het dan tenminste een beetje beschaafd houden?

‘Meneer, eh… sorry, ik ben je naam even kwijt. Met de grijze trui. Leg je telefoon even weg, alsjeblieft.’ Sam kijkt op. ‘Ik heb het tegen jou, ja.’ Met een blik op Sams tas draait de docent zich weer om naar het bord. De jongens achterin turen onverstoorbaar naar hun knieën. Geïrriteerd legt Sam zijn telefoon in zijn tas, met het beeldscherm omhoog. Het duurt niet lang voordat het volgende bericht van Amina verschijnt.

Dus jij hebt die niet opgestuurd?

Sam steekt zijn hand in zijn tas.

Nee, natuurlijk niet

Die foto zit in n kist onder de grond!

Hij aarzelt. Als die foto in hun kist zit, hoe komt Amina er dan aan?

Hoezo ‘opgestuurd’?

Amina’s antwoord floept bijna direct in beeld.

Zat gister in de post. Niet van jou dan?

Sam wordt rood. Hoe durft ze!

Nee! Gek!

Dat kan toch helemaal niet?!

Dan had ik ’m op moeten graven en dat heb ik NIET gedaan

Ik ben er zelfs nooit meer terug geweest!

‘Meneer Çinar… is dat een Turkse naam?’

De docent staat naast zijn bureau. Hij heeft blijkbaar de namenlijst geraadpleegd.

‘Nee, meneer. Koerdisch.’

De man steekt zijn hand uit. ‘Ik zie dat het te moeilijk voor je is, dus geef maar even hier. Aan het eind van de les krijg je hem terug.’

‘Maar meneer –’

‘Geen gemaar, alsjeblieft. Daarvoor ben je inmiddels iets te oud, lijkt me.’

Mokkend laat Sam zijn telefoon in de uitgestrekte hand vallen. Eikel. Dat vriendjes zijn hoeft zeker ook al niet meer.

*

Zodra de bel gaat, schiet Sam overeind. De docent steekt hem zijn telefoon toe.

‘Volgende keer in je tas laten graag.’ Sam knikt. Nog voor hij de klas uit is, heeft hij de berichten van Amina al gelezen.

Oké

Maar wie dan? Denk jij?

Hallo antwoord graag

Sam!

Terwijl hij de trap af holt naar de volgende les, tikt hij een antwoord.

Sorry telefoon afgepakt

K heb echt geen idee

Ff bellen?

Op de drempel van het dramalokaal blijft hij staan. De docent is er nog niet. Sam kijkt over zijn schouder. Toneel leren spelen, hoe belangrijk is dat nou helemaal?

Amina is alweer aan het schrijven.

Oké momentje

Sam kijkt snel nog een keer om zich heen en loopt de gang weer in. Via een zijdeur glipt hij naar buiten. Hij is al bijna bij het fietsenhok als iemand zijn naam roept.

‘Hé, Sam! Ik zocht je!’

‘O, hoi Isa.’ Hij vloekt binnensmonds. Kan die chick hem nou niet heel effe met rust laten? ‘Sorry hoor, heb nu echt geen tijd.’

‘Maar ik heb je al honderd keer geappt. Heb je m’n berichten niet gehad dan?’

Sam trekt zijn fiets uit het rek. ‘Jawel, maar eh… ik antwoord je nog. Later.’

Isabel loopt achter hem aan het fietsenhok uit. ‘Maar ik wil weten of het doorgaat. Ik heb al vier recepten klaarstaan, en ik wil –’

Sam springt in het zadel. ‘Serieus Isa, ik moet ervandoor.’

‘Nu meteen? Ga je niet naar drama dan?’

‘Nee, ik heb een noodgeval.’

‘O…’ Isabel aarzelt. ‘Is er iets thuis?’

Sam schudt zijn hoofd. ‘Het zijn vrienden van vroeger. Er, eh… we zijn een doos met oude spullen kwijt. Ik moet helpen zoeken.’

Isabel trekt een wenkbrauw op. ‘Hoe is dat een noodgeval?’

‘Gewoon… omdat het mijn vrienden zijn.’

‘En die zijn een doos met oude spullen kwijt. Ja hoor. Zeg dan gewoon dat je mijn rubriek niet ziet zitten.’

‘Het is keihard een noodgeval, omdat… Weet je, laat lekker zitten. Ik kan het toch niet uitleggen.’ Geïrriteerd sjeest Sam het fietsenhok uit.

‘Je bent wel hoofdredacteur, hè!’ roept Isabel hem na. ‘Kun je dan op z’n minst even reageren, als iemand een idee heeft voor de schoolkrant?’

Nog voor de rotonde voelt hij zijn telefoon in zijn broekzak trillen.

‘Ja hoi, met mij.’