Ik was sterk en hij niet, dus was ik die ten oorlog ging om de Republiek te verdedigen. Ik stapte over de grens, uit Indiana en Ohio in. Twintig dollar, twee boterhammen met spek en ik nam gedroogd rundvlees, beschuit, zes oude appels, fris ondergoed en ook een deken mee. Er hing hitte in de lucht dus liep in hemdsmouwen met mijn hoed over mijn ogen getrokken.

Er was een vuurzee op komt en ik wilde mijn vonkje daaraan bijdragen.

Dit is Galante Ash: een held, volkslegende en meesterlijk krijgsman. Ash is een geboren strijder, een meedogenloze en onverschrokken soldaat. Maar Ash heeft een geheim. Galante Ash is een vrouw. Dit is haar verhaal.

‘Een sobere, wonderschone roman, die zo intens over Amerika en de taal van Amerika gaat dat de zinnen uit de aarde zelf lijken op te rijzen. Laird Hunt had me in zijn ban van het eerste tot en met het laatste woord. Grandioos.’ – Paul Auster

‘Een verleidelijk, indringend verhaal over liefde en verlies, plicht en misleiding.’ – Kevin Powers, auteur van De gele vogels

‘Verrassing ligt ten grondslag van Hunts verhalen en van zijn schrijfstijl; het zijn echo’s gevangen in een tijdloos dialect, waarmee wij de wereld die hij voor ons schetst als nieuw kunnen zien.’ – Michael Ondaatje, auteur van o.a. De Engelse patiënt

‘Ash is een heldin en een moordenaar, een fiere, gewonde vrouw die onvermoed kracht put uit haar verwrongen verleden.’ – The New York Times

‘Een vlammende, adembenemende roman.’ – The Guardian

‘Het is bijna misdadig hoe onbekend Laird Hunt is: zijn romans zijn geweldig.’ – Time Out New York

‘Laird Hunt is een wonderbaarlijk schrijver die met niks anders dan met wat restjes van een bekende, pittige taal een prachtige en ontstellende wereld heeft geschapen.’ – Sam Lipsyte

‘Onvergetelijk. Hunt weet een gevoelige snaar te raken met zijn fascinerende verhaal dat de lezer lang nadat het boek is dichtgeslagen zal bijblijven.’ – Publishers Weekly

‘Gezien de eindeloze literaire fascinatie voor de Amerikaanse Burgeroorlog in onze cultuur, kon ik me niet een fictionele benadering van dit onderwerp voorstellen die zowel verbijsterend origineel als volstrekt natuurlijk, ja, zelfs onvermijdelijk zou zijn. Maar dit is exact wat Hunt op briljante wijze doet.’ – Robert Olen Butler, Pulitzer Prize winnaar

‘Een verpletterend en prachtig boek … Hunt heeft een griezelig meesterwerk geschreven, een evenwichtige en schrijnende roman waarin alles wat je dacht te weten van het zuiden van de VS, zelfs de meest onschuldige elementen, ja, zelfs tot de bloemetjes die in berm groeien aan toe, in een nieuw licht wordt geplaatst. Alles draagt de littekens van het verleden.’ – The Rumpus

‘Het vernuft van Hunt als verhalenverteller is verbluffend … Dit is een van de meest veelzijdige en verbeten Amerikaanse romans van het moment.’ – Something on Paper

‘Minimalistisch, meeslepend en volledig fascinerend. Hunt weigert de concentratie van de lezer te laten verslappen of de intensiteit van het verhaal te laten vervliegen. Want het gaat hier eigenlijk om geweld – geweld dat zichzelf manifesteert als een woede tegen het leven zelf.’ – Vertigo

Nimmerthuis

Laird Hunt (Singapore, 1968) is een Amerikaanse schrijver, vertaler en wetenschapper. Hij studeerde aan de Universiteit van Indiana en aan de Sorbonne in Parijs, woonde in Tokio, Londen, Den Haag en New York, en lange tijd op de boerderij van zijn grootmoeder in Indiana. Nimmerthuis is de eerste roman van Hunt die in het Nederlands verschijnt.

Laird Hunt

Nimmerthuis

Vertaald door Kees Mollema

2015

Oorspronkelijke titel: Neverhome
Oorspronkelijk uitgegeven door: Little, Brown and Company, New York
© Laird Hunt 2014
© Vertaling uit het Engels: Kees Mollema, 2015
© Nederlandse uitgave: Meridiaan Uitgevers, Amsterdam 2015
Omslagontwerp: Wil Immink Design, naar een ontwerp van Suzanne Dean
© Omslagbeeld: Steve Banks
Foto auteur: © Gary Isaacs
Typografie: Perfect Service, Schoonhoven

ISBN 978 90 488 2460 1
ISBN 978 90 488 2461 8 (e-book)
NUR 302

Eerste druk, oktober 2015

www.meridiaanuitgevers.nl
www.overamstel.com

Meridiaan Uitgevers is een imprint van Overamstel uitgevers bv

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Voor mijn grootmoeders en mijn grootvaders

Een sublieme en vreselijke schoonheid – een verschrikkelijke en ontzagwekkende aantrekkingskracht …

– JOHN QUITMAN MOORE, DeBow’s Review, 1861

Een

Ik was sterk en hij niet, dus was ik die ten oorlog ging om de Republiek te verdedigen. Ik stapte over de grens, uit Indiana en Ohio in. Twintig dollar, twee boterhammen met spek en ik nam gedroogd rundvlees, beschuit, zes oude appels, fris ondergoed en ook een deken mee. Er hing hitte in de lucht dus liep in hemdsmouwen met mijn hoed over mijn ogen getrokken.

Ik was niet de enige die dienst wilde nemen en gaandeweg waren we een groep. Boerenlui juichten als we voorbijkwamen. Gaven ons eten. Hun beste schaduw, als we pauzeerden. Speelden voor ons op hun viool. Alles wat je hebt gehoord over die eerste dagen, hoewel Fort Sumpter al een jaar geleden was, de eerste slag om Bull Run al had plaatsgevonden en het bloedbad bij Shiloh zijn zielen had geëist en die eerste dagen allang klaar, dood en voorbij waren.

De tiende of elfde nacht op weg dronken we whiskey en brulden onder de sterren. We hielden een wedloop. Wierpen messen. Keken wie de meeste scheepsbeschuiten kon eten. Hielden krachtmetingen. Een van de jongens wilde armpje drukken en ik schaafde de rug van zijn hand toen ik die neerkwakte. Geen van de anderen nam het daarna nog tegen mij op.

Er was een oude dame buiten Vandalia die water voor me uit haar put haalde; ze gaf het me aan, keek lang naar me en zei dat ik moest oppassen. Niemand anders dan die dame zag wat ik was. Ik sliep als een grenen balk tijdens die reis. Ik stuurde Bartholomew mijn eerste brief vanuit Dayton. Ik stuurde ongeveer dezelfde uit Cincinnati. Ik schreef dat ik hem fel miste. Ik schreef dat ik ook fel gelukkig was.

Ik gaf als naam op Ash Thompson, uit Darke County. ‘Waar in Darke County?’ vroegen ze en ik vertelde dat, hoewel ik regelrecht zag dat ze niet luisterden, dat ‘waar’ in de noordwesthoek van die mooie county lag, op de boerderij van mijn vader. Nadat ze grappen hadden gemaakt over mijn tanden en hadden gefloten bij het zien van mijn dikke vingers en me mijn eeltige duim over het houten tafelblad hadden laten halen, gaven ze me mijn blauwgoed. Een week later, toen ze zagen dat ik wel wilde werken en er niet tussenuit was geknepen, gaven ze me mijn vuurwapen. Het was een Model 1861 Springfieldgeweer, een voorlader met opklapbaar vizier en een percussieslot, en ze zeiden dat je er een man op een kwartmijl afstand mee kon doden. Dat was iets om over na te denken. Hoe je een man kon neerschieten die naar jou keek en jij naar hem, zonder ooit zijn gezicht te zien. Ik had niet gedacht dat het zo zou zijn toen ik er thuis over had nagedacht. Ik had gedacht dat mooie, grote gezichten heen en weer zouden schieten, niet kleurige streepjes aan de horizon. Een dans van mannen, niet alleen van hun musketkogels. Er was een andere vent, schrieltje naast wie ik groot leek, die iets soortgelijks hardop zei, terwijl we onze Springfields bekeken.

‘Maak je maar geen zorgen, schatje,’ sprak de officier die de wapens uitreikte tot hem, ‘je zult zó dicht bij die rebellen komen dat je niet weet of je ze moet kussen of koud maken.’

We marcheerden als een zootje ongeregeld zuidwaarts, dagenlang, en kwamen bij een groot kamp aan een rivier. Ze gaven me een bats om mijn geweer te vergezellen en ik moest nieuwe latrines graven. Sommigen die daar al waren kwamen op het idee om mij op mijn eerste dag uit te kleden en in de kreek te gooien, maar een van de groep waarmee ik was gekomen zei dat het niet de ellende waard was die ik zou veroorzaken als ze het probeerden, dus gingen ze een ander pesten. Ik stond aan de oever en lachte mee met de anderen toen ze hem tot op zijn vieze huid hadden uitgekleed, maar ik was degene die in het water ging toen bleek dat hij niet kon zwemmen. Het speet me niet, omdat de koele nattigheid wat van mijn stank wegspoelde. Die avond liep ik een eind langs de kreek, alle ogen voorbij, schudde mijn kleren af en ging weer het water in. Ik wilde een hele tijd op mijn rug ronddobberen, maar ik merkte dat het kamp een uitgebreid iets was en wie weet wie er nog meer hetzelfde idee kon hebben, dus ging ik er snel in en weer uit en droogde me af en kleedde me snel weer aan.

De jongens van mijn tent speelden kaart toen ik terugkwam en ik stond er een tijdje naar te kijken. Tussen de inzetten door praatten ze over het pak slaag dat ze de rebellen zouden geven. Ze hadden een pijp in hun mond, hun wangen nog bol van het boerenleven. Ik wist evenmin als zij wat ons te wachten stond, maar het voelde niet als iets om blij in het donker over te rebbelen. Toch, toen er een opkeek van zijn slechte kaarten en vroeg hoeveel rebellen ik van plan was te doden, glimlachte ik, stak mijn pijp in mijn mond en zei dat ik mijn honderd zou halen. Even later, nadat ik mijn geweer had schoongemaakt en mijn bajonet had gepoetst, lag ik onder mijn deken en dacht na over die honderd. Ik dacht ook aan mijn Bartholomew. Ik dacht aan die honderd en toen dacht ik aan Bartholomew en toen viel ik in slaap en droomde dat ik in het water van de kreek dreef, dood als de eeuwen.

We hadden het twee maanden lang besproken voordat ik ging. Ik denk dat we beiden van meet af aan wisten welke keer dit gesprek zou nemen, maar toch bespraken we het, vanuit elk gezichtspunt, stikten door tot de naad dicht bleef. Ik zou gaan en hij zou blijven. Een van ons moest op de boerderij letten en een moest gaan en dat was hij en dat was ik. We waren ongeveer even groot, maar hij was van wol en ik van touw. Hij kreeg elke winter de hoofdpijnziekte en ik was geen enkele dag van mijn leven ziek geweest. Hij zag niet te best in de verte maar ik kon één oog sluiten en op vijftig meter een konijn tussen zijn oren raken. Hij ging altijd alles uit de weg en ik krabbelde nooit maar dan ook nooit terug.

Hij zei dat we geen van beiden hoefden te gaan en ik zei dat iemand, maar niet hij, moest gaan en deze boerderij moest vertegenwoordigen en nadat ik hem had afgeblaft en mijn woorden een paar keer had herhaald, was de ruzie beslecht. We hielden het stil. De enige met wie ik dit onderwerp besprak was mijn moeder en zij was natuurlijk goed en wel dood. Ik begon het gesprek met haar als Bartholomew zijn gesnurk was begonnen of als we aan weerszijden van de akker werkten of als het mijn beurt was naar de schuur te gaan om mijn wang en schouder tegen onze koe te leggen. Een of twee keer ging ik naar het kerkhof waar ik haar steen had neergezet. Borstelde de verse algen en het vochtige mos eraf en kwinkeleerde ertegen als een vogel. Mijn moeder had eens in een trein gezeten en ik vertelde haar dat ik ook zo wilde reizen. Door het landschap suizen, de lengte van de lange wateren afzakken in een boot. Ik wilde, zo vertelde ik haar, onder de sterren liggen en andere briesjes opsnuiven. Ik wilde ander water drinken, andere hitte voelen. Met mijn kameraden boven op de puinhopen van oude ideeën staan. Voorwaarts marcheren met duizenden anderen. Mijn laars neerzetten, mijn blik verharden en niet wegrennen.

Ik zei dit alles tegen mijn dode moeder, sprak het uit tegen de aarde: er was een vuurzee op komst en ik wilde mijn vonkje daaraan bijdragen. Wij beiden, ik en Bartholomew, wisten wat mijn moeder zou hebben geantwoord en dus was het alsof ze het zei, elke keer als ik haar vroeg wat ze dacht:

Toe maar. Toe maar en kijk maar wat jij kunt.

We oefenden elke dag in dat kamp. We vulden onze ransels en droegen onze musketten en marcheerden lange mijlen naar nergens en weer terug en we stonden in de houding voor inspectie en wensten elke seconde dat we daar stonden dat het hete weer zou omslaan. Na de oefeningen groef ik geulen of wat dan ook dat een bats vereiste. Een keer was het een afvalput voor de koks. Een andere keer was het een rij verse graven, die ik hielp graven en vullen. De jongens die ze erin stopten waren doodgegaan aan difterie. Met een of twee was ik naar het kamp was gelopen. Vijfminutenbegrafenissen waren maar een van de vele mooie afwisselingen. Er werd gestolen en gedronken en ook gevochten. Er was een kleine stellage waar ze kluchten opvoerden over de officiers of verhalen die ik goed kende, zoals de kleine man die goud kon spinnen of die arme jongen en dat arme meisje die broodkruimels in het bos strooiden. Ik hoorde een vent zeggen dat die twee geluk hadden, dat ze vrijkwamen op het eind en niet in een oven werden gebakken, maar een ander zei: als je zo de stuipen op het lijf gejaagd krijgt als je jong bent, raak je dat nooit meer helemaal kwijt.

Of dat zo is of niet, we hadden ook minstrelen om ons te amuseren en echte Negers, vrij van slavernij, om voor ons te dansen en zingen. Er was een reusachtige contraband* die, zo zeiden ze, uit Tuscaloosa was gevlucht op een ezel zonder oren en voor ons zong, balancerend op een plankier boven op een hekpaal. Als het lied erop zat boog hij en draaide achterover van het plankier op de grond. Hij kon dit zo goed dat de jongens het hem nog eens lieten doen. De derde keer, toen bijna het halve regiment stond te kijken, landde hij verkeerd en brak zijn been.

Het waren niet alleen de contrabands die verwondering te bieden hadden. Een Mexicaanse jongen uit de keukententen kon zo snel banjo spelen dat zijn hand boven de snaren verdween, en er werd gefluisterd dat alleen de duivel op een goeie dag sneller kon tokkelen. Op sommige middagen organiseerden de officiers wedstrijden. Op die dagen ging de whiskey rond en renden de jongens om het hardst of bevochten elkaar met hun blote vuisten of deden een soort honkbal waarmee oude appels gemoeid, waarvan we niet vermoedden dat we ze later nog zouden wensen, of klommen tegen met vet ingesmeerde palen op.

Het kamp lag ongeveer een dag galopperen verwijderd van wat je een mooie plek zou kunnen noemen. De weides om ons heen waren allemaal omgeploegd en de helft van de bossen was gekapt voor palen en stookhout. Er hing een stank als in oude verhalen, die danste op elke bries die in onze richting blies. Mannen met hun eigen smerige stank gingen alle kanten op, soms te paard maar de meeste te voet, en er stond een rijtje kanonnen dat af en toe werd afgevuurd als er niet genoeg rook en duivelsgeur was. De tenten waren donkere holen, waar de mannen vloeren legden en beeltenissen ophingen en allerlei spullen van thuis. Soms waren er vrouwen in het kamp. Maar of ze nu officiersvrouwen waren of pannenpoetsters of dames die al lang geleden hun deugdzaamheid hadden verloren, ik hield me verre van hen.

Als ik mijn dagrantsoen had opgegeten nam ik mijn pen op om Bartholomew te schrijven. Ik had voor die dagen nog nooit van mijn leven hem of wie dan ook een brief geschreven en was niet tevreden over wat ik te zeggen had. Ik ben sindsdien wat beter geworden in schrijven, zoals u kunt oordelen, maar toen schreef ik langzaam en het leek een raar karwei om met mijn pen woorden te maken die nog steeds iets te betekenen hadden na een reis van zovele mijlen. Ik las mijn brieven door voordat ik ze verstuurde en het leek alsof ik brieven van een onbekende aan een onbekende las en ik was niet blij met het gevoel dat ik daarvan kreeg.

Mijn Lieve Bartholomew,
Liefste Bartholomew,
Bartholomew, Mijn Knappe Vriend,

Thuis hadden we genoeg gehad aan hardop uitgesproken woorden of kleine geschenken en attenties die we voor elkaar achterlieten. We hadden onderling een spel, wie de eerste narcis zag die in de lente opkwam, de eerste tulp, de eerste iris die de verse paarse dooier van zijn bloei toonde. Wie hem zag plukte die eerste en legde hem neer voor de ander. De lente voordat ik ten oorlog ging was het Bartholomew die de eerste seringen had gezien. Hij bond wat takjes met geel draad tot een bosje en zette dat naast mijn ontbijtkom. Ik dacht aan dat felgekleurde bosje meer dan eens als ik schreef om te zien of ik nog mooie eerste had die ik hem kon sturen, maar het enige wat me te binnen schoot waren latrines en lelijke blote ruggen aan het werk en verbrande koffie en meelwormen die hun kop opstaken uit onze scheepsbeschuit. Op een dag zag ik tijdens een mars een blauwe reiger een vis groter dan zijn snavel uit een stilstaande poel scheppen, maar toen ik het opschreef werden de reiger en de vis en de poel zo bleek dat ik ze bijna doorhaalde.

Bartholomews brieven aan mij waren van een geheel andere orde. Hij had maar vijf woorden nodig om de hele oude wereld tot leven te brengen. Als ik zijn brieven las, kon ik de geuren van de vroege herfst ruiken en de vroege herfstgeluiden horen. Op een keer stopte hij een felrode veer van een kardinaal in de envelop en vertelde dat hij die had gevonden, ‘zwevend bij de rand van de put’ waarin hij wellicht voor eeuwig was gevallen, als hij hem niet had weggeplukt en over de aarde naar mij toe had geblazen. Ik weet niet precies waarom, maar van die veer en zijn woorden dat hij hem naar mij toe had geblazen kreeg ik een traan in mijn ooghoek die bleef, zelfs toen ik hem had weggeveegd. Ik was niet de enige die volschoot bij een brief van thuis. Sommigen hadden het erger te kwaad. Er waren jonge jongens die brieven van hun moeder kregen en de hele nacht jankten als baby’s. Ik zag eens een oude sergeant die een paar nieuwe, gebreide sokken kreeg van zijn vrouw en hij moest zijn best doen om de tranen te verbijten. Een paar kerels die vlakbij zaten wilden hem daarmee plagen maar hij zei dat hij, als ze daarmee nog even doorgingen, een vork in hun beider ogen zou steken.

Zelfde sergeant leerde ons hoe we een bajonet aan onze Springfields moesten vastmaken en dan stropoppen moesten steken en een linie vormen en, voor degenen die nog niet wisten hoe, hoe we moesten schieten. Ik heb eerder gezegd dat ik al kon schieten, en over vijftig meter of vijfhonderd, in het kamp was dat niet anders. Ik kon zorgen dat mijn Springfield raakte wat ze wilden, waar ze wilden en het maakte niet uit of ze achter ons stonden terwijl we schoten en in onze oren brulden of uit alle macht op een trommel sloegen. Er waren genoeg die langer konden marcheren of staan dan ik of harder in een stropop konden steken, maar er waren maar een paar die me met een geweer konden verslaan.

Ik schreef Bartholomew hierover, en in de volgende brief van hem zei hij dat het goed was en dat ik trots op mezelf kon zijn maar dat ik – zoals we hadden besproken – af en toe moest missen, als ik niet de nieuwsgierige ogen van de hele compagnie op me gericht wilde hebben. Ik schreef hem terug dat het misschien niet zo erg was als ze ontdekten wat ik was en me naar huis stuurden. Hij schreef dat hij me terug bij hem wilde hebben, liever dan wat ook op deze goede groene aarde, maar dat ik moest blijven. Dat hij wist dat ik nog niet klaar was om thuis te komen, dat ik, als ik niet zou blijven en wat van de gevechten zou zien, voor altijd geplaagd zou worden door aanvallen van spijt en de koorts van berouw.

Er was een vent had zijn tent bij de onze die er wijzer uitzag dan de anderen en ik vroeg hem na deze brief van Bartholomew of hij dacht dat liefde boven plicht ging. ‘Liefde. Wat is verdomme liefde?’ zei deze wijs-uitziende man en spuwde.

Ze trainden ons tot wat zij goed genoeg vonden – zodat we elkaar niet al te vaak staken of beschoten – en toen gingen we aan boord van raderboten en zakten de rivier af, gingen aan wal en marcheerden naar het vuurrode zuiden. Vóór ons waren gevechten aan de gang en zodra duidelijk werd dat we naar voren liepen om daarmee kennis te maken, nam een aantal jongens al afscheid van het regiment. Het stelde niets voor om uit de colonne te stappen en niet meer terug te komen. Een soort modderige mist bedekte ons gezicht. We waren onbekenden, die langs marcheerden met musketten. We hadden in het kamp dan wellicht wat dingen gedaan om op te vallen, maar nu lag het kamp achter ons. De sergeant die had gezien dat ik kon schieten was niet mee. De jongens van mijn groep die me armpje hadden zien drukken waren er niet. Ik kan u bekennen dat ik dacht aan weggaan, ik zeg ’t maar even, meer dan eens terwijl we marcheerden. Ondanks wat Bartholomew me had geschreven dat ik niet klaar was om weer naar huis te komen. Ondanks alles wat ik eerder zei tegen mijn dooie moeder.

‘Ik zal niet vluchten,’ zei ik tegen haar.

Je doet ’t of je doet ’t niet, antwoordde zij.

‘Ik ga voor geen storm van ijs of vuur op de loop,’ zei ik tegen haar.

Je komt er hoe dan ook wel achter of dat een leugen is, zei ze.

Daar dacht ik over na, over weggaan en die leugen met elke stap waar te maken, toen we door een van die plaatsen marcheerden waar ze ons allen toejuichten en we zagen een meisje in een boom klimmen om ons beter te kunnen zien. Er moet iets puntigs aan een van de takken hebben gezeten, want haar jurk bleef haken en scheurde schoon van haar af. Dat veroorzaakte een gebrul onder de jongens om me heen en het meisje in de boom trok het jurkje dat ze niet langer droeg los en zwaaide ermee naar ons. Je kon zien dat het haar speet, zelfs al zwaaide ze met haar gescheurde kledingstuk, dat ze onverbloemd op die tak deinde met alleen de wind als kleding, en voordat ik wist wat ik deed, klom ik in de boom alsof die een ladder was en trok ik mijn jasje uit en sloeg het om haar heen. Ik sloeg het om haar heen en trok het dicht. ‘Alstublieft, juffrouw,’ zei ik. Ik zei dit en maakte een buiginkje, zelfs al zat ik in een boom, en ze keek naar me en keek nog nauwkeuriger naar me en ze schrok haar ogen van blauw tot groen, maar toen rees er een ander, uitgelaten gebrul op – deze keer om wat ik had gedaan – van de jongens onder ons en ik klom naar beneden en voegde me weer bij de colonne. Ik zag haar, in mijn jas. Ze keek nog steeds naar me en wees, maar voordat ik vijf of tien ademtochten had genomen, was de compagnie verdergegaan en hadden we het meisje achter ons gelaten.

Die avond stond ik voor onze Kolonel en nadat hij me een week lang nachtwacht had gegeven omdat ik een militaire verstrekking had weggegeven nog voordat ik de kans had gehad erin beschoten te worden, complimenteerde hij me met mijn boomklimkunst en mijn galanterie. Hij zei dat hij niet wist dat er boerenjongens waren die bekend waren met de schone kunsten. Hij zei dat de wereld hem nooit ophield te verbazen. Dat de wereld vol verrassingen zat, van het ene eind tot het andere.

‘En wat verbaast jóú, Soldaat Thompson uit Darke County?’ vroeg hij.

‘Mijnheer?’ zei ik.

‘Ik vroeg je wat jou in deze wijde wereld vol oorlog en kanongebulder verbaast.’

Ik wist al snel een antwoord, maar dacht nog een lange minuut of twee na voordat ik het gaf.

‘Alles, meneer.’

De Kolonel had de gewoonte aan zijn snorpunten te draaien. Hij draaide eerst aan de ene punt, dan aan de andere en toen knikte hij. Hij keek me een poosje aan en ik wist dat hij een boom zag en een jasje en een mooie jonge vrouw, maar niet mij.

Ik was goed voor veel grappenmakerij die avond rond de kampvuren. Een jongen die wel een mopje gitaar kon spelen, een instrument dat ik nog nooit buitenshuis had gezien, had al een liedje gemaakt over de gebeurtenissen. ‘Galante Ash klom in de boom, en hielp een lief meisje uit de brand …’

Die jongen had niet de stem die Bartholomew had als hij op zijn viool speelde wanneer we ’s avonds samen op een baal hooi onder de sterren zaten, maar ik had slechter gehoord. Een andere jongen klepperde met botjes met hem mee. Er klonk handgeklap. Twee of drie begonnen een horlepiep en trokken mij in het midden en ik moest meespringen en meeschuifelen.

Toen ik later die avond aan mijn eerste nachtwacht begon, ging het liedje met mij mee. Er stond een jongen uit Louisville op wacht met mij die me Galante Ash noemde en een stukje van het liedje neuriede. Ik zei tegen hem dat hij die naam beter voor zich kon houden, maar anderen hoorden hem en namen hem over en het was niet meer tegen te houden. Zelfs onze Kolonel, toen ik hem de volgende dag weer zag, gaf hem aan mij om te dragen, dus trok ik hem aan.

Ik droeg de naam toen ik de volgende nacht mijn eerste man doodschoot. Zes of zeven kwamen om te belagen of te beroven of God weet wat tussen de bomen vandaan, een paar centimeter voor zonsopgang. De helft van de jongens van ons deel van de colonne lag in de bladeren te snurken en was niet snel genoeg wakker, dus maar een paar van ons hadden hun musket in gereedheid en vuurden naar de schimmen die door de rivierbedding kwamen aangerend. Maar een van onze vuurwapens ging af en dat was het mijne. Ik kreeg de kans de man die ik had gedood te bekijken toen zijn broeders ervandoor waren gegaan. Hij had krullend donker haar en een baardje. Zijn mond was groot en zijn jukbeenderen hoog. De kogel had hem hoog in zijn linkerborst geraakt. Je kon een soort bruine bloem zien, ontluikend op zijn lichte jas. Hij had een oud, smerig verband om zijn linkerhand en zijn nagels konden wel een knipbeurt gebruiken.

Onze aflossing kwam toen de zon opkwam en zei ons terug te gaan en rapport uit te brengen, maar ik bleef nog even bij de gedode man. Net als iedereen had ik genoeg dooien gezien, maar nooit een die ik had gedood. Ik had juist die ochtend een luchthartige opmerking bedacht over hoeveel rebellen ik voor mijn rekening wilde nemen, hoeveel ik er van plan was dood te schieten en te villen. We maakten elke dag grollen over dat onderwerp. Sommigen die al aan gevechten hadden deelgenomen zeiden dat we, als de vijand zich in een linie opstelde en op ons richtte, naar alle waarschijnlijkheid zouden wegrennen. Maar ik was niet weggerend. Ik had mijn wapen afgevuurd.

‘Zag je dat, moeder?’ fluisterde ik.

Ik zag het, fluisterde ze terug.

Ik ging bij de man zitten. Ik wilde zijn dode hoofd in mijn armen nemen maar dat deed ik niet en ik wist dat ik nog moest leren ook zulke gedachten te doden. Enkelen van de aflossing plaagden me een beetje tijdens mijn moment daar, maar ik trok me er niets van aan. Zij hadden die ochtend niet iemand vermoord. Toen de zon hoog genoeg was gekomen, zag ik dat de dode blauwe ogen had.

Een week later liet de Kolonel, wiens paarden elders aan het werk waren gezet, een van de luitenants een groep samenstellen om een plek voor een vooruitgeschoven kampement te zoeken en hij zei tegen hem dat hij mij mee moest nemen. We stoempten met een man of twaalf door de bossen en beken en na met enkele duizenden geleefd te hebben, voelde het alsof alleen wij en de vogels nog over waren op een lege aarde. We zagen niemand van de vijand, noch iets anders op twee benen, blank of gekleurd. Na wat zoeken vonden we een drietal verlaten huizen maar geen ervan geschikt voor een kamp. De luitenant splitste de groep op om meer terrein te kunnen verkennen en na een uur lopen vonden ik en de jongen die met me was meegegaan iets wat op een goede plek leek, verscholen tussen de bomen.

Het was een prachtig stuk land met een mooi, helder stroompje er midden doorheen. Er was een stenen brug kon het gewicht van onze kanonnen dragen, en een houten huis voor de Kolonel en de officiers. Er was een schuur met stro erin en een grote eik waaronder we onze appels en beschuit aten en een waterput waaruit we goed water omhoog haalden. Naast de put stond een schuurtje. Daarin vonden we een ketting en een keten naast een uitgesleten plek in de aarden vloer. Je kon zien dat de keten iets zachts had omklemd, strak en waarschijnlijk meer dan eens.

We waren zeker nog eventjes naar dit treurige tafereel blijven kijken, als niet op dat moment een flink varken dat nog niet lang los rondliep snuivend voorbijkwam. We schoten het varken, bonden de poten bijeen, droegen het aan een berkenstam tussen ons in terug naar het ontmoetingspunt, waar we rapport uitbrachten en ons varken aanboden. Het bleek dat anderen een geschiktere plek hadden gevonden en daar verhuisde het regiment dus heen, maar toch kon een flink aantal van ons, de Kolonel incluis, die avond kauwen op vers varkensvlees.

Ik schreef Bartholomew over die dag en die maaltijd in mijn volgende brief. Ik dacht na over vogels die ik had gezien en schreef die op en over sommige bomen en de mooie constructie van de brug en het geluid van de kreek eronder en schreef ook dat in mijn brief. Het varken dat we hadden geschoten krijste ongeveer even hard toen het doodging als een varken genaamd Klaverblad dat we ooit thuis hadden en ik zette die vergelijking in mijn brief aan Bartholomew en nam aan dat die waar was. Ik las hem door toen ik dacht dat ik hem genoeg af had en niet echt elke centimeter van de brief had verpest en ik was klaar hem te vouwen voor het versturen toen dat schuurtje me weer te binnen schoot. Ik zag de keten en het oude bloed aangekoekt op het ijzer en voelde een huivering. Die huivering begon ergens onder in mijn rug en ging omhoog door mijn keel en perste mijn mond open. Iedereen had weleens iemand met ketenen ergens op zijn lichaam gezien, dat wist ik, maar er was een bijtend leed in dat lege schuurtje dat maakte dat ik blij was dat we naar een andere plek gingen en niet daarheen terug hoefden te keren.

Maar teruggaan deed ik toch. De volgende dag droeg de Kolonel mij en mijn metgezel op een foerageertocht te leiden naar die omstreken om te zien of we nog meer varkensvlees konden verschalken. Ik voerde ons er regelrecht heen, alsof ik een kaart op mijn hemdsmouw had getekend. Het was net zo zonnig als de vorige dag, maar met een beter briesje. We schoten nog een varken en de jongens die erbij waren vonden allen dat we daar ons kamp hadden moeten maken, maar ik zei niets. Van een afstand zag het schuurtje, met een deur die maar aan één scharnier hing, eruit alsof het naar een duisternis leidde die je, als je er te lang naar keek, naar een diepte voerde waaruit je maar met moeite omhoog zou kunnen klimmen.

Er waren er nog genoeg die mijn bijnaam gebruikten, maar in de dagen die volgden voelde ik me niet al te galant. Als een van de dames die we tijdens onze marsen zagen in opwinding haar hemd was kwijtgeraakt, denk ik dat ze van mij haar weelderigheid had mogen luchten in de bries. Vele keren stapte ik uit de colonne op zoek naar een bosje en moest daarna draven om bij te blijven. Ik was niet de enige die in het gekozen kamp moeraswater had gedronken en daarvoor boette. Geen van ons was bereid in het zicht van anderen neer te hurken en eenieder wilde de nodige afstand houden, maar het al te werkelijke vooruitzicht dat een van hen mij zou aantreffen terwijl ik mijn behoefte deed, elke tien minuten in plaats van elke tien uur, en mijn geheim zou ontdekken, stemde me niet vrolijker.

Het bleek dat we liepen waar een van de eerste schermutselingen was geweest en sommige gevallenen waren onbegraven gebleven, hun botten verspreid door dieren en de wind. Zodra we dat hoorden, waren onze gedachten bij botten en de eerstvolgende mijl zagen we enkel nog groen en bruin en mossig wit.

‘Daar ligt er eentje,’ zei iemand dan.

Een ander riep: ‘Bij die boomstam ligt een laars waar nog een stuk voet in zit.’

Er lagen botten in de greppels, botten onder hekken, botten in de kattenstaarten en botten in een cirkel op de bodem van een ondiepe kreek. Er waren enkelen die bezwaar hadden tegen al dat geschreeuw over botten en vonden dat we ze recht moesten doen, ongeacht wat ze waren, blauw of grijs, maar de Kolonel had zijn orders en het regiment marcheerde door en wij sloten onze monden niet en bleven met vingers wijzen en lieten onze batsen met rust.

Dat verlangen om de botten die we zagen te begraven, dat nog lang bleef sluimeren nadat we ze gezien hadden, weerhield een jongen met een schedel er niet van die tevoorschijn te halen toen we een paar mijl verderop door een plaatsje stoempten, en al evenmin hem in de handen van een plaatselijke schone te gooien die naar buiten was gekomen om naar ons te kijken. Een aantal van ons moest lachen toen hij dit deed. De schone niet. Ze lachte niet en gilde niet en liet het mossige ding ook niet vallen, maar bekeek de schedel eventjes en legde hem toen voorzichtig op de raamdorpel naast haar. Ik keek naar haar over mijn schouder en vroeg me af hoe ze haar lippen, na dit cadeautje, nog tot een sterk glimlachje wist te maken en hoe ze iedereen bleef aankijken die naar haar keek of iets tegen haar zei terwijl we voorbij marcheerden. Er stond een kind of twee in haar schaduw. De voorkant van het huis was zwartgeblakerd en een deel van het dak lag in duigen. Mijn maag draaide zich om en ik wendde me af, maar ik hield niet op aan haar te denken toen ik wegrende om een rustige plek te vinden. Wie weet wat de schedel voor haar en de haren betekende. Toen ik hurkte om mijn behoefte te doen, klopte ik een paar keer op mijn eigen schedel om zeker te zijn dat die nog goed vastzat aan mijn nek.