Opdracht

Voor Eva

Moge de Schepper over jou en je Grote Broer waken.

Deel I

Vosberg

Hoofdstuk 1

Eén moment van onachtzaamheid en het was voorbij.

Met zijn buik tegen de reling spiedde Hendrick de Noordrivier af. Het kabbelende water werd gevoed door een ragfijn gordijn van glinsterende regendruppels. Ogenschijnlijk vreedzaam.

Over de loop van zijn musket probeerde hij de grijze schaduwen te doorgronden die met de wolken mee over de rivier gleden. Lagen de Esopus-indianen daar in hun kano’s op de loer?

Zijn hand begon te trillen en zijn musket zakte naar beneden.

Een pets tegen zijn oor. ‘Wat denk je nou, dat de vijand zich onder water bevindt?’ snauwde vader.

Snel bracht Hendrick zijn musket terug in positie. De hele reis had hij goed opgelet en net op dat ene moment van zwakte stond vader weer klaar om hem als een kind te berispen. Nog geen ongepaste zucht ontging die man.

‘Als de barbaren aan boord weten te komen, is dat jouw schuld.’

‘Dat zal niet gebeuren, vader. Ik schiet ze allemaal dood.’

‘Mooie praatjes zijn voor huisvrouwen. Hou je kop erbij, anders wordt hij eraf geschoten.’

Met grote passen verdween vader. Hendricks grootspraak verdween nog sneller. Dat hij thuis, in alle rust, moeiteloos een doel kon raken op vijftig passen afstand, betekende hier niets. Hij had immers nog nooit op een levend, bewegend wezen geschoten.

Van vader had hij opdracht gekregen om de rivierzijde te bewaken. Op het open water moest hij de vijand van ver kunnen zien aankomen, terwijl dat bij de dichtbegroeide oever van de Noordrivier met zijn verraderlijke inhammen veel lastiger zou zijn. Die kant moest zijn jongere broer Evert bewaken. Maar na uren turen in schimmige schaduwen wist Hendrick niet meer zo zeker wie van hen de gemakkelijke kant had gekregen.

Nu ze diep in vijandelijk gebied waren, voelde hij zich als de houten vogel die boven in een boom werd vastgemaakt tijdens het papegaaischieten. Hij kon nergens heen en de kogels konden ieder moment om zijn oren vliegen. Of zouden de wilden met pijl en boog schieten? Niet dat het verschil maakte: dood was dood.

Straks eindigde hij net als Harmen Jacobsen vorig jaar. Die had niets-vermoedend op zijn schip gestaan toen hij werd doodgeschoten door een dronken indiaan. Sindsdien dreigde er oorlog tussen de wilden en de Nederlanders van de Esopus. Toch moest vader daar zo nodig een tussenstop maken. Het ruim lag vol bevervellen om straks in Nieuw-Amsterdam te verhandelen, waarom zette hij de handel én de winst én de levens van zijn zoons op het spel? Moest hij werkelijk nú de opbrengst van zijn landerijen gaan controleren?

‘We naderen de Kleine Esopusrivier!’ bulderde vader. ‘Daar gaan we voor anker.’

Eindelijk. En veel te snel. Hendrick hoefde niet langer het water af te speuren naar mogelijk gevaar, nu moest hij het tegemoet lopen, het hele eind van het Strand naar het dorp. Was hij er maar, dan kon hij opgelucht ademhalen. Nee, pas als hij veilig thuis was bij zijn moeder en zussen in Rensselaerswijck zou hij zich weer veilig voelen.

Hij blikte over zijn schouder, langs de grote mast met de gebolde zeilen, over de voorplecht van hun jacht. Er lag geen ander schip voor anker bij de monding van de Kleine Esopus. Dat de handelaren het dorp meden, zei genoeg.

Concentreer je, sprak hij zichzelf toe op de barse manier van vader. De wilden kunnen ieder moment tevoorschijn komen. Zeker nu het jacht vaart mindert...

Open en bloot bij de reling was hij een gemakkelijke prooi. Misschien was dat de ware reden van vaders tussenstop: zodat hij eindelijk kon af raken van zijn teleurstellende oudste zoon, terwijl de wilden de schuld zouden krijgen.

Hendrick vermorzelde die gedachten tussen zijn opeengeklemde kiezen. Hij wilde vader trots maken, ook al leek het voorbestemd dat hij alleen teleurstelling kon brengen. Want waarom was Evert naar vader vernoemd en niet híj?

Om hem heen werd hard gewerkt om het jacht tot stilstand te brengen. Iedereen was druk, terwijl hij stond te kniezen. Hij had een taak gekregen, een belangrijke, en wat deed hij?

Hendrick verstevigde de greep op zijn musket. Als de wilden kwamen, zou hij zijn familie beschermen. Het was hoog tijd dat hij zijn positie als oudste zoon waarmaakte.

Hij werd omhuld door de schaduw van een zeeman die naast hem kwam staan. ‘Ik neem je wacht over.’

Hendrick knikte slechts, want zo zou vader ook reageren, en liep naar stuurboordzijde. Het jacht lag op een steenworp afstand van het Strand. In de inham rechts zwom een groep zwanen, hun nekken sierlijk gekromd. Achter hen wuifde het riet op de drassige oever. De lange stengels dansten op het lied van de wind.

Nee, hij hoorde geen schoonheid te zien, hij moest uitkijken naar gevaar. In dat riet kon zich een hele horde wilden verschuilen.

Zijn ogen gleden over het verlaten Strand. Nog geen jaar geleden woonde Jacob Adriaansen hier. Van zijn huis en schuur was niets meer over, die hadden de wilden in brand gestoken, nadat ze hem eerst aan één oog blind hadden gemaakt en zijn kind dodelijk hadden verwond. Hendrick had de onfortuinlijke man gezien in Rensselaerswijck, niet lang nadat hij was gevlucht voor de verschrikkingen. De huid rond zijn oog was vurig rood geweest, het litteken van de bijlslag had er als een dikke witte worm bovenop gelegen. Hendrick was er onpasselijk van geworden. Nu voelde hij zich ook wee in zijn maag. Hij moest het land van de barbaren betreden...

Helemaal links op het Strand stond het huis van Kit Davidsen, dat hadden ze wel gespaard, maar Kit was een vriend van de wilden, hij sprak zelfs hun taal. ‘Ze hebben de hele zomer dag en nacht gewerkt aan pijlen en bogen en zijn klaar om aan te vallen,’ had hij verkondigd in de herberg in Rensselaerswijck. Zelf was hij gewaarschuwd door een van hun leiders, Caelcop, dat hij ‘het Strand beter kon verlaten, omdat de strijders van plan waren de Nederlanders slaag te geven’.

Na dat bericht van Kit had vader zijn plannen om rechtstreeks naar Nieuw-Amsterdam te varen omgegooid. Moeder had nog geprotesteerd, helemaal toen ze begreep dat hij ook haar jongste zoon zou meenemen naar een gebied waar oorlog dreigde, maar volgens vader hoorde gevaar bij het leven. ‘Onze jongens moeten leren leven met de continue dreiging van die goddeloze wilden. Het is mijn taak om ze op de toekomst voor te bereiden.’ Wat moeder ook zei, het mocht niet baten en ze had haar zoons op het hart gedrukt om goed op elkaar te passen en veilig bij haar terug te keren. Hendrick wilde daar alles voor doen!

Zijn broer stond nog steeds ingespannen op wacht. Nadat hij ook werd afgelost door een zeeman, draaide hij zich om.

Als Evert zo hard blijft groeien, dacht Hendrick, steekt hij volgende maand boven mij uit. Wie is er dan de kleine broer? Drie jaar scheelden ze en daar was niets meer van te zien. Hendrick voelde zich nog kleiner dan hij al was.

‘Laten we ons gereedmaken voor vertrek.’ Het was net alsof vader sprak. Everts stem was nog niet zo vol, zijn schouders waren nog niet zo breed, zijn gezicht was nog niet zo hoekig en zijn krullen waren nog niet zo wild, maar in alles was Evert een jongere afspiegeling van vader. Terwijl Hendrick met zijn blauwe ogen, tengere lijf en sluike haar meer op moeder leek.

Hij had het voortouw willen nemen, maar Evert liep al richting de kajuit die ze samen deelden. Snel propte Hendrick wat broeken, hemden en sokken in een tas, zodat hij als eerste klaar was en zich kon melden bij vader, die toezicht hield op het te water laten van de sloep.

‘Kan ik iets doen, vader?’

Vader ging door met orders geven alsof Hendricks vraag uit de lucht geplukt was door een stormwind. Hendrick richtte zijn aandacht op de oever. Er was niemand, en toch had hij het gevoel dat er vanuit de schaduwen naar hem geloerd werd. Duistere blikken, vol kwade bedoelingen.

Hij huiverde.

Met een brede glimlach kwam Evert naast hem staan. Die was niet bang. Hij was nooit bang, hij zag het leven als een avontuur. Hendrick probeerde zorgeloos terug te lachen, maar zijn mondhoeken leken van lood.

‘Ik ben zo benieuwd,’ zei Evert.

Hoe kon het ook anders? Al snapte Hendrick zijn broer wel. Voor Evert was dit de eerste keer naar de Esopus, terwijl híj vorig jaar al met vader mee was geweest, toen het dorp nog niet meer was dan wat braakliggende stukken land en half opgetrokken huizen. Omdat er zoveel problemen waren met de wilden, had directeur-generaal Stuyvesant de wijdverspreide Nederlanders opgedragen om dichter bij elkaar te gaan wonen en een omheind dorp te bouwen. Alleen dan kon hij soldaten sturen om hen te beschermen. Die soldaten waren er nu, maar de dorpelingen waren nog steeds niet veilig.

Evert spreidde zijn armen. ‘Ik wil de landen zien die zo vruchtbaar moeten zijn dat ze heel Nieuw-Nederland van graan kunnen voorzien, ik wil de barbaren zien die hier zoveel woester moeten zijn dan bij ons in Rensselaerswijck, en natuurlijk wil ik de plek zien waar ons nieuwe huis gebouwd gaat worden.’

Hendrick greep zich vast aan de reling van het jacht. ‘Ons nieuwe huis?’

‘Ja, waarom denk je dan dat we hier zijn? Vader wil een huis laten bouwen op de plek die hij van Stuyvesant toegewezen heeft gekregen in het dorp.’

‘Waarom?’ Ze hadden een prima huis bij het water en vader was er toch nooit, die was altijd op reis.

‘Omdat hier nieuwe kansen zijn,’ zei Evert.

Alsof dát alles verduidelijkte.

‘We gaan van boord.’ Vader knikte naar de sloep die klaar lag in het water.

In een snelle beweging zwaaide Evert zijn benen over de reling en klom naar beneden. Het voelde alsof Hendricks voeten aan het teer van het dek zaten vastgeplakt, maar hij kon niet anders dan achter zijn jongere broer aan gaan.

Nadat ook vader en enkele gewapende mannen in de sloep zaten, roeiden ze naar het Strand. Met iedere slag werd de afstand tot het jacht groter en kwam het gevaar dichterbij.

De druilerigheid van de miezerregen was door zijn huid heen gesijpeld; vanbinnen voelde hij zich net zo grauw als het er vanbuiten uitzag. Al een uur ploeterden ze in noordwestelijke richting over het vochtige zandpad, musketten in de aanslag, continu op hun hoede voor de wilden. Ze waren er, hij kon ze ruiken. Of kwam die natte, rottende geur van het moerasland waar ze langs trokken?

Vader stootte Evert aan. ‘Daar wordt straks het riet gesneden voor het dak van ons nieuwe huis.’

Een nieuw huis, het was dus waar. Waarom wilde vader in hemelsnaam wonen op een plek die bedreigd werd door de barbaren? Daar was het toch niet veilig voor moeder, Annetje en Clara? Annetje was verliefd op de zoon van de smid, die wilde heus niet weg. Die zou tegen vader ingaan, ook al was ze een meisje. En moeder? Die wilde vast en zeker in Rensselaerswijck blijven, veilig onder de rook van Fort Oranje. Daar kwamen de wilden alleen om huiden te verhandelen, niet om oorlog te voeren.

Ondanks dat de regenwolken de wereld grijs kleurden, snapte Hendrick waarom er om dit gebied gevochten werd. Het heuvelachtige land werd gevoed door twee rivieren. Je hoefde je hand maar in de Esopusrivier te steken en je had een vis te pakken, had hij gehoord. Het bos, waar het brede pad naar het dorp langs liep, wemelde van het wild. Zelfs zonder te vissen of te jagen kon je hier je maag vullen, gewoon door je hand uit te steken. De takken van de bomen hingen zwaar naar beneden van de vruchten en noten. Het was dat hij zijn handen vol had aan zijn musket, anders puilden zijn zakken nu uit met kastanjes en hazelnoten.

Het groen van de bladeren maakte al langzaam plaats voor zachte tinten geel, oranje en rood. Nog een paar dagen, dan zouden de bossen in een vurige kleurenpracht zijn veranderd. Dáár werd hij blij van, niet van het land van de barbaren doorkruisen met een musket. Waarom kon hij niet zoals vader en Evert zijn? Een geweer in zijn hand, dat hoorde veilig te voelen.

Voorbij het bos lagen uitgestrekte velden vol mais, tarwe en rogge. Het gouden land, zelfs op een zwaarbewolkte dag.

In het noorden staken de fiere koppen van de Katskilbergen de lucht in. Door de groezelige regen zagen ze er vloeibaar, haast begaanbaar uit, maar hij herinnerde zich nog van de vorige keer dat de bergen ruw en steil waren, dat ze hem, hoe mooi ze ook waren, vijandig hadden geleken.

‘Let op.’ De waarschuwing kwam van een van de voorste mannen. ‘Wilden.’

Hendrick bracht zijn musket op ooghoogte en zocht om zich heen. Daar. Er bewoog wat tussen het mais rechts van hem. En niet ver daarvandaan ook. Er waren er meer!

Hij greep zijn vuurslag om de lont van zijn musket aan te steken, maar vaders mannen liepen gewoon door, wél met hun geweer op het maisveld gericht. Hendricks benen voelden nog slapper dan moeders uitgewrongen was. Hij zou vallen als hij nu een stap zou zetten, maar als hij bleef staan, raakte hij achterop.

Het mais bewoog weer en tussen de dikke stengels van de planten door ving hij een glimp op van een bloot bovenlijf. Strengen met kralen hingen over blote borsten. Een vrouw! Daar hoefde hij niet bang voor te zijn. Maar hij moest wel stoppen met het staren naar haar borsten.

‘Geef de wildinnen geen kans om hun goddeloze gedrag te verspreiden,’ had de dominee meerdere malen gewaarschuwd. ‘Ze zijn nog verderfelijker dan hoeren.’

Hendrick had verhalen gehoord over christenen die met wildinnen sliepen. Goddeloos was het. Je deelde het bed toch ook niet met een schaap?

Tussen de maisplanten door ontwaarde hij nog een vrouw, ook bijna naakt. Ze droeg slechts een lap duffel tussen haar benen. Haar borsten hingen zwaar naar beneden, glimmend van de regen.

Snel wendde hij zijn blik af, maar nog steeds zag hij haar tepels voor zich. De barbaren hadden een slechte invloed, gewoon door er te zijn. Waarom verjaagde Stuyvesant ze niet?

Nieuw-Nederland was groot, groter dan iemand zich kon voorstellen. De wilden moesten maar ergens anders gaan wonen.

Ach, daarom was er nog niet geschoten: waarschijnlijk waren hier alleen vrouwen. Hendrick voelde de kracht terugstromen in zijn benen. Grote kans dat dit veld van de dorpelingen was, waaruit de wildinnen rijpe kolven stalen.

‘Vrouwen,’ zei Evert, die ook was blijven staan om te kijken. ‘Die zien er niet gevaarlijk uit.’

‘Ze stelen anders zo je musket uit je handen.’

Evert zette zijn borst uit. ‘Dacht je dat?’

Lachend gaf hij zijn broer een zet. ‘Laten we doorlopen.’

Met hun ogen strak op het maisveld gericht, liepen ze door, heuvelopwaarts. Het dorp kon niet ver meer zijn. Hendrick had wel willen rennen, maar liep keurig in de pas met de rest van de groep mee.

Ineens lag het daar, op een natuurlijke verhoging in het landschap: Fort Esopus.

Het dorp was omringd met een palissade van veertien voet hoog. De dikke boomstammen stonden strak zij aan zij en waren aan de bovenkant van een scherpe punt voorzien. Daar kwam geen wildeman door- of overheen.

Het pad liep schuin omhoog en werd steeds smaller, waardoor het fort onmogelijk door een horde bestormd kon worden. Stuyvesant had geen betere plek kunnen kiezen. Als het dorp zich niet tussen vijandelijke wilden had bevonden, had Hendrick hier wel willen wonen, maar nu mocht God het verhoeden.

De poort aan de zuidzijde was stevig gesloten, maar al snel werd er een luik geopend, waardoor een soldaat hen opnam.

‘Gegroet, mijn naam is Evert Pels. Ik verzoek toegang tot Fort Esopus voor mijzelf, mijn twee zoons en mijn gezelschap.’

Vader had niet zo formeel hoeven doen, de poort ging al open. Die soldaat had natuurlijk aan één blik genoeg om te zien dat er goed volk voor de deur stond.

Binnen de poort stonden meerdere soldaten op wacht, volledig bewapend. Ook voor hen was één blik genoeg om zich weer te ontspannen. Nou ja, ontspannen... Er hing een grimmige sfeer, alsof de lont van iedere soldaat was opgebrand en het kruit ieder moment kon ontvlammen.

Waren zij ook bang voor de wilden?

Via een tweede poort betraden ze het dorp. Rechte straten, houten huizen met rieten daken, kippen en varkens die rondscharrelden; hij was weer in de beschaafde wereld.

‘Welkom in Fort Esopus,’ zei vader hartelijk tegen Evert. Zijn woorden gingen haast teloor door het getimmer en gezaag rechts van hen. In de open ruimte tussen twee huizen werd een nieuw huis opgetrokken. Had vader thuis al timmermannen ingehuurd en die vooruitgestuurd? Nee, wat een onzin. Hun land lag aan de noordzijde van het dorp, hier werd een huis gebouwd voor iemand anders.

Een man, geheel in het zwart gekleed, stond de vorderingen van een afstandje te bekijken. Vader liep op hem af. ‘Gegroet, eerbare heer. Bent u misschien dominee Blom?’

De man lachte, waardoor zijn strenge gezicht openbrak. ‘Dat ben ik inderdaad, met wie heb ik het genoegen?’

Vader wenkte hen en stelde hen voor. ‘Ik heb vijf jaar geleden grond gekocht rond de Esopus, maar ik woon nog in Rensselaerswijck, van waaruit ik handel. Nu ben ik van plan om me met mijn gezin hier te vestigen. Daarom was ik bijzonder verheugd toen ons het bericht bereikte dat u als dominee bent aangesteld. Mijn vrouw wilde Rensselaerswijck liever niet verlaten, zeker niet na alle verontrustende berichten over de barbaren hier, maar het nieuws van uw komst bracht vertrouwen in een gezegende toekomst.’

De dominee schudde de uitgestoken hand van vader. ‘Ik zal het goddelijke licht hier als een zonnestraal verspreiden, want het zijn duistere tijden voor de inwoners van Fort Esopus. Ik verheug me erop om jullie als nieuwe leden van mijn gemeenschap te mogen begroeten. Zoals jullie kunnen zien, wordt er hard gewerkt aan mijn huis, dat tevens als kerk zal dienen. Tot die tijd lees ik de geschriften in de herberg van Jacob Stoll. Hoelang blijven jullie? Kan ik jullie zondag verwachten?’

Hendrick hoopte van niet. Ook al waren ze nu binnen de palissade, er dreigde nog steeds oorlog. Ze konden morgen best én de landerijen controleren én de zaken voor het nieuwe huis afhandelen. Morgenavond moesten ze op weg kunnen zijn naar Nieuw-Amsterdam.

‘Ik weet niet hoelang mijn bezigheden me hier zullen houden,’ antwoordde vader, ‘maar als we er zondag nog zijn, komen we zeker naar uw preek luisteren.’

‘Moge God u genadig zijn en uw zaken voorspoedig laten verlopen.’

Dat was aardig van de dominee. Hendrick knikte hem toe, terwijl hij achter vader aan verder liep.

In het midden van het dorp stond de herberg van Jacob Stoll. De herbergier moest op de hoogte gebracht zijn van hun komst, want hij stoof naar buiten. De punten van zijn snor krulden vrolijk omhoog. ‘Mijn beste Evert! Wat een genoegen! Kom binnen, kom binnen. Cornelis Slecht heeft zojuist een nieuwe lading zwaar bier afgeleverd. Kom proeven, ik hoor graag je mening. De oogst is nog mager, maar hij zegt dat hij het beste graan gebruikt heeft.’

Het leek Hendrick slimmer om het beste graan voor brood te gebruiken, maar een brouwer dacht daar ongetwijfeld anders over.

‘Kijk nou, de kleine Hendrick!’ Jacob woelde door zijn haar alsof hij een peuter was. ‘Je bent geen duim gegroeid sinds de vorige keer. Krijg je wel te eten thuis? Ik zal zorgen dat mijn huisvrouw je straks een stevige stoofpot voorschotelt.’

Hendrick wist dat Jacob het goed bedoelde, dus hij hield zich groot. ‘Hoe gaat het met u? En met uw vrouw?’

Hij kreeg geen antwoord, want Jacob vatte Evert bij de schouders. ‘En wie is dit? Dit kan toch niet zoon Evert zijn? Nee, dat is onmogelijk, zo groot en sterk en fier.’

Evert leek ter plekke een paar duim te groeien. ‘Ik ben het in levenden lijve. Aangenaam kennismaken, heer Stoll, ik heb veel goede dingen over u gehoord.’

Wat een pluimstrijker! En Jacob leek dat gevlei nog te waarderen ook.

‘Kom binnen, allemaal, dan zullen we eens wat bier op tafel zetten.’

Zodra ze zaten, serveerde Jacobs vrouw Geertruid hun mokken sterk geurend bier. Voorzichtig nam Hendrick een slok. Het bier proefde bitter en voelde stroperig dik in zijn mond. Licht bier was voor hem zwaar genoeg.

‘Wat is het laatste nieuws? Houden de wilden zich een beetje koest?’ vroeg vader na een paar flinke slokken.

‘Het is godgeklaagd. Al maanden kregen we berichten dat de Esopus-indianen ons zouden vermoorden als we ons op het land zouden wagen om te oogsten, dus bleven we binnen. Wat konden we anders? Begin september kwamen ze hier met een hele meute en wat zeggen zij met hun valse tongen? “Waarom wordt er niet gewerkt? Broeden jullie soms snode plannen uit?”’

‘Nee,’ bracht Hendrick uit, ‘ze draaien alles om.’

‘Ja, jongen, zo zijn ze. En ze doen het met uitgestreken gezichten. Zoals ze hier zaten en vertelden dat we gewoon de oogst moesten binnenhalen... Ze beloofden dat ons niets zou overkomen.’

Dat klonk alsof ze de dorpsbewoners in de val probeerden te lokken. ‘Jullie zijn toch niet gegaan?’ Hij zou geen stap buiten de veiligheid van de palissade hebben gezet. Maar dan? Zonder graan geen eten. En graan leverde net zo goed geld op als beverhuiden. De dorpelingen móésten wel oogsten.

‘Vorige week kwamen eindelijk de versterkingen waarom we gevraagd hadden: extra soldaten, kanonnen en ammunitie. Dus nu halen we de oogst binnen onder begeleiding van gewapende soldaten.’

‘Hebben de wilden zich aan hun woord gehouden en jullie met rust gelaten?’

‘Ze houden zich nooit aan hun woord, de vraag is alleen wanneer ze het breken. Tot nu toe is het beangstigend rustig geweest.’

‘Denkt u dat er oorlog komt?’

‘Ik weet het niet. Eerst tekenen ze een vredesverdrag waarin ze aangeven dat ze als broeders met ons willen samenleven en een dag later doden ze ons vee, steken ze onze huizen in brand of schieten ze zonder enige reden een goed christen dood.’

‘Maar waarom?’ vroeg Evert.

‘Omdat ze goddeloos zijn,’ antwoordde Jacob. ‘Vertrouw nooit een wilde, jonge Evert, want ze bezegelen de waarheid met een leugen.’

‘Waarom zijn ze zo vijandig?’ Dat was een paar jaar geleden wel anders. Toen had vader samen met Jacob grond gekocht langs de Esopusrivier. De wilden waren vriendelijk geweest en hadden de kolonisten uit Rensselaerswijck zelfs aangemoedigd om zich langs de Esopus te vestigen. Wat was er gebeurd? Waarom waren ze nu op oorlog uit?

‘Ze zeggen dat ze last hebben van ons vee, dat hun gewassen vertrapt. Maar het is óns land, wij hebben het van ze gekocht, ze hebben hier niets meer te zoeken.’

Vader knikte verbeten. ‘Afspraken betekenen niets voor die barbaren.’

‘Zeg dat wel. Stuyvesant had heel duidelijk met ze afgesproken dat wij bij elkaar gingen wonen vanwege onze veiligheid, omdat zíj die in gevaar brachten, en nu klagen ze over de soldaten en de palissade en vinden ze dat wij verspreid over het land hadden moeten blijven wonen.’

‘Zodat ze ons een voor een kunnen aanvallen zeker.’ Vaders hoekige gezicht werd zo mogelijk nog vierkanter.

‘Daar trappen wij niet in,’ verzekerde Jacob. ‘En ook niet in hun gezeur dat ze nog cadeaus tegoed hebben van Stuyvesant. Ze willen alleen met hem spreken, onze sachem met het houten been, zoals ze hem noemen, maar de directeur-generaal wordt geplaagd door hoge koortsen. Zijn gezondheid laat het niet toe dat hij deze kant op komt. Niet dat het iets uit zou maken. Als Stuyvesant hier is, beginnen ze weer over hun vrienden die gestorven zijn tijdens de oorlog van Kieft en hoezeer zij daaronder geleden hebben. Alsof Stuyvesant, alsof wíj daar iets mee te maken hebben gehad, alsof we daar iets aan kunnen doen! Het is vijftien jaar geleden. Telkens zeggen ze: we vergeven en vergeten, maar de volgende dag rakelen ze alles weer op. Het zijn net vrouwen die zeuren om niets.’

‘Als die cadeaus zo belangrijk voor ze zijn, dan geven we die toch?’ opperde Hendrick. ‘Dan kunnen ze daar niet meer over zeuren.’ Hij had gehoord dat ze overal blij mee waren: messen, ketels, kleren, zelfs glazen kralen.

Vader snoof. ‘Het gaat ze helemaal niet om die cadeaus, of om genoegdoening voor het zogenaamde leed dat hun is aangedaan. Hun bekrompen geesten staan onder invloed van de duivel en die wil maar één ding: het bloed van zo veel mogelijk goede christenen laten vloeien.’

De dominee had meerdere keren gezegd dat de wilden heidenen waren, dat ze het bestaan van God niet erkenden, maar Hendrick had zich nooit gerealiseerd dat ze handelden uit naam van de duivel. Nu vader het zei, klonk het logisch.

Geertruid kwam langs met een grote kan bier en vulde de lege mokken op tafel bij. Snel nam hij nog een slok, vader verwachtte dat hij dronk als een man.

‘Heb je enig idee hoe het met mijn landerijen staat?’ vroeg vader.

‘Ik vrees dat er nog weinig van jouw graan geoogst is.’ Jacob verstopte zijn gezicht achter zijn mok, alsof hij schuldig was.

‘Dacht ik het niet?’ Vader keek Evert aan. ‘Snap je nu waarom we hier moeten gaan wonen?’

‘Zonder persoonlijk toezicht van de eigenaar komt er niets van de landerijen terecht.’

Die toon! Evert Weetal Pels. Ook al had hij gelijk. De mannen hier in het dorp hadden duidelijk eerst voor hun eigen oogst gezorgd. Zelfs Jacob.

Vader stond op. ‘Ik ga kijken hoe het ervoor staat.’

Jacob gebaarde hem te gaan zitten. ‘We mogen alleen in groepen en onder begeleiding van soldaten naar buiten.’

‘Ik mag verdorie toch wel mijn eigen landerijen bezichtigen?’

‘Dat is niet veilig, vader,’ zei Hendrick. ‘De wilden...’

‘Een kogel door hun kop, dat kunnen ze krijgen,’ mopperde vader, maar hij ging toch zitten. ‘Wie coördineert de werkzaamheden op het land?’

‘Thomas Chambers en sergeant Andries Lourensen,’ antwoordde Jacob.

‘Dan ga ik eens een hartig woordje met Thomas spreken.’ Vader gooide zijn bier in één teug naar binnen en stond voor de tweede keer op.

Ook Evert klokte zijn bier in een paar tellen weg. Hendrick haalde diep adem, zette de beker aan zijn lippen en slikte en slikte en slikte. Bah, wat smerig.

‘Slapen jullie hier of bij Chambers?’ vroeg Jacob.

‘Ik verlaat het huis van Thomas niet voordat hij geregeld heeft dat mijn landerijen geoogst worden.’

‘Jammer, maar begrijpelijk.’ Jacob klonk oprecht teleurgesteld. ‘Tot snel weerziens, goede vriend.’

Ondanks al het slechte nieuws kon er toch een lachje af bij vader. ‘Zodra de zaken geregeld zijn, kom ik het vieren met dat uitstekende bier van je. Breng de brouwer mijn complimenten over.’

Buiten miezerde het niet meer. De lucht rook nog vochtig, maar de grijze regenwolken waren verdreven door witte stapelwolkjes. De zon liet het natte hout van de huizen glinsteren, waardoor ze er bijna levend uitzagen.

Hendrick kreeg een zet tegen zijn schouder van Evert. ‘Doorlopen.’

Vader was al linksaf de hoek omgeslagen, hij had natuurlijk haast. ‘Naast het huis van Thomas Chambers ligt onze grond,’ zei hij tegen zijn broer.

‘Dan hoop ik dat we daar eerst gaan kijken.’

‘Zoveel is er niet te zien. Alleen braakliggend land. En de palissade van de noordzijde, maar die kun je ook vanuit het huis van Chambers bewonderen.’

Vorig jaar hadden er houtblokken gelegen en Hendrick had ze opgestapeld, hoger en hoger. Zo hoog dat ze wankelden toen hij erop klom, maar hij had net over de palissade heen kunnen kijken. Vanaf daar had hij de Grote Esopus kunnen zien glinsteren. Net als nu had hij toen niet naar buiten gekund om de rivier van dichtbij te bekijken vanwege de wilden. Sindsdien waren er geen christenen meer vermoord, maar het kon niet lang meer duren voordat er weer slachtoffers zouden vallen. Voor die tijd wilde Hendrick hier heel ver vandaan zijn!

Hoofdstuk 2

Margaret Chambers zelf deed open. ‘Kom binnen, en veeg de modder van jullie schoenen. Daar,’ ze wees naar een kist in de hal, ‘kunnen jullie de wapens opbergen. In míjn huis geen oorlog.’

‘We komen voor...’

Vader kreeg de kans niet om zijn zin af te maken. ‘Thomas is al de hele dag op het land, ik verwacht hem ieder moment terug. Ga zitten.’

De dienstmeid kwam met bier en Margaret ging rond met een schaal appels en perziken. ‘De bomen zitten zo vol dat de vruchten op de grond vallen. Neem zoveel je wilt, anders gaat het naar de varkens.’

Nog nooit had Hendrick zulke grote, gave appels gezien. Het zoete sap liep over zijn kin. Dit was beter dan bier!

Margaret probeerde beleefd een gesprek aan te knopen, maar vader gaf slechts korte antwoorden op haar vragen. ‘Waar blijft Thomas? Ik moet hem spreken,’ zei hij bruusk. ‘Ik zoek hem wel op.’

Margaret schudde haar hoofd. ‘Je riskeert een boete als ze je in je eentje buiten de palissade betrappen.’

Aan de andere kant van de tafel knarsten vaders tanden. Het zat niet in zijn aard om regels te breken, zeker geen regels waar boetes op stonden, maar het zat ook niet in zijn aard om geduldig af te wachten.

‘Als we morgen allemaal hard werken, kunnen we een heleboel graan binnenhalen,’ stelde Evert voor.

Hij werd bedankt met een diepe zucht. ‘Je hebt geen idee om hoeveel land het gaat. Om hoeveel graan.’

‘Het gaat hard, als er met een grote groep gewerkt wordt,’ redde Margaret Evert. ‘Er zijn in korte tijd al heel wat velden gerooid. Meer dan waarop we hadden durven hopen.’

Het leek uren te duren voordat Thomas Chambers thuiskwam. Zijn kleren zaten onder het zand, zijn rode haar was grauw van het stof en hij rook naar noeste arbeid. Toch kwam er een heer binnen. De manier waarop hij zijn lange lijf bewoog, zijn hand uitstak en vader op de schouder klopte... Hendrick hoopte dat hij ooit ook zo zelfverzekerd zou zijn en zo’n overwicht zou uitstralen. Thomas draaide zich naar Hendrick. ‘Als dat Vosberg niet is!’

Nee, moest Thomas iedereen aan die afgang herinneren? Hendrick zag zichzelf weer staan in Fort Oranje. Vader had een grote lading pelsen gekocht van Maquaes-indianen. Bever- en ottervellen, én vossenhuiden, zacht en warm; rijke dames in Nederland zouden er goud geld voor geven.

Voor die handelswaar moest goed gezorgd worden, dus zou hij die wel even naar het jacht brengen. Op zijn rug, net zoals de wilden deden, die dagen en soms weken moesten lopen om de pelsen in Fort Oranje te kunnen verhandelen. Wat zo’n wilde kon, kon hij ook! Zeker dat kleine stukje van het pakhuis naar de oever van de Noordrivier. Hij rolde de vossenhuiden op, bond ze samen met een touw en hees ze op zijn schouders. Het voelde alsof hij geen huiden, maar hele vossen op zijn rug droeg. Hij kon alleen maar schuifelen, zijn rug gebogen onder het gewicht. Voetje voor voetje liep hij naar de oever. De lading helde met iedere stap dan weer naar links, dan weer naar rechts over. Door een kiezel, een klein, miezerig ding, gleed hij uit en viel met zijn gezicht in het zand. Het touw knapte en de lading huiden ontrolde zich. Daar lag hij dan: bedolven onder een berg vossenhuiden. Het had grappig kunnen zijn – dat vonden de omstanders in ieder geval wel – maar toen Hendrick zich onder de berg uit had gewerkt, trof vaders blik hem. Kogels van pure minachting schoten op hem af.

Snel had hij de huiden verzameld en ze met hulp van een omstander naar de sloep gedragen. Het verhaal had zich nog sneller dan de pokken door het dorp verspreid en sindsdien werd hij gekscherend Vosberg genoemd. Van Thomas Chambers kon hij het wel hebben, maar dat vader weer aan die mislukking herinnerd werd...

Thomas nam hem met samengeknepen ogen op. ‘Ben je nou nog niet gegroeid?’ Hij lachte hartelijk. ‘Maak je geen zorgen, jongen, je zult zien dat je binnenkort net zo snel als mais omhoogschiet.’

Als dat toch eens waar zou zijn!

‘Over mais gesproken...’ zei vader.

Met een ernstig gezicht ging Thomas tegenover vader zitten. ‘Je bent duidelijk niet voor mijn gezelschap gekomen.’

‘Mijn landen moeten geoogst worden.’

‘Morgen zijn de laatste velden tarwe van Stuyvesant aan de beurt, daarna kunnen we naar jouw landerijen toe, Evert.’

‘Maar dat is te laat! Ik heb het halve ruim van mijn jacht leeg gehouden voor de oogst.’

‘Je kunt je oogst meenemen, het duurt alleen wat langer.’

Langer? Ze moesten hier zo snel mogelijk weg!

Dat leek vader ook te vinden, hij keek alsof hij maden in de gerst zag krioelen. ‘We kennen elkaar nu al zo lang, er is vast íéts wat je kunt doen. Geef me soldaten, een paar man, dan kan ik morgen vast beginnen.’

Daar had je het al, vader wilde zelf het land op. Hendrick moest er niet aan denken, zelfs al kregen ze een heel garnizoen mee.

‘Daarvoor hebben we te weinig soldaten.’ Thomas nam vader schattend op. ‘Wat je wel kunt doen, is wilden inhuren om een begin te maken met de oogst.’

‘Wilden?’

‘Over het algemeen zijn ze te lui om te werken, maar voor brandewijn doen ze alles. Ik heb een groep aan het doppen van maiskolven gezet.’

Hoe kon Thomas zo luchthartig de vijand inhuren?

‘Ik weiger wilden in te huren,’ zei vader. ‘Bovendien is het verboden om ze drank te verkopen.’

Eigengereid stak Thomas zijn kin vooruit. ‘Ik verkoop ze geen drank, ze werken ervoor.’

‘Daar komen problemen van, dat weet je.’

Thomas wuifde vaders bezwaar weg. ‘Laat ze maar dronken worden buiten de palissade. Als ze lazarus zijn, kunnen ze ook geen oorlog voeren.’

Vaders lippen waren een strakke streep, alsof hij ze op elkaar moest persen om zijn misnoegen binnen te houden. Hij hield er niet van als regels ruim geïnterpreteerd werden. Juist door onze wetten en regels onderscheiden wij ons van de wilden, zei hij altijd.

Thomas stond op. ‘Ik kan alleen beloven dat overmorgen met de oogst van jouw landerijen begonnen zal worden. Ik hoop dat jullie mij nu willen excuseren, ik wil me opfrissen en moet nog wat brieven schrijven en zaken afhandelen vanavond. Maar morgen nodig ik jullie van harte uit om de avond met mij door te brengen.’ Thomas knipoogde naar Hendrick. ‘Ik zal zorgen voor uitdagend vermaak, jongeman.’

Hendrick knikte, hoewel hij absoluut geen behoefte had aan een uitdaging, wat het ook mocht zijn.

Met een handgebaar dirigeerde Thomas zijn gasten naar de voordeur. Vader liet zich zonder protest wegsturen. Mooi, nu zouden ze toch nog overnachten in de herberg van Jacob.

Buiten bleef vader nodeloos stilstaan. Hij keek naar de palissade alsof die nu de vijand was.

‘Vader,’ opperde Evert voorzichtig, ‘wij zijn met een groep gewapende mannen, dus we overtreden geen regel als we zelf gaan oogsten.’

Hij kreeg niet eens gloeiende wangen, terwijl hij donders goed wist dat wat hij voorstelde verboden was. En hij was er nog trots op ook dat hij om de regels heen kon denken, zoals hij het zelf noemde.

‘Jij weet net zo goed als ik dat we alleen onder begeleiding van soldaten naar buiten mogen,’ reageerde vader korzelig.

‘Dan huren we die toch in?’

Hendrick wilde Evert schoppen. Ze gingen geen soldaten inhuren en al helemaal niet zelf de oogst binnenhalen. Anderen moesten dat maar doen, terwijl zij veilig op weg waren naar Nieuw-Amsterdam.

‘De soldaten zijn in dienst van de West-Indische Compagnie, die mogen niet zelf beslissen voor wie ze werken.’

Aan vaders stem was duidelijk te horen dat zijn geduld op was, maar Evert dramde door: ‘Maar de WIC bepaalt toch niet wat ze in hun vrije tijd doen? Ik weet zeker dat er morgen mannen zijn die een rustdag hebben. Als we hun wat extra stuivers toestoppen, willen zij ons vast begeleiden.’

De diepste lijnen in vaders gezicht trokken weg, alsof Evert ze met zijn woorden gladstreek. Vader overwoog dat voorstel toch niet serieus? Dat was net zo de regels ombuigen als die keer dat Evert voorstelde om een extra wand in het ruim van het jacht te maken waarachter handel verborgen kon blijven, zodat ze er geen belasting over hoefden te betalen. Daar was vader niet in meegegaan, hij had Evert haarfijn het verschil tussen een handelaar en een smokkelaar duidelijk gemaakt, maar nu...

‘Ik neem aan dat de soldaten inderdaad zelf mogen beslissen hoe ze hun vrije uren doorbrengen,’ mompelde vader.

Nee!

‘Maar dat ga ik eerst aan sergeant Lourensen vragen.’

Gelukkig, vader zou het eerlijk spelen. Nu was er nog een kans dat de sergeant nee zou zeggen. Hendrick wilde vader laten zien wat hij waard was, maar niet door morgen op het land te werken. Wat kon hij zeggen? Dat hij het gevoel had dat er iets naars zou gebeuren? Dat hij vreesde dat ze in een val zouden lopen? Vader zou hem een zwakkeling vinden.

Ik hoop dat de sergeant toestemming geeft, wilde hij zeggen, maar de leugen kwam niet over zijn lippen. Zwijgend liep hij achter vader en Evert aan, richting het wachthuis.

De zon kwam nog nauwelijks boven de palissade uit en toch plakte zijn hemd al tegen zijn rug. De grendels werden van de poort aan de noordzijde van het dorp gehaald en krakend schoof de houten deur open, als de mond van een hellemonster dat hem ging verslinden. Vijf bewapende soldaten zouden hen begeleiden, dat moest genoeg zijn. Toch hield Hendrick de sikkel die vandaag zijn wapen zou zijn krampachtig vast. Hij had een musket willen hebben, maar er waren niet genoeg geweren en hij had niet met lege handen door de poort willen lopen.

Evert wandelde voorbij de palissade alsof hij naar de bakker gestuurd was. Hij floot er nog net niet bij.

Vijf bewapende soldaten, hielp Hendrick zichzelf herinneren. De wilden zouden het niet in hun hoofd halen om die aan te vallen.

Na de mannen met de karren en het gereedschap verdween ook vader door de poort. Alleen hij bleef dralen. Bah, stumper die hij was. Hij dwong zijn benen in beweging te komen.

In een aardig marstempo liepen ze over het pad naar beneden, langs de Grote Esopus, in de richting van vaders velden. Vanuit de dichtbegroeide oevers kwam de ochtendgroet van talloze vogels. Normaal zou hij een deuntje meefluiten, nu wenste hij dat ze hun snater hielden zodat hij de wilden kon horen. Het gras stond zo hoog dat er een heel leger in verstopt kon zitten. Rechts van hem lagen gerooide akkers, van die kant zouden ze niet komen, een slimme indiaan zou vanuit de beschutting van de oever opduiken.

Door de begroeiing heen zag hij rimpelingen in het water. Voer er een kano tussen het riet? Hij was niet lang genoeg om te zien wat er net naast de oever in het water gebeurde, maar alle soldaten waren een kop groter dan hij, breedgeschouderd en doorgewinterd, zij zouden de oever in de gaten houden. Met hun grimmige blikken, kloeke uniformen en glimmende wapens zagen ze er vervaarlijk uit. Was hij maar zo onverschrokken. Hij maakte zich lang, zette grotere stappen en stampte met zijn laarzen.

Geritsel, vlak naast hem.

‘Help! Wilden!’ Hij maaide met zijn sikkel door de lucht. Er sprong een konijn weg.

Een konijn...

Vader keek hem vernietigend aan. ‘Waarschijnlijk hebben ze je helemaal in Nieuw-Amsterdam gehoord. Jacob vertelde gisteren dat de dorpelingen Stuyvesant om een trommel hebben gevraagd, zodat iedereen gewaarschuwd kan worden bij gevaar. Misschien moet ik jou maar in het dorp achterlaten.’

Beschaamd staarde hij naar de grond.

Evert stootte hem aan. ‘Je mag best lachen om een grapje.’

Vader maakte zelden grapjes. En Hendrick hád zich als een idioot gedragen.

‘Ben ik toch nog ergens goed voor,’ probeerde hij gevat te reageren, maar het klonk zielig. Iedereen keek naar hem. Doorgaan alsof er niets gebeurd was leek hem het beste, dus zette hij er de pas weer in. De rest van de groep kwam ook in beweging.

‘Geen zorgen, broer,’ zei Evert. ‘Ik laat jou niets overkomen. Dat heb ik moeder beloofd.’

Hendrick wilde niet getroost worden, hij wilde zich niet veilig voelen door Evert Ik Ben Dapper En Sterk Pels, maar het was wel zo. ‘Ik ben blij dat je bent meegegaan.’

‘Dan mag je wel eens wat minder ongelukkig kijken. Kom op, we zijn op avontuur.’

Hendrick lachte, maar zijn lippen bewogen stroef. Hoe vaak had hij zich al voorgenomen dat Evert tegen hém moest opkijken in plaats van andersom? En hoe vaak was dat voornemen al mislukt?

Dit was de laatste keer. De aller-, allerlaatste keer! Hij zou Hendrick Vosberg Pels hier aan de oever achterlaten en vanavond terugkeren in het dorp als Hendrick Sterke Beer Pels. Thomas Chambers had hem een uitdaging beloofd. Nou, die zou hij aannemen! En wat er ook op hem wachtte, hij ging ervoor en zou iedereen versteld doen staan. Vooral vader.

Maar eerst de oogst. Als het aan hem lag, zouden vaders velden vanavond gerooid zijn, ook al had hij geen idee hoeveel land vader hier bezat. Veel, dacht hij, want vader klaagde regelmatig over de grote sommen belasting die hem werden opgelegd. De WIC wist wel hoe ze aan geld moest komen. Aan de andere kant werden de soldaten die hen beschermden ook door de WIC betaald.

Hendrick liet de frisse septemberlucht zijn longen vullen. Dit land was te mooi om door de wilden te laten verpesten, de dag was te stralend om door angst te laten vergrauwen. Evert had gelijk: hij moest genieten van dit avontuur.

Bijna stevende hij vader voorbij die aan kop liep, maar hij herinnerde zich de instructie van vanochtend: ‘Altijd binnen de veiligheid van de groep blijven.’

Na een dik uur lopen hadden ze het dichtstbijzijnde veld van vader bereikt. De korenaren staken fier omhoog richting de hemel, als gouden handen die wuifden naar de Almachtige God.

Vader trok een van de tarwehalmen naar beneden en schudde misprijzend zijn hoofd. ‘De aren zijn al veel te droog. We zullen voorzichtig moeten oogsten, anders vallen ze uit elkaar.’

Voorzichtig oogsten, dat kon Hendrick wel. Hij zou geen korrel verloren laten gaan. Terwijl het gereedschap werd uitgedeeld, liep hij naar de hoek van het veld. Met zijn linkerhand pakte hij een bundel aren vast en sneed ze met een krachtige beweging af, zonder ze te schudden. De eerste oogst was binnen!

Zijn handen schrijnden alsof hij de hele dag brandnetels had vastgehouden. Schepel na schepel graan had hij geoogst. Misschien niet het meest van alle mannen, maar hij had wel de minste korenaren verspild van allemaal. Zelfs vader was het opgevallen. ‘Je doet goed werk, jongen,’ had hij halverwege de dag gezegd. Toen was Hendrick al doodop geweest, maar vaders woorden hadden hem de kracht gegeven om door te gaan tot de laatste zonnestraal. Hij had zelfs in de schemer verder willen werken, tot vader hem aan het gevaar had herinnerd: ‘We moeten voor het donker terug zijn in het dorp.’

De wilden, hij was ze bijna vergeten. Meteen probeerde de angst bij hem naar binnen te kruipen, maar hij had het niet toegelaten. Misschien was hij gewoon te moe geweest om bang te zijn.

In de herberg was hij het liefst in het bed gedoken dat hij met Evert deelde, maar ze moesten zich omkleden voor de avond bij Thomas Chambers. Hendrick had zich vastgehouden aan vaders woorden, zich opgefrist en zich naar het huis van Thomas Chambers gesleept.

Ze zaten met de roodharige Engelsman, zijn vrouw en de kinderen aan tafel. Hij probeerde zijn rug recht te houden, maar zijn lijf voelde zwaarder dan alle schepels graan die hij geoogst had.

Evert zat stilletjes naast hem. Zijn krullen lagen uitgezakt op zijn hoofd. Hendrick boog zich naar zijn broer toe. ‘Wij hebben een flinke maaltijd verdiend, vind je niet?’

‘Ik kan een heel varken op,’ pochte Evert.

‘Ik wel twee,’ zei Hendrick, maar dan moest hij daarna wel in een kar naar zijn bed gereden worden.

Nadat de volwassenen van brandewijn waren voorzien en er voor de jongelingen lichtbier was geschonken, stond Thomas Chambers op. ‘O Vader, die al ’t leven voedt, kroon onze tafel met Uw zegen...’

De betekenis van de woorden glipte langs Hendrick heen. Hij was zelfs te moe om te bidden.

Een bediende kwam met twee grote schalen binnen. Op de ene schaal lagen bonen en erwten, op de andere... Een enorm stuk hertenvlees! Hendrick wilde dat hele stuk op zijn bord, maar de bediende zette de schaal voor Thomas neer, die het vlees aansneed en iedereen van een ruime portie voorzag.

Hendrick had zijn vork al vast, maar Thomas hield nog een hele verhandeling. Schiet op, Thomas, schiet op!

Nadat hun gastheer eindelijk was uitgesproken, viel Hendrick aan. Met iedere hap voelde hij zijn kracht terugkeren. Morgen zou hij een dubbele hoeveelheid graan oogsten!

Zijn bord was leeg voordat hij het vlees goed had kunnen proeven.

‘Ik snap niet hoe jij zo klein kunt blijven, Vosberg, met zo’n eetlust,’ grapte Thomas.

‘Misschien heeft mijn lichaam gewoon nog meer nodig.’

Thomas hief zijn glas en proostte op de groei. ‘Help jezelf, jongen, eet zoveel je wilt.’

Hendrick trok de schaal hertenvlees naar zich toe en zag de begerige blik van Evert. ‘Geldt dat aanbod ook voor mijn broer?’

‘Vanzelfsprekend, jullie zijn mijn gasten, het mag jullie aan niets ontbreken.’

Ze aten tot beide schalen leeg waren. Hendrick voelde zich vol en rond. Zelfs het bier had hem gesmaakt.

Nadat Thomas een dankgebed had gezegd, keek hij Hendrick met fonkel-ogen aan. ‘De afgelopen week heeft iedereen hard gewerkt om zo veel mogelijk van de oogst te redden. Het werk is nog niet klaar, maar zowel de dorpsbewoners als de soldaten hebben een verzetje verdiend, vind ik, en ik heb zojuist van je vader vernomen dat jij je vandaag ook kranig geweerd hebt. Dus we gaan er een feestelijke avond van maken.’

Eigenlijk was Hendrick te moe om nog ergens anders naar uit te kijken dan naar zijn bed, maar door de verholen spanning in Thomas’ stem werd hij toch nieuwsgierig. ‘Wat heeft u voor ons in petto?’

Met zijn handen nodigde Thomas zijn gasten uit om op te staan. ‘Kom maar mee.’

Tegelijk met Evert stond Hendrick op zijn voeten. Nu wilde hij het weten ook.

Met zijn allen liepen ze naar het wachthuis, dat samen met de barakken van de soldaten in de noordoostelijke hoek van het dorp was gebouwd. Daar had zich al een hele menigte verzameld, die uitbundig reageerde toen de Engelsman arriveerde. Het feest kon nu duidelijk beginnen, ook al zag Hendrick nergens drank of spijzen.

Een paard hinnikte onrustig en er klonk paniekerig gegak. Hendrick volgde het geluid naar een rieten kooi waarin een handvol ganzen zat samengepakt. Nee!

Even kreeg hij de neiging om het samen met de ganzen uit te schreeuwen, maar hij slikte de opkomende paniek weg. Vandaag had hij goed gewerkt volgens vader, hij had zelfs zijn angst voor de wilden opzij kunnen zetten, dan kon hij ook de kop van een gans aftrekken.

Evert had een brede grijns op zijn gezicht. ‘Ik hoop dat ik mee mag doen.’

‘Anders mag je wel in mijn plaats,’ stelde Hendrick voor.

‘Meen je dat?’ Evert sloeg hem op de schouder. ‘Dank, broer.’

Thomas kwam achter hen staan en greep hen beiden bij een schouder. ‘Wie van de Pelsbroertjes gaat er als eerste?’

Everts grijns spleet zijn gezicht in tweeën. ‘Dus ik mag meedoen?’

‘Aangezien jij in lengte niet onderdoet voor je broer, mag je van mij deelnemen.’

Evert stond te popelen, en hij? Hij gruwelde bij de gedachte aan wat hij moest doen. Bange haas. Wat had hij zichzelf vanmiddag voorgenomen? Iedereen keek uit naar de wedstrijd, dus hij ook! ‘Ik ben de oudste, dus ik ga eerst.’

‘Vechtersmentaliteit, dat zie ik graag, Vosberg.’ Thomas boog zich naar hem toe en fluisterde: ‘Weet je wat ik altijd doe? Me voorstellen dat die gans een wilde is. En dan ruk ik zo zijn goddeloze kop van zijn lijf.’

Als dat toch mogelijk was, van alle wilden de kop afrukken. ‘Misschien kunt u voor de volgende keer een aantal wilden gevangennemen.’

Thomas trok een zuinig mondje. ‘Kon dat maar, Vosberg. De WIC blijft ze als mensen behandelen, we mogen ze geen haar krenken.’

Vanwege de handel in beverhuiden, had vader hem al eens uitgelegd. Voor de WIC was winst belangrijker dan gerechtigheid. Keer op keer werden er ordonnanties uitgevaardigd waarin verkondigd werd dat de christenen de wilden niet mochten bedriegen en ze op geen enkele manier leed mochten toebrengen. Wat de wilden de christenen aandeden, kon de WIC geen zier schelen. De hoge heren directeuren zaten veilig aan de andere kant van de oceaan. ‘Ze zouden zelf eens door de wilden bedreigd moeten worden, dan zouden ze de regels wel aanpassen.’

‘Tot die tijd zullen we het met ganstrekken moeten doen, Vosberg.’

Dat ganstrekken was helemaal zo afschuwelijk nog niet. ‘Van mij mogen we beginnen.’

Met een simpel ‘Mensen,’ wist Thomas de aandacht van de menigte te trekken. ‘Ik ga geen hele toespraak houden...’

‘Dat is wel zo prettig, Thomas Klabbaard,’ grapte iemand.

Zo, dat was brutaal! Thomas’ bijnaam was Clabbort, naar de manier van bouwen die hij als timmerman uit Engeland had meegenomen, maar nu maakte de grapjas hem uit voor ratelaar. Je kon veel van Thomas zeggen, bijvoorbeeld dat hij veel te lange toespraken hield als hij uitgehongerde gasten had, maar niet dat hij ratelde. Hij wist mensen juist met woorden te bespelen.

‘Na het harde werk van de afgelopen dagen hebben wij wel wat vertier verdiend. Vanavond kunnen wij onze moed, snelheid en handigheid op de proef stellen tijdens het ganstrekken.’

Thomas had nog meer willen zeggen, maar de menigte begon te klappen en te juichen. Met een hoofdknik gaf Thomas aan dat het paard kon worden voorgeleid. ‘Hang de eerste gans maar op.’

Drie mannen kwamen in beweging. De eerste nam de rieten kooi met de ganzen mee, de tweede zeulde met een emmer en de derde droeg een ladder en een stevig stuk touw. Ze liepen een heel eind door de straat, tot Thomas aangaf dat het ver genoeg was. In het donker waren ze nauwelijks meer te zien, maar Hendrick wist wat die mannen gingen doen: de gans aan zijn poten ophangen aan het touw dat tussen twee bomen gespannen zou worden.

De omstanders verspreidden zich met fakkels langs beide zijden van de straat, waardoor het strijdtoneel feestelijk verlicht werd. Hier en daar werden weddenschappen afgesloten.

Thomas liep naar vader toe. ‘Mag ik jou uitnodigen om als eerste te gaan?’

Dat was een eer, maar vader bedankte. ‘Mijn jongens mogen de naam Pels hooghouden.’

Hendrick voelde zich groeien en tegelijkertijd krimpen door de druk die op zijn schouders lag. Met zijn lengte had hij nog nooit iets hoog kunnen houden en nu moest hij de eer van de familienaam verdedigen. Maar dat kon hij. Vanmiddag was vader tevreden geweest, nu zou Hendrick hem trots maken. ‘Mag ik in plaats van mijn vader?’

Thomas gebaarde uitnodigend naar het paard en Hendrick zwaaide zichzelf in het zadel.

‘Je kent de regels?’

‘Alleen volle galop telt,’ beaamde hij.

‘En alleen met blote handen.’

Hendrick had al vaak genoeg langs de kant gestaan tijdens het ganstrekken, maar nog nooit zelf meegedaan. Nu moest hij als eerste. Alle ogen zouden op hem gericht zijn. Als de gans maar niet te hoog hing...

Hij dirigeerde het paard in de juiste positie en kneep zijn ogen tot spleetjes. In de verte zag hij iets bungelen. Het was geen gans, het was een wilde die zijn verdiende loon zou krijgen. En hij, Hendrick Pels, zou de brenger van gerechtigheid zijn.

Thomas hief zijn hand. ‘Ben je er klaar voor?’

Hendrick knikte slechts.

‘Drie... twee...’ Zijn hand zwaaide naar beneden. ‘Gaan!’

Joelend spoorde Hendrick zijn paard aan. En zichzelf.

‘De kop eraf!’ Van alle kanten werd hij aangemoedigd. Hij reed zo snel dat de omstanders met hun fakkels als een waas aan hem voorbij trokken. Hij zat gevangen in twee gele lichtstroken die hem naar zijn doel leidden. Harder en harder stoof hij door de straat. Stof en zand dwarrelden op, maar hij hield zijn ogen strak op het doel gericht. De gans zwaaide heen en weer, alsof hij dacht nog te kunnen ontsnappen.

Niet aan mij, ik ruk zijn kop eraf!

Hij kwam steeds dichterbij en strekte zijn arm, ook al was de afstand nog veel te groot. Die zou veel te groot blijven, de gans hing boven zijn macht. Hendrick drukte zijn hielen in het paardenlijf. ‘Snel, sneller,’ zei hij terwijl hij in de stijgbeugels ging staan. Bijna verloor hij zijn evenwicht, maar hij spande zijn beenspieren en bleef staan, zwalkend, maar rechtop. Ja, nu bungelde de gans binnen zijn bereik. Het dier schopte met zijn poten, draaide wild met zijn lijf en gakte alsof Hendricks vingers al om zijn strot lagen. Kon dat rotbeest niet even stil hangen?

De omstanders schreeuwden zo hard dat Hendricks oren begonnen te suizen. Hij schreeuwde mee, hij suisde mee op het paard, zijn ogen en hand op de gans gericht. Bijna, bijna... Hij strekte van zijn tenen tot zijn vingertoppen, al zijn spieren gespannen, zijn vingers strak als klauwen vooruit.

De gans hapte. Hendrick voelde een scherpe pijnscheut en trok zijn hand terug. Zijn paard daverde door. Pijlsnel draaide hij zijn bovenlichaam en strekte zijn arm. Zijn vingers klemden zich om de dunne hals. Hij zette kracht, maar zijn vingers glibberden weg. Hij kreeg geen grip, miste een steunpunt en kukelde van het paard. Met een smak belandde hij in het zand, zijn armen als bescherming voor zijn gezicht geslagen. Zijn onderarmen schrijnden, zijn knieën klopten, maar verder had hij geen pijn. Hij had geluk gehad.

Langzaam drong er gelach tot hem door. Het klonk niet gemeen, eerder vrolijk, alsof hij met zijn val voor goed vermaak had gezorgd.

Een hand op zijn schouder. ‘Alles goed, knul?’

Hij krabbelde op en sloeg het stof van zijn kleren.

‘Dat was een dappere poging. Je had hem bijna...’

Maar bijna was niet genoeg. Zeker niet voor vader.

Boven zijn hoofd gakte de gans zijn overwinningskreten, net zo vals als een wilde. Waarom was het nou niet gelukt? Hij had de strot vastgehad.

Zijn vingers glansden in het licht van de fakkels. Ze zaten onder het vet. Natuurlijk, die emmer waarmee een van de mannen had gezeuld, die had vast vol gezeten met vet. Om het de deelnemers nog moeilijker te maken. Wat een gemene streek!

Een van Thomas’ mannen had inmiddels het paard gevangen en leidde het terug naar het begin van het parcours. Hendrick sukkelde erachteraan.

‘Goed geprobeerd,’ riep een vreemdeling hem toe.

‘Het was een spektakel om te zien, jij in de stijgbeugels,’ zei een ander.

Een paar vrouwen klapten zelfs voor hem. Hendrick grijnsde. Hoewel hij zand had moeten happen, was zijn poging niet helemaal mislukt geweest. De mensen hadden een verzetje verdiend en híj had ze dat gegeven.

Thomas, Evert en vader stonden bij elkaar te wachten. Vader keek naar hem alsof hij besmeurd was met paardenmest.

Hendrick wilde zijn armen weer voor zijn gezicht slaan. Hij schuifelde verder, totdat hij achter vader stond en diens teleurgestelde blik niet meer hoefde te zien. Maar hij voelde die nog steeds. Voor de zoveelste keer had hij niet aan de verwachtingen voldaan.

Misschien denkt hij dat ik niet durfde, dacht Hendrick. Dat was niet waar! Moest hij uitleggen dat hij door het vet was weggegleden? Ieder excuus zou als een zwaktebod overkomen. Hij had vader teleurgesteld en daar kon niets meer verandering in brengen.

Evert klom behendig in het zadel en vader klopte hem op het bovenbeen. ‘De eer van de familie ligt nu bij jou.’

Hendrick hoopte dat Evert ook zou vallen. Nee, zo mocht hij niet denken. Jaloezie was een zonde.

Mij is het niet gelukt, dacht Hendrick, dus moet Evert het doen. Hij wurmde zich tussen vader en Thomas door en fluisterde tegen zijn broer: ‘De nek van de gans is ingesmeerd met vet. Kijk uit dat je niet uitglijdt.’

‘Ik zal hem grijpen en niet meer loslaten.’ Evert draaide zijn paard en was klaar voor de start. Nadat Thomas had afgeteld, stoof Evert ervandoor. Al snel was er alleen een vage vlek van hem over. Aan het gejuich te horen naderde Evert de gans. Waarschijnlijk stond hij nu ook in de stijgbeugels, anders zou hij er nooit bij kunnen. Zou het hem lukken? Hendrick hoopte van wel en hij hoopte van niet. Hij probeerde niet langer te kijken naar wat er gebeurde, de afstand was toch te groot. En zijn ogen waren vochtig. Hij wreef met zijn handpalmen. Het zand prikte, waardoor zijn ogen alleen maar meer gingen tranen. Straks dacht vader nog dat hij huilde!

Ineens barstte er een luid gejuich los. Het zou toch niet...?

Als een held keerde Evert terug op het paard, zijn arm geheven, druipend van het bloed, met in zijn hand de trofee. Van alle kanten werd hij toegejuicht. Het hardst door vader. Die lachte zoals Hendrick hem nog nooit had zien lachen.

Hendrick bloedde, nog erger dan de onthoofde gans.

Hoofdstuk 3

Het gelach vloeide als water naar alle hoeken van de herberg. Hendrick lachte met de mannen mee, ook al schuurden zijn mondhoeken bij de beweging. Hij kon het verhaal niet meer horen. Iedere keer werd Everts daad nog mooier opgetekend en kwam hij heldhaftiger uit de strijd.

‘Een toost op mijn jongste zoon.’ Vader bestelde bier voor alle dorpelingen die vandaag hadden meegeholpen met de oogst. Na een lange dag hadden ze verpozing gezocht in de herberg en Evert was het glunderende middelpunt, terwijl er geen woord gesproken werd over het werk dat Hendrick weer verzet had. Vandaag had hij minstens twee keer zoveel graan binnengehaald als de rest, maar vader had het niet opgemerkt. Nee, alles draaide om Evert O Wat Ben Ik Toch Een Held Pels, die gisteravond alleen maar dom de kop van een gans had afgerukt.

Hendrick had een zure smaak in zijn mond. Zoals vader naar Evert keek... De jaloezie groef zich diep bij hem naar binnen, net zo hardnekkig als het onkruid tussen de tarwe. Er moest toch iets zijn waarin hij beter was dan Evert? Ja, schieten, maar dat had hij als dertienjarige ook niet gekund.

Hendrick verlangde naar zijn bed, maar een echte man bleef praten en drinken, hoe moe hij ook was. Hij hief zijn mok en nipte aan het bier. Misschien moest hij doordrinken, tot hij net zo hard en overdreven lachte als de beschonken mannen om hem heen.

Door het gelach klonk een ander geluid. Was dat geschreeuw? Het kwam van buiten. Ja, nu hoorde hij het weer. Alsof iemand een doodskreet slaakte. Op slag was het stil in de herberg. Hendrick hoorde zijn hart in zijn oren bonzen. Gespannen keek hij naar buiten, maar op straat was niets bijzonders te zien.

De stilte werd verscheurd door een knal. Hendrick herkende het geluid uit duizenden: dat was een musketschot. Gejaagd sprong hij op.

‘Een aanval!’ riep Giesbert Philips en het bier gulpte uit zijn kroes.

Krukken vielen om, mannen vlogen op en verdrongen zich voor de deur. ‘Rustig blijven,’ maande vader. Hij had net zo goed kunnen proberen een op hol geslagen kudde paarden met woorden tot bedaren te brengen. De mannen grepen hun wapens en stroomden de herberg uit. ‘Red vrouw en kinderen!’

‘Naar buiten,’ commandeerde Jacob Stoll.

Hendrick rende. In de frisse avondlucht klonk het geschreeuw nog indringender. Het leek uit duizenden moordlustige kelen te komen. Net buiten de palissade, vlak onder het fort. ‘De wilden...’ fluisterde hij.

Het kon niet lang meer duren voordat de brandende pijlen door de lucht scheerden. Moest hij vluchten? Waarheen dan?

Vader legde een hand op Hendricks schouder. ‘Dit klinkt niet als een oorlogskreet.’

‘Er wordt ook niet meer geschoten,’ vulde Jacob aan.

Zou het meevallen? Er klonk nog steeds woest gekrijs, alsof iemand vreselijke pijn leed. Had een van de dorpelingen zich zonder soldaten buiten gewaagd en werd hij nu gevild? Hendrick voelde de mespunten al over zijn eigen huid strijken.

‘Ik ga kijken,’ zei Jan Artsen, die ook de hele dag had meegewerkt op het land van vader.

Voor hij twee stappen had kunnen zetten, greep Jacob hem bij de arm. ‘Straks krijg je een pijl in je borst, net zoals mijn varkens vorig jaar. Afgemaakt, omdat ze een beetje rondsnuffelden op het land. De wilden maken jou net zo gemakkelijk af, een leven betekent niets voor ze. Laten we naar het wachthuis gaan en de vaandrig vragen wat hij van plan is om aan de barbaren te gaan doen.’

Met zijn allen renden ze naar het wachthuis, waar Jacob van de wacht eiste dat ze naar vaandrig Smith gebracht werden. Alsof Jacob de directeur-generaal zelf was, werd hij gehoorzaamd.

Ze werden naar een kamer gebracht waar de vaandrig orders uitdeelde aan soldaten. Nadat die waren vertrokken, nam Smith zijn bezoekers op. Zijn blik kon een heel garnizoen tot stilte brengen. Hendrick was blij dat de man over hem heen keek. Diens gezicht, lijf en ledematen waren zo hoekig en stram, dat hij eerder uit houtblokken leek te bestaan dan uit vlees en bloed.

‘Worden we aangevallen?’ vroeg Jacob zonder plichtplegingen.

‘Ook gegroet, Jacob Stoll. Ik weet nog niet precies wat er aan de hand is, ik heb sergeant Lourensen naar buiten gestuurd om poolshoogte te nemen. Ik wacht op zijn terugkomst.’

‘Hoelang is de sergeant al weg?’ vroeg vader.

‘Nog niet lang genoeg om ons zorgen te maken. We wachten tot hij rapport komt uitbrengen,’ antwoordde de vaandrig.

‘Wat als de wilden op oorlogspad zijn? En de sergeant niet meer terugkomt?’ vroeg Jacob. ‘Laat mij naar buiten gaan met vijf gewapende mannen.’

‘We wachten.’

‘Stuurt u dan een tweede groep soldaten,’ opperde vader. ‘Misschien zit de sergeant in nood.’

‘Als dat zo is, dan stuur ik die tweede groep hetzelfde gevaar in. Ik mis nu al tien mannen. Mochten de wilden daadwerkelijk aanvallen, dan kunnen we niemand meer missen.’

Met de versterkingen die twee weken geleden waren aangekomen, waren er vijfenzestig soldaten gestationeerd in Fort Esopus. Daar waren er nu misschien nog maar vijfenvijftig van over. De vaandrig had gelijk: als het op oorlog uitdraaide, hadden ze iedereen hard nodig. Maar nu werden de sergeant en zijn mannen aan hun lot overgelaten. Als hij op het gejoel van buiten af moest gaan, stierven ze een vreselijke dood. Afschuwelijk, dat niemand hen kon helpen, terwijl ze zo dapper waren geweest om in het donker op de barbaren af te gaan.

Het wachten duurde en duurde. In de kamer was het stil, van buiten leek ook geen geluid meer te komen. Was het voorbij, wat het ook geweest was?

Na een klop kwam een soldaat binnen. ‘Mijn verontschuldiging, vaandrig, maar er staan dorpelingen voor het wachthuis, ze willen weten wat er aan de hand is. Wat moet ik zeggen?’

‘Dat we nog niets weten.’ De vaandrig sprak afgemeten, alsof ook hij het wachten beu was. Zou hij inzitten over zijn mannen?

‘Wat als de sergeant en de soldaten dood zijn?’ vroeg Hendrick zacht.

‘De jongen heeft gelijk,’ zei Jacob. ‘We kunnen niet langer wachten op nieuws. Wat als de wilden een grootscheepse aanval voorbereiden? Het dorp moet in staat van verdediging gebracht worden.’

De vaandrig sloeg met zijn vuist op zijn tafel. ‘Er wordt niet gehandeld op basis van speculaties. Zolang we niet weten wat er aan de hand is, doen we niets.’

‘Hoelang wilt u nog wachten?’ bulderde Jacob. ‘De mensen zijn bang. We zitten al een jaar opgesloten achter de palissade, kunnen alleen naar buiten onder begeleiding van soldaten en nu staan de wilden voor de poort. En wat doet u?’

‘Mijn handen zijn gebonden. Zolang er geen zekerheid is dat we worden aangevallen, heb ik strikte orders van Stuyvesant om de wilden geen haar te krenken. Wij zijn hier gestationeerd voor de verdediging, niet voor de aanval.’

‘Laat ons naar buiten gaan.’ Jacob klonk alsof hij niet kon wachten om zich in het gevaar te storten.

‘Ja,’ beaamde vader, ‘we móéten weten wat er aan de hand is, dan kunt u beslissingen nemen. Ik begrijp dat u geen soldaten kunt missen, maar u heeft de bevoegdheid om ons naar buiten te laten gaan. Wij zijn allemaal lid van de burgerwacht, hier of in Rensselaerswijck, wij weten hoe te handelen.’

Hendrick probeerde vaders gezicht te peilen. Waarom stelde hij dit voor? Omdat dit eerbaar was om te doen? Eer was mooi, maar wat had je eraan als je dood was?

‘Goed dan,’ zwichtte de vaandrig. ‘Maar jullie gaan alleen kíjken. Onder geen beding wordt er door jullie gevochten of geschoten. Begrepen?’

Hendrick knikte als vanzelf met de andere mannen mee.

‘Breng zo snel mogelijk rapport uit. Ik wil weten hoeveel wilden er zijn en of ze gewapend zijn. Kijk uit naar de sergeant en zijn mannen. Maar nogmaals: jullie gaan alleen op verkenning, blijf uit de buurt van de wilden.’

Vader controleerde zijn wapens. ‘Ik heb niet genoeg kruit bij me.’

Meteen gaf de vaandrig orders om wapens en munitie te halen. ‘De kinderen kunnen zolang hier blijven.’

‘Ik ben geen kind, ik ben al zestien,’ bracht Hendrick uit. Oei, dat klonk alsof hij mee naar buiten wilde. Voor hij kon uitleggen wat hij bedoelde, werd hij gegrepen door vaders blik. Daarin lag verwachting, de hoop dat zijn teleurstellende zoon zich eindelijk als een man zou gedragen.

Dit was zijn kans. Hij moest die grijpen, of hij durfde of niet. ‘Ik ga mee.’ Het kwam er zwakjes uit, dus schraapte hij zijn keel en zei harder: ‘Ik ga mee.’

Goedkeurend knikte vader hem toe.

Hendrick greep zich vast aan die goedkeuring, anders zou hij door zijn slappe benen zakken. In het donker op verkenning tussen moordlustige wilden. Hoe had het zo ver kunnen komen?

Hoewel hij zijn musket stevig vasthad, voelde Hendrick zich onbeschermd toen hij door de westpoort het dorp verliet. Ze waren met z’n zevenen: Jacob Stoll, Tomes Higgens, Giesbert Philipsen, Jan Artsen, Berent Hermensen, vader én hij. Geen geharde soldaten, maar handelaren, ambachtsmannen, boeren én de sukkel die tijdens het ganstrekken van zijn paard was gevallen. En ze waren ook nog met minder man dan de groep die was verdwenen. Dit was een slecht plan. Een heel slecht plan.

Schielijk keek Hendrick om zich heen. Was er een spoor van sergeant Lourensen? Van moordlustige wilden?

Het was akelig stil buiten.

Daar was het bos. Een van de wachtlopende soldaten had verteld dat daarvandaan dat afschuwelijke geluid had geklonken. Nu leek het verlaten. Of lagen de wilden in een hinderlaag?

Hendricks adem raspte door zijn keel. Het klonk nog luider dan het briesen van een paard. En dan zijn hartslag, die dreunde door zijn lijf. Vader had gisteren gelijk gehad: hij leek wel een trommel. Eentje die alle wilden in de wijde omgeving op de hoogte bracht van hun komst.

Jacob ging met vader voorop, recht op het donkere bos af. De schaduwen leken over de grond naar Hendrick toe te kruipen, hem te omsluiten, hem vast te grijpen met hun grillige vingers.

Doorlopen, doorademen, maande hij zichzelf. Anders had ik net zo goed bij Evert in het wachthuis kunnen blijven. O, wat wilde hij graag bij zijn broer zijn nu. En Evert had er waarschijnlijk alles voor over om met hém te mogen ruilen.

Onder de schoen van Tomes Higgens kraakte een tak. Hendrick wist maar net een kreet binnen te houden. Als bomen die in het landschap thuishoorden, bleven de anderen stilstaan om te luisteren.

Hendrick had het idee dat hij woorden hoorde, dwarrelend als herfstblaadjes in de wind, maar het kon net zo goed het geruis van stromend water zijn. Van de kil die vlak langs het bos liep.

Zo te zien hadden vader en Jacob genoeg gehoord, want ze slopen verder, hun ruggen gebogen, hun musketten in de aanslag. Huiverig volgde Hendrick, keek links en rechts, voor en achter zich. Achter iedere grasspriet kon zich een wilde verschuilen.

Vader en Jacob gaven elkaar met handgebaren aanwijzingen. Ze zetten een stap tussen de bomen en draaiden hun ruggen naar elkaar, zodat hun musketten allebei een andere kant op wezen. Ze werden niet besprongen, niet beschoten. Ze liepen verder, langs de brede stammen van een groep eikenbomen. Ook daar waren geen vijanden. Of ze hielden zich verscholen, wachtend op het juiste moment om aan te vallen.

Hendrick probeerde door de boomstammen en het struikgewas heen te kijken. De wilden waren in de buurt, hij voelde het. Waar hielden ze zich schuil?

Voetje voor voetje schuifelde hij verder, tot vader plotseling stilstond en zijn hand hief. De hele groep veranderde in standbeelden. Door de brede ruggen van de mannen voor hem zag hij niets, maar hij rook wel wat: vuur. Nu hoorde hij ook geknetter van hout. Ze moesten vlak bij een kampplaats van de wilden zijn.

Vader hief zijn andere hand en strekte zijn wijsvinger. Al snel kwamen er nog twee vingers omhoog, en de pink.

Hendrick hapte naar adem. Vier wilden. Ze zouden verscheurd worden! Zijn beenspieren spanden zich voor de vlucht, maar hij hield zichzelf staande. Laffe luis. Hoe wilde hij ooit Hendrick Sterke Beer Pels worden? Kom op!

Het was vier tegen zeven, ze waren met een overmacht. En de wilden hadden hen nog niet opgemerkt, dus ze hadden het voordeel van de verrassing. Gisteren had hij zichzelf te schande gemaakt, nu kreeg hij de kans om het goed te maken. Om zich te bewijzen. Wat zou vader trots zijn als hij een wilde zou doden. Daarmee zou de overwinning van Evert verbleken. Hij had slechts één goed gericht schot nodig.

Ik kan dat, dacht hij. Nu ga ik het enige doen waar ik echt goed in ben: schieten. Voor de wilden wisten wat hun overkwam, moesten ze dood zijn. Allemaal.

Hij wurmde zich door de mannen heen naar voren, tot hij tussen vader en Jacob in stond. Toen zag hij ze, liggend rond het vuur. Ze sliepen! Een gemakkelijkere prooi had hij zich niet kunnen wensen. Bewegingloze doelen op slechts tien passen afstand, die kon hij niet missen.

Jacob stond al klaar om de lont van zijn musket aan te steken, maar vader hield hem tegen. ‘We nemen ze gevangen,’ fluisterde hij, ‘dan kunnen ze ondervraagd worden over hun oorlogsplannen.’

‘Nee Evert, zij hebben mijn varkens afgemaakt, nu worden zij afgemaakt.’

Een van de wilden kreunde in zijn slaap en draaide zich om. Hendrick greep zijn vuurslag, ontbrandde de lont van zijn musket en richtte op het voorhoofd.

‘Nee!’ riep vader.

De knal deed Hendrick bijna achteroverslaan. Nog geen seconde later volgde er nog een knal, uit Jacobs musket. In de rook sprongen de wilden op. Het waren net kwade geesten, ze schreeuwden en vielen tegen elkaar aan, zo dronken als een kartouw. Alleen de wilde waarop hij gericht had, bewoog zich niet.

Hendricks ogen haakten zich vast aan het gaatje in het voorhoofd. Het was niet groter dan een duimafdruk, er sijpelde slechts een dun straaltje bloed uit, maar die wilde was terug naar de hel, waar hij vandaan kwam. En hij, Hendrick Sterke Beer Pels, had hem daarheen geschopt. Trots gloeide als een sintel in zijn lijf, maar hij had geen tijd om van het warme gevoel te genieten, een van de wilden rende weg.

‘Pak hem!’ schreeuwde vader. Tomes en Giesbert spurtten erachteraan.

Beweging. Bij het kampvuur. Weer eentje die probeerde te ontsnappen. Strompelend, zo dronken was hij. Hendrick herlaadde, legde zijn musket aan, maar vader duwde de loop naar beneden. ‘Neem hem gevangen.’

Met een paar passen was Hendrick bij de dronkenlap. ‘Geef je over.’ Wat stom, om Nederlands tegen een barbaar te spreken. Hendrick liet de loop van zijn musket het woord voeren en stak die hard in de rug van zijn gevangene. Die verloor zijn evenwicht en smakte met zijn gezicht tegen de grond. Voor Hendrick iets kon doen, plantte Berent zijn laars in de rug van de gevallen man. ‘Ik heb hem.’

Een kreet galmde door de lucht. Van achter het vuur sprong de laatste wilde op, recht op vader af. Hendrick sloeg met zijn vuurslag, maar de lont wilde geen vlam vatten. Jacob had meer geluk, zijn lont siste al en hij richtte zijn musket.

Er klonk een knal, Jacobs musket rookte en de wilde schreeuwde. In de rook dook hij weg, trekkend met zijn rechterbeen. Vader greep hem vast bij de lap duffel die als een sjerp om zijn bovenlijf hing. Maar met een snelle beweging gooide de barbaar de lap van zijn lijf en vluchtte. Kreupel vanwege zijn gewonde been.

Hendrick sprong voor hem en pookte met de musket in het zachte vlees van zijn buik. Ondanks de schimmige rook glansden zijn ogen vervaarlijk. Zijn gezicht was vertrokken van razernij. Getekend door duivelse krachten. Hendrick spande zijn vinger rond de haan. Duivels of niet, één verkeerde beweging en dat monster was dood. Jacob en Jan kwamen aangesneld en omsingelden de mankepoot met hun geweren.

De indiaan ging rechtop staan en keek rustig om zich heen, alsof híj het overwicht had. ‘Níhliil; máh nuwiishaasíiwi.’ De brij van woorden die hij uitkotste, was onverstaanbaar. Toch klonk er een dreiging in door, alsof hij hen allemaal vervloekte.

‘Eindelijk gerechtigheid,’ zei Jacob en zijn ogen fonkelden in het licht van het kampvuur.

‘Laten we op zoek gaan naar Tomes en Giesbert. Daarna nemen we de gevangenen mee naar het fort. Levend en wel.’

Vader sprak kalm maar stellig, op een toon die Hendrick nooit zou durven tegenspreken, maar Jacob wees naar Berent, die nog steeds een wilde tegen de grond duwde met zijn laars, en zei: ‘Die mag je meenemen om te ondervragen.’ Hij porde met zijn musket in de maag van de mankepoot. ‘Deze is van mij.’

‘Wees niet haatdragend of wraakzuchtig,’ citeerde vader uit de Bijbel.

‘Dat vers slaat op naasten, niet op wilden, Evert. Het is tijd om te laten zien dat we het niet langer pikken.’ Jacob trok aan het zwarte haar van de mankepoot. ‘Met deze barbaar zal ik een voorbeeld stellen. Hij zal voelen hoe het is om een bijl in zijn oog te krijgen, zoals ze Jacob Adriaansen hebben aangedaan, hij zal voelen hoe het is om in brand te staan, zoals onze graanschuren, en uiteindelijk zal hij voelen hoe het is om door de kop geschoten te worden, zoals die arme Harmen Jacobsen.’

Hendrick sidderde, maar de indiaan stond erbij alsof ze aan het dobbelen waren. Voelde hij Jacobs wraaklust niet? Als Hendrick omringd was geweest door vier woedende mannen, had hij waarschijnlijk huilend om genade gesmeekt. Die wilde was manhaftiger dan hij.

‘Doe wat je moet doen,’ verzuchtte vader, ‘maar weet dat ik en mijn zoon hier geen deel aan zullen hebben.’ Vader gebaarde met zijn hoofd en Hendrick kwam bij hem staan, om samen een front te vormen.

Jacob leek niet onder de indruk. ‘Hou hem in de gaten,’ zei hij tegen Jan, terwijl hij naar het vuur liep waar hij een bijl van de grond opraapte. Met een kwaadaardige grijns op zijn gezicht liet hij zijn vinger net boven de scherpe snede glijden.

Waar was de altijd vriendelijke, goedaardige herbergier gebleven? Wat hadden de wilden hem aangedaan, waardoor hij zo verbitterd was? Misschien was het goed dat Jacob een voorbeeld ging stellen, Hendrick was er alleen liever niet bij geweest.

Een flits in de ogen van de mankepoot. Hij rukte zich los en dook naar de grond. Voor Hendrick in beweging kon komen, was hij weg. Opgegaan in het bos als een schaduw in de nacht.

Jacob vloekte, vader gromde en Hendrick rende samen met Jan het donker in. Die wilde kon toch niet zomaar verdwijnen? Hij was nog gewond ook. Al snel voegden Jacob en vader zich bij hen en ze zochten in alle windrichtingen. Hendrick porde met zijn musket in het struikgewas, sloeg tegen de takken van de bomen en schopte hoopjes bladeren uit elkaar, maar de wilde was weg en bleef weg.

Ineens hoorde hij stemmen in de verte. Had de mankepoot versterking gehaald?

‘Halt, wie is daar?’ riep vader.

‘Goed volk! Wij zijn het, Tomes en Giesbert. Die vervloekte wilde is aan ons ontsnapt.’

‘Bij ons is er ook een ontsnapt,’ gaf Hendrick toe. ‘Het is niet langer veilig hier.’

‘Laten we terugkeren naar Berent en onze gevangene snel meenemen naar het fort, voordat zijn vrienden hem komen bevrijden,’ stelde vader voor.

Met zijn allen liepen ze terug naar het vuur, waar Berent de armen van zijn gevangene inmiddels had geboeid. De barbaar zweeg, maar uit zijn ogen sprak zijn woede. Die boorde zich als een vlammend mes in Hendricks borst.

‘We moeten hier weg,’ zei vader.

Dat moesten ze zeker, de wilden waren nog gevaarlijker dan hij had gedacht. Zeven gewapende mannen tegenover vier slapende wilden en toch waren er twee ontsnapt. Het was maar goed dat hij meteen geschoten had!

Jacob greep de gevangene bij zijn arm en trok hem als een onwillig stuk vee vooruit. Hendrick ging er vlak achter lopen. Wat er ook gebeurde, dat monster mocht niet ontsnappen.

Over de loop van zijn musket hield hij de omgeving in de gaten. Wat was dat voor bult, half verborgen onder die struik? Dat was... ‘Vader,’ fluisterde hij, ‘daar ligt er nog een.’ Zou hij dood zijn?

Jacob sloop naar de slapende wilde toe en hief zijn bijl. Voor hij die naar beneden kon laten suizen, krijste de gevangene een waarschuwingskreet, waardoor de slapende barbaar zijn ogen opende en zijn hoofd richting het geluid draaide. Jacobs bijl schampte de zijkant van het gezicht en kwam diep in de grond terecht. Voordat Jacob het wapen had kunnen lostrekken, was de wilde al opgesprongen. Hij bloedde naast zijn rechteroog, een stuk huid hing als een losse flap naar beneden. Een eeuwigdurende tel keek hij Hendrick recht aan, zijn blik fel als weerlicht, toen verdween ook hij in het donker.

Hendrick zette de achtervolging in.

‘Laat maar, die vinden we nooit,’ riep vader hem terug.

Ineens klonken er voetstappen. Dreunende, haastige voetstappen. Er kwam een hele horde aan! Hendrick rende terug naar de groep. Zij aan zij stonden ze, hun wapens geheven. Het gevaar kwam recht op hen af.

‘Wie is daar?’ vroeg vader.

‘Sergeant Lourensen.’

Opgelucht liet Hendrick zijn musket zakken.

Binnen een paar tellen verscheen sergeant Lourensen met zijn soldaten. Ze leefden nog! Hendrick was ze helemaal vergeten.

Snel deed Jacob verslag en overhandigde de gevangene aan de sergeant. ‘Hoe komt het dat we jullie zijn misgelopen?’

‘Wij hebben de hele omgeving van het dorp verkend en waren net terug bij de zuidpoort toen we schoten hoorden. We zijn zo snel mogelijk gekomen.’

Godzijdank. Met de soldaten erbij zouden de wilden het wel uit hun hoofd laten om de groep aan te vallen. Nu konden ze veilig terugkeren naar het dorp.