Tranen voor mijn horizon

Lees ook over Suriname dit najaar bij uitgeverij Conserve

Cynthia Mc Leod – Zenobia - Slavin op het Paleis (historische roman)

Tante Es – Liefde bekeken door een andere bril

15 jaar Suriprofs

Gail Eijk

Tranen voor mijn horizon

Een waar gebeurd verhaal

Roman

UITGEVERIJ CONSERVE

Uitgeverij Conserve en Drukkerij Bariet vinden het
belangrijk om op milieuvriendelijke en duurzame wijze
met de natuurlijke bronnen om te gaan.

CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag

Eijk, Gail

Gail Eijk: Tranen voor mijn horizon – Een waar gebeurd verhaal – Roman
Schoorl : Conserve
ISBN 978 90 5429 397 2
NUR 301
Trefw: Moeilijke jeugd in Paramaribo

© 2015 Gail Eijk en Uitgeverij Conserve

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm, e-book of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the publisher.

Met een hart vol liefde opgedragen aan
Michael Mohamedradja en Ivan Joemmankhan†

For it was only
When your soul touched mine
That I could truly see myself
And step up to my journey in this life
Thank you Michael, for making me see myself

HOOFDSTUK 1

Glory Rijker stond voor de spiegel van de klerenkast in de slaapkamer die ze deelde met haar man en haar jongste dochter Chiantelle, vanwege gebrek aan ruimte. Het huis had slechts twee slaapvertrekken, deze en de andere die werd gebruikt door haar twee oudste dochters, Manuella en Chelsea.Verder bestond het uit een kleine donkere keuken en een voorkamer annex eetzaal. Aan de voorkant was er een smal balkonnetje dat bij zware regen vaak genoeg onderliep, waardoor het water langs de onderkant van de voordeur een weg naar binnen vond en zo het vloerkleed dat er in de woonkamer lag wel eens liet stinken. Want dat deed het zeker. Ideaal voor een gezin met drie jonge kinderen was het zeker niet, maar het kon erger. Het was in ieder geval haar, of nou ja, hun domein. Ze had wel andere tijden gekend. Ze trok een grimas naar het beeld in de spiegel en trok met lange halen van de borstel de klitten uit haar haar. Ze vond zichzelf nog steeds veel te mager. Maar dat was altijd al haar stokpaardje geweest. Ze had een smal gezicht, dat omlijst werd door lang weerbarstig haar dat ooit eens pikzwart was, maar waar nu goudbruine lokken door speelden als gevolg van een mislukt bezoek aan de kapsalon. Hier en daar glinsterden reeds een paar zilveren draden. Daar was ze trots op. Een teken van wijsheid vond ze. Ze leek op een hindoestaanse, maar had een Javaanse moeder. Haar vader die ze nog niet zo lang kende was een mix van creoolse en hindoestaanse afkomst. Ze was tenger gebouwd, had het lichaam van een jong meisje, zoals de mannen die haar probeerden te versieren vaak zeiden en lange slanke benen, die vaak genoeg niet tot hun recht kwamen omdat zij ze het liefst in een jeans verborg en met haar jongensachtige loop de aandacht die ze behoorden te krijgen teniet deed. Haar sterkste punt, dat vond ze zelf, waren haar ogen. Daar lag haar ziel. Je kon er precies in zien wie Glory was. Deze Glory Rijker die ze zag in het spiegelbeeld. Ze zuchtte en legde de borstel neer op de commode die naast de klerenkast stond. Ze liep terug naar de spiegel en bekeek zichzelf nog eens, kritischer deze keer.

‘Hee,’ fluisterde ze tegen haar spiegelbeeld, ‘wat heb je ervan gemaakt?’ Ze zuchtte nog eens en besloot weer even te gaan liggen. Ze hoefde zich niet te haasten. De kinderen waren net de deur uit, Chiantelle naar de oppas en de twee oudere meisjes naar school. Roshan, die bij een bauxietmaatschappij werkte, had de nachtdienst en zou, als hij over twee uurtjes thuiskwam, de auto pakken om taxi te gaan rijden. Dat deed hij al een paar maanden om zo de dagelijkse kosten te kunnen dekken. Op zich had hij een goede baan bij een groot bedrijf, maar ze hadden zoveel schulden dat er haast niks van zijn salaris overbleef, tegen het einde van de maand. En het zag er niet naar uit dat zij voorlopig aan een goede baan zou komen. Ze had op de eerste plaats niet de juiste papieren. Jarenlang had ze gewerkt in de horecasector en was op de meest uiteenlopende plaatsen terechtgekomen, van kleine gore barretjes tot aan luxe bordelen, maar ook grote hotels in Paramaribo.* Ze wilde niet meer in die sector terug. Of eigenlijk kon ze dat niet. Met drie opgroeiende dochters was het moeilijk om de avondshiften die de horeca vereiste te draaien. Ze vleide zich op het bed, waarvan het matras veel groter was dan het bed. Maar het lag best lekker. Roshan had de twee oude matrassen op het bed, een paar dagen geleden eindelijk vervangen. Als je op die oude lag voelde je de planken van het bed tegen je rug steken. Dan had ze liever dit. Onwillekeurig glimlachte ze. Zo slecht had ze het er eigenlijk toch niet van afgebracht. Ze sloot haar ogen en probeerde zich vlagen van vroeger voor de geest te halen. Dat lukte haar steeds moeilijker de laatste tijd, had ze gemerkt. Ze had dan ook heel lang geprobeerd om alle gebeurtenissen achter zich te laten. Echter, ze kon het stemmetje diep binnen in haar, dat haar vertelde dat ze alles misschien weer de revue moest laten passeren, al was het slechts om zichzelf voor eens in haar leven werkelijk te vinden, niet tot zwijgen brengen. Ze moest ontdekken waar de oorsprong lag van alles dat eigenlijk invloed had op haar verdere leven en dat haar tegenhield om werkelijk de weg naar het geluk te betreden.

Het was allemaal begonnen toen haar moeder stierf in Nederland en ze terugkwamen naar Suriname, zij en haar twee broers Michel en Roncho. Zij was de enige dochter en de jongste. Haar moeder was vlak na haar geboorte gescheiden van ‘pa’. Niet veel later was ze hertrouwd met papa Ronny, de man die Glory altijd voor haar vader had aangezien. Met hem hadden ze in Nederland gewoond. Ze herinnerde zich niet veel van haar moeder. Ze kon zich haar nog vaagjes voor de geest halen. Ze las haar altijd sprookjes voor als ze ’s avonds in bed lag, voordat ze ging slapen. Ze had vaak hoofdpijn en dan raakte ze bewusteloos. Voor Glory en de jongens was dat echter zo’n gewoon beeld geworden dat ze eraan gewend waren geraakt. Ze wist ook nog dat haar moeder, hoewel lief, toch heel streng kon zijn. Ze had last van woedevlagen die even plotseling weer verdwenen als ze opkwamen. Maar dat was dan ook echt alles, wat ze nog van de tijd voor moeders dood wist. Op een dag was mama naar het ziekenhuis gegaan. Ze zou geopereerd worden. Maar haar moeder was daarna niet meer thuisgekomen. Ze had nooit echt begrepen wat er was gebeurd. Men vertelde haar dat haar moeder naar de hemel was en op een dag terug zou komen. Het was niet tot Glory doorgedrongen als vijfjarig meisje, wat men bedoelde. Zelfs niet toen ze haar moeder in een kamertje zag met een groot wit verband om haar hoofd en haar ogen gesloten. Ze had gehuild en wou weg uit het kamertje. Ze vond dat mama er maar eng uitzag. En nog minder begreep ze waarom alle grote mensen huilden. Het had jaren geduurd voordat Glory eindelijk doorhad dat ze haar moeder nooit meer zou zien. Ze had beseft dat haar moeder overleden was en dat er geen kans meer bestond op een weerzien. Ze had toen eindelijk het wachten op de terugkeer van haar moeder opgegeven.

Na moeders dood waren ze naar Suriname teruggegaan. Het gesprek dat daaraan vooraf ging kon Glory zich nog levendig herinneren. Papa Ronny had hen op een avond na de gebruikelijke maaltijd die ze altijd samen nuttigden gevraagd, hoe ze erover dachten om naar Suriname te gaan. Roncho en Michel hadden er geen problemen mee. Maar Glory zelf had er geen zin in.

‘Waar is Suriname dan, papa?’ had ze gevraagd. Papa Ronny had het zo goed als mogelijk uitgelegd. Hij vertelde haar ook meteen dat ze een nieuwe papa kregen. Michel bleek hem al te kennen. Maar Glory begreep er al helemaal niets meer van. Zij kende immers slechts papa Ronny. Haar moeder zag ze voorlopig niet meer en nu hoorde ze dat ze ook nog bij een andere vader in een ander land zou gaan wonen. Ze was ontroostbaar geweest. Toch had ze nog kunnen vragen of ze haar speelgoed wel mee mocht nemen. Ze was vooral erg gehecht aan twee poppen, die ze van mama en papa als Sinterklaasgeschenkje had gekregen. Dat mocht wel. Er bleek niets te kunnen veranderen, want een paar maanden later zaten ze op het vliegtuig naar Suriname. Samen met papa wel, maar hij had hen er al op voorbereid dat ze éénmaal in Suriname aangekomen afscheid zouden moeten nemen. Het werd een hartverscheurend afscheid dat Glory de rest van haar leven zou bijblijven. Ze werden direct na aankomst bij ‘pa’ geplaatst, die toen nog getrouwd was met Jolien, met wie hij ook twee kinderen had, Mark en Stacey, hun nieuwe broertje en zusje. In het gezin ging het niet goed. Glory’s moeder had hen wel eens gestraft als ze iets deden dat niet mocht, maar had hen nooit geslagen. Hier leerden ze wat lijfstraffen waren. Zo moesten ze soms met een bankje boven hun hoofd in het zand knielen. Het schelpzand stak venijnig door de huid van je knieën. Door het gewicht van het bankje werden je armen loodzwaar, maar je mocht ze niet laten zakken, want dan kreeg je met een lat tegen je knokkels. Meestal gebeurden deze dingen wanneer ‘pa’ er niet was. Maar het had ook geen zin om het hem te vertellen. Hij was een totaal andere man dan papa Ronny. Met hem hadden ze altijd een gesprek kunnen voeren. Dat gebeurde meestal aan tafel, bij het avondeten. Maar ‘pa’ had een hele andere visie over opvoeding. Een kind had niks te zeggen. En van samen eten was hier al helemaal geen sprake. Hardhandig werd hen die nieuwe wijze van opvoeden aangeleerd.

In deze tijd had Glory heel vaak last van heimwee. Waar in hemelsnaam was haar moeder toch? Ze beeldde zich in dat dit alles slechts een nare droom was. Op een goede dag zou ze wakker worden en mama zou naast haar bed staan. Ze zou dan in haar eigen kamertje in de flat in Nederland liggen. Mama zou haar in haar armen nemen en de enge droom zachtjes wegpraten. Ze zouden weer Sinterklaas vieren. Glory nam zich heilig voor dat ze dan nooit meer stiekem naar beneden zou sluipen als ze voetstappen hoorde midden in de nacht. Zo had ze mama immers betrapt bij het laatste Sinterklaasfeest, toen die het bekende glas water en de wortel wegnam die de kinderen zo zorgvuldig bij hun laarsjes hadden geplaatst de vorige avond, om er geschenken voor in de plaats neer te leggen. Als mama zelf Sinterklaas wilde zijn dan mocht ze dat nu van Glory, als ze maar terugkwam. Zo schiep Glory haar eigen fictieve wereld om zichzelf te troosten als ze weer eens verdriet had. Dan sprak ze denkbeeldig met haar moeder en die stelde haar dan gerust. Maar het viel niet te ontkennen dat ze heel vaak verdrietig was. Het was toen al duidelijk te merken dat ‘pa’ er moeite mee had het woord tot haar te richten. Hij had meer contact met Roncho en Michel dan met haar. Het lag er waarschijnlijk ook aan dat zij onbewust afstand van hem hield. Zij wilde papa Ronny. In ieder geval duurde hun verblijf daar niet lang. Ze werden na een tijdje bij oma ondergebracht, de moeder van ‘pa’ en bij opa Joe. Zowel opa als oma was heel streng maar ze waren ook rechtvaardig. Ze werden niet anders behandeld dan alle andere kinderen en kleinkinderen. Oma kende het verschil niet tussen groot en klein. Met ijzeren hand zwaaide ze de scepter over haar familie. Hier begon ook hun eerste christelijke opvoeding. Ze waren als baby wel rooms-katholiek gedoopt, maar mama had ze nooit echt naar de kerk laten gaan. In elk geval kon Glory zich niet herinneren dat ze ooit met mama of papa Ronny naar de kerk waren geweest. Bij oma was dat een verplichting. Ze hadden taken die elke dag gedaan moesten worden en op zondag werden ze steevast vroeg gewekt om naar de kerk te gaan. Uitslapen kwam niet in het boekje van oma voor. Om half zes moest iedereen opstaan. Er bestond daar geen verschil met doordeweekse dagen of weekenden. Oma tegenspreken was uit den boze. Maar dat gold niet alleen voor hen maar ook voor haar reeds volwassen kinderen. Wonen bij oma betekende in elk geval een strenge maar regelmatige opvoeding. Je wist precies wat er van je verwacht werd en wat je wel en niet kon doen. Ze hadden ook wel leuke tijden. Oma had een heel groot achtererf waar verschillende fruitbomen stonden. Ze beleefden er enorm veel plezier aan om in de hoge pommerakboom te klimmen die pal achter het afdakje stond dat parallel aan het huis was gebouwd. Maar ook stiekem manja’s te plukken die ze dan meteen in de boom oppeuzelden was steeds weer een grote uitdaging, omdat ze dan de deur aan de achterkant van het huis ook in de gaten moesten houden, om te kijken of opa Joe niet kwam want ze mochten helemaal niet in de bomen klimmen. In het weekend kwamen bijna altijd alle andere nichtjes en neefjes op bezoek. Dan konden ze heerlijke tijden met elkaar beleven. Een keertje ging het wel fout toen Glory ‘huisje’ speelde met enkele van de kleintjes. Ze was zodanig in haar spel opgegaan als moeder, dat ze kleine Toto zoals ze haar neefje noemden, wat te drinken gaf uit een colafles die op het achtererf stond met een bruine vloeistof erin. Ze had ook niet geweten dat er een verdelgingsmiddel in zat. Kleine Toto was in het ziekenhuis terechtgekomen en zij had straf en een pak slaag gehad, hoewel ze totaal niet begreep waarom. Maar zo kregen ze wel vaker straf of een paar wipi’s zonder het waarom te begrijpen.

Glory begreep eigenlijk niet waarom ze haar op een gegeven moment daar weghaalden. Roncho en Michel zouden daar blijven, maar zij ging naar tante Lillian. Dat had haar innerlijk verscheurd. Voor het eerst sinds ze zich haar bestaan kon herinneren werd ze van haar broers gescheiden. Vooral Roncho met wie ze al heel vroeg een innige band had, miste ze enorm. Natuurlijk zagen ze elkaar wel. Oma woonde op loopafstand van tante Lillian, maar het was toch anders.

Als kind was ze ook niet makkelijk, kon ze zich herinneren. Ze accepteerde niemand op de plaats van haar moeder en voelde zich vaak alleen en eenzaam. Als tante Lillian haar eens wilde aanhalen of omhelzen dan stootte ze haar weg. Dat maakte de band er niet beter op. Tante Lillian zelf had toen geen kinderen en meende het best goed met Glory. Ze deed veel aan sport en sleepte Glory overal mee naartoe. Maar dat alles hielp niet om Glory uit de schulp te doen kruipen waarin ze zich had verborgen. In deze tijd sprak ze ook niet, ze zei nooit waar ze mee zat of waarom ze doodongelukkig was. En hoewel het duidelijk was dat tante Lillian het goed met haar meende liet Glory haar niet dichter bij zich komen dan wat ze vanaf het moment dat ze in Suriname waren aangekomen had aangeleerd. Het was het gebruikelijke:

‘Jij bent groot en jij bent de baas principe.’

Ondanks het feit dat tante Lillian het beste met haar voor had week ook zij niet van dat principe af. Je had als kind niets te zeggen en moest dingen gewoon accepteren als ze door de volwassenen besloten waren. Je mocht geen uitleg vragen. Als je dat deed dan was je brutaal en vrijpostig. Meestal gingen de volwassenen aan deze grootse blunder die ze sloegen voorbij. Als een kind dan tegendraads werd of zich in zichzelf keerde, zoals Glory, dan was je of kwaadaardig of geniepig. Roncho was in deze tijd dan het brutale en kwaadaardige kind. Hij beet van zich af en zette altijd een grote mond op. Glory was de geniepige. Ze wist nog hoe tante Lillian psychologen met haar afliep om zo het tegendraadse gedrag dat ze in haar ogen vertoonde te kunnen verklaren. Niet dat het echt baatte, want Glory vertrouwde ook de psycholoog niet. Eigenlijk had ze sedert de dood van haar moeder niemand meer vertrouwd. Waarom zou ze ook? Ze had van haar moeder gehouden en haar vertrouwd, maar die was in geen velden of wegen meer te bekennen. En papa Ronny? Die was toch ook weg. Waarom zou ze zich dan nog aan een volwassene moeten hechten? En hoe in hemelsnaam moest ze hen uitleggen dat het deze gedachten waren die maakten dat ze zielsongelukkig was. Ze miste haar moeder enorm en papa Ronny. Ze had hem dan ook al die jaren als haar vader gekend. Ze miste nu ook haar broers. Nooit had iemand de moeite genomen om hun uit te leggen waarom ze van elkaar gescheiden werden, want dat hoorde toen niet zo. Als kind moest jij je neerleggen bij beslissingen die volwassenen voor jou namen. Je werd er ook niet op voorbereid. Het gebeurde plotseling en je had het slechts te accepteren. Ze had het dus op haar manier geaccepteerd en in haar wereldje verwerkt. En dat was een wereld waar niemand behalve zijzelf toegang toe had. Ze leefde vanaf nu naar de weekenden toe, want dan kon ze haar broers zien. Op zondag wachtten ze op haar om naar de kerk te gaan. Hoewel ze vaak genoeg wel spijbelden en als ze dat niet deden, dan vond Roncho wel een manier om Glory zodanig aan het giechelen te krijgen in de kerk tot ze door een boze kerkmeester eruitgezet werden. Het zondagsritueel, zoals ze er jaren later zelf over spraken. En elke zondag ging het dubbeltje dat ze kregen van oma en tante Lillian om in de collectebus te doen steevast naar de zuurgoedvrouw die om de hoek van de kerk stond. Als ze toevallig dan nog in de kerk zaten wanneer de collecte gedaan werd, keken ze met een vroom en zielig gezicht strak naar het het kruis van Jezus dat pal boven het altaar hing. De enkele keren dat ze niet spijbelden waren de zondagen waarop Roncho en Michel, die intussen ‘misdienaar’ waren, moesten dienen. Dan had Roncho altijd op de terugweg naar huis een zak vol hosties bij zich, die hij uit de hostiebak had gesmokkeld. Samen aten ze die dan op. Glory beleefde enorm veel plezier aan de zondagen met haar broers maar haar houding tegenover tante Lillian en alle andere volwassenen bleef hetzelfde. Er was niets dat haar dichter tot hen bracht.

Zo verliepen de jaren veel te langzaam voor Glory. Acht jaar was ze geweest en toen was Mark, hun broertje, overleden.Vanaf het moment dat ze uit Nederland waren gekomen en bij tante Jolien en ‘pa’ woonden, wisten ze dat Mark ziek was. Hij had kromme beentjes en kon vaak niet aan hun spelletjes, als ze die dan al speelden, meedoen. Pas toen ze veel ouder waren, hadden ze begrepen dat Mark sikkelcellen had. Veel tijd hadden ze ook niet om hem te leren kennen. Hij vertrok op een gegeven moment naar Nederland voor medische behandeling en daar overleed hij. Zijn lichaam werd overgevlogen naar Suriname voor de begrafenis. Mark was maar net vijf jaar oud geworden. Het was de eerste keer dat Glory bewust een begrafenis meemaakte. Zowel ‘pa’ als tante Jolien waren ontroostbaar. Glory bewonderde slechts de kist waarin Mark lag. Hij lag er zo vredig bij, hij leek wel te slapen. In vlagen zag ze haar moeder voor zich, zoals ze haar de laatste keer had gezien. Stil en met een bedroefde uitdrukking op haar gezicht had ze in het grote ziekenhuisbed gelegen. Om haar hoofd was een groot wit verband. Glory wist nog dat ze haar er eng uit vond zien. Ze was bang geweest. Toch had ze op dat moment niet begrepen dat haar moeder niet meer leefde. En nu lag daar Mark, zo lieflijk in zijn kistje zonder zich te storen aan de geluiden van de huilende mensen om hem heen. Ze kon maar moeilijk begrijpen dat men zei dat hij dood was. Nog minder begreep ze waarom hij in een gat gelegd werd. Dat hadden ze met haar moeder niet gedaan. Zo was de begrafenis van Mark vol vraagtekens voor Glory voorbijgegaan.

Niet lang daarna, bij een kinderlijke ruzie tussen haar en Stacey, verweet Stacey haar dat ‘pa’ eigenlijk niet haar vader was en zij er eigenlijk niet bij hoorde. Ze was slechts een kind toen, maar het leek of stukjes van de puzzel op dat moment op hun plaats vielen. Nu begreep ze de vreemde blik die ze soms in zijn ogen zag als ze naar hem keek. En hoe vaak als er in huis iets gebeurde, had ze niet het bekende: ‘je kan zien dat ze geen echte van ons is,’ gehoord? Ze had het alleen nooit begrepen. En op zich was dat toen niet eens zo erg, maar ach, ze was toen slechts een kind, en begon overal spoken te zien. Natuurlijk hielden ze niet van haar. Zij hoorde niet bij hen. Dat gevoel werd alleen maar sterker omdat bij elke kleine ruzie tussen haar en haar broers of Stacey, maar ook de andere nichtjes en neefjes uit de familie, ze haar steevast voor koeliedjangdjang uitmaakten. Glory ergerde zich hier verschrikkelijk aan. Ze hekelde het feit dat zij er als een hindoestaans kind uitzag en alle anderen nagenoeg hetzelfde Creools gemengd met indiaans uiterlijk hadden. Zij voelde zich anders, dan de anderen uit de familie. Maar dan in de negatieve zin van het woord. Ze trok zich nog meer dan ze al deed, in zichzelf terug en sprak vaak met een door haar zelf gefantaseerde vriend om hem al haar twijfels en verdriet voor te leggen. Ze wachtte vurig op het moment dat ze volwassen zou zijn. Dan kon ze terug naar Holland, daar waar ze met haar moeder, papa Ronny en haar broers zo gelukkig was geweest. Hier hield immers niemand van haar. Ze dachten dat ze geniepig en slecht was. Dat vond ze helemaal niet erg. Ze hield immers ook niet van hen, hield ze zichzelf voor. Ze sloot zichzelf ongemerkt van alle anderen af en dwaalde rond in haar eigen fantasiewereld.

Ook op school had dat zijn weerslag. Ze maakte niet makkelijk vriendinnen en was het buitenbeentje van haar klas. Er was maar één meisje met wie ze veel optrok: Claudia. Claudia vertegenwoordigde dan ook alles dat Glory wenste. Ze had een lieve moeder en vader. Ze kon alles met hen bespreken. Claudia wist niet wat lijfstraffen waren. Glory was er inmiddels aan gewend geraakt. Want ook tante Lillian had daar haar eigen mening over. En tante Lila al helemaal.

Glory wist nog dat dat ze met haar broers op een kamer sliep met tante Lillian. En de kamer van tante Lila lag er precies naast. De jongens sliepen op een matras op de vloer en zij op het bed. Op een avond, lagen ze een hele tijd te giechelen en te babbelen. Door het geluid van hun gepraat was de baby van tante Lila in de kamer ernaast wakker geworden. Ze was daar zo woedend over dat ze hun kamer was binnengestoven. Het volgende moment trapte ze keihard op de jongens en schopte tegen ze aan. Glory had machteloos toegekeken en geluidloos gehuild. Ze wist dat de enige reden waarom zij haar deel niet kreeg, was doordat ze op het bed lag. Haar hart was vervuld van medelijden met haar broers. Tante Lillian was op een gegeven moment tussenbeide gekomen.

‘Zelfs een hond schop je niet zo,’ had ze haar zus toegeschreeuwd. Maar dat had tante Lila alleen maar kwader gemaakt en het was bijna op een handgemeen uitgelopen. Uiteindelijk waren de gemoederen bedaard maar de twee zussen hadden door dit voorval een tijdje niet tot elkaar gesproken.

Op school ontfermde Claudia zich als een grote zus over Glory. Ze sprong in de bres voor Glory als ze weer eens gepest werd door de andere klasgenootjes. Het was een vriendschap die nog jaren zou duren, ook lang nadat Glory de schoolbanken had verlaten. Thuis begon Glory zich slechts op haar broers Michel en Roncho te concentreren, vooral Roncho, omdat ze had gehoord, dat hij ook niet ‘pa’s echte kind’ was. Dat maakte hem tot bondgenoot. Ze stond niet helemaal alleen, al noemde ook Roncho haar wel eens tergend koeliedjangdjang. Hij had het geluk, zo hadden ze begrepen dat zijn ‘echte’ vader heel toevallig een beetje op de familie leek. Daarom was het overspel van haar moeder bij Roncho’s geboorte ook makkelijker te verdoezelen dan bij haar geboorte. Nu wisten ze het natuurlijk wel. Maar ze hoefden hem natuurlijk nooit uit te leggen. Glory’s hindoestaans uiterlijk dat totaal verschilde van de anderen was natuurlijk een pijnlijke confrontatie met het verleden.

Nu ze zelf een volwassene was moest ze vaak genoeg uitleggen hoe het kwam dat zij zo verschilde van de rest van haar familie. Maar het was ook niet zo dat Roncho helemaal ontzien werd.

Na een paar jaar waren ook Roncho en Michel bij tante Lillian komen inwonen. Als Roncho en Michel ook gefrustreerd waren door de vele gebeurtenissen en veranderingen die zich in hun jonge leven hadden voorgedaan, spraken ook zij er niet over. Roncho was wel een heel erg tegendraadse en brutale jongen. Hij had altijd wel wat te zeggen. Misschien kwam het doordat hij onbewust aanvoelde dat ook hij niet echt een deel van de familie was. Dat was trouwens aan een heleboel kleine dingen te merken. Als er bijvoorbeeld iets uit het huis verdween dan kregen zij en Roncho altijd de schuld. Het kwam geen ogenblik bij hen op dat het misschien ook wel Michel kon zijn geweest. En zulke incidenten ontaardden dan altijd in een heleboel gehaal en getrek van Roncho en de tantes, want tante Lillian woonde niet alleen. Ze woonde met tante Lila, van het schopincident en tante Siene, haar twee zusters. Van tante Lila hadden de kinderen jarenlang het gevoel dat ze persoonlijk helemaal niet van ze hield. Ze konden in haar ogen niets goed doen. Het was altijd verkeerd. En als er ook nog eens een keertje ruzie was tussen Glory of Roncho en haar dochter dan was het hek van de dam. Maar vooral haar antipathie tegen Glory was wel zeer goed merkbaar.

Ze zuchtte, nu ze aan al die dingen terugdacht. Als de ouderen van toen ook een beetje openlijker waren geweest, was er misschien toch veel voorkomen, peinsde ze. Want veelal was de kern van alle problemen toen, de ruzie tussen twee meisjes van negen en acht jaar, waarbij een keiharde waarheid op tafel gelegd werd, die in feite nooit werd bevestigd noch ontkend door de volwassenen.

Ze wierp een blik op de klok en besloot maar vast het huis wat op orde te brengen. Roshan kon elk moment thuiskomen en dan verwachtte hij een schoon huis. Al stofzuigende, voelde Glory ineens de tranen achter haar ogen branden. Het beeld van Claudia, haar jeugdvriendin verscheen voor haar ogen. Glory had nooit begrepen waarom, juist Claudia, die altijd een begripvolle en liefdevolle familie achter zich had, zichzelf van het leven had beroofd. Ze was niet eens dertig geworden. Dat was inmiddels al een jaar geleden. Claudia had drie kinderen achtergelaten. Glory slikte de prop die in haar keel opwelde weg. Je wist maar nooit wat er allemaal in een mens omging.

* Verklarende woordenlijst per hoofdstuk staat achterin het boek.

HOOFDSTUK 2

Het huis was reeds aan kant. De terrasstoelen waren netjes op het balkon geplaatst en het eten was klaar. Elf uur, Roshan was thuisgekomen en weer vertrokken. Glory bedacht dat de televisie misschien wel een welkome afleiding was. Ze ging languit liggen op het veel te grote bankstel. Dat gold ook voor het overige meubilair. Er was nog nauwelijks ruimte om te lopen, maar geen haar op Glory’s hoofd peinsde erover om afstand van ook maar een kleinigheid van haar schatten te doen. De televisie was groot en viel als je binnenkwam meteen op, maar de afstand tussen de bank en het prachtige scherm was veel te klein en zou nog wel eens voor problemen met de ogen kunnen zorgen. Glory wist dat ook wel. Ze had het toestel aangezet, maar noch het beeld noch het geluid kon haar interesseren. Haar gedachten dwaalden af naar Manuella, haar oudste dochter, dertien was ze nu. Ze was naar school, ze zat op de mulo. In de eerste klas nog steeds, omdat ze was blijven zitten. Hoewel Glory alsook anderen uit de familie, geprobeerd had om haar te stimuleren, zodat ze het nog had kunnen halen mocht het niet baten. Ze was dwars en opstandig en deed precies waar ze zin in had. Nu, een paar maanden later, leek het gelukkig de goede kant op te gaan. Glory had hoop. Ze dacht terug aan zichzelf, toen ze net zo oud als Manuella was. Het enige verschil dat ze kon vinden tussen haar en haar dochter, was dat Manuella zich durfde uit te spreken, met alle gevolgen van dien. Zij had dat toen niet gedurfd en heimelijk bewonderde ze Manuella hierom, zonder het haar te laten merken. Zij beperkte zich toen tot het schrijven van gedichten en brieven aan haar gefantaseerde vriend.

Mijn leven is niet het mijne, het wordt voor mij geleefd
Mijn hart is gevoelloos
van pijn doorzeefd

Hoe vaak hadden die woorden niet door haar hoofd gespeeld destijds? Was er iets veranderd sindsdien? Ook zij was blijven zitten in de eerste klas van de mulo. Ze had toen op één van de betere muloscholen gezeten, de Christus Koningschool. Ze zat er samen met een heleboel kinderen van prominente figuren in het land. Het was toen de tijd van de revolutie. Een tijd waarin iedereen bang was om openlijk te praten en zijn mening te geven. Dat had geen invloed op Glory, omdat ze toch al niet met mensen sprak. Op zich vond ze het leuk op de Christus Koningschool. Ze had er enkele vrienden gemaakt, hoewel ze nog steeds de muurbloem bleef die ze altijd al was. Op een dag moesten ze een gedicht schrijven in verband met Moederdag. Haar lerares Nederlands zou de beste uitkiezen die dan gepubliceerd zou worden in een speciaal Moederdagboekje. Maar dat interesseerde Glory maar weinig. Het onderwerp ‘moeder’ echter raakte haar des temeer. Ze had zich over haar schrift gebogen en was begonnen met schrijven. Terwijl ze schreef was het beeld van haar moeder voor haar geestesoog verschenen. En het leek alsof de tijd was blijven stilstaan. Pas toen ze helemaal klaar was, had ze opgekeken. Ze keek in haar schrift en liet haar ogen over de regels gaan.

Mijn moeder
Mijn moeder was een lieve vrouw
van wie ik hield en ook nog hou
Mijn moeder was haar leven lang
ons trouw, voor geen gevaren bang

Maar ach, nu is zij er niet meer
zij kijkt maar uit de hemel neer
Zij zal mij nooit echt verlaten
zij houdt alles in de gaten

Maar ach, wat duurt dat wachten lang
Oh mams ik word soms toch zo bang
Maar mama toe vergeet dit nooit
Ik hou van jou nu meer dan ooit

‘Klaar?’ had ze de stem van de lerares vragend naast zich gehoord. Nooit had Glory begrepen waarom de leerkracht bij het lezen van haar gedichtje in tranen was uitgebarsten. Maar na die dag begon ze intensief en met haar, vele andere leerkrachten, Glory te stimuleren om vooral verder te gaan met dichten. En ja, het gedicht was wel in het Moederdagboekje verschenen.

Een paar maanden later, had ze het gedicht ook in de Sint Petrus en Paulus Kathedraal, tijdens een speciale Moederdagdienst mogen voordragen en ook toen had ze gemerkt dat menig kerkganger zat te snikken. Maar door de stimulans die ze inmiddels van juffrouw Jennifer en anderen had gekregen om vooral door te gaan met schrijven, begreep ze nu dat het door de kinderlijke eenvoud was, waarmee ze haar verdriet om het gemis van haar moeder had omschreven.

Bij Glory was een nieuwe manier geboren om haar gevoelens te uiten. Ze schreef het op in de vorm van een gedicht. Dat betekende niet dat ze nu wist om te gaan met haar frustraties en verdriet. Het was wel een uitlaatklep. En wel eentje waar Glory veelvuldig gebruik van zou gaan maken.

Naarmate ze opgroeide was er niet veel veranderd in huis. Ze was iets ouder geworden en haar lichaam begon al vrouwelijke vormen aan te nemen. In die tijd kwam een broertje van tante Lillian vaker langs. En elke keer als ze alleen was, zat hij met zijn handen aan haar borsten of aan haar billen. Glory voelde zich er ongemakkelijk en angstig door. Het gaf een onprettig gevoel. Ze probeerde hem zoveel mogelijk te ontwijken maar durfde niks te zeggen. Bang dat zij de schuld zou krijgen en gestraft zou worden. Toch wist hij elke keer een manier te vinden om dicht bij haar in de buurt te komen. Dat schooljaar verliep onstuimig. Glory bleef voor de eerste keer zitten. Ze kon zich nog herinneren dat ze bang was om naar huis te gaan. Dus ging ze met een schoolvriendin naar huis, wier moeder tante Lillian had gebeld om haar op de hoogte te stellen. Ze was ook het jaar daarop blijven zitten. Toen had tante Lillian besloten dat het internaat wellicht een oplossing zou kunnen bieden. Zo was ze één dag voordat het nieuwe schooljaar begon, naar het internaat vertrokken. Toen ze binnenkwam werd ze naar een grote ruimte gebracht waar een aantal tafels stonden, met eromheen elk acht stoelen. Helemaal voorin stond er een stoel alleen. Daarop, zo bleek later, zat de hoofdzuster, de directrice van het internaat. Toen ze in het internaat terecht kwam had ze niet geweten dat er nog echte nonnen bestonden. Maar de directrice, zuster Mylene, was er één. Glory had samen met een ander meisje, Ana Maria, in die ruimte, die later de eetzaal bleek te zijn, gestaan. Ze hadden wat onwennig met elkaar gesproken. Het bleek dat ook Ana, zoals ze haar later zou noemen, nieuw in het internaat was. Wat later kwamen er nog meer meisjes binnen. De meeste ‘ouden’ die al heel wat langer in het internaat verbleven. Algauw hadden zich groepjes gevormd, die samen aan tafel zouden zitten. De groteren onder de ‘ouden’ hadden zich moederlijk over de nieuwelingen ontfermd. Ana was in Glory’s groep gebleven. Dan had je nog Louise en Lucia, die een tweeling waren, Anita, Diana, Kische Marie en Sheila. Glory had ze best wel aardig gevonden.

Er brak een leerrijke maar toch leuke tijd aan voor Glory. Discipline en orde stonden hoog in het vaandel van zuster Mylene en dat leerde ze haar pupillen ook aan. ’s Morgens stond je om vijf uur op. Je probeerde dan als eerste naar de badruimte die beneden lag te komen, om zo het gedrang bij de badkamers te ontlopen. Er waren maar negen badkamers en zes toiletten. Er woonden ongeveer vijftig meisjes in het internaat. Het was dus begrijpelijk dat er geen sprake was van een uitgebreid bad nemen. Je moest rekening houden met je huisgenoten. Ze hadden trouwens ook maar een klein uur om te baden, want om zes uur moest iedereen in de kerk zijn. Dat was een kleine lieflijke kapel die pal naast het internaat stond. Deze werd gebruikt door de nonnen, de meisjes van het internaat en door de bejaarden die in het tehuis, achter het internaat verbleven. Elke morgen moesten ze de dienst bijwonen. Daarna togen ze om half zeven naar de eetzaal waar het ontbijt werd opgediend. Dat bestond steevast uit een een paar sneetjes brood met beleg, pap en thee. Om zeven uur gingen de grotere meisjes de deur uit en een half uur later de jongere. De meeste meisjes gingen naar een school die in de buurt van het internaat lag. Om half twee moesten al deze meisjes weer binnen zijn, anders kreeg je geen middagmaal. Met de meisjes die verder van het internaat naar school gingen werd wel rekening gehouden. Na het middagmaal had je een verplichte rusttijd van twee uur en om vier uur moest iedereen naar de studiezaal, waar, onder het oplettend oog van de in dienst zijnde leidster, het huiswerk werd gemaakt. Dat duurde tot vijf uur waarna ze de ruimte hadden om naar het veld te gaan. Dat was het terrein tussen het internaat en het bejaardentehuis. Meestal vormden de grotere meisjes groepjes om in gemoedelijke sfeer de gebeurtenissen van de dag met elkaar uit te wisselen en speelden de kleintjes zelfbedachte spelletjes. Elke middag begaf een vooraf samengestelde groep zich naar het bejaardentehuis om een handje te helpen. Om half zeven moesten ze weer naar de badkamers en om zeven uur zaten ze aan tafel voor het avondmaal, dat ook uit brood en thee bestond. Om half acht mochten ze nog naar het journaal kijken en om acht uur moest iedereen naar bed. Dit was de dagelijkse doordeweekse routine.

Op zaterdag werden de meisjes om beurten in twee groepen gesplitst. Eén groep bleef in het internaat achter en de andere mocht met de bus die ter beschikking stond van het internaat mee naar Saramacca. Er was daar een buitenplaats met een boomgaard en een zwembad. Ook daar had iedereen zijn taak maar na het middagmaal had je vrijaf en mochten de meisjes, tot ze weer naar de stad vertrokken, hun tijd zelf indelen. Sommigen gingen zwemmen, anderen gewoon luieren of ze maakten een wandeling in de bosrijke omgeving. Naar Saramacca gaan, was hoe dan ook altijd een attractie. De busrit er naartoe verliep altijd in een vrolijke, opgewekte sfeer. Er werd gezongen en geschertst. Alles gebeurde natuurlijk in een christelijke sfeer. Maar het was niet zo zeer de busrit of de vrije tijd die ze in de middag kregen die maakte dat iedereen wel mee wilde naar Saramacca. Het was het eten. In het internaat zorgde Sadhia, een dwergvrouwtje, voor het eten. Het was gezond en eetbaar maar allerminst smakelijk. Op Saramacca en op zondag kookte zuster Mylene altijd zelf. Nou, dat was een ware streling voor de tong als je het vergeleek met de smakeloze composities die Sadhia hen normaal voorschotelde. Bovendien dronken ze in het internaat altijd water, maar op Saramacca werden ze vergast op grote kannen zuurwater, geproduceerd uit zelf geplukte zuuroranjes. Je mocht er van drinken zoveel als je maar wilde. En zuster Mylene maakte altijd wat lekkers erbij. Meestal waren dat haar befaamde oliebollen of ze maakte bara’s.

Het laatste weekend van de maand mochten de meisjes, althans zij die dat konden, van vrijdag tot zondag naar huis. Glory had in de tussentijd haar plaats gevonden in de groep meisjes met wie ze aan één tafel zat. Ze had al heel gauw door dat je in het internaat geen sufferd mocht zijn, anders liep iedereen over je heen. En dus had ze, ondanks het feit dat ze in haar hart doodsbang was, voor zichzelf besloten een andere Glory te worden. Ze wilde een meisje zijn dat alles durfde en waar iedereen naar opkeek. Ze begon te roken en nam een stoere houding aan. Het werkte heel goed. Ze werd bewonderd door de andere meisjes in het internaat en had al gauw veel te zeggen over anderen. Ze was van de verlegen, onzekere Glory, die ze eigenlijk nog altijd was overgeschakeld naar een zelfverzekerde, altijd vrolijke en stoere meid. Dat imago sloeg heel goed aan, niet alleen bij haar internaatgenootjes maar ook op de nieuwe school die ze bezocht. Ze werd in alle kringen opgenomen en voelde zich gelukkig. Naarmate de tijd verstreek hadden ze een hechte vriendschap opgebouwd. Samen deelden ze hun verdriet en ervaringen met elkaar en hadden hun groep de naam ‘The Delta Sisters’ gegeven, naar een film die in die tijd erg populair was onder de tieners. Het was pas nu, ook duidelijk voor Glory dat zij niet de enige was met problemen. Vandaar dat ze zich misschien ook nog beter thuis voelde tussen hen. Het was in die groep dat de bijnaam Angel werd geboren, die haar nog jaren zou achtervolgen. Ze hadden elkaar bijnamen gegeven, zoals dat in die tijd in elke groep hoorde. Glory had bewust voor de naam Angel gekozen. In die tijd was ook Angel een veel gedraaide film die het verhaal vertelde van een meisje met een dubbel personage. Dat was het geheim dat niemand wist. Ook Glory had twee personages. Overdag was ze de populaire gezellige, vrolijke en stoere Glory, en ’s avonds als ze weer in haar bed lag, overdacht ze alles wat ze in haar nog jonge leven achter de rug had. Ze dacht dan aan haar moeder en alle mensen die ze kwijt was geraakt en miste haar broers. Dan huilde ze zichzelf geluidloos in slaap. Maar ondanks alles, had Glory het best naar haar zin in het internaat. The Delta Sisters waren een begrip geworden in het internaat. Geliefd maar ook gevreesd onder de andere meisjes. Zelfs zuster Mylene had waarschijnlijk een voorliefde voor de groep, want het was duidelijk dat ze vaak genoeg de groep voorbijliep met de zweep die zo kenmerkend voor haar was. Ook stond ze hen oogluikend bepaalde voorrechten toe. Vooral met Glory had zuster Mylene een hechte band opgebouwd. Het gebeurde heel vaak dat Glory wel iets in het voordeel van de meisjes bij haar kon bedingen. Zo konden ze vaker iets later dan normaal naar bed, omdat er die avond toevallig een hele goede ‘leerrijke’ serie op de televisie kwam. Vaak genoeg ging Glory tegen het eind van de maand niet naar huis, omdat de groep dan gezamenlijk besloten had om te blijven bij zuster Mylene, die ze liefkozend ‘moedertje’ noemden, een privilege dat The Delta Sisters zich konden veroorloven.

Het was in zo’n weekend dat het gebeurde. Glory was naar de slaapzaal geslopen om via het trapje de zolder op te gaan, vanwaar je, uit het zolderraampje de Gravenstraat kon overzien. Toen ze de zolder opging had ze Louise aangetroffen.

‘Hee Lou,’ had ze joviaal gezegd. Het ontging haar dat Louise geen antwoord gaf. Ze ging op de houten vloer voor het raampje zitten en haalde een wat verkreukelde sigaret tevoorschijn die ze opstak. Hier zou zuster Mylene de rook niet zien. Ze inhaleerde diep en keek naar Louise. Toen pas viel het haar op dat haar gezicht nat was van de tranen.

‘Wat is er?’ vroeg ze bezorgd. Louise schudde haar hoofd om aan te geven dat ze geen zin had in een gesprek. Glory zweeg en keek naar buiten. Misschien hadden Louise en Sarah, een jonger zusje van de tweeling, die in het internaat verbleef, wel weer gevochten. Plotseling begon Louise echter te praten. Ze barstte uit in een verhaal dat Glory de haren te berge deed rijzen. Ze legde al haar pijn en onzekerheid op tafel, de reden waarom ze allen in het internaat verbleven, de liefde die ze had voor de tuinjongen van het internaat en de onzekerheid die daaruit voortkwam. En het feit dat zuster Mylene de jongere Sarah altijd voortrok. Ze had het met zuster Mylene aan de stok gehad een kwartiertje geleden en had met de zweep gehad.

Glory kon niks anders doen dan luisteren. Ze had gezwegen en even aan haar oom gedacht. Ze had dat toen erg gevonden maar het verhaal van Louise was veel erger.

‘Er is altijd iemand anders die het moeilijker heeft’, schoot het door haar heen. Na het verhaal van Louise zaten ze nog een poos op de zolder, totdat de bel die aangaf dat ze zich naar de eetzaal moesten begeven hen uit hun overpeinzingen rukte. Glory stond op.

‘Ga je mee, Lou?’ had ze nog gevraagd. Louise knikte. ‘Ga jij alvast, ik kom zo wel,’ had ze gezegd. Glory had geknikt en was de trap afgedaald op weg naar de eetzaal. Toen ze al een kwartier aan tafel zat met de rest van ‘de groep’ en de maaltijd al was begonnen, was Louise er echter nog steeds niet.

‘Angel, was jij niet met Lou?’ had Diana die de oudste van de groep was gevraagd. Glory had geknikt.

‘Ze zei dat ze zo kwam,’ antwoordde ze. Ze begon hen wel te vertellen over het gesprek dat ze kortgeleden met Louise had. Maar een kwartier later was Louise er nog niet. De groep maakte zich zorgen. Opstaan van tafel zou hen straf opleveren. Maar na overleg besloten ze dat het hen niet kon schelen. Gelijktijdig stonden ze op van tafel.

‘Waar gaan jullie naartoe?’ vroeg zuster Mylene streng met haar schelle stem.

‘We gaan kijken waar Louise is, moedertje,’ antwoordde Glory rustig.

‘Je weet dat er straf op staat voor jullie allemaal,’ zei zuster Mylene. Discipline en orde stonden immers hoog in het vaandel van het internaat. Maar de meisjes hadden slechts hun schouders opgehaald en snelden de eetzaal uit, de gillende stem van zuster Mylene nog in hun oren. Ze renden de trap op naar de zolder, waar Glory dacht, dat Louise nog zou zitten maar ze troffen de zolder verlaten aan. Ook een bezoek aan de studiezaal leverde niks op. Dus gingen ze door naar de wasruimte waar ook de toiletten en badkamers waren. Daar zat Louise op een bank, met haar hoofd rustend op haar gevouwen armen op de tafel. Een halflege lysolfles rolde onheilspellend over de grond.

Toen Glory haar hoofd optilde en schuim uit haar mond zag opborrelen, schreeuwde ze tegen de anderen:

‘Hou haar vast, ze heeft wat gedronken.’ Diana had de fles van de grond opgepakt en keek de anderen veelbetekenend aan.

‘Ik ga zuster roepen,’ schreeuwde Glory en stormde de trap op. Buiten adem was ze de eetzaal ingerend die inmiddels leeg was omdat het middagmaal ten einde was. Zuster Mylene had zich naar haar kantoortje aan de voorkant van het gebouw begeven, vernam Glory van Sadhia, het vrouwtje van de keuken.

‘Moedertje, Louise heeft vergif ingenomen,’ stootte Glory uit toen ze zuster Mylene daar zag. De vrouw keek haar aan. Nooit meer zou Glory die koude blik in de ogen van de directrice vergeten, noch het kille antwoord dat ze op haar mededeling kreeg:

‘Laat ze creperen als ze wil creperen!’

‘Ze heeft een dokter nodig, moedertje,’ probeerde Glory nog. Maar zuster Mylene reageerde helemaal niet meer op haar. Ze rende weer terug naar de wasruimte, waar de anderen haar ongeduldig opwachtten. Bijna hysterisch vertelde ze hen wat er boven gebeurd was.

‘Ik ga de politie roepen,’ had ze met vaste stem besloten.

‘Maar hoe…, de poort is op slot en je kunt niet via het kantoor van zuster,’ had Anita gezegd. Glory had met haar hoofd geschud. Er was een politiepost op loopafstand van het internaat.

‘Jullie gaan me helpen over de poort te klimmen,’ had ze toen gezegd.