Het Darwin Dilemma

Han Thomas

Het Darwin

Dilemma

Thriller

UITGEVERIJ CONSERVE

CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Thomas, Han

Han Thomas — Het Darwin Dilemma — Thriller

Schoorl: Conserve

ISBN 978 90 5429 500 6

NUR: 332

Trefw: Engeland, Parijs, Cairo, piramide van Cheops

© 2018 Han Thomas en uitgeverij Conserve

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, e-book, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

No part of this book may be reproduced in any form, by print, e-book, photoprint, microfilm or any other means, without written permission from the publisher.

PROLOOG

Gloedvol staken de monumentale bouwwerken uit de oudheid af tegen de nachtelijke hemel. Het meest imposant was de sprookjesachtig verlichte piramide van Cheops, de Grote Piramide, die als enige van de zeven klassieke wereldwonderen tot op de dag van vandaag bewaard was gebleven. Eens waren de miljoenen op elkaar gestapelde stenen bedekt met een spiegelgladde mantel van wit kalksteen, maar tegenwoordig werd de buitenkant van de piramides enkel gevormd door manshoge, trapsgewijs gestapelde blokken.

Aan de zuidzijde van de piramide van Chefren, de middelste van de drie, klom een donkere gestalte omhoog. Gejaagd keek hij omlaag om te zien of hij nog gevolgd werd. Het kostte hem zichtbaar moeite om de steile wand te beklimmen. Hijgend hees hij zich laag voor laag omhoog over de brokkelige treden. Na ongeveer veertig treden stopte hij met klauteren en liet zich op een brede richel behoedzaam op zijn buik zakken. De kleine platte cassette die hij steeds angstvallig omklemd had, legde hij voor zich neer. Na enkele ogenblikken had hij zijn ademhaling weer onder controle en voorzichtig keek hij over de rand. Wat hij zag stelde hem gerust, want op de treden onder hem was niemand te zien. Het leek erop dat hij door de roekeloze beklimming zijn achtervolger had kunnen afschudden. Voorlopig was hij veilig.

Buiten zijn zicht klom aan een andere zijde nog iemand omhoog. De linkerhand van deze klimmer was in een grauw verband gewikkeld, waardoor hij bij elke trede een pijnlijke grimas trok. Blijkbaar verkeerde hij in een uitstekende conditie, want ondanks zijn verwonding bewoog hij zich lenig als een kat naar boven. Toen hij hoog genoeg was, stopte hij met klimmen en schuifelde behoedzaam naar de rand van de piramide tot hij uitkeek op de andere zijde. In de verte zag hij de lichten van Cairo. Zijn doelwit bevond zich enkele treden onder hem, precies zoals hij had verwacht. Geruisloos begon hij af te dalen en aangekomen bij zijn slachtoffer bukte hij zich en greep met zijn gezonde hand razendsnel de cassette.

De voortvluchtige werd volledig overrompeld. Hij was bijzonder op zijn hoede geweest, maar dat er gevaar van boven zou kunnen dreigen was geen moment in hem opgekomen. Verbouwereerd wilde hij opkijken, maar zijn hoofd werd door een schoenzool ruw terug op de stenen getrapt. Even werd het zwart voor zijn ogen. Zijn kaak voelde als verdoofd en zijn wang begon te branden door de ontstane schaafwond. Ook zonder op te kijken wist hij dat dit de man moest zijn die hem vanavond had achtervolgd over het plateau van Gizeh. Angstig bleef hij liggen. Het had geen zin om zich te verzetten, want hij wist dat hij fysiek niet tegen hem was opgewassen.

Tevreden opende de achtervolger de cassette. De binnenkant was bekleed met schokbestendig materiaal. Gebiologeerd staarde hij naar de inhoud, waardoor de aandacht voor zijn opponent wat verslapte.

Die greep zijn kans. Hij worstelde zich onder de voeten van zijn belager vandaan en deed een uitval naar de cassette. Er ontstond een korte worsteling, maar omdat het krachtsverschil te groot was had de aanvaller zijn slachtoffer snel weer onder controle. De cassette viel echter naar beneden en de glazen inhoud spatte tientallen meters lager rinkelend uit elkaar op de stenen.

Beide mannen keken met een mengeling van woede en ongeloof naar beneden. Na een korte woordenwisseling stond de achtervolgde kwaad op en maakte aanstalten om te gaan afdalen. Zijn belager leek door het verlies van de cassette even in verwarring gebracht, maar reageerde snel. Met twee handen gaf hij de voortvluchtige een enorme duw tegen zijn borst. Het ging zo snel dat het slachtoffer niet eens tijd had om te reageren. Wanhopig maaiden zijn armen door de lucht, maar er was niets om zich aan vast te klampen. Met een gesmoorde kreet viel hij achterover de diepte in. Na een val van vele meters klapte zijn achterhoofd op de harde stenen. Het lichaam werd geremd door de ongelijkmatige treden en rolde nog een paar keer om zijn as waarna het ten slotte ruggelings, met het hoofd omlaag bleef stilliggen op een brede richel. Uit een gapende wond op zijn achterhoofd gutste helderrood bloed op het gele kalksteen.

De dader, die nog hoog op de piramide stond, keek om zich heen. Zou iemand iets gezien hebben?

Er heerste nog steeds een serene rust op het nachtelijk plateau. Honderden meters verderop bij de piramide van Cheops, hoorde hij gelach. Dat zouden de nachtwakers wel zijn. Ze konden onmogelijk iets gezien hebben, want de zuidzijde van Chefren werd geheel aan hun zicht onttrokken. Toch kon er dadelijk een patrouille voorbij komen, want de ghafirs liepen op onregelmatige tijden hun ronden en sinds de twee mannen op de piramide waren geklommen, was er nog niemand gepasseerd.

Vlug begon hij af te dalen. Toen hij bij het lichaam van zijn slachtoffer aankwam, had zich al een grote plas bloed rond het hoofd gevormd. Hij voelde met zijn vingers aan de halsslagader. Dood.

Het geluid van pratende ghafirs klonk opeens dichterbij. Blijkbaar waren ze aan hun ronde begonnen. Vlug veegde hij wat zand over de bloedplas en met twee voeten gaf hij de dode man een stevige zet, zodat hij verder langs de schuine wand naar beneden tuimelde. Met een doffe plof landde het levenloze lichaam in het zand. Nadat hij zelf met een sprong op de grond terecht was gekomen, tilde hij het zware lijk moeizaam op zijn schouders en maakte zich wankelend uit de voeten.

Een verharde weg markeerde de overgang van het piramidecomplex naar het begin van de woestijn. De man keek om. Nog steeds niemand. Hij gooide het lichaam van zich af en liet zich achter een groepje losliggende keien plat in het zand vallen. Hij was nu buiten bereik van het schijnsel van de piramideverlichting, maar bepaald niet onzichtbaar.

Druk in gesprek kwamen twee ghafirs de hoek van de piramide om lopen. Hun karabijnen bungelden losjes om de schouder. Een van hen stopte even en bukte zich om een schoen op te rapen die daar op de grond lag.

De moordenaar, die vanachter de keien het tafereel gadesloeg, keek naar het lichaam naast zich in het zand. Aan de rechtervoet zat een stevige, bruinlederen schoen. Zijn hart klopte in zijn keel toen hij het been aan de kant schoof om de linkervoet te kunnen zien. Die was slechts gehuld in een sok.

De bewaker bekeek de schoen eens goed. Hij draaide zijn ongeschoren gezicht naar zijn kameraad die inmiddels een sigaret had opgestoken en maakte een opmerking. Vervolgens haalde hij zijn schouders op en gooide hem met een wijde boog de woestijn in. Ze namen een slok uit hun veldfles en vervolgden hun weg.

De moordenaar slaakte een zucht van verlichting en keek zoekend om zich heen. Verder lopen met het zware lichaam op zijn nek was geen optie. Hij moest een manier verzinnen om van het lichaam af te komen. Verderop stond onder een provisorische overkapping van golfplaten een oude Landrover met open laadbak geparkeerd bij een schaars verlicht gebouw. Met veel moeite hees hij het lichaam weer op zijn schouders en liep naar de auto. De legergroene lak bladderde ervan af en de kale banden waren dringend aan vervanging toe. Hij keek in de open achterbak en zag wat archeologisch gereedschap en een stuk zeil liggen. Aan het eind van zijn krachten liet hij het lichaam van zijn schouder in de laadbak vallen en dekte het toe met het groezelige zeil. Via het open raam van de cabine vond hij de sleutels achter de zonneklep. Waarschijnlijk werd de Landrover door archeologen gebruikt om zich over het terrein te verplaatsen en lag de sleutel klaar voor de eerstvolgende die hem nodig had.

Hij startte de auto en reed met gedoofde lichten weg. Na enkele bochten deed hij de verlichting aan en duwde het gaspedaal stevig in. Een paar kilometer verderop stopte de verharde weg, maar de oude terreinwagen reed gewoon verder het mulle woestijnzand in. Piepend en krakend in al zijn voegen koerste de wagen steeds verder van Cairo vandaan de kale vlakte op.

Inmiddels was het bijna licht geworden en de zon zou straks weer ongenadig gaan branden. Het werd tijd een manier te vinden om van het lichaam af te komen. De man tuurde over zijn stuur in de verte. Er was op de droge zandvlakte ruimte genoeg om ongezien een lijk te dumpen, maar hoe kon hij het lichaam laten verdwijnen zonder enig spoor achter te laten?

Aan de horizon cirkelden enkele gieren in de lucht. Zwevend op hun enorme vleugels zochten ze met scherpe blik de omgeving af naar voedsel. Een van de gieren liet zich plotseling als een baksteen naar beneden vallen, om zich met zijn sterke klauwen op een prooi te storten. Dat bracht hem op een lumineus idee.

Ooit was hij op de Tibetaanse hoogvlakte getuige geweest van een boeddhistische afscheidsceremonie van een overleden man. Boeddhisten geloofden in reïncarnatie. Het fysieke lichaam was slechts een tijdelijke behuizing en ze geloofden dat de ziel na het overlijden het lichaam verliet, waarna er slechts een lege huls overbleef. Wat er vervolgens met dit stoffelijk overschot gebeurde, was in de ogen van velen uitermate luguber. Hij had destijds getwijfeld of hij wel bij het schouwspel aanwezig durfde te zijn, maar tegelijkertijd had de gedachte aan het gruwelijke spektakel dat hij te zien zou krijgen hem enorm opgewonden.

Op gepaste afstand had hij toegekeken hoe het in witte gebedsvlaggen gehulde lichaam van een jonge man na een afscheidsceremonie door monniken naar een open vlakte in het hooggebergte werd gedragen. Op deze heilige plaats werd het lichaam ontdaan van alle kleding en naakt in een cirkel van stenen gelegd. Hij herinnerde zich dat het lichaam van de man er bijzonder sterk en gezond had uitgezien, alsof hij niet dood was maar gewoon lag te slapen.

Voor zijn ogen voltrok zich een vreselijk schouwspel. Twee monniken in lange gewaden begonnen met vlijmscherpe messen het lichaam van de overleden man open te snijden en het haar weg te scheren. Op dat moment zat er al een groep van zeker dertig enorme gieren op een afstandje toe te kijken. Ingewanden werden naar buiten getrokken, het vlees werd met haken opgetild en weggesneden en op de ledematen werden lange inkepingen gemaakt om het de gieren gemakkelijk te maken. Toen ze hiermee klaar waren stapten de monniken uit de cirkel. Onmiddellijk dienden de gieren zich aan. Hongerig stortten ze zich op het vlees, waarbij ze een bloederig gevecht aangingen om de beste delen. Over elkaar buitelend rukten de vogels met hun sterke snavels grote hompen vlees uit de buik en slokten het gulzig naar binnen.

Na een kwartier waren de spieren en andere weke delen door de beesten opgevreten en trokken ze zich gedeeltelijk terug. De monniken stapten terug de cirkel in en joegen de laatste gieren weg, waarna ze met hamers en bijlen het overgebleven geraamte in stukken begonnen te hakken. Een van hen nam de schedel op, waarbij het kaakgewricht op en neer bewoog alsof de man nog wat laatste woorden wilde zeggen. Ten slotte werd met enkele rake klappen ook de hersenpan opengespleten.

De gieren vielen opnieuw aan en deze keer namen ze grote stukken bot met zich mee de lucht in. Na een uur was er vrijwel niets meer over van het lichaam. De Tibetanen hadden de ceremonie in het Engels sky burial genoemd, hemelbegrafenis. Het lichaam werd door de gieren naar de hemel gedragen en teruggegeven aan de natuur. Een functionele methode in een land waar begraven vanwege de rotsachtige bodem problematisch was en hout voor een crematie schaars.

Toen de zon opkwam en de omgeving in een goudgele gloed zette, stopte de Landrover bij een lage rotspartij. De man parkeerde de wagen dicht tegen de rotsen en stapte uit. Hij nam de omgeving in zich op en luisterde naar de immense stilte. Het contrast met de brullende motor van de Landrover kon niet groter zijn. Zo ver als hij kon kijken zag hij hetzelfde eentonige woestijnlandschap met hier en daar wat kale rotsen en golvende zandduinen. Hij speurde de horizon af naar enig teken van leven, maar hij zag alleen zijn eigen kronkelende bandensporen. Slechts de gieren cirkelden loom hun rondjes.

Hij keek over de rand van de achterbak naar de gestalte onder het zeil. Moge God zijn ziel genadig zijn. En de mijne ook, realiseerde hij zich toen hij dacht aan wat hem nu te doen stond.

De man klom achter in de bak en trok het zeil weg. Met zijn handen in zijn zij keek hij naar het lichaam. Het hoofd lag in een vreemde knik ten opzichte van de romp. Blijkbaar was bij de val van de piramide zijn nek gebroken. Het bloed op zijn achterhoofd was gedeeltelijk opgedroogd, maar de bodem van de laadbak kleurde rood. Hij trok het ontzielde lichaam aan beide benen naar achteren en liet het met een smak in het zand ploffen. Vervolgens pakte hij hem onder zijn oksels en sleepte het lichaam op de rotsen. Hij ontdeed de dode man van zijn kleding, het horloge en de enige overgebleven schoen en gooide alles op het zeil, dat hij had uitgespreid achter in de auto.

Hij pakte een spade met een scherp blad uit de achterbak en ging voor het naakte lichaam staan met zijn voeten aan weerszijden van de benen van het slachtoffer. Hij pakte de schep stevig met twee handen beet, haalde diep adem en hief hem als een hakbijl boven zijn hoofd. Met reuzenkracht liet hij hem neerdalen op de borstkas onder zich, waarna er een felle pijnscheut door zijn hand trok. Hij zag hoe de ribben in een keer door het scherpe werktuig doorkliefd werden. Met samengeknepen lippen verbeet hij de pijn in zijn hand en bleef inhakken op het lichaam tot hij de borstkas en buik van boven tot onder had opengelegd. Vol afgrijzen keek hij naar het bloederige resultaat. Toen zette hij de schep in het linker bovenbeen en plaatste zijn voetzool erop. Alsof hij zijn tuin stond om te spitten werkte hij alle ledematen af, waarbij diepe groeven ontstonden in het bleke vlees. Ten slotte begon hij aan het karwei dat hem nog het meest tegen de borst stuitte. Hij ging aan de bovenkant van het toegetakelde lichaam staan en met de platte kant van de spade gaf hij een harde klap op de zijkant van het hoofd. Toen dat niet het gewenste resultaat opleverde, sloeg hij nog eens zo hard als hij kon met de scherpe kant. Krakend barstte de schedel open waardoor de grijze inhoud zichtbaar werd. Hij wrikte verder tot de hersenmassa naar buiten puilde, waarna hij walgend van afschuw de schep in het zand gooide en zurige resten half verteerd voedsel begon uit te braken. Vermoeid zakte hij neer op de rotsen en sloot zijn ogen.

Hij moest even zijn ingedommeld, want hij schrok wakker van het fladderende geluid van vleugels. Toen hij opkeek zag hij dat een tiental gieren zich had ontfermd over het gehavende lichaam. Het was ongelooflijk hoe de reukzin van de dieren hen zo snel hierheen had gebracht. De vogels krioelden wild door elkaar en het lichaam, of wat daar nog van over was, werd grotendeels bedekt door hun lange zwart-witte vleugels. Hij zag de vaalgele koppen met hun kromme snavels agressief op en neer bewegen. Ze verdwenen bijna helemaal in de opengereten buik en borstkas en rukten grote stukken hart, lever en andere organen uit het lichaam. Toen een van de beesten zijn snavel in het geslachtsdeel van de man zette en wild met zijn kop heen en weer begon te schudden, wendde hij zijn hoofd af en sloot zijn ogen weer.

Hij liet de gieren, die intussen in aantal waren toegenomen, een half uurtje hun gang gaan en stond toen op om ze weg te jagen. Met de spade begon hij de botten fijn te stampen tot kleine stukjes, precies zoals hij de monniken had zien doen, en toen het skelet was gereduceerd tot hapklare brokken, trok hij zich terug om de gieren hun macabere werk te laten voltooien. Ze hadden meer tijd nodig dan hun Tibetaanse soortgenoten, maar uiteindelijk bleven er alleen een stuk ruggengraat en wat restanten van de schedel op de met bloed bedekte rotsen liggen. Het had nog het meeste weg van een offerplaats waar zojuist een schaap was geslacht. Het was een surrealistische gedachte dat hier net nog een volwassen man had gelegen, die nu in kleine stukjes mee naar boven was genomen.

Hij begroef de overblijfselen en strooide een dikke laag zand over het bloed op de rotsen. Spoedig zou niemand meer kunnen zien wat er zich hier had afgespeeld. Daarna legde hij de schep op de stapel kleren in de achterbak van de Landrover en vouwde het zeil dicht. Met een stuk touw dat hij in de cabine had gevonden bond hij het pakket bij elkaar. Terwijl hij het bloed op de bodem van de laadbak met woestijnzand bedekte, zag hij dat zijn eigen kleding ook onder de bloedspetters zat.

Hij stapte weer achter het stuur en startte de motor. De wagen beschreef een halve cirkel en reed terug in de richting waaruit hij was gekomen. Om de weg naar Cairo terug te vinden, hoefde hij alleen maar de sporen te volgen die de brede banden op de heenweg in het losse zand hadden achtergelaten.

Hoewel het nog steeds ochtend was, stond de zon al hoog aan de hemel. In de onvruchtbare woestijn zou het kwik weldra oplopen tot extreme temperaturen. Een zwakke ochtendbries had de bandensporen enigszins vervaagd, maar de diepe voren waren nog duidelijk zichtbaar in het hete zand. In de loop van de dag zouden de sporen door de wind volledig uitgewist worden en zou niemand meer in staat zijn het huiveringwekkende toneel van de sky burial terug te vinden.

1

‘Het meest fascinerende op deze oude landkaart, die opdook in 1513, is het werelddeel Antarctica. De kustlijnen van het land dat twee kilometer onder het ijs verborgen ligt, zijn namelijk zeer nauwkeurig ingetekend. Dat impliceert dat het land in kaart werd gebracht vóórdat het continent door een dikke laag ijs werd bedekt. Dat is opzienbarend omdat de Zuidpool voor de laatste keer ijsvrij was in de periode van 13.000 tot 4.000 voor Christus. Volgens de huidige wetenschappelijke inzichten bestond er in die tijd nog geen hoogontwikkelde samenleving die de geografische en cartografische kennis had om Antarctica zo gedetailleerd in kaart te brengen. Het is een groot mysterie hoe deze kaart tot stand is gekomen, want volgens de gangbare opvattingen kan hij helemaal niet bestaan.’

Mark Enquist liet een stilte vallen en keek de zaal in om de reactie op zijn woorden te peilen. Het grote auditorium van het British Museum was tot de laatste stoel bezet met wetenschappers, journalisten en andere genodigden. Er ontstond geroezemoes en de mensen keken verbaasd naar een metershoge projectie van de oude landkaart op de muur achter de spreker.

Enquist was hoogleraar antropologie aan het Birkbeck College van de universiteit van Londen. Oude beschavingen waren zijn specialisatie. Hij genoot in het academische wereldje een redelijke bekendheid omdat hij de gave had de doorgaans moeilijk toegankelijke onderwerpen zodanig te brengen dat ze een breed publiek aanspraken. Hij vond dat wetenschap niet beperkt moest blijven tot collegezalen en vakbladen. Dat was hetzelfde als een Rembrandt die bij hele rijke mensen thuis hing. Daar had niemand wat aan. Mooie kunstwerken hoorden in een museum.

Omdat hij een begaafd spreker was, werd hij regelmatig gevraagd voor lezingen en congressen. De laatste tijd werd hij ook steeds vaker uitgenodigd om presentaties te verzorgen voor bedrijven en instellingen die niets met de wetenschappelijke wereld van onderzoek en colleges te maken hadden. Dit leverde hem onder zijn collega’s wel eens de bijnaam professor Schnabbel op, maar dat deerde Enquist niet. De oude beschavingen die hij bestudeerde lagen veelal buiten Europa, dus hij kon de bijverdiensten goed gebruiken om zijn studiereizen te bekostigen. Op dat soort uitgaven was zijn hooglerarensalaris niet berekend. Maar wat hij belangrijker vond was dat hij tijdens dit soort presentaties zijn passie kon uitdragen en zoveel mogelijk mensen deelgenoot kon maken van de erfenissen uit de oudheid.

Toen hij enkele maanden geleden een invitatie van het museum ontving om een lezing te geven op een conferentie over het Ottomaanse Rijk, hoefde hij geen seconde na te denken over een onderwerp. Deze uitnodiging kwam precies op het goede moment. Eigenlijk had het Ottomaanse Rijk maar zijdelings te maken met zijn onderwerp, maar Enquist vond het een mooie gelegenheid om naar buiten te treden met de resultaten van het onderzoek waarmee hij zich het afgelopen jaar had beziggehouden.

De landkaart die hij op dit moment aan het publiek toonde stond bekend als de kaart van Piri Reis. Deze beroemde admiraal diende in de zestiende eeuw in de Ottomaanse marine en had zijn kaart in 1513 in Constantinopel getekend op gazellenhuid. Naast de noordkust van Antarctica waren ook de oostkust van Zuid-Amerika en de westkust van Afrika afgebeeld, maar het ging om de Zuidpool. Op zich was het al opmerkelijk dat iemand in 1513 een kaart had getekend waarop een continent stond dat pas 300 jaar later ontdekt zou worden, maar het meest intrigerend was dat de ingetekende kustlijn van Antarctica al minimaal zesduizend jaar schuilging onder een dikke laag ijs. Tegenwoordig kon het land onder het ijs van Antarctica in kaart worden gebracht met behulp van radar en satellieten, maar hoe deden ze dat toen?

Het was niet zo dat Piri Reis zelf richting Antarctica was gezeild om het continent in kaart te brengen. Uit zijn aantekeningen bleek dat hij de kaart had samengesteld uit oudere kaarten die zich waarschijnlijk in de keizerlijke bibliotheek van Constantinopel hadden bevonden. De bronnen waarop de admiraal zijn kaart had gebaseerd waren echter verloren gegaan.

‘Dr. Enquist, mag ik een vraag stellen?’

Enquist keek de zaal in. Een jonge man met halflang, donker krullend haar was opgestaan en naar de interruptiemicrofoon gelopen. Hij was smaakvol gekleed in een vale spijkerbroek met een strak gesneden bruin colbert en een hagelwit overhemd met open boord. Type journalist, dacht Enquist.

‘Natuurlijk.’

‘U zei net dat alleen een technologisch hoogontwikkelde samenleving in staat zou zijn om de kustlijn van Antarctica te schetsen. Maar is het niet mogelijk dat een minder ontwikkeld, zeevarend volk is afgedwaald naar het zuiden en het gebied in kaart heeft gebracht voordat het onder het ijs verdween?’

Enquist had deze vraag wel verwacht. Toen hij bijna een jaar geleden was afgereisd naar Turkije om de kaart van Piri Reis met eigen ogen te bekijken in het Topkapi paleis in Istanbul, had hij ook even met deze gedachte gespeeld. Hij had voor het eerst gelezen over de kaart van Piri Reis in het boek Maps of the ancient sea kings, waarin Harvard-historicus Charles Hapgood de conclusie trok dat er vóórdat de Zuidpool bedekt werd met ijs, al een ontwikkeld volk moest zijn geweest. In Istanbul had hij een groep gerenommeerde geografen, cartografen en wiskundigen bij elkaar gebracht. Ze hadden toestemming gekregen om de kaart aan een nauwgezet onderzoek te onderwerpen en hun resultaten hadden de conclusie van Hapgood ondersteund. Het oordeel was unaniem geweest.

‘Cartografie is een vakgebied dat hoort bij een intelligente samenleving. Tot diep in de achttiende eeuw waren we niet in staat om nauwkeurig meridianen, ooster- en westerlengte, te berekenen, simpelweg omdat de benodigde techniek nog niet beschikbaar was. Toen Columbus in 1492 land in zicht kreeg bij zijn poging om via het westen naar Azië te varen, wist hij weliswaar zijn positie ten opzichte van de evenaar, maar hij had geen idee waar hij zich precies bevond ten opzichte van Spanje, waarvandaan hij vertrokken was. Omdat hij dacht dat hij Indië bereikt had, noemde hij de inwoners Indianen. In werkelijkheid had hij de Bahama’s ontdekt en was hij nog niet eens op de helft van zijn geplande reis. Pas in 1778 was James Cook de eerste ontdekkingsreiziger die over meetapparatuur beschikte waarmee hij ook lengte kon berekenen. Hierdoor was hij de eerste die betrouwbare landkaarten kon tekenen.’

Enquist draaide zich half weg van zijn publiek en wees naar de kaart achter hem.

‘Zoals u ziet op de kaart van Piri Reis zijn Afrika en Zuid-Amerika exact op de juiste lengtegraad gepositioneerd.’

Hij pauzeerde even en liet zijn toehoorders alvast hun conclusie trekken.

‘Piri Reis heeft zijn kaart gebaseerd op oudere kaarten. Nu zijn er tegenwoordig zeer veel oude samenlevingen bekend, maar algemeen wordt aangenomen dat de allereerste samenleving die alle kenmerken had van wat we een beschaving noemen, is ontstaan tussen 4.000 en 3.000 voor Christus in Mesopotamië, het beroemde land tussen de Eufraat en de Tigris, het huidige Irak. Maar geen enkele oude beschaving mag in staat worden geacht om een dergelijke kaart te produceren. Het feit dat zo’n kaart wél bestaat,’ Enquist wees naar de kaart achter zich, ‘is een sterke aanwijzing voor de aanwezigheid van een verdwenen beschaving. Een mysterieuze beschaving die, voor zover we nu weten, geen sporen heeft achtergelaten. Een oeroude beschaving die leefde toen de Zuidpool ijsvrij was. Een intelligente beschaving met de hoogwaardige wiskundige kennis die nodig is om zulke nauwkeurige landkaarten te kunnen tekenen.’

De vragensteller was even uit het lood geslagen. Dit was een typisch Enquist-antwoord. Met zijn enorme feitenkennis ondersteunde hij zijn betoog altijd met een stortvloed aan informatie en argumentatie. Toch was hij nog niet tevreden met het antwoord van de professor.

‘Als zo’n samenleving heeft bestaan, moet deze een behoorlijke omvang hebben gehad. Hoe verklaart u dat er nog nooit wat van teruggevonden is?’

Enquist glimlachte geheimzinnig en wierp een blik op zijn horloge. Onderaan het podium stond de volgende spreker al gereed. Hij keek de zaal in en dacht een ogenblik na over de formulering van zijn antwoord.

‘Er zijn wel degelijk voor iedereen zichtbare overblijfselen van deze beschaving op aarde aanwezig.’

Terwijl Enquist het spreekgestoelte verliet, ging Vincent Albright weer zitten en keek in het programmaboekje. Wat volgde was een verhandeling over de verovering van de Byzantijnse hoofdstad Constantinopel, later de hoofdstad van het Ottomaanse Rijk. Niet bijster interessant, vond hij, maar toen hij opstond om de zaal te verlaten was hij zo’n beetje de enige.

Vincent was documentairemaker voor National Geographic Channel. Hij was door zijn hoofdredacteur naar de lezing van Enquist gestuurd, want ze waren altijd op zoek naar boeiende onderwerpen. Het gerucht ging dat de antropoloog met iets nieuws zou komen, al wist niemand precies wat. Vincent had wel eens eerder een presentatie van Enquist bijgewoond en dat was erg interessant geweest. De man wist zijn publiek te boeien. Ook het verhaal dat hij zojuist had gehoord was intrigerend. Alleen had hij het gevoel gehad dat Enquist niet het volledige verhaal vertelde, want af en toe leek de professor op zijn lippen te bijten alsof hij zijn mond niet voorbij wilde praten. In de hoop hem uit zijn tent te lokken was hij naar de microfoon gelopen. Hij was aardig in zijn opzet geslaagd, want op de valreep had Enquist nog een verrassende uitspraak gedaan.

Na de presentatie had hij een afspraak met Enquist. De antropoloog had enkele dagen geleden met National Geopgraphic Channel gebeld omdat hij eens wilde praten met een goede documentairemaker. Vincent had weinig details te horen gekregen, maar hij had van zijn redactie opdracht gekregen naar de conferentie te gaan om te horen wat Enquist te zeggen had.

Hij zag dat de wetenschapper ook de zaal verliet en liep achter hem aan. Buiten het auditorium was een espressobar ingericht. Enquist nam een cappuccino en ging bij een van de bartafels staan waar hij zijn minilaptop openklapte. Vincent bestelde een dubbele espresso en glimlachte om Enquist. Als zoon van een Italiaanse moeder dronk hij zijn koffie graag sterk en het kwam niet in hem op om ’s middags, of erger nog ’s avonds, latte of cappuccino te drinken. Dat was een doodzonde in Italië. Zijn moeder had hem geleerd dat het niet alleen een traditie was, maar dat hete espresso ook hielp om een zware maaltijd met primi en secondi beter te verteren, terwijl melk juist extra zwaar op de maag lag. Hoewel hij nooit in Italië had gewoond, zijn grootouders waren in de jaren vijftig naar Engeland gekomen om een Italiaans restaurant te beginnen, dus zijn moeder was hier al geboren, sprak hij vrijwel vloeiend Italiaans.

Hij pakte het kopje aan en terwijl hij de geur opsnoof, liep hij naar de tafel van Enquist en zette zijn koffie neer. De wetenschapper keek op en herkende de vragensteller.

Vincent stak zijn hand uit. ‘Dag dr. Enquist, ik ben Vincent Albright, National Geographic Channel. We hebben een afspraak.’

Enquist knikte en schudde zijn hand. ‘Aangenaam.’

Vincent bekeek de man eens van dichtbij. Enquist was van middelbare leeftijd. Zijn donkere haar begon al flink te grijzen en hoewel hij gladgeschoren was, kon je zien dat hij een zware baardgroei had. Hij was, waarschijnlijk voor de gelegenheid, formeel gekleed in een antraciet pak met gestreept overhemd, maar een stropdas droeg hij niet. Zijn intelligente bruine ogen keken Vincent onderzoekend aan.

‘Ik heb net met veel belangstelling naar u geluisterd. Het verhaal over de kaart van Piri Reis was erg interessant.’

Enquist knikte. ‘Ik doe al jaren onderzoek naar oude beschavingen en dit lijkt eindelijk een aanwijzing te zijn dat er al veel langer geciviliseerde mensen rondlopen dan we altijd aangenomen hebben.’

‘Ik heb begrepen dat u James Wilson hebt gesproken, onze hoofdredacteur,’ kwam Vincent ter zake.

‘Dat klopt. Ik ken James uit mijn studietijd. We spreken elkaar nog regelmatig. De reden dat ik hem gebeld heb, is dat ik overweeg om de resultaten van mijn onderzoek vast te laten leggen in een documentaire. Ik heb hem gevraagd of hij iemand kent die dat zou kunnen doen.’

Hij keek Vincent taxerend aan. ‘Eigenlijk is televisie niet bepaald een medium dat wij wetenschappers plegen te gebruiken. Onze artikelen worden normaliter gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften. Je wordt nu eenmaal beoordeeld op het aantal publicaties dat je op je naam hebt.’

Vincent knikte.

‘Maar een film of een documentaire zou goed passen in mijn visie dat wetenschap toegankelijk moet zijn voor een breed publiek. Mijn onderzoek zou wel eens kunnen resulteren in nieuwe inzichten over de afkomst van de mensheid. In dat geval is het mijn wetenschappelijke plicht om die conclusie wereldkundig te maken.’

Enquist nipte aan zijn koffie en keek belangstellend naar Vincent. Het leek alsof hij probeerde in te schatten of de jonge filmmaker de juiste persoon was voor deze taak.

‘Kun je wat vertellen over je werk?’

Vincent knikte instemmend en begon te vertellen dat hij tijdens zijn vele reizen met de rugzak door Azië en Zuid-Amerika geïnspireerd was geraakt door oude bouwwerken en hun legenden. En dan beperkte hij zich niet tot grote toeristische attracties als Chichén Itzá of Taj Mahal, maar hij sprong in een lokale bus of achterop een vrachtwagen op weg naar overwoekerde ruïnes en vergeten overblijfselen waar niemand ooit van gehoord had, waar hij zich dan door de lokale bevolking liet informeren. Op een van die ontdekkingstochten was hij in een afgelegen gebied in Guatemala ooit een filmploeg van de BBC tegengekomen die opnames maakte van een recent ontdekt tempelcomplex en toen wist hij het. Dat wilde hij ook. Geroutineerd legde hij uit welke documentaires hij had gemaakt en hoe hij te werk ging. Hij vertelde dat het zijn uitdaging was om het verhaal van anderen zo goed mogelijk te vertellen en het visueel te ondersteunen met mooie, indrukwekkende of aangrijpende beelden.

Enquist stelde talloze vragen tussendoor, die hij vakkundig beantwoordde. Er leek een klik te ontstaan omdat ze beiden een passie hadden voor oude culturen. Uiteindelijk knikte de wetenschapper. Hij leek tevreden.

‘Ik heb nog andere afspraken, dus ik moet me nu helaas excuseren. Op een symposium als dit lopen veel collega’s rond die je maar een keer per jaar ziet.’

‘Ik begrijp het,’ zei Vincent.

‘Maar ik ben nog niet klaar met mijn verhaal, want er is meer dat je moet weten. Dat zal ik je later vertellen.’

Enquist schudde hem de hand en mengde zich onder het publiek, Vincent achterlatend met het onbevredigende gevoel dat de professor nog geen open kaart had gespeeld.

2

Michelle Rousseau verloor bijna haar evenwicht toen de metro plotseling een bocht maakte. Snel greep ze zich vast aan de metalen paal, maar ze kon niet voorkomen dat ze de schouder van de man naast zich raakte. Hij keek geërgerd op uit zijn ochtendkrant maar toen hij de mooie vrouw zag, veranderde zijn uitdrukking en knikte hij vriendelijk. Michelle glimlachte verontschuldigend. Ze had zich voor haar afspraak netjes gekleed. Niet zo zakelijk als de vele mantelpakjes waarmee de Parijse metro op dit tijdstip bevolkt werd, maar wel representatief. Ivoorkleurige blouse, rok tot op haar knieën. Haar glanzende, kastanjebruine haar viel over haar schouders en ze had voor de gelegenheid haar gouden oorringen ingedaan en haar nagels glanzend gelakt. Haar houding was zelfverzekerd. Niet arrogant, maar assertief. Vorige maand was ze dertig jaar geworden. Met haar donkere ogen keek ze op het bordje hoeveel haltes ze nog moest tot aan haar bestemming.

Michelle was wetenschappelijk redacteur bij France 2, de grootste publieke televisiezender van Frankrijk. Ze maakte populairwetenschappelijke tv-programma’s en educatieve kinderprogramma’s. Gisteren op kantoor had hoofdredacteur David Girard op haar schouder getikt terwijl ze midden in een telefoongesprek zat.

‘Michelle, kun je zo even langslopen op mijn kantoor? Maak je agenda voor morgen maar vast leeg.’

Nadat ze had opgehangen, was ze meteen naar David gelopen.

‘Mijn agenda leegmaken? Wat is er zo dringend?’ vroeg ze nieuwsgierig.

‘Ga even zitten.’

Girard was een man wiens gezicht je niet lang onthield. Met zijn bleke huid, dunne vettige haar en enigszins timide uitstraling zou hij je huisarts kunnen zijn, maar ook de kruidenier op de hoek. Hij was echter een kei in zijn vak, kende de hele mediawereld en stond bekend om zijn woede-uitbarstingen als dingen niet snel genoeg geregeld werden. Nieuwsvoorziening was een discipline waarbij soms elke minuut telde. Voor medewerkers die zichzelf bewezen hadden, ging Girard door het vuur en Michelle was een van hen.

Hij kwam achter zijn bureau vandaan en wees naar de tafel met vier stoelen in de hoek van zijn kamer. Zoals altijd wanneer hij overleg op zijn kamer had, sloot hij de deur.

‘Ik ben net gebeld door Frédéric Dubois.’

‘Dubois? Van de Sorbonne?’

‘Ja, de rector van de universiteit van Parijs. Hijzelf of een van zijn collega’s, daar was hij een beetje vaag over, wil graag een vooraf opgenomen interview op onze zender. Hij zei dat er op de Sorbonne een revolutionaire wetenschappelijke ontdekking is gedaan, een absolute doorbraak die het ontstaan van het leven op aarde in een heel ander licht zou plaatsen. Er waren volgens hem dringende redenen om deze doorbraak naar buiten te brengen. Blijkbaar heeft hij France 2 uitgekozen als medium. Morgenochtend heb ik een afspraak met hem en ik wil graag dat jij me vergezelt.’

Michelle keek hem verrast aan en lachte haar witte tanden bloot. De vraag verbaasde haar een beetje, want er waren collega’s op de redactie met meer ervaring en een grotere staat van dienst dan zij. Zelf schaarde ze zich nog steeds onder de noemer aanstormend talent. Ze had algemene natuurwetenschappen gestudeerd, maar zoals ze tijdens haar studie al nooit een keuze had kunnen maken voor een specifiek vakgebied, had ze dat in haar beroep ook niet gedaan. Als geboren Parisienne hield ze van haar stad. Als ze tijd had, werkte ze in het weekend nog wel eens in het Cité des Sciences et de l’Industrie, het wetenschapsmuseum, en stond ze ’s avonds af en toe achter de bar bij een grand café op de Boulevard Saint-Germain, vlakbij het kleine maar gezellige appartement waar ze woonde. Beide waren overblijfselen uit haar studententijd en ze deed het vooral omdat ze het leuk vond, hoewel ze het niet erg vond om zo nu en dan een centje bij te verdienen. Haar appartement keek uit op een levendig pleintje met rode luifels en platanen waar de cafés in de zomermaanden rieten stoeltjes en ronde tafels met bladen van namaakmarmer op de oude klinkers plaatsten, maar een etage in downtown Parijs was niet goedkoop. Ook struinde ze in het weekend graag met een vriendin de boutiques en brocantes langs de Seine af om aan het eind van de middag te eindigen op een zonnig terras, dus ze was blij met de aanvullingen op haar niet al te riante salaris bij de publieke omroep.

Omdat ze graag op een breed terrein actief wilde zijn, was ze bij France 2 gaan werken waar ze goedbekeken populairwetenschappelijke programma’s maakte. In ieder geval was dit een mooie kans om zich in de kijker te spelen.

Ze stapte uit bij de halte Cluny - La Sorbonne en liep door de met mozaïek versierde metrohal naar de trap die haar midden in het Quartier Latin bracht. Op dit vroege tijdstip was de gebruikelijke dynamiek van de levendige studentenwijk nog ver te zoeken. De Parijzenaars dronken staand aan de bar hun espresso en veel winkels waren nog dicht. Michelle stak na een paar blokken de straat over en ging naar binnen bij een van de talloze bijgebouwen van de universiteit. Faculteit voor natuurwetenschappen, stond er op een koperen bord aan de muur. Ze liep door de hal van het voorname achttiende-eeuwse pand naar de receptie en besloot nog even op Girard te wachten. De receptioniste zat aan de telefoon en glimlachte vriendelijk naar haar. Michelle legde een elleboog op de balie en keek om zich heen in de hal met fraai houtsnijwerk en klassieke muurschilderingen. Precies op het moment dat de receptioniste haar telefoongesprek beëindigde, stapte David uit de lift.

‘Goedemorgen,’ begroette hij haar. ‘Ik heb mijn auto in de parkeergarage gezet.’

‘We hebben een afspraak met Frédéric Dubois,’ zei Michelle tegen de vrouw achter de balie.

De receptioniste keek op haar beeldscherm.

‘Mevrouw Rousseau en meneer Girard? U wordt verwacht. Het is op de eerste verdieping. U kunt het beste de trap nemen.’

Ze wees naar de brede marmeren trap die zich naast de receptie bevond en legde uit waar ze moesten zijn.

‘Heb je nog iets meer gehoord over die ontdekking?’ vroeg Michelle terwijl ze naar boven liepen. Ze was nieuwsgierig geworden naar de reden dat ze hier ontboden waren. Doorgaans kondigden onderzoekers hun resultaten niet aan op tv, maar publiceerden ze hun bevindingen in wetenschappelijke tijdschriften.

‘Nee, niets,’ zei Girard schouderophalend. ‘We laten ons verrassen.’

Bovenaan de trap liepen ze in de richting die de receptioniste had aangewezen. Ze werden opgevangen door een secretaresse die hen voorging naar een vergaderkamer. Het klassieke vertrek had een hoog plafond met ornamenten waar vroeger kroonluchters aan gehangen moesten hebben en er lag een houten vloer met visgraatmotief die wel een lakbeurt kon gebruiken. De inrichting bestond uit doorsnee kantoormeubilair. Nadat de dame hen had voorzien van koffie verdween ze geruisloos. Girard nam een slok en keek door een van de metershoge ramen naar buiten. Ze bevonden zich aan de straatzijde.

Michelle wilde nog wat vragen stellen ter voorbereiding op het gesprek, maar op dat moment kwam er een man met uitgestoken hand de kamer binnenlopen. Dat moest Dubois zijn.

‘Goedemorgen,’ zei hij monter, ‘bedankt dat je zo snel kon komen.’

Hij schudde Girard hartelijk de hand en stelde zich daarna een tikkeltje hautain voor aan Michelle. Blijkbaar had David de rector wel eens gesproken, want ze raakten meteen met elkaar in gesprek over een eerdere ontmoeting. Michelle werd genegeerd. Dit gaf haar de kans om de man eens goed op te nemen. Dubois had kort zilvergrijs haar, grote neus en oren en hij droeg een ronde bril met zilveren montuur. Met zijn donkere pak en rode stropdas had hij ook advocaat of bankier kunnen zijn, maar de ronde bril gaf hem iets academisch. Hij had een prettige, serieuze stem en sprak zijn woorden rustig en weloverwogen uit. Michelle liet de twee mannen maar even bijpraten. Ze wist niet zeker of Dubois haar bewust negeerde of dat hij gewoon aannam dat ze een onbelangrijke secondant van Girard was. Misschien was het ook wel gewoon een gebrek aan sociale vaardigheden. Er liepen zoveel excentrieke zonderlingen rond op de faculteiten voor natuurwetenschappen.

Ze was in haar studententijd de journalistiek ingerold toen ze erachter kwam dat haar interesse breder lag dan exacte vakken alleen. Schrijven vond ze ook leuk. Daarom was ze regelmatig colleges gaan volgen bij Franse taal- en letterkunde. In beide studies was ze geen absolute uitblinker geweest, maar de combinatie was uniek. Vooral bij de technische studies liepen veel types rond die vele malen slimmer waren dan zij. Ze kon niet goed met hen communiceren en ze begreep hun grappen niet, hoewel er tegenwoordig wel veel hippe internetstudenten rondliepen. Nerd was het nieuwe cool. Maar Michelle was veel socialer en extraverter dan veel bètastudenten, dus daarom was ze redacteur geworden bij het universiteitsblad. Dat hadden ze nog nooit meegemaakt, een bètastudent als redacteur, dus in het begin waren ze nogal sceptisch geweest. Dat had ze in een klap goedgemaakt toen ze de hoogste baas van Renault had weten te strikken voor een interview. Gewoon door binnen te stappen op het hoofdkantoor in Boulogne-Billancourt, ten westen van Parijs. Via e-mail en telefoon kon je toch niet doordringen tot dat soort mensen, dus ze had om vijf minuten gesprekstijd gevraagd met de directiesecretaris, degene die de wekelijkse directievergadering faciliteerde. Die vijf minuten had ze gekregen en ze had de kans aangegrepen om kernachtig duidelijk te maken dat als zij de baas van Renault zou zijn en veel hooggeschoold, maar schaars technisch personeel nodig had, ze haar uiterste best zou doen om de aandacht van technische studenten te trekken. Onder de indruk van haar doortastendheid had de directiesecretaris het interview diezelfde week nog voor haar geregeld.

In het kielzog van Dubois was er nog een andere man de kamer binnengekomen. Hij bleef een beetje afzijdig in de deuropening staan en glimlachte verlegen naar Michelle. Ze schatte hem eind veertig. Vanonder zijn warrige krullen keek hij haar vriendelijk aan. Het bruine colbert was net een maatje te groot, zijn overhemd hing bijna uit zijn broek en aan zijn voeten had hij sandalen. Omdat het erop leek dat de man ook bij het gesprek aanwezig zou zijn, besloot Michelle zich alvast aan hem voor te stellen.

‘Hallo, ik ben Michelle Rousseau van France 2.’

Dubois, die druk in gesprek was met Girard, hoorde het en draaide zich om.

‘Patrick, goedemorgen. Dit zijn de mensen over wie ik je verteld heb. Michelle, David, dit is professor Patrick Laurent, het hoofd van onze faculteit voor natuurwetenschappen.’

Dubois wees naar de lange tafel in het midden van de kamer.

‘Laten we gaan zitten, dan kunnen we ter zake komen.’

Hoffelijk wachtte hij tot iedereen had plaatsgenomen en schoof ten slotte zelf aan. Hij legde de paperassen, die hij de hele tijd onder zijn arm had gehouden, voor zich op tafel en keek de kring rond met een gezicht waar duidelijk vanaf te lezen viel dat hij niet kon wachten om met zijn verhaal te beginnen.

‘Jullie zullen je wel afvragen waarom ik jullie gevraagd heb hiernaartoe te komen,’ begon hij. ‘Ik heb al laten doorschemeren dat er een belangrijke ontdekking is gedaan.’ Hij keek veelbetekenend naar Laurent.

‘Onze universiteit neemt wereldwijd een vooraanstaande positie in, dus er worden elke maand wel nieuwe ontdekkingen gedaan. Op zich is dat niet zo bijzonder. Dat stimuleren we. Daar zijn we een onderwijsinstelling voor.’

Hij pauzeerde even.

‘Maar deze ontdekking,’ hij schudde zijn hoofd alsof hij nog steeds niet kon geloven wat hij wilde gaan zeggen. ‘Deze ontdekking is zo onwaarschijnlijk geniaal. We hebben het hier over de Heilige Graal der natuurwetenschappen. Het is een mysterie dat de mensheid al eeuwen bezighoudt. Jarenlang zijn onderzoekers hiernaar op zoek geweest, maar niemand zal geloven dat het daadwerkelijk mogelijk is. Om de impact van deze doorbraak volledig tot jullie door te laten dringen, willen we jullie eerst wat achtergrondinformatie geven. Jullie moeten namelijk exact begrijpen waarom het zo opzienbarend is.’

De France 2-mensen knikten begrijpend.

‘Professor Laurent houdt zich bezig met kwantummechanica. Dat is de theorie die zich bezighoudt met alles wat zich afspeelt op subatomair niveau, dus op het niveau kleiner dan een atoom, de bouwsteen van alles wat we kennen.’

Michelle keek naar Girard. Voor haar was dit redelijk bekend terrein, maar haar hoofdredacteur was een leek op het gebied van natuurwetenschappen. Ze zag dat hij aandachtig luisterde.

‘Vreemd genoeg kan bijna niemand zich iets voorstellen bij dat hele kleine,’ ging Dubois verder. ‘De wereld van het hele grote die kent iedereen. Wie verbaast zich nu niet over de enorme afmetingen van het heelal als je ’s nachts naar de hemel kijkt. Ik wil graag proberen uit te leggen hoe groot het heelal nu werkelijk is, want pas als je dat weet realiseer je je hoe klein de wereld van de kwantummechanica eigenlijk is.’

Hij glimlachte even.

‘Stel je voor dat we door de ruimte zouden kunnen reizen met de snelheid van het licht. Dat zou betekenen dat we een snelheid van 300.000 kilometer per seconde zouden hebben.’

‘Per seconde?’ vroeg Girard, die dacht dat hij per uur bedoelde.

‘Per seconde,’ bevestigde Dubois. ‘Dat is meer dan een miljard kilometer per uur. Harder bestaat niet. Met deze snelheid duurt het iets meer dan een seconde voor we op de maan zijn en acht minuten voor we bij de zon zijn. Maar als we naar het einde van het heelal willen reizen, zou dat ondanks onze fabelachtige snelheid veertien miljard jaar duren. Onderweg komen we 100 miljard sterrenstelsels als onze Melkweg tegen, die elk gemiddeld op hun beurt weer 100 miljard sterren tellen. Zelf heb ik altijd een beetje moeite om me iets voor te stellen bij dit soort enorme aantallen, dus ik denk altijd maar aan een flinke emmer fijn zand. Die bevat ongeveer één miljard zandkorrels.’

Hij pauzeerde even en schonk koffie in. ‘Begint het al te duizelen?’

‘Indrukwekkend,’ vond Girard. ‘Honderd emmers zand dus. Maar heeft het heelal dan een einde? Hoe moet ik me dat voorstellen?’

Dubois nam een slok. ‘Omdat de afstanden in het universum zo groot zijn, gebruiken astronomen geen kilometers, maar lichtjaren als afstandsmaat. Een lichtjaar is de afstand die het licht in één jaar kan afleggen, zo’n tienduizend miljard kilometer. Ons heelal is ongeveer veertien miljard jaar oud, dus het licht van een ster die zich op vijftien miljard lichtjaar van de aarde bevindt, heeft nog niet genoeg tijd gehad om ons te bereiken waardoor we die ster nog niet kunnen zien. De begrenzing van ons waarneembare heelal ligt dan ook op veertien miljard lichtjaar. Zelfs als we een telescoop zouden hebben die zo krachtig was dat hij technisch een bereik had tot voorbij de rand van de sterrenwolk, dan nog kunnen we niet verder kijken dan veertien miljard lichtjaar, want dat is nu eenmaal de ouderdom van ons heelal. Je zou het kunnen zien als een soort tijdshorizon waar je niet overheen kunt kijken.’

‘Oké,’ zei Girard terwijl hij de informatie even liet bezinken. ‘Maar als het heelal veertien miljard jaar oud is, hoe kunnen er dan sterren bestaan van vijftien miljard jaar oud?’

Dubois opende zijn mond om antwoord te geven, maar Michelle was hem voor.

‘Dat komt omdat ons heelal veertien miljard jaar oud is. Wat er achter die zogenaamde waarnemingshorizon is, dat weet niemand. Misschien zijn er meer sterrenstelsels en planeten, maar het enige waar de wetenschappers het over eens zijn, is dat er zich nog materie moet bevinden. Dat is zeker. In welke vorm, dat is onbekend. Er zijn vele geleerden, serieuze wetenschappers en Nobelprijswinnaars, die geloven in meerdere, parallelle universums en in hogere dimensies.’

Dubois keek licht verbaasd naar Michelle, maar knikte instemmend. Die hooggehakte dame met haar glanzende nagels en innemende lach had meer kennis dan hij achter een journaliste had vermoed.

Patrick Laurent had zwijgend zitten luisteren, maar schraapte nu zijn keel. De anderen draaiden hun hoofd in zijn richting. Hij pakte een pen uit zijn binnenzak en tekende een rechte lijn op papier.

‘Een atoom,’ begon hij, ‘is de bouwsteen van alle materie die we kennen. Alles is opgebouwd uit atomen. Deze tafel, de koffie die we drinken, de bomen, de lucht en ook jullie en ik zijn opgebouwd uit onbeschrijflijk veel atomen.’

Laurent schoof het papier over de tafel naar Girard, die verbaasd naar de blauwe lijn keek.

‘Dit lijntje is ongeveer een millimeter dik,’ wees de wetenschapper. ‘Binnen die ene millimeter zouden tien miljoen atomen op een rij passen. Dat is een mate van nietigheid die ons voorstellingsvermogen ver te boven gaat.’

Michelle probeerde zich de onafzienbare rij atomen in te beelden. Ze moest even schakelen van de afmetingen van het heelal naar het formaat van atomen, maar Laurent had gelijk. Atomen waren te klein om echt te kunnen bevatten. Ze vond het nog steeds een raar idee dat zelfs haar eigen lichaam bestond uit vele minuscule deeltjes, waarvan de buitenste schil pijlsnel om de kern heendraaide. Roerloos als ze hier aan tafel zat, was haar lijf volop in beweging.

‘Ongelooflijk,’ zei Girard.

‘We bestaan feitelijk uit kleine deeltjes die afzonderlijk allemaal levenloos zijn en geen bewustzijn hebben,’ vulde Michelle aan. ‘Gedurende een mensenleven werken ze intensief samen en vormen ze een individu met al zijn gedachten, ideeën en opvattingen. Die onwetende atomen vormen samen een lichaam en een geest, maar zijn er zich totaal niet van bewust.’

‘Dat klopt,’ zei Laurent met iets van waardering in zijn stem. Ook hij leek onder de indruk van Michelles ontwapenende, maar professionele verschijning. ‘Waar hebt u gestudeerd?’ Hij wachtte het antwoord evenwel niet af. ‘Na zo’n dertigduizend dagen, een mensenleven, verbreken de atomen hun samenwerkingsverband en worden ze weer een deel van iets anders.’

‘Van iets anders?’ vroeg Girard.

‘Ja, atomen blijven vrijwel eeuwig bestaan. De deeltjes waaruit u bent opgebouwd zijn al bijna veertien miljard jaar oud. We kunnen met zekerheid zeggen dat een flink deel van de atomen waaruit u bestaat ooit toebehoorde aan Mozart en een ander deel aan Caesar, Socrates en Jezus Christus.’

‘Ongelooflijk,’ zei Girard weer. ‘Tien miljoen in een millimeter.’

‘Oh, en dan hebben we het nog niet eens over de allerkleinste deeltjes gehad,’ zei Laurent achteloos. ‘De kern van een atoom is tienduizend keer kleiner dan het atoom zelf, dus als de kern zo groot zou zijn als een voetbal, dan cirkelen de elektronen er op een afstand van meer dan twee kilometer omheen en volgens de snaartheorie bestaan er zelfs dimensies die miljarden keren kleiner zijn dan een atoom.’

Michelle trok haar wenkbrauwen op. Dit ging ook haar te ver.

Laurent had in de gaten dat zijn gehoor het op dreigde te geven, dus hij besloot het onderwerp af te ronden.

‘Het wordt misschien wat technisch nu,’ reageerde hij een beetje onzeker, ‘maar ik wil alleen maar duidelijk maken hoe extreem klein de wereld van de kwantummechanica is.’

Michelle moest inwendig lachen omdat Laurent een beetje begon te stamelen. De man was gewend om dagelijks met vooraanstaande onderzoekers over zijn vak te discussiëren en nu moest hij opeens in kindertaal uitleggen wat een atoom was. Maar volgens Dubois was dit hele betoog niet meer dan een inleiding op weg naar het eigenlijke onderwerp. Langzamerhand werd ze erg nieuwsgierig naar het vervolg. Wat had Laurent ontdekt? Wat was er zo baanbrekend dat de wetenschappers hun ontdekking op tv bekend wilden maken?

‘Jullie uitleg was duidelijk,’ zei ze. ‘Maar wat is nu precies de reden dat we hier zijn?’

‘Nog heel even geduld,’ glimlachte Laurent geheimzinnig. ‘Ik wil nog één tussenstap maken voordat we naar het eigenlijke onderwerp gaan.’

Michelle zakte berustend achterover in haar stoel.

‘Groepjes atomen vormen samen moleculen, maar ook dan blijven het nog steeds levenloze elementen. Het wordt anders als moleculen gaan samenwerken. Gezamenlijk kunnen ze namelijk op miraculeuze wijze tot leven komen.’

Hier pauzeerde hij even. Hij dacht enkele seconden na en leek in gedachten wat feiten op een rijtje te zetten.

Michelle zag dat Girard een beetje heen en weer begon te schuiven op zijn stoel. Ze begon langzaam een vermoeden te krijgen welke wending het gesprek zou gaan nemen, maar ze kon het nog niet echt geloven. Patrick Laurent vertelde ondertussen bevlogen verder.

‘Ik zal jullie niet vermoeien met de details, want we hebben geen enkel idee hoe complexe moleculen als eiwitten ooit spontaan hebben kunnen ontstaan, maar ergens in het lange bestaan van onze planeet is het er een keer van gekomen dat in de oerzeeën ronddrijvende eiwit-moleculen voorzichtig begonnen samen te werken. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in het ontstaan van de meest elementaire vorm van leven die er bestaat, de biologische cel. Zelfs de meest eenvoudige gistcel is werkelijk een wonder van moleculaire techniek, maar menselijke cellen zijn nog vele malen complexer. Je hebt ze in allerlei soorten en maten en je lichaam telt er biljarden. De cel is een soort chemische fabriek waarin miljoenen objecten ogenschijnlijk chaotisch rondzwemmen en tegen elkaar opbotsen. Ze halen energie uit voedsel, ze vechten tegen ongewenste indringers, ze voeren afval af, ze verrichten reparaties, ze versturen berichten en dat is nog maar het topje van de ijsberg. Al die activiteiten vinden vierentwintig uur per dag plaats in elke cel van je lichaam. Ik hoef niet uit te leggen dat een cel op zijn beurt weer uit meer dan honderd miljoen moleculen bestaat en uit nog veel meer atomen.’

Laurent slaakte een diepe zucht na zijn spraakwaterval en wendde zijn hoofd naar Dubois. Hij leek aan het einde van zijn verhaal te zijn gekomen.

Frédéric Dubois had met de ellebogen op tafel en zijn hoofd rustend op zijn ineengevouwen handen geluisterd. Hij nam het woord weer over van Laurent.

‘Wat we jullie duidelijk wilden maken is hoe uitermate complex zelfs de meest eenvoudige vorm van leven is. Dus als jullie de volgende keer een vlieg wegjagen of een mug doodslaan, denk daar dan even aan,’ zei hij met een glimlach.

Hij ging overeind in zijn stoel zitten en zette met een routineus gebaar zijn bril recht op zijn neus.

‘Nu komen we bij de reden dat ik jullie hier heb uitgenodigd. Het is een publiek geheim dat wereldwijd vele universiteiten bezig zijn met een soort wedren wie als eerste vanuit het laboratorium een vorm van leven weet te creëren. Dat zou een enorme doorbraak zijn en het levert zonder enige twijfel een Nobelprijs op. Er zijn twee manieren waarop synthetisch biologen proberen om een levende cel te ontwikkelen. Ten eerste kun je al het genetisch materiaal uit een bestaande cel verwijderen en vervangen door DNA uit een andere cel. Dat levert een nieuwe, levende, eencellige bacterie op.’

‘Maar dat gebeurt toch al?’ merkte Michelle op.

‘Ja, het klinkt als science fiction, maar dat gebeurt al.’

Laurent ging nu geestdriftig op het puntje van zijn stoel zitten. Op samenzweerderige toon ging hij verder.

‘Je kunt ook vanuit het niets een volledig nieuwe cel bouwen. Dan hebben we het pas echt over leven creëren. Als je namelijk met levenloze bouwstenen als DNA en eiwitten een functionerende cel weet te produceren, dan heb je volledig nieuw leven geschapen.’

Michelle liet de laatste woorden van Laurent even bezinken en keek hem peinzend aan. Als dat ooit mogelijk werd, dan zou het nogal wat gevolgen hebben. Bestaande cellen nieuw leven inblazen klonk nog aannemelijk. Dat was als het oplappen van een oude auto. Je nam een bestaande auto en zette er een nieuwe motor in. Maar het assembleren van een compleet nieuwe cel waardoor een levend organisme ontstond, liep daar weer mijlenver op vooruit.

‘Dat klinkt alsof de mensheid op de stoel van God gaat zitten,’ zei ze ten slotte.

Dubois knikte bevestigend. ‘En wij zijn op die stoel gaan zitten,’ zei hij trots.

3

Vincent reed met een hand op het houten stuur van zijn zwarte Alfa Romeo Giulietta over de M2 richting Canterbury. Hoewel hij net als zijn vader Britser dan Brits was, verloochende hij zijn tweede afkomst niet. Hij had meer van het zuidelijke temperament van zijn moeder geërfd dan van de stiff upper lip van zijn vader. Ook hield hij meer van de Italiaanse keuken dan van beans on toast. Zijn moeder had hem de fijne kneepjes bijgebracht, maar spelenderwijs had hij vroeger ook veel opgepikt in het restaurant van zijn opa. Zelf zei de oude Alphonso altijd graag dat hij tegen een Michelin-ster aanzat, maar Vincent hield het er maar op dat hij gewoon goed kon koken. Dus als hij thuis voor zichzelf of voor anderen een maaltijd bereidde, liet Vincent de pasta geen seconde te lang koken, niets was zo erg als overgare pasta, en op zijn zelfgemaakte pizza Napoletana mochten naast tomaat en basilicum alleen de beste mozzarella en olijfolie. Verder niets.

Gisteravond had Enquist hem gebeld om een afspraak te maken naar aanleiding van hun gesprek in het British Museum. Hij wilde Vincent nog eens ontmoeten om verder van gedachten te wisselen over de documentaire die hij wilde maken. Ze zouden elkaar ontmoeten in het buitenhuis van de antropoloog. Vincent had de uitnodiging graag geaccepteerd, maar hij had moeten beloven met niemand over hun afspraak te praten. Dat had hem alleen maar nog nieuwsgieriger gemaakt naar wat Enquist te vertellen had. Bovendien bevestigde het zijn vermoeden dat de professor belangrijke informatie voor hem had achtergehouden. Terwijl hij door het glooiende landschap reed, dacht hij na over de woorden van de wetenschapper. Waarom deed hij zo geheimzinnig?

Enkele kilometers nadat hij de snelweg had verlaten, stuurde hij zijn auto een zandweg op. De grond was nog vochtig door de buien van vanochtend. Aan beide kanten van het pad was een lage wal van begroeide rotsblokken waar twee auto’s elkaar net konden passeren. Het pad liep omhoog en maakte op de top van de heuvel een scherpe bocht naar rechts. Beneden zag Vincent aan het einde van het kronkelende pad een idyllisch wit boerderijtje liggen, dat omgeven werd door een groot erf en een met klimop begroeide muur. Vincent reed verder naar beneden en stopte voor de gesloten poort. Terwijl hij uitstapte om aan te bellen, zag hij dat er op de bovenkant van de muur glasscherven en scherpe pinnen gemetseld waren. Waarschijnlijk had Enquist in dit buitengebied behoefte aan wat veiligheid.

‘Goedemorgen,’ klonk het door de intercom. ‘Kom verder.’

De groene poort zwaaide automatisch open en Vincent reed stapvoets het erf op. Terwijl hij parkeerde, zwaaide de voordeur open en kwam Enquist naar buiten. Dit keer droeg hij vrijetijdskleding.

‘Goedemorgen dr. Enquist.’

‘Morgen Vincent. Goed dat je kon komen. Kon je het makkelijk vinden?’

‘Ja hoor, geen probleem. Wat woont u hier mooi.’ Vincent keek bewonderend om zich heen.

‘Dit is mijn ouderlijk huis,’ zei Enquist. ‘Nadat mijn ouders overleden waren, heb ik het samen met mijn broer en zus geërfd. Zij komen hier vaak met hun gezinnen. Ik woon in Londen, maar ik kom hier ook regelmatig. Heerlijke omgeving, maar ik ben er vooral om rustig te kunnen werken.’

‘Wordt het weggetje hiernaartoe niet onbegaanbaar als het veel geregend heeft?’ Vincent kon zich voorstellen dat een auto vast zou komen te zitten als het enkele dagen slecht weer was geweest.

‘Daar zijn we op voorbereid.’ Enquist wees naar de schuur. ‘De tractor die mijn vader vroeger had, staat er nog steeds. Die haalt het altijd.’

Ze liepen naar binnen en Enquist ging Vincent voor naar zijn werkkamer die zich op de eerste verdieping bevond. Terwijl Enquist koffie inschonk, bekeek Vincent de ruime kamer. Aan de ene kant stond een groot bureau met een computer, aan de andere kant een werktafel met vier stoelen. En verder veel boeken. Alle wanden waren bezet met volle boekenkasten. Slechts het raam en de openslaande balkondeuren waren vrij. Zijn blik bleef rusten op een replica van de kaart van Piri Reis die voor een van de boekenkasten hing.

Enquist zette de koffie op tafel en zag Vincent kijken. ‘De echte hangt in Istanbul,’ glimlachte hij terwijl ze gingen zitten.

De wetenschapper kwam meteen ter zake. ‘Ik wil je graag wat vertellen over de oude volkeren die ik bestudeer,’ begon hij. ‘Ze leefden voornamelijk buiten en wisten veel over de natuur en de sterrenhemel. In veel culturen werd de wisseling van de seizoenen uitbundig gevierd, want het begin van een nieuw jaargetijde was een belangrijke gebeurtenis. Denk bijvoorbeeld aan de midzomernachtfeesten. De seizoenen worden veroorzaakt doordat de aarde ten opzichte van haar baan rond de zon een beetje scheef staat.’

Hij stond op en nam een wereldbol van een van de boekenplanken die hij tussen hen in op tafel zette.

‘Naast haar baan om de zon en het draaien om haar as maakt de aarde nog een derde beweging.’

Enquist pakte de wereldbol van zijn standaard. Op de plaats van de denkbeeldige aardas stak er een ijzeren pin door de globe waarmee hij op zijn standaard stond. Hij pakte de bol met twee handen vast en zette hem met de onderste pin op tafel. Vervolgens gaf hij hem een slinger. Als een draaitol begon de bol rondjes te draaien, waarbij hij langzaam over de tafel bewoog.

Vincent keek niet begrijpend naar Enquist.

Enquist knikte naar de bol. ‘Let op wat er nu gebeurt.’

De tol ging langzamer draaien en begon heen en weer te schommelen. Ten slotte viel hij om.

‘Zag je dat?’

Vincent schudde zijn hoofd. ‘Ik ben bang dat ik niet begrijp wat u bedoelt.’

‘Wat gebeurde er vlak voor hij omviel?’ ‘Hij begon te schommelen.’

‘Precies! En dat is nu wat de aarde in werkelijkheid ook doet. We draaien niet alleen met ruim 100.000 kilometer per uur rondjes om de zon en met meer dan de snelheid van het geluid om onze as, maar we maken onder invloed van de aantrekkingskracht van de zon en de maan ook een soort langzame schommelbeweging.’

Vincent keek naar buiten. Hij had niet het gevoel dat hij zich met zoveel snelheid door de ruimte bewoog.

‘Deze beweging,’ ging Enquist verder, ‘is alleen niet zo extreem als bij een tol. Gedurende vele duizenden jaren schommelt de aarde enkele graden op en neer. Astronomen noemen dit precessie. Als gevolg van dit fenomeen verandert de sterrenhemel zoals wij die zien vanaf de aarde, elk jaar een heel klein beetje. De jaarlijkse verandering is zo klein dat het eigenlijk niet te zien is. Op die manier maakt de aarde in ongeveer 26.000 jaar een rondje langs de twaalf sterrenbeelden van de dierenriem.’

Enquist pakte de kopjes op om nieuwe koffie te halen.

‘Heb je al een vermoeden waar ik naartoe wil, Vincent?’ vroeg hij terwijl hij de kamer uitliep.

‘Het is heel boeiend wat u vertelt, maar nee, eigenlijk niet.’

Hij stond op en opende de balkondeuren. Buiten zag hij de zandweg waarover hij gekomen was vanaf de groene heuvel naar beneden kronkelen. In de verte, op de top, was een auto gestopt. De chauffeur stapte uit en keek in de richting van de boerderij.

Enquist keerde terug met de koffie.

‘Verwacht u nog iemand,’ vroeg Vincent terwijl hij terug naar binnen kwam.

‘Nee, hoezo?’

Vincent wees naar buiten, maar de auto was alweer verdwenen.

‘Er stond net een auto op de top van de heuvel. Dat pad leidt toch alleen naar deze boerderij?’

‘Ja, dat klopt.’ Enquist keek met gefronst voorhoofd naar buiten. ‘Maar het wordt ook wel gebruikt door boeren om de weilanden te bereiken die aan het pad grenzen. Ik spreek ze af en toe. Je moet je buren toch een beetje te vriend houden.’

‘Buren?’ glimlachte Vincent, die in de wijde omtrek geen enkel huis zag.

‘Ach ja, alles is relatief.’

Hij vervolgde zijn verhaal.

‘Momenteel komt de zon op waar ’s nachts het sterrenbeeld Vissen te zien is, maar als gevolg van precessie gaan we langzaam richting het tijdperk van de Waterman. De zon zal dan ongeveer 2.200 jaar lang opkomen in het sterrenbeeld Waterman. Astrologen noemen het verschijnsel dat de zon in 26.000 jaar langzaam langs de twaalf sterrenbeelden schuift precessie van de equinoxen. Maar goed, precessie is dus een terugkerend en zeer regelmatig verschijnsel. Het is niet met het blote oog waar te nemen, maar met onze moderne technologie kunnen we het exact berekenen en voorspellen.’

Nog steeds begreep Vincent de relevantie van het betoog van Enquist niet zo goed.

‘Maar waarom is precessie dan zo belangrijk?’

‘We vermoeden dat de zeer oude beschaving waarover ik gesproken heb, hier kennis van had. Uit historische geschriften blijkt dat de oude Egyptenaren, maar ook de Maya’s en de Azteken al wisten dat het punt waar de zon opkomt heel langzaam verschuift. Ook uit de stand van hun bouwwerken is dit af te leiden. Maar hoe konden ze dat weten? Ze hadden niet de technologie om het waar te kunnen nemen, dus misschien hebben ze die kennis wel overgenomen.’

Dus daar wilde Enquist naartoe. ‘U zei tijdens uw presentatie in het British Museum dat u wist waar dat volk geleefd zou hebben.’

‘Dat klopt. Ik heb een vermoeden, maar ik heb nog geen bewijs.’

Enquist werd onderbroken door zijn mobiele telefoon en keek op het display.

‘Sorry,’ verontschuldigde hij zich. ‘Deze moet ik even opnemen.’

Hij stond op en bracht de telefoon naar zijn oor.

‘Enquist.’

Terwijl hij door het raam naar buiten keek, luisterde hij aandachtig naar de beller. Plotseling lichtten zijn ogen op.

‘Dat is goed nieuws!’

Er verscheen een brede glimlach op zijn gezicht en hij knikte voldaan.

‘Oké, bedankt Peter. Ik bel je straks terug.’

Hij draaide zich om naar Vincent.

‘Ik kan je nog niet zeggen waar dit precies over ging. Het is iets waar we al heel lang mee bezig zijn en waar we enorm veel energie in gestoken hebben. Ik kreeg net het bericht dat er een cruciale doorbraak is.’

Hij dacht even na.

‘Ik ben bang dat het betekent dat we ons gesprek even uit zullen moeten stellen, want dit heeft mijn onmiddellijke aandacht nodig.’

‘Oké,’ zei Vincent terwijl hij zijn teleurstelling probeerde te verbergen. ‘Uw onderzoek heeft uiteraard voorrang. Maar eigenlijk wil ik nog één ding weten.’

‘En dat is?’

‘Toen u me gisteravond belde, zei u dat ik aan niemand mocht vertellen dat ik hiernaartoe zou komen. Vanwaar die geheimzinnigheid?’

‘Ik ben je inderdaad wat uitleg verschuldigd,’ knikte Enquist en hij liet zich op een stoel zakken.

‘Vincent, mijn onderzoek is niet onomstreden. In eerste instantie was dat een van de redenen om het resultaat vast te laten leggen in een documentaire. Maar daarnaast heb ik sinds mijn lezing in het British Museum het gevoel dat iemand me achtervolgt. Ik weet het niet zeker, maar er zijn opeens erg veel toevalligheden en daar houd ik als onderzoeker niet van. Ten eerste ben ik een USB-stick kwijt. Hij zat in m’n laptop op het moment dat wij elkaar ontmoetten in het British Museum. Mijn presentatie stond erop. Ten tweede is er een inbraakpoging gedaan bij mij thuis in Londen. Gelukkig is mijn appartement goed beveiligd, dus het is bij een poging gebleven. En ten slotte hoorde ik van mijn secretaresse op de universiteit dat ze een man had aangetroffen op mijn werkkamer die daar niets te zoeken had.’

Enquist stond op en keek door het raam naar buiten.

‘En nu zei jij dat er net iemand op de heuvel stond. Kijk, op zichzelf zijn het allemaal dingen waar ik me geen zorgen om zou maken.’

‘Maar als al die gebeurtenissen vlak na elkaar plaatsvinden, dan is dat vreemd,’ vulde Vincent aan.

‘Inderdaad. Het lijkt erop dat er iemand geïnteresseerd is in mij of in mijn onderzoek. Daarom ben ik blij dat ik je baas heb gebeld. Het is nu extra belangrijk dat de resultaten van mijn onderzoek worden vastgelegd.’

‘Hebt u enig idee wie het zou kunnen zijn?’

‘Nee. Ik heb genoeg concurrenten, maar concurrerende wetenschappers gaan elkaar doorgaans te lijf in vakbladen. Bovendien heb ik nu geen tijd om me hier druk over te maken, want ik moet terug naar Londen. Er is werk aan de winkel.’

Enquist begeleidde Vincent naar de voordeur. ‘Excuses voor dit abrupte eind. Zodra ik meer tijd heb, zal ik je bellen.’

Ze schudden elkaar de hand en Vincent liep terug naar zijn auto. Terwijl hij door de poort reed, keek hij in zijn achteruitkijkspiegel. De voordeur was dicht. Waarschijnlijk was Enquist zijn spullen al aan het pakken. Wat voor nieuws zou hij ontvangen hebben met dat telefoontje? Zou het over de locatie van die verloren beschaving gaan? Enquist had tijdens zijn lezing gezegd dat er zichtbare overblijfselen bestonden, maar waar was die locatie dan? En waarom had niemand dat ooit eerder ontdekt?

Hij passeerde de plek op de heuvel waar hij vanuit de boerderij de auto had zien staan en besloot om even te stoppen. In de verte zag hij Enquist bij de boerderij een weekendtas in zijn auto zetten. Hij stapte uit en keek om zich heen, maar hij had eigenlijk geen idee waar hij op moest letten. Er liep een klein paadje in de richting van de weilanden aan de andere kant van de heuvel. Hij deed een paar stappen op het pad om te zien of hij iets bijzonders zag. Zat er echt iemand achter Mark Enquist aan? Misschien was het toch gewoon een lokale boer geweest.

Hij stapte weer in en vervolgde zijn weg terug naar Londen.

4

Michelle was even sprakeloos. Dus ze waren er op de Sorbonne in geslaagd om een levende cel te scheppen. Hun uitleg had er in ieder geval toe bijgedragen dat ook Girard nu moest beseffen wat voor een fenomenale prestatie dit was.

‘Gefeliciteerd,’ zei Girard. ‘Ik ben erg onder de indruk.’

Dubois keek hen glimlachend aan. ‘Maar jullie vragen je natuurlijk nog steeds af waarom we dit op tv bekend willen maken.’

Girard en Michelle knikten.

Dubois’ blik werd plotseling ernstig.

‘Zoals ik net vertelde, is er wereldwijd een wedloop bezig wie als eerste vanuit het laboratorium leven weet te creëren. Het is een nekaan-nekrace geworden, want veel onderzoekers hebben de laatste jaren grote vooruitgang geboekt op dit gebied. Een aantal universiteiten in Europa, de VS en Japan schijnt er dicht tegenaan te zitten. Hoe ver ze precies gevorderd zijn weten we niet, want uit concurrentieover-wegingen werkt iedereen in het diepste geheim. Om te voorkomen dat er informatie weglekt is ons project omgeven met strenge veiligheidsmaatregelen. De belangen zijn namelijk groot. Vergeet niet dat de overgang van moleculen naar een levende cel een enorme, maar dan ook werkelijk enorme stap is. Aan de finish ligt een Nobelprijs te wachten.’

‘Is die Nobelprijs het enige belang dat er speelt?’ vroeg Michelle.

Dubois schudde zijn hoofd. ‘Niet het enige, maar het is wel belangrijk. De hele race is een prestigekwestie. Een Nobelprijs geeft status, maar het opent ook vele deuren als het gaat om subsidies en investeerders, waarmee het tevens een geldaangelegenheid wordt.’

Dubois stond op. ‘We hebben alleen een probleem.’

Langzaam liep hij naar het raam. Met zijn handen op zijn rug staarde hij peinzend naar buiten en bleef zo een tijdje staan. Laurent keek de twee anderen veelbetekenend aan, maar hield zijn mond.

‘Wat is het probleem, Frédéric?’ verbrak Girard de stilte.

Dubois draaide zich om.

‘Het probleem is de leider van het onderzoek, professor Moreau.’

Michelle keek naar Laurent. Was hij dan niet de wetenschapper die het project leidde?

Dubois zag haar blik. ‘Patrick is het hoofd van de faculteit,’ legde hij uit. ‘Het onderzoek vindt plaats onder zijn verantwoordelijkheid, maar hij is er niet rechtstreeks bij betrokken. Nicolas Moreau is synthetisch bioloog en staat aan het hoofd van een team wetenschappers dat jarenlang bezig is geweest met het bouwen van een levende cel.’

‘Ik neem aan dat zijn afwezigheid hier iets te maken heeft met je probleem,’ zei Girard.

‘Dat klopt.’

Dubois deed zijn colbert uit, hing het over de stoel en schoof weer aan.

‘Twee weken geleden werd bekend dat Moreau er definitief in geslaagd was om een levende cel te produceren. Patrick en ik zijn direct naar zijn lab gegaan en we hebben het met eigen ogen onder de microscoop kunnen zien. Het was werkelijk fascinerend. We hebben toen meteen met Moreau besproken hoe we dit nieuws wereldkundig zouden gaan maken. Iedereen was het erover eens dat we de gebruikelijke route zouden volgen. Moreau had zijn artikel vrijwel gereed en het lag klaar om ingezonden te worden naar Science. Tot aan het moment van publicatie zouden we geheimhouding in acht nemen. We verwachtten grote mediabelangstelling, dus we waren al begonnen met de voorbereidingen voor interviews en persconferenties, toen zich een complicatie aandiende. Een dag nadat hij zijn ontdekking aan ons bekendmaakte, is Nicolas Moreau van de aardbodem verdwenen. Spoorloos. Hij is ’s ochtends niet op zijn werk verschenen en heeft niets meer van zich laten horen. We tasten volledig in het duister.’

Dubois zweeg en leunde achterover in zijn stoel.

Michelle wist niet wat ze hoorde. Enkele minuten geleden leek het er nog op dat ze gewoon een interview moest gaan voorbereiden, hoewel het over een bijzonder sensationeel onderwerp zou gaan, maar nu leek het verhaal een heel andere wending te gaan nemen.

‘Hebben jullie de politie ingeschakeld?’ vroeg Girard.

‘Uiteraard. We hebben aangifte van vermissing gedaan. De politie is hier meerdere keren geweest en het team van Moreau is uitgebreid verhoord. Ze hebben zijn werkkamer en het lab doorzocht en ze zijn ook bij hem thuis geweest, maar het heeft allemaal niets opgeleverd.’

‘En zijn familie?’ vroeg Michelle.

‘Moreau is vrijgezel. Hij heeft geen kinderen. Zijn hele leven staat in het teken van de wetenschap. Hij brengt meerdere avonden per week door in zijn laboratorium en de rest van zijn tijd besteedt hij voor een belangrijk deel aan congressen, lezingen en dat soort zaken. Ik neem aan dat de politie ook de rest van zijn sociale leven is nagegaan, maar dat heeft in de afgelopen week in ieder geval niet tot aanknopingspunten geleid.’

‘Vreemde zaak,’ vond Girard. ‘Wat denken jullie zelf?’

Dubois haalde zijn schouders op.

‘Het is bizar dat Moreau precies op het moment dat hij zijn levenswerk voltooid heeft, is verdwenen. Er moet een verband zijn. Dat heb ik ook aan de politie verteld. Wat ik vermoed, maar dat kan ik op geen enkele manier hard maken, is dat de concurrentie hier iets mee te maken heeft.’

‘Bedoel je dat ze Moreau weggekocht hebben?’ vroeg Girard.

‘Dat is een mogelijkheid,’ knikte Dubois, ‘hoewel het dan vreemd blijft dat hij zonder bericht is verdwenen. Bovendien lijkt hij me niet gevoelig voor geld. Moreau werkt al zijn hele leven op de Sorbonne. Hij leeft voor de wetenschap, dus ik kan me niet voorstellen dat hij gezwicht is voor materieel gewin. Ik denk eerder aan de mogelijkheid dat hij onvrijwillig verdwenen is. Chantage, ontvoering, wie zal het zeggen? Misschien zit ik er naast, maar er zijn heel wat instellingen die er veel voor over zouden hebben om onze celtechnologie in hun bezit te krijgen.’

Uit de laatste zin van Dubois sprak frustratie. Hij klonk als iemand die net de jackpot door zijn vingers had zien glippen. Alsof hij er even aan had mogen ruiken, maar er bij nadere inspectie van zijn lotnummer achterkwam dat hij zich toch één cijfertje vergist had.

‘Mmm,’ zei Girard, ‘dat zijn serieuze aantijgingen. Maar als ik het goed begrijp zijn er geen concrete aanwijzingen.’

Dubois schudde zijn hoofd.

Bij Michelle borrelden enkele vragen op. Ze kon de gevolgen nog niet overzien, maar de impact van het scheppen van nieuw leven moest gigantisch zijn. Er zouden enorme discussies ontstaan op wetenschappelijk, ethisch en religieus gebied. Toch had ze moeite om te geloven dat zoiets mogelijk was. Op dit moment won haar nieuwsgierigheid het echter van de scepsis, dus zette ze haar bedenkingen tijdelijk opzij.

‘Meneer Dubois, mag ik vragen wat onze rol dan precies is? Als de ontdekker van deze celtechnologie is verdwenen, wie moet er dan geïnterviewd worden?’

‘De cellen zijn het resultaat van jarenlange inspanningen door een team van onze universiteit,’ zei Dubois. ‘We kunnen niet toestaan dat binnenkort mogelijkerwijs een andere instelling de primeur heeft. Die eer komt ons toe, dus we willen het nieuws zo snel mogelijk bekend maken. Nu is het plotselinge verdwijnen van Moreau niet ons enige probleem. Met hem zijn ook de cellen verdwenen. Ze werden bewaard in het lab, maar daar zijn ze niet meer en zelfs zijn aantekeningen zijn onvindbaar. Patrick bekijkt momenteel of het mogelijk is om het proces van het bouwen van een cel te reconstrueren, maar zonder de onderzoeksgegevens van Moreau is dat onmogelijk. We houden er dus rekening mee dat we het nieuws moeten brengen zonder direct bewijs. Wat ik wil doen is het volgende. We gaan ons niet in allerlei rare bochten wringen, maar we vertellen gewoon de feiten. Op de Sorbonne is leven gecreëerd, maar de verantwoordelijke wetenschapper is op onverklaarbare wijze verdwenen, waardoor we het bewijs niet kunnen tonen. We leggen de situatie uit, we laten naaste collega’s van Moreau aan het woord die het onderzoek toelichten en we geven achtergrondinformatie. Alleen, we brengen het nieuws niet via het gebruikelijke kanaal, maar we doen het op tv, voor een groot publiek. We laten er geen misverstand over bestaan dat de ontdekking hier is gedaan, op de Sorbonne. Op die manier maaien we het gras voor de voeten van de concurrentie weg. Ga dus met het team van Moreau praten, kijk rond, laat je voorlichten en doe ideeën op. Patrick zal je rondleiden en introduceren.’

Dubois keek naar zijn gasten aan de andere kant van de tafel.

‘Wat zeggen jullie daarvan?’

Girard liet zich achterover in zijn stoel zakken en wendde zijn hoofd naar Michelle.

‘Wat denk jij? Lijkt het je wat?’

Lijkt het je wat? Natuurlijk leek het haar wat. Dubois vroeg niet alleen of ze de bekendmaking van een daverende ontdekking wilden regisseren, maar ze mochten ook de berichtgeving rondom het verdwijnen van Moreau doen. Dit was niet zomaar een tv-programma maken, wat ze altijd al deed, dit was actualiteit, dit ging meer richting journalistiek. Het leek haar superinteressant. Een populairwetenschappelijk programma maken was vooral werken achter de schermen. Daar kon ze haar professionele ei prima in kwijt, maar het was haar droom om meer op de voorgrond te treden. Dat paste meer bij haar extraverte karakter en hoge energieniveau. De mysterieuze verdwijning van Moreau maakte het extra spannend. Hoewel het niet bij de opdracht hoorde en waarschijnlijk een zaak voor de politie was, wist ze nu al dat ze het niet zou kunnen laten om zelf op onderzoek uit te gaan.

‘Het is natuurlijk vreselijk dat professor Moreau verdwenen is. Hopelijk is hij snel terecht. Maar ik begrijp de urgentie waarmee u het nieuws naar buiten wilt brengen. Ik wil het graag doen.’

Dubois knikte tevreden. ‘Mooi.’

Hij keek op zijn horloge en maakte aanstalten om op te staan.

‘Ik moet naar mijn volgende afspraak. Als jullie nog tijd over hebben, kan Patrick jullie alvast voorstellen aan het team van Moreau. Bedankt voor jullie tijd en ik zou het op prijs stellen als jullie voorlopig geheimhouding in acht willen nemen.’

Hij deed zijn colbert weer aan, schudde hen de hand en liep naar de deur. Halverwege draaide hij zich nog even om.

‘Ik wil dat de waarheid naar buiten komt. Zowel over het creëren van de cellen als over het verdwijnen van Moreau.’ Hij knikte kort en verliet de kamer.

Michelle staarde hem na. Dit was haar kans. Als ze dit goed zou aanpakken zou haar naam als journaliste gevestigd zijn.

Laurent keek hen vragend aan. ‘Willen jullie nog even met me meelopen naar het lab?’

‘Graag,’ knikte ze. ‘Jij ook, David?’

Hij knikte en pakte zijn telefoon. Ze hoorde hem zijn secretaresse opdracht geven om de afspraak waar hij eigenlijk naartoe moest af te zeggen.

Laurent stond op en wenkte hen mee naar de gang. Ze volgden hem en kwamen via de trap één verdieping hoger uit. Links en rechts waren twee lange gangen, maar rechtdoor werd de doorgang geblokkeerd. Voordat ze verder konden lopen, moesten ze eerst langs een detectiepoortje. Laurent hield zijn badge ertegen en liep erlangs. Hij wenkte een veiligheidsbeambte en legde uit dat hij twee gasten van Frédéric Dubois wilde rondleiden. De man knikte en vroeg of ze hun tas op de lopende band voor het röntgenapparaat wilden zetten. Terwijl de inhoud van haar tas gecontroleerd werd, liep Michelle door het poortje dat de portier voor haar had geopend. Toen ze erdoor was, wenkte de beveiliger Girard. Op het moment dat hij door het poortje liep begon er een rood licht te knipperen. De veiligheidsman pakte een metaaldetector en begon het lichaam van Girard te onderzoeken op verboden voorwerpen. Michelle waande zich op een vliegveld. Ze ondergingen een complete security check. Aan het plafond zag ze een zwarte bol hangen. Daar zat ongetwijfeld een camera in. Laurent zag haar rondkijken.

‘De belangen zijn groot,’ zei hij verontschuldigend. ‘Er wordt niets aan het toeval overgelaten. Spionage is een reëel risico, dus onbevoegden mogen hier absoluut niet komen. Zelfs onze eigen medewerkers worden gecontroleerd.’

De beveiliger had niets onrechtmatigs gevonden bij Girard en ze konden doorlopen. Maar niet nadat ze zich eerst hadden gelegitimeerd en de bewaker hun namen had ingevoerd in zijn computer. Ook kregen ze beiden een bezoekerspas die ze zichtbaar moesten dragen.

Laurent opende de matglazen deur die toegang verschafte tot een grote open ruimte. Overal stond apparatuur opgesteld. Langs alle wanden, maar ook op werkeilanden verspreid over het laboratorium stonden proefopstellingen. Tientallen wetenschappers, veelal in witte jassen, stonden over hun instrumenten gebogen. Sommigen keken geconcentreerd op hun computer, anderen tuurden door geavanceerde microscopen. Laurent sprak een vrouw aan die met een beschermende bril en latex handschoenen over een onafzienbare rij reageerbuisjes stond gebogen.

‘Sophie, weet je waar Olivier is?’

Vanuit haar ooghoeken keek ze wie de vraag stelde. Toen ze Laurent herkende, kwam ze overeind en keek onderzoekend naar zijn gasten.

‘Oh, dag Patrick. Hij liep hier net nog rond. Waarschijnlijk is hij in zijn kantoor.’

‘Dank je.’

Ze liepen naar de andere kant van het lab, waar zich enkele kamers bevonden die ingericht waren als kantoor. De bovenste helft van de wanden bestond uit glas. In een van de kamers zat een man achter een computer. Hij zat met zijn rug naar hen toe. Laurent tikte met zijn ring op de openstaande deur waarop de man zich omdraaide.

‘Olivier, ik wil je even aan een paar mensen voorstellen.’

Hij stond op en schudde hen de hand. ‘Olivier Leblanc,’ zei hij vriendelijk.

Hij was een hip geklede dertiger met kort donker haar. Met zijn sneakers en getailleerde, witte blouse die losjes over zijn spijkerbroek hing, was hij niet bepaald het prototype onderzoeker, vond Michelle. Zijn jongensachtige uitstraling maakte dat hij net zo goed in een café of bij een reclamebureau had kunnen werken. Laurent legde hem kort uit wie de mensen van France 2 waren en wat ze met Dubois hadden besproken.

‘Olivier is de rechterhand van Nicolas Moreau,’ zei Laurent terwijl hij zijn gezicht weer naar de twee redacteuren wendde. ‘Hij is bij Moreau gepromoveerd op biobricks, de bouwstenen van de cel. In afwezigheid van Moreau is hij de man met de meeste kennis.’

Michelle knikte. Ze vond hem vrij jong voor zo’n belangrijke functie. Toen Laurent aan het woord was, had ze Leblanc even geobserveerd. Ze wist het niet zeker, maar ze dacht dat ze een zekere terughoudendheid bespeurde. Het leek wel of hij wat argwanend stond tegenover het idee om op dit moment met de resultaten van hun jarenlange inspanningen naar buiten te treden. Het was slechts een gevoel, want de rest van zijn houding leek heel open en enthousiast, maar doorgaans liet haar intuïtie haar niet in de steek.

‘Dus Frédéric Dubois heeft besloten dat we onze ontdekking bekend gaan maken,’ zei hij. ‘Dat had ik wel verwacht. Hij is natuurlijk bang dat een buitenlandse universiteit ons inhaalt nu ons onderzoek stilligt.’

‘Stilligt?’ vroeg Girard. ‘Is het project dan niet succesvol afgerond nu het resultaat bekend is?’

Leblanc schudde zijn hoofd.

‘Het project is pas afgerond als er tastbaar bewijs van het resultaat ligt. En dat is nu precies wat er ontbreekt. Met Nicolas zijn ook de cellen verdwenen, dus we moeten eerst proberen om bewijsstuk nummer één terug te vinden.’

‘Wat is het probleem daarbij?’ vroeg Michelle. ‘Je weet nu toch hoe het moet.’

Ze wist dat het niet zo eenvoudig lag, maar ze wilde Leblanc een beetje uit zijn tent lokken.

‘Nee, was het maar zo gemakkelijk. We zijn jarenlang bezig geweest om heel langzaam, stapje voor stapje een cel te bouwen. Tien jaar geleden begonnen we met het aaneenrijgen van wat eiwitten en aminozuren. Heel geleidelijk, met veel vallen en opstaan, hebben we dat uitgebouwd door er steeds kleine stukjes aan toe te voegen. Uiteindelijk zijn we er ook in geslaagd om kunstmatig gefabriceerd DNA in te brengen. Kunstmatig gefabriceerd, maar wel uit bestaande, in de natuur voorkomende eiwitten. We hebben het DNA van eenvoudige gistcellen nagemaakt. Vaak zaten we op een dood spoor. Letterlijk. Onze cel wilde maar niet leven. Tot twee weken geleden. Toen ik ’s ochtends om half acht op mijn werk kwam, was Nicolas al in het lab. Hij is er altijd vroeg. Regelmatig gaat hij de hele nacht door en slaapt daarna een paar uur op de universiteit. Hij heeft hier ergens een bed staan. Deze keer had hij niet eens geslapen. Hij had rode ogen van vermoeidheid, maar hij was door het dolle heen. Hij vertelde dat het hem die nacht gelukt was om ons schepsel leven in te blazen. De cel had namelijk voldaan aan een van de voorwaarden die noodzakelijk zijn om iets een levend wezen te mogen noemen. Hij had zichzelf vermenigvuldigd. Nicolas was erin geslaagd om een mitose, een celdeling, tot stand te brengen en dat was de doorbraak die we nodig hadden.’

Laurent knikte. ‘Ik heb het met eigen ogen door de microscoop gezien.’

‘Maar om op je vraag terug te komen,’ ging Leblanc verder, ‘we kunnen het niet reproduceren. Ten eerste is de originele cel weg. Het zou ons jaren kosten om het opbouwen daarvan over te doen. En ten tweede is het mij nog steeds onduidelijk hoe het Nicolas uiteindelijk gelukt is om de vonk te laten overslaan. Hij is er niet aan toegekomen om bekend te maken hoe hij onze cel dat laatste zetje heeft gegeven, want de volgende dag was hij verdwenen en met hem zijn aantekeningen.’

‘Ik neem aan dat je hem vrij goed kent,’ zei Michelle. ‘De politie heeft deze vraag ongetwijfeld ook gesteld, maar heb je enig idee wat de beweegredenen van Moreau zouden kunnen zijn? Wat voor een man is hij?’

‘Ik ken hem alleen als collega. Ik weet niet veel van zijn privéleven, voor zover hij dat heeft. Eigenlijk was hij altijd aan het werk. Naaste familie heeft hij niet. De enige hobby waar hij wel eens over sprak, was zijn sportwagen. Hij heeft een Porsche 911 uit 1969, waar hij veel aan sleutelt. Veel mensen hebben zo’n klassieker als tweede auto, maar Nicolas kwam er elke dag mee naar zijn werk, want het was zijn enige auto. Dat deed hij alleen omdat hij hem hier in de parkeergarage kon zetten, want er was geen haar op zijn hoofd die erover dacht om hem buiten te parkeren. Ook weet ik dat hij bridge speelt. Hij schijnt er vrij goed in te zijn, doet mee aan wedstrijden en zo. Verder is hij volgens mij al tien jaar alleen met het project bezig.’

‘Denk je dat Moreau ergens in het buitenland voor het grote geld heeft gekozen?’ vroeg ze.

‘Dat lijkt me niet waarschijnlijk. Nicolas ging voor erkenning, niet voor geld. Maar je weet natuurlijk nooit wat geld met mensen doet.’

‘Dubois opperde de mogelijkheid dat Moreau ontvoerd zou kunnen zijn omdat andere instellingen jullie technologie in handen willen krijgen,’ zei Girard. ‘Wat denk je daarvan?’

‘Dubois kijkt te veel naar spannende films, denk ik. Wat zouden die instellingen daarmee opschieten? Het zal uiteindelijk toch wel bekend worden dat Moreau met zijn team van de Sorbonne verantwoordelijk is voor het resultaat. Het feit dat een andere instelling eventueel de primeur heeft, doet daar niets aan af. Bovendien zal het niet lang duren voordat de technologie voor iedereen bekend wordt, want als Moreau zijn artikel eenmaal gepubliceerd heeft, is er geen enkele reden meer om nog geheimzinnig te doen.’

‘Maar wat kan dan de reden zijn dat hij is verdwenen?’ bleef Girard doorvragen.

Leblanc haalde zijn schouders op. ‘Dat vraag ik me ook al twee weken af.’

Laurent nam het over. ‘De politie heeft de gegevens opgevraagd die met behulp van de toegangspasjes geregistreerd worden. Daarop kun je precies zien hoe laat mensen het gebouw binnenkomen en verlaten. Het blijkt dat Moreau ’s avonds laat is vertrokken, maar sindsdien zijn ze het spoor volledig bijster.’

Michelle streek met een routineus gebaar haar bruine lokken naar achteren en glimlachte naar Olivier. ‘Ik zou graag deze week een afspraak met je maken om wat meer te weten te komen over het project.’

‘Geen probleem.’

Ze overhandigde haar visitekaartje en ze spraken af om later deze week bij elkaar te komen. Laurent begeleidde hen via de detectiepoortjes naar de lift en nam daar afscheid. Girard stapte door de geopende liftdeur naar binnen en duwde op min twee, de parkeergarage. Hij keek vragend naar Michelle.

‘Je was toch met de metro? Wil je meerijden naar kantoor?’

‘Oké,’ knikte Michelle.

‘Wat vond je van deze ochtend?’ vroeg ze toen ze in de lift stonden.

‘Ik heb met verbazing zitten luisteren. Elke keer nam het verhaal weer een nieuwe wending. Toen ik dacht dat met het creëren van leven het hoogtepunt bereikt was, kwam daar weer die verdwijning van Moreau overheen.’

‘Denk je dat ik me moet concentreren op het brengen van het nieuws over de cellen, of mag ik me ook bezighouden met het verdwijnen van Moreau?’

‘Nou,’ zei Girard diplomatiek, ‘volgens mij heeft Dubois je de vrije hand gegeven. Ik wil een topverhaal waarmee we zoveel mogelijk kijkers trekken voor France 2.’

‘Mooi,’ zei ze tevreden.

De liftdeur opende zich en ze liepen de halfduistere parkeergarage in. De ruimte was opvallend groot voor een ondergrondse parking midden in Parijs, maar deed toch krap aan omdat hij bestond uit vele kleine ruimtes die door middel van nauwe doorgangen met elkaar verbonden waren. Girard wist niet meer precies waar hij zijn auto had neergezet en keek zoekend rond. Elke sectie leek als twee druppels water op de vorige. Uiteindelijk vond hij hem terug in een afgelegen hoekje en konden ze instappen. Voordat hij de motor startte, wendde Girard zijn hoofd nog even ernstig naar Michelle.

‘Ik wil je wel een waarschuwing meegeven. Ik weet niet wat voor vreemde verrassingen er nog meer gaan opduiken in deze zaak, maar de vermissing van Moreau is in handen van de politie. Ik geef je deze opdracht omdat ik denk dat het bij je past en omdat het je ambitie is, maar ik ken je een beetje en ik wil absoluut niet dat je het gevaar opzoekt, want dit zou nog wel eens een vervelend wespennest kunnen worden. Als ik je een beetje kan inschatten, ben je nu al van plan om op zoek te gaan naar Moreau en het laatste wat we kunnen gebruiken, is dat er straks ook een redacteur van France 2 vermist wordt.’

‘Oké David,’ lachte ze. ‘Ik zal me netjes aan de regels houden. Ik ben blij dat je je zorgen over me maakt.’

Girard startte hoofdschuddend de auto. Hij kende Michelle nu al enkele jaren en hij wist dat zijn waarschuwing feitelijk aan dovemansoren gericht was. Eigenwijs als ze was, liet ze zich door niemand wat wijsmaken en trok ze gewoon haar eigen plan. Voorzichtig stuurde hij de auto door de smalle ondergrondse paden, waarbij de banden het typische piepende parkeergaragegeluid maakten.

Michelle pakte haar telefoon en opende haar e-mail om te kijken of ze nog nieuwe berichten had. Er was een mailtje van haar zus met een foto van haar zoontje. Ze markeerde hem als ongelezen om later te kunnen antwoorden. Michelle was dol op haar kleine neefje, maar een gezinsleven was voorlopig nog even niets voor haar. Haar moeder stuurde een recept en er was een mail over popconcerten in Parijs voor de komende periode. In de sms-groep met haar vriendinnen was een discussie bezig naar welk restaurant ze volgende week zouden gaan en wat ze aan zouden trekken. Michelle keek naar buiten en probeerde zich de naam van die nieuwe club op Rue Bonaparte te herinneren waar haar collega’s in het grand café het over hadden gehad. Dat was misschien leuk om naartoe te gaan.

‘Hé!’ riep ze opeens terwijl ze overeind veerde. ‘Stop!’

Girard dacht dat hij iets dreigde te raken en trapte abrupt op de rem. Michelle, die haar gordel nog niet had vastgemaakt, moest zich schrap zetten om niet tegen de voorruit te vliegen.

Girard keek een tikje geërgerd opzij. ‘Wat was dat nou?’

‘Rij eens een stukje achteruit,’ zei ze gejaagd. ‘Ik zag wat.’

Zuchtend legde Girard zijn arm over de passagiersstoel, keek achterom en reed stapvoets een paar meter achteruit.

‘Stop maar,’ zei Michelle en ze wees triomfantelijk tussen twee geparkeerde auto’s door. ‘Hoeveel oude Porsches zouden er in deze garage staan, denk je?’

Girard keek in de richting die ze aanwees. Achter in de hoek, gedeeltelijk aan het oog onttrokken door een groezelige muur en enkele dikke pilaren, stond een glimmende, klassieke Porsche geparkeerd.

‘Wat?’ bracht hij uit. ‘Dat is onmogelijk! Die kan de politie toch niet over het hoofd gezien hebben?’

‘Lijkt me ook niet, hoewel het hier natuurlijk wel een gigantisch doolhof is. Jij had net ook moeite om je auto terug te vinden.’

Girard voelde zich door deze opmerking een beetje in zijn eer aangetast. Als man hoorde je de weg te weten. Girard was helaas niet gezegend met een bovenmatig ontwikkeld richtinggevoel, maar daar kwam hij liever niet voor uit.

‘Nou, het was nog vroeg en ik had haast vanochtend,’ verdedigde hij zich. ‘Maar je mag toch verwachten dat de politie de hele parkeergarage heeft uitgekamd?’

Michelle keek naar de rode sportwagen.

‘Je hebt gelijk. We moeten even natrekken of dit hem daadwerkelijk is. Ik bel Olivier Leblanc. Die weet wel of het de goede kleur is. Ik heb net zijn nummer gekregen.’

Ze begon in haar tas te rommelen op zoek naar het papiertje met het nummer van Leblanc. Toen ze het niet meteen kon vinden begon ze te twijfelen. Ze had het toch in haar tas gestopt? Geërgerd vervloekte ze zichzelf. Ze zou willen dat ze iets minder chaotisch was. Ongeduldig graaide ze in haar tas.

Girard keek geamuseerd toe. Uit de berg typische damestasartikelen, die het midden hield tussen een kleine drogisterij en een kantoorboekhandel, viste ze het telefoonnummer op. Terwijl de telefoon overging, keerde Girard voorzichtig de auto en reed terug naar de verste uithoek van de parkeergarage waar hij aan het einde van een doodlopende gang stopte voor de bewuste rode Porsche.

‘Dag Olivier, je spreekt met Michelle Rousseau’ … ‘Ik heb nog een vraag. Hoe ziet die Porsche van Moreau er eigenlijk uit?’ … ‘Rood?’ … ‘Oh, oké.’ … ‘Nou, nee, voor het geval we hem ergens tegenkomen.’ … ‘Bedankt Olivier.’ … ‘Ja, tot ziens.’

Ze keek veelbetekenend naar Girard. ‘Hij is dus rood.’

‘Dan wordt het steeds aannemelijker dat dit de auto van Moreau is.’

Michelle opende het portier. ‘Olivier zei nog iets. Hopelijk neemt dat je laatste twijfels weg. Moreau had enkele dagen voor zijn verdwijning geklaagd dat er iemand in de parkeergarage tegen zijn auto was aangereden, waardoor er een barst in zijn achterlicht was gekomen. Hij herinnerde het zich nog omdat Moreau teleurgesteld was dat de dader geen briefje had achtergelaten. De politie is dus op zoek naar een rode Porsche met een gebroken achterlicht.’

Ze stapte uit en liep om de Porsche heen, die achteruit was ingeparkeerd. Ze boog zich voorover en verdween even volledig uit het zicht. Toen ze zich weer oprichtte sprak haar gezicht boekdelen.

5

Nog geen half uur nadat Vincent was vertrokken van de boerderij was Enquist gereed om terug naar Londen te gaan. Hij had zijn kleding en wandelschoenen terug in de weekendtas gedaan. Zijn laptop en enkele mappen met onderzoeksgegevens lagen erbovenop. Hij schakelde het alarm in en sloot de voordeur af. Terwijl hij naar zijn auto liep, zag hij dat de rozen gesnoeid moesten worden en dat er wat dakpannen op de schuur los lagen. Normaal vond hij dat soort klusjes een leuke onderbreking van zijn werk, maar voorlopig zou hij daar niet aan toekomen. Hij reed de poort uit en wachtte even tot het hek zich automatisch gesloten had. Daarna gaf hij gas en reed de heuvel op.

John Gallagher hoorde de auto naderen en dook weg achter de struiken. Vanachter de dichte begroeiing zag hij Mark Enquist de top van de heuvel passeren. Gelukkig stopte hij niet, zoals die filmmaker van daarnet. Omdat hij niet had verwacht dat de eerste auto zou stoppen, had hij halsoverkop weg moeten duiken. De filmmaker had slechts vluchtig rondgekeken, maar toen hij een stukje het pad was opgelopen, had Gallagher zijn adem moeten inhouden om niet ontdekt te worden.